V SA/Wa 2011/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Andrzej Kania (spr.), Asesor WSA - Joanna Gierak-Podsiadły, Protokolant - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2008 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia w części należności z tytułu nienależnie pobranego świadczenia; stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] stycznia 2007 r. o nr [...]. Pismem z dnia 28 grudnia 2006 r. K. W. zwróciła się o umorzenie kwoty [...] zł stanowiącej należność Kasy Rolniczych Ubezpieczeń Społecznych - zwanej dalej: "KRUS" z tytułu nienależnie pobieranego świadczenia emerytalno-rentowego. W piśmie tym wskazała, iż była nieświadoma tego, że pobierane przez nią świadczenie, wobec równoczesnego pobierania renty rodzinnej z ZUS, jest nienależne. Podniosła, iż ma [...] lat, jest chora i nie jest w stanie zwrócić pobranych świadczeń. Decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r., wydaną na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 10 oraz art. 41a ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 z późn. zm., dalej: "u.u.s.r.") Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego; dalej: "Prezes Kasy" umorzył część aktualnego zadłużenia wnioskodawczyni tj. kwotę [...] zł. Wskazał w uzasadnieniu, że w decyzjach przesyłanych przez organ rentowy wnioskodawczyni była informowana o zasadach wypłaty rolniczych świadczeń emerytalno-rentowych, a także o tym, iż osoba, która pobrała nienależne świadczenia jest zobowiązana do ich zwrotu. Ponadto wskazał, iż wnioskodawczyni nie jest pozbawiona niezbędnych środków utrzymania. Posiada bowiem stałe źródło dochodu w postaci renty rodzinnej wypłacanej przez ZUS w kwocie [...] zł netto miesięcznie, oraz jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni około [...] ha. Uzasadniając umorzenie połowy swoich należności, organ wskazał, iż wiek, stan zdrowia oraz warunki bytowe wnioskodawczyni przemawiają w jego ocenie za częściowym uwzględnieniem złożonego wniosku o umorzenie. Pismem z dnia [...] stycznia 2007 r. wnioskodawczyni zwróciła się o ponowne rozpatrzenie jej sprawy. Powołała się na okoliczności powoływane wcześniej w złożonym wniosku o umorzenie. Ponadto, wskazała, iż nie zrozumiała pouczeń zawartych w doręczanych jej decyzjach administracyjnych, a nikt z pracowników ZUS nie wyjaśnił jej co ma robić. Decyzją z dnia [...] lutego 2007 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., dalej: "k.p.a.") oraz art. 41a ust. 1 pkt 2 u.u.s.r. Prezes Kasy utrzymał w mocy decyzję w sprawie umorzenie części należności. Prezes Kasy podkreślił, iż we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie podano żadnych nowych okoliczności mogących mieć wpływ na zmianę poprzedniej decyzji. Organ II instancji podtrzymał ustalenia i wnioski z poprzedniej decyzji, wskazując ponadto, iż sytuacja materialna wnioskodawczyni nie odbiega od przeciętnej sytuacji materialnej emerytów i rencistów w środowisku wiejskim. Na powyższą decyzję K. W. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez całkowite umorzenie należności KRUS. Ponownie powołała się na swoją trudną sytuację materialną oraz niezrozumienie przepisów i pouczeń dotyczących przyznanych jej świadczeń. Wyrokiem z 29 listopada 2007 r. wydanym w sprawie sygn. akt VSA/Wa 1388/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję. Uzasadniając swoje stanowisko Sąd stwierdził, iż decyzja Prezesa KRUS wydana została przez pracownika podlegającego wyłączeniu od udziału w postępowaniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. Decyzją z [...] czerwca 2008 r. nr [...] Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego na podstawie art. 138 §1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego i art. 41 a ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] stycznia 2007 r. W uzasadnieniu ww. decyzji organ II instancji stwierdził m.in., że stan zdrowia wnioskodawczyni wymaga leczenia, niemniej nie przedstawiła ona żadnych dokumentów potwierdzających te wydatki. Ponadto organ podkreślił, że zainteresowana dysponuje własnymi środkami utrzymania, które jego zdaniem pozwalają na spłatę pozostałego zadłużenia w ratach. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 lipca 2008 r. (data nadania pocztowego) K. W. wniosła o uchylenie decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] czerwca 2008 r. W odpowiedzi na skargę Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych [Dz. U. nr 153, poz. 1269] oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a. Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. (art. 145 § 1 pkt 2 ww. ustawy). Zgodnie natomiast z postanowieniami art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie zaś do art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Sąd kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, doszedł do przekonania o konieczności uwzględnienia skargi, z przyczyn, które wziął pod uwagę z urzędu niezależnie od jej treści, poprzez stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji w związku z wydaniem obu ww. aktów z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Wskazać należy, że przepis art. 104 § 2 k.p.a. statuuje dla organu administracji publicznej - w przypadku wydania decyzji - obowiązek rozstrzygania sprawy co do jej istoty w całości lub w części albo zakończenia sprawy w danej instancji w inny sposób. Decyzja z dnia [...] stycznia 2007 r. pomimo wskazania w komparycji, iż wniosek o umorzenie należności dotyczy kwoty [...] zł rozstrzygnęła wyłącznie o umorzeniu części należności w kwocie [...] zł. Prezes Kasy w swej pierwszej decyzji, a następnie w zaskarżonej decyzji z [...] czerwca 2008 r. utrzymującej ją w mocy nie uwzględnił, iż przedmiotem postępowania w sprawie niniejszej był wniosek K. W. o umorzenie należności z tytułu nienależnie pobranego świadczenia w kwocie [...] zł. Powyższe stanowi istotę sprawy, która winna zostać w całości rozstrzygnięta zaskarżoną decyzją. W przypadku braku podstaw do uwzględnienia wniosku w całości, w pozostałej części winien on zostać rozstrzygnięty odmownie, co w rozpatrywanej sprawie nie nastąpiło. W tym miejscu wskazać należy, iż zasadą w postępowaniu administracyjnym powinno być rozpatrzenie i rozstrzygnięcie całej sprawy administracyjnej co do jej istoty jedną decyzją administracyjną. Kodeks, który w przepisie art. 104 § 1 i art. 138 § 1 pkt 2 przewiduje wydanie decyzji częściowej, nie określa żadnych przesłanek dopuszczalności wydania decyzji częściowej. Należy w związku z tym przyjąć, że dopuszczalność wydania decyzji częściowej wiąże się z charakterem przedmiotu postępowania, który może być w tym sensie podzielny, że "możliwe będzie rozstrzyganie kolejno co do istoty o kilku elementach składających się na całe uprawnienie lub obowiązek" (J. Borkowski (w:) Komentarz , 1996, s. 454). Zgodnie z zasadą prawdy materialnej decyzja częściowa może być wydana wówczas, gdy część sprawy została dostatecznie wyjaśniona i jest tego rodzaju, że może być przedmiotem odrębnego rozstrzygnięcia (A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz do art. 104). W niniejszej sprawie charakter przedmiotu postępowania jest niepodzielny, a zatem organ winien załatwić sprawę w całości. Biorąc pod uwagę powyższe uwagi Sąd stwierdza, iż Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego nie załatwił sprawy K. W. w jej istocie w całości, a w konsekwencji rażąco naruszył art. 104 § 2 k.p.a. Stanowi to wadę kwalifikowaną, o jakiej mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i skutkuje stwierdzeniem nieważności tej decyzji. Rozpatrując ponownie sprawę organ administracyjny winien rozpoznać w całości wniosek K. W. z [...] grudnia 2006 r. o umorzenie należności z tytułu nienależnie pobranego świadczenia w kwocie [...] zł., co powinno znaleźć swoje odzwierciedlenie w rozstrzygnięciu decyzji, które powinno odnieść się w pełnym zakresie do żądania skarżącej. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 134 § 1, art. 135 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z [...] stycznia 2007 r. .