V SA/Wa 2025/17

Starszy referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi [...] na [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu opłat postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. H. Sp. z o.o. z siedzibą w O., dalej "Skarżąca" lub "Spółka" wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Spółka oświadczyła, że nie zalega z opłacaniem faktur i nie posiada należności wobec kontrahentów. Wyjaśniła, że jest zadłużona wobec banków na kwotę 50.166,79 zł, a biorąc pod uwagę, że limit kredytowy w rachunku bankowym wynosi 50.000 zł nie ma możliwości pokrycia kosztów sądowych. Z formularza PPPr wynika, że kapitał zakładowy wynosi 50.000 zł, Spółka wykazała środki trwałe o wartości 50.000 zł oraz oświadczyła, że za ostatni rok obrotowy poniosła stratę w wysokości 234.347,38 zł. W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca przedstawiła wyciągi z rachunków bankowych, zeznania podatkowe CIT-8 za lata 2015-2016, rachunki zysków i strat oraz bilanse za lata 2016-2017, dokumenty potwierdzające prowadzenie wobec Spółki postępowania egzekucyjnego, w tym tytuły wykonawcze, zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego oraz zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej. Nie przedstawiła pełnych sprawozdań finansowych. Wyjaśniła, że dokonuje rozliczeń podatku VAT w okresach kwartalnych, aktualnie nie posiada środków trwałych, w styczniu 2018 r. uzyskała przychody w wysokości 32.483,47 zł i poniosła koszty w kwocie 27.765,74 zł, w lutym 2018 r. przychody wyniosły 37.503,59 zł, a koszty 29.596,52 zł. Spółka nie posiada nieruchomości i innych zasobów finansowych (oprócz stron internetowych i zaufania klientów), nie przeprowadza transakcji kasowych, a wszystkie wpłaty i wypłaty przepływają przez konto bankowe. Wyjaśniła również, że wspólnicy nie podejmowali uchwał w sprawie dopłat, a Prezes nie otrzymuje wynagrodzenia. Spółka nie zatrudnia pracowników, nie ogłosiła upadłości z uwagi na spodziewane pozytywne zakończenie postępowania przeciwko Prezesowi Urzędu Komunikacji Elektronicznej. Do września 2018 r. Skarżąca ma możliwość korzystania z linii kredytowej w banku BZWBK, dzięki czemu może funkcjonować na granicy płynności finansowej, a jeden z wspólników bezskutecznie próbował uzyskać pożyczkę bankową na spłatę zobowiązań Spółki. Spółka wymieniła należności od klientów oraz własne zobowiązania. W dniu 23 kwietnia 2018 r. do Sądu wpłynęła deklaracja VAT-7K za pierwszy kwartał 2018 r., rachunek zysków i strat oraz bilans zgodnie ze stanem w dniu 31 marca 2018 r. Spółka przedstawiła również zestawienie sald na kontach prepaid. Wyjaśniła, że suma zgromadzonych środków na kontach klientów wynosi 47.000,95 zł i została ujęta w bilansie w pozycji pozostałe rezerwy długoterminowe. Poinformowała, że 17 kwietnia 2018 r. minął termin płatności faktury na kwotę 14.120,71 zł. Brak zapłaty zwiększa ryzyko, że operator, którego usługi Spółka sprzedaje we własnym imieniu zablokuje usługi klientom. Spółka podkreśliła, że balansuje na granicy utraty płynności finansowej, a prowadzona egzekucja utrudnia jej rozwój. W dniu 24 maja 208 r. do Sądu wpłynęło kolejne pismo Spółki. Załączono do niego zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z 10 maja 2018 r. Spółka oświadczyła, że wykorzystała w całości limit kredytowy w wysokości 50.000 zł i "brakuje" jej 2.346,50 zł do uregulowania należności, która powinna zostać uregulowana do 15 maja 2018 r. W dniu 23 maja 2018 r. Spółka musi uregulować należność w wysokości 1.561,60 zł. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. W postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest, że strona wnosząca do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki obowiązana jest do uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; zwanej dalej "p.p.s.a.") – strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W myśl art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Określenie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. W pierwszej kolejności przypomnieć należy, iż kwestia zastosowania wyjątkowej instytucji jaką jest prawo pomocy w odniesieniu do osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych była już wielokrotnie wyjaśniana w orzecznictwie sądów administracyjnych. W postanowieniu z dnia 14 grudnia 2011 r. o sygn. akt I GZ 201/11, Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, iż zgodnie z treścią art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. rozstrzygnięcie sądu w zakresie prawa pomocy ma charakter uznaniowy. To oznacza, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, sąd nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu. W postanowieniu z 24 października 2016 r., sygn. akt II SA/Rz 1186/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wskazał, że przesłanki ustawowe przyznania prawa pomocy osobie prawnej są bardziej rygorystyczne, aniżeli przesłanki oceniane wobec osób fizycznych. Osoby prawne są bowiem jednostkami organizacyjnymi, które są wyposażone w określony majątek, prowadzą zazwyczaj działalność gospodarczą i osiągają zyski. Dlatego poza wykazaniem przesłanki materialnej (braku środków) muszą zaistnieć dodatkowe jeszcze warunki przemawiające za zasadnością uwzględnienia wniosku. Osoba prawna nie może po prostu powoływać się na to, że w danym momencie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów postępowania sądowego, lecz powinna także wykazać, że nie ma ich, pomimo podjęcia wszelkich niezbędnych działań, aby je zdobyć na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem (postanowienie NSA z 29 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 191/11, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Opisaną zasadę należy zastosować również wobec Skarżącej. Dlatego uzasadnieniem dla zwolnienia od kosztów sądowych nie jest brak wolnych środków finansowych i konieczność regulowania zobowiązań wobec jej kontrahentów – a takie argumenty Strona podniosła we wniosku. Spółka wyjaśniła, że banki nie są zainteresowane udzieleniem jej jakichkolwiek kredytów lub pożyczek w związku z prowadzonym wobec Spółki postępowaniem egzekucyjnym, ale równocześnie nie przedstawiła jakichkolwiek dokumentów potwierdzających, że składała wnioski o udzielenie kredytu lub pożyczki. Nie uzasadniono również, dlaczego wspólnicy nie podjęli uchwał w sprawie dokapitalizowania Spółki. Argument, że Spółka korzysta z linii kredytowej, co umożliwia jej funkcjonowanie na granicy płynności finansowej nie może zostać przyjęty jako uzasadnienie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Pośrednio wynika z niego, że wspólnicy nie widzą potrzeby podjęcia uchwał w sprawie dopłat, ponieważ posiadany limit kredytowy umożliwia funkcjonowanie Spółki. Wyjaśnienie, że działa ona na granicy płynności finansowej nie stanowi okoliczności uzasadniającej przyznania prawa pomocy ani w świetle przesłanki wskazanej w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. ani w świetle powołanego w niniejszym uzasadnieniu orzecznictwa sądów administracyjnych. Jeden ze wspólników wyjaśnił, że banki nie chcą podpisać z nim umowy kredytowej ani umowy pożyczki, ponieważ nie uzyskuje on regularnego wynagrodzenia. Mając na uwadze aktualny stopień bezrobocia nie jest argument wystarczający do uznania, że wspólnik nie uzyskuje stałego wynagrodzenia. Zwrócić uwagę również należy, że w Spółce jest dwóch wspólników. Dodatkowo podmiot prowadzący działalność gospodarczą powinien przewidywać konieczność uczestniczenia w postępowaniach sądowych i zabezpieczać na ten cel środki, stosownie do możliwości. Przerzucenie ciężaru (ryzyka) prowadzenia działalności na Skarb Państwa winno należeć do rzadkości, kiedy w inny sposób nie można zagwarantować stronie dostępu do sądu. Planowanie wydatków przez podmiot prowadzący działalność gospodarczą bez uwzględnienia konieczności posiadania środków na prowadzenie procesu sądowego, jest naruszeniem równoważności w traktowaniu swoich powinności finansowych, zaś strona, która realizuje swoje zobowiązania w taki sposób, że wyzbywa się zdolności do zapłaty kosztów sądowych – preferencyjnie traktując inne zobowiązania – nie może prawnie skutecznie podnieść ewentualnego zarzutu, iż odmowa zwolnienia jej od kosztów sądowych jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądami. Analizując przedłożone dokumenty wskazać należy, że Spółka prowadzi działalność gospodarczą, a rok 2017 zakończyła zyskiem netto (5.412,72 zł). Również w okresie styczeń-marzec 2018 r. Spółki uzyskała przychody w wysokości 91.101,74 zł i poniosła koszty działalności i koszty finansowe w łącznej kwocie 86.145,19 zł, a więc uzyskała zysk. Zwrócić uwagę należy, że wyniki działalności za 2017 r. oraz uzyskiwane w 2018 r. sugerują nawet poprawę sytuacji finansowej Spółki. Zauważyć bowiem należy, że w 2016 r. Spółka poniosła stratę w prowadzonej działalności. Powtórzyć warto, że oceniając wystąpienie przesłanki uzasadniającej przyznanie prawa pomocy uwzględnić należy, że wnioskodawca jest podmiotem gospodarczym prowadzącym nastawianą na zysk działalność gospodarczą. W przypadku Spółki stwierdzić należy, że jest to działalność w znacznych rozmiarach. W roku 2016 uzyskała przychody w wysokości 415.622,54 zł i poniosła koszty uzyskania przychodów w kwocie 649.969,92 zł. W roku 2017 przychody wyniosły 426.770,61 zł, a koszty uzyskania przychodów 421.357,89 zł (dane wynikają z zeznań podatkowych CIT- 8 za lata 2016 – 2017). Spółka nie złożyła w Sądzie pełnych sprawozdań finansowych za okresy wskazane w wezwaniu z 27 marca 2018 r. Przedstawiła natomiast rachunki zysków i strat oraz bilanse. W bilansie sporządzonym na koniec 2017 r. wykazała wartości niematerialne i prawne w wysokości 50.000 zł oraz majątek obrotowy w kwocie 105.601,16 zł. Skarżąca posiada należności krótkoterminowe z tytułu dostaw i usług w wysokości 81.676 zł. W bilansie wykazała również zobowiązania w łącznej kwocie 93.741,84 zł, w tym zobowiązania z tytułu kredytów i pożyczek oraz z tytułu dostaw i usług. W Spółce utworzono również rezerwy w wysokości 65.696 zł. Zgodnie ze złożonymi wyjaśnieniami uzasadnieniem dla utworzenia rezerw jest rodzaj prowadzonej działalności, w ramach której Spółka rozlicza świadczone usługi w formie przedpłacanej, a więc klient najpierw kupuje doładowanie, a następnie korzysta ze środków na koncie prepaid. Z przedłożonych do akt niniejszej sprawy deklaracji VAT-7K za pierwszy kwartał 20218 r. wynika, że Skarżąca realizowała we wskazanym okresie zarówno zakupy (84.484 zł), a więc posiadała środki na ich dokonywanie jak i świadczyła usługi (91.101 zł). Na podstawie danych wynikających z nadesłanych dokumentów oraz złożonych wyjaśnień stwierdzić należy, że Spółka zakłada kontynuowanie działalności. Okoliczność, że aktualnie znajduje się w trudnej sytuacji majątkowej nie może zadecydować w rozpoznawanej sprawie o zasadności zwolnienia od kosztów sądowych. Instytucja prawa pomocy nie stanowi bowiem formy pomocy finansowej udzielanej podmiotowi gospodarczemu, który znajduje się trudnej sytuacji finansowej. Koszty postępowań sądowych stanowią kategorię kosztów związanych z prowadzeniem działalności, które – Spółka jako podmiot gospodarczy – powinna uwzględniać w strukturze swoich wydatków. Na koniec zauważyć należy, że wpis w rozpoznawanej sprawie wynosi 200 zł, a więc w świetle rocznych obrotów Spółki nie jest to kwota wysoka. Mając na uwadze całokształt okoliczności sprawy – na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w p.p.s.a – orzeczono, jak w sentencji postanowienia.