V SA/Wa 1989/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Sędzia WSA - Dariusz Czarkowski (spr.), Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 września 2020 r. sprawy ze skargi D. w Ł. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej na rzecz D. w Ł. kwotę 1047 zł (tysiąc czterdzieści siedem złotych) tytułem zawrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi wniesionej przez [...] sp. z o. o. (dalej: "Skarżąca", "Strona") do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (dalej: "organ") nr [...] z dnia [...] września 209 r., utrzymująca w mocy decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] maja 2018 r., nr [...], o określeniu wysokości zobowiązania Stronie z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okres wrzesień 2014 r.- czerwiec 2015 r. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: W dniach od 14 grudnia 2015 r. do 18 grudnia 2015 r. oraz od 28 grudnia 2015 r. do 29 grudnia 2015 r. została przeprowadzona kontrola w [...] sp. z o. o. (nr w rejestrze PFRON: [...]) z siedzibą przy ul. [...] [...], lok [...] w [...]. Przedmiotem kontroli było ustalenie stanu faktycznego i prawnego w zakresie spełniania przez kontrolowanego warunków dotyczących prawidłowości realizacji przepisu art. 22 ustawy o rehabilitacji w obszarze spełniania warunków do wystawiania informacji o kwocie obniżenia wpłat na PFRON za okresy od lipca 2014 r. do września 2015 r. W trakcie kontroli stwierdzono m.in., że sprzedający naruszył zapis art. 22 ust. 6 ustawy o rehabilitacji, gdyż nieprawidłowo wyliczył wskaźnik udziału przychodów. Do wskaźnika udziału przychodów za okres od sierpnia 2014 r. do maja 2015 r. doliczono bowiem przychód ze sprzedaży usług niebędących usługami własnymi sprzedającego. Wystawca ulg nie dokonał i nie przekazał nabywcom korekt wystawionych ulg, w związku z czym Strona nie dokonała korekty zobowiązań, co umniejszyło wpłaty na PFRON. Sprzedający ponadto naruszył zapis art. 22 ust. 7 ustawy, gdyż przekazał nabywcom informacje o kwocie obniżenia wpłat na PFRON pomimo, że należności za zrealizowaną usługę została uregulowana po terminie płatności wskazanym na fakturze lub w niepełnej wysokości. Powyższe dotyczy 35 faktur z czego: 34 faktury zostały opłacone po terminie, 4 faktury zostały opłacone po terminie i w niepełnej wysokości, 1 faktura w niepełnej wysokości. Stwierdzona nieprawidłowość została ustalona na podstawie okazanych w trakcie czynności kontrolnych dokumentów, tj. faktur, informacji oraz potwierdzeń przelewów bankowych. W związku z powyższym w ramach czynności sprawdzających Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych pismem z dnia [...] grudnia 2017 r. znak [...] wezwał Stronę do: 1) przesłania następujących dokumentów potwierdzających prawidłowość danych zawartych w złożonych deklaracjach: -kopii informacji o kwocie obniżenia wpłat na PFRON oraz korekt tych informacji, poświadczonych za zgodność z oryginałem wystawionych przez sprzedającego [...] sp. z o.o. dotyczących dostarczonej produkcji własnej lub usług wykonanych w okresie od lipca 2014 r. do września 2015 r., -informacji w których okresach rozliczeniowych pracodawca wykorzystał w/w informacje do obniżenia wpłat na PFRON w formie zestawienia, 2) złożenia pisemnego oświadczenia, czy pracodawca skorygował informacje o kwocie obniżenia wpłat na PFRON otrzymane od sprzedającego [...] sp. z o.o., a jeżeli tak - o wskazanie daty złożenia deklaracji korygującej. Ponadto pracodawca został pouczony, że w przypadku otrzymania korekty informacji o kwocie obniżenia wpłat na PFRON należy dokonać korekty deklaracji DEK-I-U stanowiącej załącznik do deklaracji za okresy, w których pracodawca skorzystał z obniżenia wpłat na PFRON, oraz w jaki sposób należy przedmiotowe korekty sporządzić. Pismem z dnia [...] stycznia 2018 r. Strona w odpowiedzi na powyższe wezwanie przesłała potwierdzone za zgodność z oryginałem kopie informacji o kwocie obniżenia otrzymane od [...] sp. z o.o., w okresie od września 2014 r. do maja 2015 r. wraz z zestawieniem zawierającym okresy ich wykorzystania. Pracodawca nie złożył oświadczenia o skorygowaniu informacji o kwocie obniżenia wpłat na PFRON przez [...] sp. z o.o. W konsekwencji Strona została zawiadomiona o wszczęciu postępowania (postanowienie znak [...] z dnia [...] marca 2018 r.). W tym samym dniu Stronie zostało wysłane wezwanie znak [...] do przedstawienia dowodów w postaci potwierdzonych za zgodność z oryginałem kopii następujących dokumentów: - złożonych do ZUS deklaracji ZUS DRA oraz załączników ZUS RCA/RNA za okres od września 2014 r. do czerwca 2015 r.; - w przypadku wystąpienia różnic pomiędzy rzeczywistą wysokością zatrudnienia a wysokością zatrudnienia wykazywaną do ZUS pisemnego wyjaśnienia ich przyczyn; - innych dokumentów potwierdzających stan zatrudnienia w okresie od września 2014 r. do czerwca 2015 r. w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy; - posiadanych informacji o kwocie obniżenia wpłat na PFRON na podstawie art. 22 ustawy o rehabilitacji, wraz z potwierdzeniem daty ich otrzymania; - innych dowodów, które mogły przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. Prezes PFRON poinformował, że jest w posiadaniu kopii informacji o kwocie obniżenia wpłat na PFRON wystawionych przez [...] sp. zo.o., uwzględnionych w złożonych deklaracjach za okres od września 2014 r. do czerwca 2015 r., zestawienia z informacjami o dacie wystawienia ulg, kwocie obniżenia, dacie otrzymania informacji od sprzedającego, okresu wykorzystania informacji do obniżenia wpłaty przesłanych wraz z pismem z dnia [...] stycznia 2018 r. Pismem z dnia [...] marca 2018 r. Strona w odpowiedzi na powyższe wezwanie przysłała: - kopie deklaracji ZUS DRA i załączników ZUS RCA złożonych w ZUS za okres od października 2014 r. do lipca 2015 r.; - kopie dokumentów generowanych przez program kadrowy wykazujących strukturę zatrudnienia w danym miesiącu za okres od września 2014 r. do czerwca 2015 r., na podstawie których jest wykazywane zatrudnienie w deklaracjach DEK-I-0 za ww. okres, - kopie posiadanych informacji o kwocie obniżenia wpłat na PFRON. W dniu [...] maja 2018 r. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] maja 2018 r., decyzją nr [...] określił Stronie wysokość zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okres wrzesień 2014 r.- czerwiec 2015 r. Organ pierwszoinstancyjny uzasadniał ją ustaleniem, iż Strona składała deklaracje, która zawierała błędne dane, na podstawie których wyliczono zobowiązanie na PFRON. Organ dał wiarę danym dotyczącym zatrudnienia na pełny wymiar czasu pracy zawartym w złożonych przez Stronę deklaracjach DEK-I-0 za okres od września 2014 r. do czerwca 2015 r. oraz protokole kontroli z dnia [...] lutego 2016. Organ ustalił, że Strona nie zatrudniała osób niepełnosprawnych i nie przysługiwało jej obniżenie wpłat. W oparciu o powyższe dane dotyczące zatrudnienia organ ustalił prawidłową wysokość wpłat na Fundusz. W dniu [...] maja 2018 r. Strona złożyła odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej decyzją nr [...] z dnia [...] września 209 r. utrzymał w mocy decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] maja 2018 r., nr [...], o określeniu wysokości zobowiązania Stronie z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okres wrzesień 2014 r.- czerwiec 2015 r. W ocenie organu, mając na uwadze uzupełnienie akt sprawy przekazanych przy odwołaniu, przy piśmie z dnia [...] czerwca 2018 r. znak: [...], w którym Prezes Zarządu PFRON przesłał korekty informacji o kwocie obniżenia wpłat na PFRON INF-U, złożone przez [...] sp. z o.o. dotyczące [...] sp. z o.o. za okres od września 2014 r. do czerwca 2015 r. (wskazane informacje korygowały wcześniejsze dokumenty w zakresie kwoty obniżenia i w pozycji nr 38, tj. kwocie obniżenia wskazywały 0 zł) organ zobowiązany był utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję. Strona na powyższą decyzję złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając powyższą decyzję w zakresie kwestionowania obniżenia wpłat na PFRON z tytułu ulgi dotyczącej firm: 1) [...] sp. z o.o. 2) [...] sp. z o.o. 3) [...] sp. z o.o. w zakresie kwoty [...] zł. W skardze zarzucono: - niezgodność z prawem art. 22 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej i zatrudnianiu osób niepełnosprawnych przez błędne przyjęcie, że Skarżąca dokonała niezgodnego z cyt. ustawą obniżenia wpłat na PFRON z tytułu ulgi dla wskazanych firm. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie objętym zaskarżeniem jak też o zasądzenie kosztów postępowania według norm przewidzianych prawem. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, zwana dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez Sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, kierując się tymi przesłankami uznał, że zaskarżona decyzja nie odpowiada prawu. W tym miejscu wskazać również należy, że zgodnie z art. 15zzs (4) ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374), niniejsza sprawa może być rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Skierowanie sprawy do rozpoznania w przywołanym trybie zostało poprzedzone wyrażeniem zgody przez Skarżącą w tym zakresie. Mając na uwadze powyższe, na tej właśnie podstawie, Sąd rozpoznał skargę na posiedzeniu niejawnym. Odnosząc się do ram prawnych niniejszej sprawie należy wskazać na art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2018 r.; poz. 511 ze zm.) dalej zwana ustawą o rehabilitacji. Zgodnie z jego treścią pracodawca zatrudniający co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy jest obowiązany, z zastrzeżeniem ust. 2-5 i art. 22, dokonywać miesięcznych wpłat na Fundusz, w wysokości kwoty stanowiącej iloczyn 40,65% przeciętnego wynagrodzenia i liczby pracowników odpowiadającej różnicy między zatrudnieniem zapewniającym osiągnięcie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wysokości 6% a rzeczywistym zatrudnieniem osób niepełnosprawnych. Z ust. 2 wynika zaś, że z wpłat zwolnieni są pracodawcy, u których wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych wynosi co najmniej 6%. W myśl art. 22 ust. 1 wpłaty na Fundusz, o których mowa w art. 21, ulegają obniżeniu z tytułu zakupu produkcji lub usługi, z wyłączeniem handlu, odpowiednio wytworzonej lub świadczonej przez pracodawcę zatrudniającego co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy, który osiąga wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych zaliczonych do: 1) znacznego stopnia niepełnosprawności lub 2) umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, w odniesieniu do których orzeczono chorobę psychiczną, upośledzenie umysłowe, całościowe zaburzenia rozwojowe lub epilepsję oraz niewidomych - w wysokości co najmniej 30%, zwanego dalej "sprzedającym". Warunkiem obniżenia wpłaty jest: 1) udokumentowanie zakupu fakturą; 2) uregulowanie należności za zakup produkcji lub usługi w terminie określonym na fakturze, z tym że w przypadku płatności dokonywanych za pośrednictwem banku za datę uregulowania należności uważa się datę obciążenia rachunku bankowego nabywcy na podstawie polecenia przelewu; 3) udokumentowanie przez nabywcę kwoty obniżenia informacją o kwocie obniżenia wystawioną przez sprzedającego w terminie, o którym mowa w ust. 10 pkt 1 (art. 22 ust. 2 ustawy o rehabilitacji). Przenosząc powyższe uregulowania na grunt niniejszej sprawy z materiału zebranego w toku postępowania administracyjnego bezspornie wynika, że Stronie nie przysługiwało obniżenie wpłat na Fundusz z tytułu zakupu produkcji lub usługi od sprzedającego- [...] sp. z o.o. Z ustaleń wynikających z przeprowadzonej kontroli u tego kontrahenta wynikało, że wystawił on bez uprawnień 39 informacji dla 8 kontrahentów, w tym dla Skarżącego, na łączną kwotę [...] zł. Sprzedający jednakże naruszył art. 22 ust 7 ustawy, gdyż przekazał nabywcom informacje o kwocie obniżenia wpłat na PFRON pomimo, że należności za zrealizowaną usługę została uregulowana po terminie płatności wskazanym na fakturze lub w niepełnej wysokości. Powyższe dotyczy 35 faktur z czego: - 34 faktury zostały opłacone po terminie, - 4 faktury zostały opłacone po terminie i w niepełnej wysokości, - 1 faktura w niepełnej wysokości. Sprzedający naruszył także art. 22 ust 6 ustawy o rehabilitacji, gdyż nieprawidłowo wyliczył wskaźnik udziału przychodów. Do wskaźnika udziału przychodów za okres od sierpnia 2014 r. do maja 2015 r. doliczono przychód ze sprzedaży usług niebędących usługami własnymi sprzedającego. W okresie od sierpnia 2014 r. do maja 2015 r. sprzedający wystawił 142 faktury dokumentujące sprzedaż usług z czego 116 faktur dotyczyło usług niebędących usługami własnymi sprzedającego. W przypadku 8 faktur sprzedający okazał dokumentację (listy obecności) wskazujące na fakt, iż sprzedający świadczył usługę przy pomocy osób niebędących pracownikami sprzedającego. W 108 przypadkach Sprzedający nie okazał dokumentacji potwierdzającej wykonanie usługi przez pracowników sprzedającego. Skarżący na obecnym etapie nie neguje ani tych ustaleń organów ani wniosków z nich płynących. Tym samym zaskarżył decyzję jedynie w części. Zaskarżeniem objęto kwestionowanie przez organy obniżenia wpłat na PFRON z tytułu ulgi dotyczącej firm: 1) [...] sp. z o.o. 2) [...] sp. z o.o. 3) [...] sp. z o.o. tj. w zakresie kwoty [...] zł. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że Strona korzystała również z obniżenia wpłat na Fundusz z tytułu zakupu produkcji lub usługi od tych trzech pozostałych sprzedających. Organ zaś jedynie skutecznie, w ocenie Sądu, odmówił uwzględnienia obniżenia wpłat na PFRON związku z nabyciami od sprzedającego- [...] sp. z o.o. Powyższa okoliczność bezpodstawnej odmowy uwzględnienia obniżek na PFRON przysługująca od nabyć od tych trzech firm była już podnoszona na etapie odwołania. Pomimo tego ani organ pierwszoinstancyjny, ani organ odwoławczy nie ustosunkowali się do tych zarzutów Strony, w żaden sposób nie wyjaśnili tej okoliczności, nie przedstawili dowodów, z których wynikałaby możliwość pozbawienia Strony skorzystania z obniżenia w/w wpłat związku z nabyciem produkcji lub usług od pozostałych trzech spółek. Organ odwoławczy oparł się na uzupełnieniu akt sprawy przekazanych przy odwołaniu, przy piśmie z dnia [...] czerwca 2018 r. znak: [...], w którym Prezes Zarządu PFRON przesłał korekty informacji o kwocie obniżenia wpłat na PFRON INF-U, złożone przez [...] sp. z o.o. dotyczące [...] sp. z o.o. za okres od września 2014 r. do czerwca 2015 r. (wskazane informacje korygowały wcześniejsze dokumenty w zakresie kwoty obniżenia i w pozycji nr 38, tj. kwocie obniżenia wskazywały 0 zł). Zwrócić jednakże w tym zakresie należy na fakt, że Prezes Zarządu PFRON pismem z dnia [...] czerwca 2019 r. poinformował organ odwoławczy, że w złożonych deklaracjach uwzględniono jedynie korekty otrzymane od [...] sp. z o.o. Nadto złożone korekty deklaracji DEK-I-0 zostały złożone już po wydaniu decyzji organu I instancji, zatem nie zostały przyjęte prze Fundusz. Podkreślić trzeba, że zgodnie z art. 49 ustawy o rehabilitacji, w świetle którego do wpłat, o których mowa w art. 21 ust. 1, art. 22b, art. 23, art. 29 ust. 3a1, 3b, 3c i 3g, art. 31 ust. 3 pkt 1 lit. a, art. 33 ust. 4a, 4a1, 4c, 7 i 7a, oraz art. 38 ust. 2 pkt 1 lit. a tiret pierwsze ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1387, z późn. zm.) stosuje się odpowiednio, z zastrzeżeniem ust. 5a-5d oraz art. 49a i art. 49b, przepisy Ordynacji podatkowej, z tym że uprawnienia organów podatkowych określone w tej ustawie przysługują Prezesowi Zarządu Funduszu. Zgodnie z art. 122 Ordynacji podatkowej w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Postępowanie dowodowe jest oparte na zasadzie oficjalności, co oznacza, że organ administracyjny jest obowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Nieustalenie przez organy w ramach toczącego się postępowania lub pominięcie w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, w ocenie Sądu, stanowiło przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy. Brak dokonania niezbędnych ustaleń faktycznych prowadzi zaś do naruszenia zasady przekonywania strony określonej w art. 124 Ordynacji podatkowej (organy podatkowe powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez stosowania środków przymusu). Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ uwzględni powyżej przedstawioną ocenę prawną i w zależności od dokonanej ponownej oceny wyda stosowne rozstrzygnięcie. Powyższe wskazuje, że organ naruszył przepis art. 22 ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w związku z naruszeniem art. 122, art. 124, art. 187 § 1, art. 191 oraz art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 Ordynacji podatkowej. Ponownie orzekając w sprawie organ uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym wyroku i rozważy zasadność wszystkich argumentów i zastrzeżeń podniesionych przez Skarżącą na etapie odwołania (powtórzonych także w skardze), co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu przyszłej decyzji, spełniającej wymogi art. 210 § 1 pkt 6 oraz § 4 Op. Przede wszystkim organ odwoławczy wyjaśni kwestię możliwości skorzystania przez Stronę z obniżenia wpłat na Fundusz z tytułu nabycia produkcji lub usług od sprzedających: [...] sp. z o.o., [...] sp. z o.o. oraz [...] sp. z o.o. Z przedstawionych powyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł jak w punkcie 1 wyroku. Co istotne przedmiotowe sporne obniżenie wpłat na Fundusz związane z nabyciem produkcji lub usług od [...] sp. z o.o., [...] sp. z o.o. oraz [...] sp. z o.o. występowało okresie objętym decyzją tj. od września 2014 r. do czerwca 2015 r. W rezultacie Sąd uchylił decyzję w całości. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 ppsa w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.) gdyż Skarżąca była reprezentowana przed Sądem przez adwokata (punkt 2 wyroku). Wskazana w tym punkcie kwota stanowi sumę: kwoty uiszczonego wpisu sądowego w wysokości [...] zł, kosztów zastępstwa procesowego przez adwokata w wysokości 900 zł oraz opłaty od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł. W tym miejscu należy wskazać, że zarządzeniem z dnia 9 stycznia 2020 r. Sędzia Sprawozdawca ustalił wartość zaskarżenia w wysokości [...] zł z uwagi na zaskarżenie decyzji w tym zakresie. Zatem kwota [...] zł brana była pod uwagę przy wyliczeniu kosztów zastępstwa adwokackiego (900 zł).