V SA/Wa 205/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska – Urbaniak, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Protokolant - st. sekr. sąd. Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2012 r. sprawy ze skargi G. Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym za bezzasadne; oddala skargę Po rozpatrzeniu zażalenia G. Z. na postanowienie Burmistrza Gminy [...] z dnia [...] lipca 2011 r. w przedmiocie nieuwzględnienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu własnego postanowienia organ odwoławczy przywołał następujące okoliczności faktyczne i prawne: Upomnieniami z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] Burmistrz Gminy [...] wezwał G. Z. do uiszczenia zaległych rat podatku od nieruchomości w latach 2006-2010, w terminie 7 dni od dnia doręczenia upomnienia. Upomnienia doręczono stronie dnia 24.06.2010 r. Wobec nie uiszczenia wymienionych w upomnieniach należności wierzyciel - Burmistrz Gminy [...] w dniu [...] maja 2011 r. wystawił tytuły wykonawcze o nr [...] i skierował sprawę na drogę postępowania egzekucyjnego. Zawiadomieniem z dnia 9 czerwca 2011 r. organ egzekucyjny (Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...]) powiadomił zobowiązanego dłużnika G. Z. o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną z rachunku bankowego. W ustawowym terminie zobowiązany wniósł pismo, w którym podniósł niedopuszczalność egzekucji na podstawie art. 27c u.p.e.a., zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego wobec osoby posiadającej 3/16 z ½ udziałów we własności nieruchomości oraz błędną identyfikację osoby zobowiązanej. Pismem z dnia 6 lipca 2011 r. organ egzekucyjny Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] przekazał wierzycielowi – Burmistrzowi Gminy [...] zarzuty wniesione przez zobowiązanego w przedmiocie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2011 r. wierzyciel – Burmistrz Gminy [...] nie uwzględnił zgłoszonych zarzutów. Uznając słuszność powyższego postanowienia organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z przepisem art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, podstawę zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może stanowić : 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku, 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej, 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4, 4) błąd co do osoby zobowiązanego, 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym, 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego, 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1, 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny, 10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27. Podkreślił jednocześnie, że zarzuty mogą być wniesione do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od otrzymania tytułu wykonawczego – co oznacza, że nie mogą one być składane lub uzupełniane w terminie późniejszy, np. w zażaleniu na postanowienie organu egzekucyjnego lub w skardze do sądu, bowiem to organ egzekucyjny musi je rozpoznać (po ewentualnym uzyskaniu stanowiska wierzyciela – jeżeli organ egzekucyjny nie jest równocześnie wierzycielem). Organ II instancji podniósł, że zgodnie z art. 34 §1 u.p.e.a., zarzuty zgłoszone na podstawie art.33 pkt,1-7,9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym – także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela z tym, że w zakresie zarzutów, o których mowa w art.33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Z kolei w myśl §4 ww. artykułu, organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione – o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. Organ odwoławczy przypomniał, że zobowiązany podniósł zarzut błędnej identyfikacji osoby zobowiązanego i, że w tytułach wykonawczych mylnie oznaczono miejsce zamieszkania strony (zamiast miejscowości Z., wpisano miejsce położenia nieruchomości – B.). Jednakże mylne oznaczenie miejscowości, w której zamieszkuje zobowiązany i określenie jej w tytułach wykonawczych czy brak wskazania powiatu nie jest błędem na tyle istotnym, aby można było uznać, że tak wystawione tytuły nie spełniają wymogów formalnych, określonych w art. 27 u.p.e.a. Z przedłożonych akt sprawy wynika, że tytuły wykonawcze skierowane do egzekucji wskazują jako zobowiązanego G. Z., syna W. i H., Numer Identyfikacji Podatkowej [...]. Dane te są zgodne z Informacją w sprawie podatku od nieruchomości złożoną na stosownym druku IN-1 w dniu 10 lipca 2009 r. w Urzędzie Gminy [...] przez zobowiązanego podatnika, jak również z danymi w zawiadomieniu organu egzekucyjnego o zajęciu prawa majątkowego. Zdaniem Kolegium nieuprawniony jest zarzut zażalenia o naruszeniu przez wierzyciela przepisów ustawy zasadniczej polegającym na wyborze zobowiązanego do zapłaty świadczenia spośród pozostałych współwłaścicieli nieruchomości. W myśl art.91 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa do odpowiedzialności solidarnej za zobowiązania podatkowe stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dla zobowiązań cywilnoprawnych. Z kolei zgodnie z art.92 §1 ustawy Ordynacja podatkowa, jeżeli w myśl przepisów prawa podatkowego podatnicy ponoszą solidarną odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe a zobowiązania te powstają w sposób przewidziany w art. 21 §1 pkt 2 powołanej ustawy, zobowiązani solidarnie są podatnicy, którym doręczono decyzję ustalającą wysokość zobowiązania podatkowego. Do tek kategorii decyzji podatkowych zalicza się decyzje ustalające wysokość podatku od nieruchomości wydawane w oparciu o art. 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych. Zgodnie z art. 3 ust.4 tejże ustawy, jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub współposiadaczach (z zastrzeżeniem opodatkowania odrębnych lokali). Organ II instancji wskazał również, że ugruntowany jest też pogląd, że prawo wierzyciela nie podlega żadnym ograniczeniom i nie może być potraktowane jako sprzeczne z zasadami określonymi w art.5 k.c. Tym samym Burmistrz Gminy [...] jako wierzyciel podatkowy miał prawo dokonać wyboru jednego spośród solidarnie zobowiązanych podatników w celu dochodzenia, w drodze egzekucji administracyjnej, niewykonanego obowiązku – podatku od nieruchomości i nie naruszył obowiązujących w tej materii przepisów prawa, tj. art. 3 ust.4 i art.6 ust.7 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, art. 92 §1 Ordynacji podatkowej, art.366 k.c. w zw. z art.91 Ordynacji podatkowej. W sytuacji gdy jeden z dłużników zobowiązanych solidarnie zaspokaja wierzyciela, ma on na gruncie prawa cywilnego uprawnienie do wystąpienia w stosunku do pozostałych współdłużników z żądaniem zwrotu świadczenia. Zdaniem organu rację należy przyznać zobowiązanemu, iż w postępowaniu egzekucyjnym mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Świadczy o tym niewątpliwie przepis art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Nie mniej jednak przepisy Kpa mają jedynie posiłkowe zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym. Stosuje się je bowiem jedynie w sprawach nieuregulowanych "inaczej" w ustawie egzekucyjnej. Zatem rozwiązania wynikające z przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji mają pierwszeństwo przed regulacjami Kodeksu. Przepisy Kpa nie mogą również modyfikować już istniejących rozwiązań normatywnych ujętych w przepisach ustawy; mogą jedynie mieć zastosowanie, jeżeli określone zagadnienie nie jest w ogóle uregulowane w tej ustawie, bądź też nie jest uregulowane w sposób wyczerpujący. Postanowienie organu odwoławczego zaskarżył G. Z. zarzucając rażące naruszenie art. 6,7,8,9,10,11 i 12 Kpa, naruszenie art. 32 Konstytucji RP, oraz rażący brak staranności przy określeniu zobowiązanego. Skarżący wskazał również na opieszałość organu podatkowego w kwestii terminu w jakim wszczęte zostało postępowanie egzekucyjne. Podniósł, że terminy wszczęcia postępowania i terminy załatwienia sprawy są ściśle określone, zatem wszczęcie postępowania w ustawowym terminie jest obowiązkiem organu, jednocześnie zabezpiecza zobowiązanego przed koniecznością zapłaty nadmiernej kwoty odsetek. Zdaniem skarżącego, wszczęcie postępowania wyjaśniłoby wiele okoliczności, tym bardziej, że upomnienia wysłane nawet do wszystkich dłużników nie przesądzają tego, w stosunku do której osoby będzie prowadzone postępowanie egzekucyjne. Poza tym, ze względu na treść art.9 Kpa organ egzekucyjny winien jednoznacznie wskazać tego zobowiązanego w stosunku do którego wszczęto postępowanie egzekucyjne. W dopowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Sąd zważył, co następuje. Istotą sporu w przedmiotowej sprawie jest w rzeczywistości kwestia prawidłowego określenia osoby dłużnika oraz jego wyboru jako podmiotu wobec którego skierowane zostało postępowanie egzekucyjne. Poza sporem jest bowiem to, że w tytułach wykonawczych mylnie oznaczono miejsce zamieszkania skarżącego, albowiem zamiast miejscowości Z. wpisano miejscowość B., która była de facto miejscem położenia nieruchomości dłużnika, nie zaś miejscem jego zamieszkania. W ocenie skarżącego powyższy błąd był na tyle istotny, że wystawione tytuły wykonawcze nie spełniały wymogu formalnego przewidzianego w art.27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art.27 pkt 2), a zatem nie mogły być skuteczne. Organ z kolei prezentował stanowisko, że powyższy mankament nie jest na tyle istotny aby można było uznać, że tytuły wykonawcze o których mowa nie spełniają wymagań przewidzianych w art.27 ustawy. Zdaniem organu identyfikacja skarżącego jako dłużnika była niewątpliwa albowiem tytuły te jednoznacznie wskazywały jako zobowiązanego G. Z., syna W. i H., wymieniając numer identyfikacji podatkowej przypisany właśnie do tej osoby. W ocenie Sądu rozpoznanie skargi wymaga rozważenia zakresu obowiązków wierzyciela i organu egzekucyjnego dotyczących ustalenia miejsca zamieszkania zobowiązanego, realizowanych przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Zgodnie bowiem z art. 26 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Stosownie natomiast do § 5 tego artykułu wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (pkt 1) lub doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (pkt 2). Oznacza to, że dla skuteczności wszczęcia egzekucji administracyjnej wymagane jest doręczenie odpisu tytułu wykonawczego zobowiązanemu, chyba że wcześniej dłużnik otrzymał zawiadomienie o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego. Tytuł wykonawczy, na postawie którego organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną jest dokumentem urzędowym sporządzonym według ustalonego wzoru, który musi odpowiadać wymogom formalnym określonym przez ustawodawcę w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wspomniany przepis stanowi (w § 1 pkt 2), iż tytuł egzekucyjny zawiera m.in. wskazanie imienia i nazwiska lub firmy zobowiązanego i jego adresu, co oznacza, że wierzyciel zobowiązany jest wskazać w tytule wykonawczym adres zobowiązanego. W ocenie składu orzekającego przez "adres zobowiązanego" należy rozumieć miejsce jego faktycznego zamieszkania. Analogiczny pogląd wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 11 maja 2004 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Łd 992/03 (publ.POP2005/6/147), w którym zaakcentowano także, iż omawiana regulacja zharmonizowana jest z treścią art. 22 § 2 analizowanej ustawy, który również stanowi o miejscu zamieszkania lub o siedzibie zobowiązanego. W przedmiotowej sprawie nie było jednak tak, że adres zamieszkania zobowiązanego nie został wskazany. W istocie został bowiem wskazany z tym tylko, że wadliwie. W takiej jednak sytuacji orzecznictwo sądowe wskazuje, że błąd co do adresu zobowiązanego nie uzasadnia zarzutu o jakim mowa w art. 33 pkt 10 ustawy, w sytuacji gdy tytuł wykonawczy został zobowiązanemu skutecznie doręczony (por.wyrok WSA w Warszawie wydany w sprawie o sygn.akt I SA/Wa 1580/04). Takie skuteczne doręczenie miało miejsce w przypadku skarżącego. Sąd nie uznaje za trafne zarzuty naruszenia wskazanych w skardze przepisów Kpa. Wprawdzie w art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi, że w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kpa, jednakże o tyle o ile przepisy ww. ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że przepisy Kpa mają zastosowanie w zasadzie wtedy kiedy jakaś kwestia (np. przywrócenie terminu) nie jest uregulowana przez ustawę o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Natomiast konkretne regulacje wynikające ze specyfiki i zakresu tejże ustawy mają niewątpliwie pierwszeństwo przed regulacjami kodeksowymi. Zatem uwzględniając ową specyfikę z jednej strony, z drugiej zaś prawidłowość prowadzonego postępowania egzekucyjnego, w sprawie niniejszej nie sposób przyjąć aby którykolwiek z wymienionych w skardze przepisów Kpa został naruszony. Zresztą nawet skarżący nie wskazuje na czym owo naruszenie miałoby polegać. Ogranicza się bowiem do rozważań wskazujących na nieprawidłowości do jakich doszło w innych postępowaniach nie związanych z przedmiotową sprawą. Bezpodstawny jest również zarzut naruszenia art.32 Konstytucji. W ocenie Sądu organ wyjaśnił skarżącemu w sposób wystarczający, iż jako współwłaściciel nieruchomości ponosił solidarną odpowiedzialność za zaległości w podatku od nieruchomości, co oznacza, iż organ mógł wystąpić przeciwko niemu, jako dłużnikowi solidarnemu jak i przeciwko każdemu z pozostałych współwłaścicieli. Miał tu bowiem swoistą swobodę wyboru gwarantowaną wskazanymi w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia przepisami. Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art.151 p.p.s.a. skargę oddalił.