V SA/Wa 2025/18
WyrokWSA w Warszawie2019-04-16
Skład orzekający: Michał Sowiński, Krystyna Madalińska-Urbaniak, Jarosław Stopczyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej ma prawo odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeśli decyzja ta była już przedmiotem prawomocnego wyroku sądu administracyjnego oddalającego skargę na tę decyzję?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej ma prawo odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeśli decyzja ta była już przedmiotem prawomocnego wyroku sądu administracyjnego oddalającego skargę na tę decyzję. W takiej sytuacji wniesione żądanie stwierdzenia nieważności wkraczałoby w zakres oceny objętej powagą rzeczy osądzonej, a zatem zachodzi przeszkoda przedmiotowa do wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a.Stan faktyczny
Skarżący H.S. wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji przyznających płatności rolnośrodowiskowe, zarzucając rażące naruszenie prawa przy pomiarze powierzchni użytku zielonego. Prezes ARiMR odmówił wszczęcia postępowania, wskazując na prawomocny wyrok NSA oddalający skargę na te decyzje. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy postanowienie Prezesa ARiMR. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie art. 61a § 1 k.p.a., gdyż jego zdaniem zarzuty wniosku o stwierdzenie nieważności nie były przedmiotem rozstrzygnięcia sądów administracyjnych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 16 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi H. S. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji oddala skargę.
Przedmiotem skargi H.S. jest postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) 2018 r. nr (...) utrzymujące w mocy postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia (...) 2018 r. nr (...)o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora P. Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia (...) 2014 r. Nr (...) oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Ł. z dnia (...) 2014 r. nr (...)o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 w pomniejszonej wysokości.
Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym:
Pismem z dnia (...)2018 r. Skarżący wystąpił do Prezesa ARiMR z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Dyrektora P. OR ARiMR w B. z dnia (...) 2014 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika BP ARiMR w Ł. z dnia (...) 2014 r. W uzasadnieniu przedmiotowego wniosku Skarżący podniósł, że decyzje te zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa. Chodziło tu o naruszenie Instrukcji realizacji kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni oraz rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 listopada 2011 r. w sprawie standardów technicznych wykonywania geodezyjnych pomiarów sytuacyjnych i wysokościowych oraz opracowywania i przekazywania wyników tych pomiarów do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, podczas dokonywania pomiaru powierzchni części użytku zielonego (która zgodnie z Programem rolnośrodowiskowym nie powinna zostać skoszona), przy wykorzystaniu urządzenia GPS.
Postanowieniem z dnia z dnia (...) 2018 r. Prezes ARiMR odmówił wnioskodawcy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności powołanych powyżej decyzji. Wskazując na zasadnicze motywy podjętego rozstrzygnięcia organ I instancji stwierdził, że wyrokiem z dnia 9 maja 2017 r., sygn. akt II GSK 3147/15 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę H.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. z dnia 26 sierpnia 2015 r. sygn. akt I SA/Bk 248/15, oddalającego skargę na decyzję Dyrektora P. OR ARiMR z dnia (...) 2014 r. oraz poprzedzającą ją decyzji Kierownika BP ARiMR w Ł. z dnia (...) 2014 r. W ocenie Prezesa ARiMR powołany wyrok uniemożliwiał wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji organów ARiMR z uwagi na związanie organów administracji powyższym orzeczeniem sądowo-administracyjnym.
W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżący zarzucił Prezesowi ARiMR naruszenie art. 61a § 1 k.p.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że zachodzi przyczyna odmowy wszczęcia postępowania w postaci istnienia prawomocnego wyroku sądu administracyjnego oddalającego skargę na decyzję objętą wnioskiem o stwierdzenie nieważności, w sytuacji gdy zarzuty i argumentacja powołane we wniosku o stwierdzenie nieważności nie były przedmiotem rozstrzygnięcia sądu administracyjnego (WSA w B.) ani Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Postanowieniem z dnia (...) 2018 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy postanowienie Prezesa ARiMR. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazano, że wniesienie przez Stronę żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie powoduje automatycznie skutku przewidzianego w art. 61 § 4 k.p.a., tj. wszczęcia postępowania. Zgodnie bowiem z art. 61a § 1 k.p.a.: "Gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania". Przed wszczęciem postępowania organ przeprowadza zatem analizę dopuszczalności podjęcia postępowania, która kończy się w przypadku zaistnienia przesłanek negatywnych do jego wszczęcia, wydaniem postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania.
Minister podkreślił następnie, że objęta wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzja Dyrektora P. OR ARiMR z dnia (...) 2014 r. oraz poprzedzająca ją decyzja Kierownika BP ARiMR w Ł. z dnia (...) 2014 r. była już przedmiotem postępowania sądowo-administracyjnego wszczętego na podstawie skargi Strony. W wyniku przeprowadzonego postępowania mającego na celu ustalenie, czy zaskarżone decyzje są zgodne z prawem, a więc czy nie są również obarczone którąkolwiek z wad prawnych z art. 156 § 1 k.p.a., wyrokiem z dnia 9 maja 2017 r., sygn. akt II GSK 3147/15 NSA oddalił skargę kasacyjną od wyroku WSA w B. z dnia 26 sierpnia 2015 r. sygn. akt I SA/Bk 248/15, oddalającego skargę na ww. decyzję z dnia (...) 2014 r. i utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia (...) 2014 r. Sądy administracyjne dwóch instancji nie dopatrzyły się w zaskarżonej decyzji naruszenia norm prawa materialnego ani też naruszenia przepisów postępowania, które mogłyby skutkować uwzględnieniem skargi. W związku z tym Minister podkreślił, że wyrok ten zamyka drogę do uruchomienia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji Dyrektora P. OR ARiMR, gdyż wniesione przez Stronę żądanie stwierdzenia jej nieważności wkraczałoby w zakres oceny objętej powagą rzeczy osądzonej, tj. materii prawnej, co do której wiążąco wypowiedział się już Naczelny Sąd Administracyjny.
Odnosząc się do argumentacji powołanej w zażaleniu Minister zaznaczył, że WSA w B. nie był związany żądaniem Skarżącego i orzekał bez względu na granice zgłoszonego przez niego żądania. Dodał, że WSA ma obowiązek przeprowadzić kontrolę aktów administracyjnych w pełnym zakresie ewentualnego wystąpienia przesłanek z art. 156 oraz art. 145 k.p.a. Minister zaznaczył jednocześnie, że Skarżący w petitum skargi z dnia (...)2015 r. do WSA w B. jednoznacznie wskazał, iż zarzuca zaskarżonej decyzji Dyrektora P. OR ARiMR z dnia (...) 2014 r. rażące naruszenie prawa materialnego i procesowego. W ocenie Ministra zarzuty Skarżącego (we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji oraz w postępowaniu sądowo-administracyjnym) w rzeczywistości sprowadzają się nadal do próby podważania sposobu przeprowadzenia oraz wyników kontroli w jego gospodarstwie. Uzasadnienia wyroków WSA w B. oraz NSA jednoznacznie odnoszą się również do tych zarzutów.
Minister podkreślił, że w przedmiotowej sprawie zaszły przeszkody przedmiotowe do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora P. OR ARiMR z dnia (...) 2014 r. o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Kierownika BP ARiMR w Ł. z dnia (...) 2014 r. Doszło zatem do wypełnienia dyspozycji z art. 61a § 1 k.p.a., co oznaczało konieczność wydania przez organ I instancji postanowienia w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania.
Poza tym organ II instancji wskazał, że Strona podejmuje próby wszczynania w odrębnych trybach nadzwyczajnych postępowań administracyjnych (art. 145 k.p.a. oraz art. 156 k.p.a.), na podstawie podnoszonych tych samych okoliczności, argumentów i dowodów, pomimo braku możliwości zamiennego stosowania poszczególnych trybów nadzwyczajnych wzruszenia decyzji ostatecznych. Dowody i argumenty wskazywane we wniosku Strony z dnia (...)2018 r. o stwierdzenie nieważności ww. decyzji z dnia (...) 2014 r. oraz (...) 2014 r., są bowiem tożsame z zarzutami, argumentacją i dowodami podnoszonymi we wniosku Strony o wznowienie postępowania w sprawie tych samych decyzji. W tej ostatniej sprawie zapadł nieprawomocny wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 czerwca 2018 r. sygn. akt V SA/Wa 2016/17 oddalający skargę na decyzję Prezesa ARiMR z dnia (...) 2017 r. nr (...) utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora P. OR ARiMR z dnia (...)2017 r. nr (...) o odmowie uchylenia decyzji tego organu z dnia (...) 2014 r.
W skardze na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) 2018 r. Skarżący wniósł o jego uchylenie wraz z poprzedzającym je postanowieniem Prezesa ARiMR. Skarżący podniósł zarzuty naruszenia następujących przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy:
- art. 61a § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, iż zachodzi uzasadniona przyczyna odmowy wszczęcia postępowania w postaci istnienia prawomocnego wyroku sądu administracyjnego oddalającego skargę na decyzję objętą wnioskiem o stwierdzenie nieważności, w sytuacji gdy zarzuty i argumentacja powołane we wniosku o stwierdzenie nieważności nie były przedmiotem rozstrzygnięcia sądu administracyjnego (WSA w B.) ani Naczelnego Sądu Administracyjnego.
- art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 144 kpa poprzez utrzymanie skarżonego postanowienia w mocy, w sytuacji gdy postanowienie to jako nieprawidłowe winno być uchylone w całości, a sprawa przekazana organowi I instancji do ponownego rozpoznania.
W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
W świetle przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 2018 r., poz. 2107 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta - jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a.
Sąd zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Oceniając skargę we według wskazanych wyżej reguł Sąd uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
W sprawie niniejszej nie ulega wątpliwości, iż decyzja , której dotyczy wniosek o stwierdzenie nieważności była przedmiotem kontroli sądowej – Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. wyrokiem z dnia 26.08.2015 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Bk 248/15 oddalił skargę, zaś Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 9.05.2017 r. w sprawie II GSK 3147/15 oddalił skargę kasacyjną . Fakt ten stanowił podstawę do odmowy wszczęcia postępowania przez Prezesa ARiMR , które to orzeczenie zostało następnie utrzymane w mocy przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Organy powołały się na uchwałę składu 7 sędziów NSA z 7 grudnia 2009 r. sygn. akt I OPS 6/09.
Zgodnie z tą uchwałą żądanie stwierdzenia nieważności decyzji od której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 k.p.a.) wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie - z uwagi na wydany uprzednio wyrok sądu - przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym. W pozostałych przypadkach organ administracji publicznej obowiązany jest rozpoznać żądanie co do istoty stosując art 158 § 1 w zw z art. 156 § 1 kpa. W uzasadnieniu tej uchwały NSA zwrócił uwagę m.in. na treść art. 153 p.p.s.a. , zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu administracyjnego wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia , przy czym przez "orzeczenie" należy rozumieć nie tylko o sentencję, lecz także o uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia, gdyż to w uzasadnieniu przedstawione jest rozumowanie, które doprowadziło sąd do określonej konkluzji prawnej. Analiza treści uzasadnienia wyroku pozwala także na sprecyzowanie zakresu przedmiotowego ferowanych ocen, tj. ustalenie, co wziął pod uwagę sąd uwzględniając wniesioną skargę lub oddalając ją. Oceny te są zawsze rezultatem konstruowania tzw. zwrotów stosunkowych o zgodności/niezgodności z normą prawną zaskarżanych aktów lub czynności organów administracji publicznej Dokonując tak pojmowanych zabiegów, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Może on wykroczyć poza zakres podniesionych zarzutów, uwzględniając także okoliczności i naruszenia prawa, których nie podniosła strona skarżąca.
Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił też uwagę na treść art. 171 p.p.s.a, w myśl którego, prawomocny wyrok ma powagę rzeczy osądzonej "tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia". Z kolei art. 170 p.p.s.a. stanowi, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
Wobec powyższego, w razie oddalenia skargi prawomocnym wyrokiem, ustalenie, czy żądanie strony stwierdzenia nieważności decyzji poddanej ocenie sądu powinno zostać załatwione przez organ administracji publicznej rozstrzygnięciem podjętym na podstawie art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 k.p.a., czy też decyzją o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 k.p.a.), wymaga zbadania co było przedmiotem rozstrzygnięcia. Niezbędne jest zatem stwierdzenie, czy oddalenie skargi nastąpiło w wyniku rozważenia przez sąd administracyjny także okoliczności odpowiadających wskazanym w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji przesłankom kwalifikującym do jej wzruszenia (art. 156 § 1 k.p.a.). Jeśli tak, wydany wyrok zamknie organowi administracji drogę do uruchomienia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, gdyż wniesione żądanie wkraczałoby w zakres oceny objętej powagą rzeczy osądzonej (materii prawnej, co do której wiążąco wypowiedział się sąd formułując zwrot stosunkowy o zgodności z prawem zakwestionowanej decyzji). Możliwa jest wszakże i taka sytuacja, w której występujący z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji wskaże okoliczności, które nie były objęte orzeczeniem sądu, np. fakt uprzedniego rozstrzygnięcia sprawy inną decyzją ostateczną albo zwróci uwagę na fakt oddalenia skargi z powodu braku legitymacji skarżącego. Uwarunkowany względami obiektywnymi brak wiedzy sądu o istotnych dla wyniku postępowania okolicznościach sprawy spowoduje, że poza zakresem kontroli sądowej objętej powagą rzeczy osądzonej znajdzie się to, na co powoła się wnoszący żądanie. W takim wypadku, prawomocny wyrok oddalający skargę na decyzję nie byłby przeszkodą dla przeprowadzenia postępowania w celu merytorycznego rozpoznania złożonego do organu administracji żądania.
Zwrócenie się do organu administracji publicznej z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji, która wcześniej była już przedmiotem oceny sądu administracyjnego, podlega – rzecz jasna – tym samym rygorom procesowym, co wszystkie inne żądania w tym przedmiocie. Daje się je wywieść z treści art. 157 § 3 rozpatrywanego w powiązaniu z art. 158 § 1 k.p.a. Pierwszy z tych przepisów umocowuje właściwy organ do odmowy wszczęcia postępowania i określa formę zajęcia stanowiska w tej kwestii. Jakkolwiek nie sprecyzowano w nim przesłanek odmowy, w doktrynie kojarzy się je z podmiotowymi i przedmiotowymi przyczynami niedopuszczalności postępowania (J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania..., s. 776). Bez przeprowadzenia oceny odnoszącej się do tych aspektów sprawy, organ nie może przystąpić do rozpoznania skierowanego do niego żądania co do meritum.
We wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora P. Oddziału Regionalnego ARiMR z (...)2014 r. skarżący zarzucił, iż zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem Instrukcji realizacji kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni oraz rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 listopada 2011 r. w sprawie standardów technicznych wykonywania geodezyjnych pomiarów sytuacyjnych i wysokościowych oraz opracowywania i przekazywania wyników tych pomiarów do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, podczas dokonywania pomiaru powierzchni części użytku zielonego (która zgodnie z Programem rolnośrodowiskowym nie powinna zostać skoszona), przy wykorzystaniu urządzenia GPS.
Z uzasadnienia wniosku wynika, że skarżący uważa, że pomiar kontrolny działek zgłoszonych do płatności rolnośrodowiskowych została przeprowadzona z naruszeniem powyższych unormowań. Wnosi też o dopuszczenie dowodów ze świadków oraz z opinii prywatnej biegłego sporządzonej w 2017 r. oraz opinii Instytutu Geodezji i Kartografii.
Rozważając kwestię dopuszczalności wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o przyznaniu płatności w pomniejszonej wysokości, należy wskazać w pierwszym rzędzie, że tryb określony w art. 156 § 1 k.p.a. nie jest postępowaniem zwykłym, mającym na celu rozpoznanie sprawy na nowo , również w zakresie ustaleń faktycznych będących podstawą rozstrzygnięcia objętego wnioskiem o stwierdzenie nieważności. Skarżący we wniosku o stwierdzenie nieważności powołuje się na przesłankę nieważności wymienioną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. – decyzja została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.
Oceniając istnienie przesłanek do wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa należy zauważyć, że przesłanki te muszą wynikać z samej treści decyzji. Aby stwierdzić ich zaistnienie nie jest potrzebne prowadzenie postępowania dowodowego i czynienie nowych ustaleń faktycznych. W orzecznictwie i doktrynie ukształtował się pogląd, że rażące naruszenie prawa - w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. - ma miejsce, gdy decyzja została wydana wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, wbrew wszelkim przesłankom przepisu nadano prawa albo ich odmówiono albo też wbrew tym przesłankom obarczono stronę obowiązkiem albo uchylono obowiązek. Rażące naruszenie prawa zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. O tym, czy miało miejsce rażące naruszenie prawa, decyduje przede wszystkim oczywistość tego naruszenia i jego wpływ na sposób załatwienia sprawy. Rażące naruszenie prawa to oczywiste naruszenie jednoznacznego przepisu prawa, a przy tym takie, które koliduje z zasadą praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Przy rażącym naruszeniu prawa chodzi niewątpliwie o tego rodzaju wady, które powodują konieczność eliminacji decyzji z obrotu prawnego z racji istnienia w nich wad o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Wady te powstają w wyniku naruszenia prawa w toku czynności zmierzających do wydania decyzji lub w wyniku załatwienia sprawy wydaniem decyzji (v: wyrok NSA z 11 października 2013 r. sygn. akt II GSK 949/12, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Należy też dodać, że Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie w sytuacjach, gdy to organ wszczynał postepowanie z urzędu prezentował stanowisko, iż tryb nadzwyczajny wzruszania decyzji administracyjnych nie służy do przeprowadzania w dowolnym czasie korekty przyznanych płatności w sytuacji, kiedy organ po uprawomocnieniu się decyzji dostrzeże jakiekolwiek nieścisłości w swoich własnych obliczeniach powierzchni kwalifikowanej do płatności. Stanowisko to prezentowane było w licznych wyrokach NSA w sprawach, w których organ poprzez stwierdzenie nieważności decyzji chciał skorygować własne ustalenia faktyczne (por. np. wyrok NSA z dnia 11 października 2013 r., sygn. akt II GSK 949/12, wyrok NSA z dnia 8 listopada 2013 r., sygn. akt II GSK 1211/12, wyrok NSA z dnia 13 listopada 2013 r., sygn. akt II GSK 926/12, wyrok NSA z dnia 3 czerwca 2014 r., sygn. akt II GSK 701/13). Stanowisko to jest również adekwatne w sprawie niniejszej – tryb stwierdzenia nieważności nie służy do korekty ustaleń faktycznych zawartych również w decyzji o odmowie przyznania płatności ( przyznaniu płatności w pomniejszonej wysokości).
Z reguły badanie istnienia przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji następuje już po wszczęciu postępowania . Jednak w przypadku , gdy decyzja była przedmiotem kontroli przez sąd ta wstępna kontrola musi mieć szerszy zakres – patrz powołana uchwała I OPS 6/09. Skoro tryb stwierdzenia nieważności decyzji nie służy weryfikacji ustaleń faktycznych dokonanych w postępowaniu już prawomocnie zakończonym, zatem także ustalenia faktyczne dokonane przez sąd lub przez sąd zaaprobowane nie mogą być zwalczane w trybie stwierdzenia nieważności decyzji. Nie mogą być więc uznane za okoliczności wykraczające poza przedmiot rozstrzygnięcia sądu.
Na koniec należy zwrócić uwagę, że zwalczaniu ustaleń faktycznych ( jako wad proceduralnych ) służy inny tryb postepowania nadzwyczajnego – wznowienie postepowania. To w tym trybie – w przypadkach określonych w art. 145 § 1 pkt 1, 2 lub 5 k.p.a. można kwestionować prawidłowość dokonanych w toku postępowania ustaleń faktycznych. Skarżący skorzystał z tego trybu przed złożeniem wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. W sprawie było prowadzone postępowanie na podstawie art.145 § 1 pkt 5 k.p.a. na wniosek strony . Odmowa uchylenia decyzji ostatecznej z (...)2014r., orzeczona decyzją Prezesa ARiMR z 7.12.2017 r. byłą przedmiotem rozpoznania tut. Sądu, który wyrokiem z dnia 22.06.2018 r. sygn. akt V SA/Wa 2016/17 oddalił skargę. Wyrok jest nieprawomocny.
Konkludując , należy stwierdzić, iż organy zasadnie - z powołaniem się na treść art. 61a k.p.a. oraz pogląd zaprezentowany w uchwale składu 7 sędziów NSA sygn. I OPS 6/09, odmówiły wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, która podlegała wcześniej kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. w sprawie o sygn. akt I SA/Bk 701248/15 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie o sygn. akt II GSK 3147/15 . We wniosku strony o stwierdzenie nieważności decyzji zawarto bowiem takie zarzuty względem decyzji, które nie podlegają badaniu w trybie nieważnościowym, wobec czego nie można uznać, że zaszła w sprawie sytuacja umożliwiająca wszczęcie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności tj. Sądy w sprawie o sygn. podanych wyżej nie rozważyły okoliczności odpowiadających wskazanym we wniosku przesłankom kwalifikującym do jej wzruszenia ( art. 156 § 1 k.p.a. ).
Z powyższych względów skarga jako nie mająca uzasadnionych podstaw podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło