V SA/Wa 2050/08

Referendarz sądowy Grzegorz Antas Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi J. N. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy postanawia: 1. przyznać J. N. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata, o którego wyznaczenie zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej w W.; 2. oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie Wobec doręczenia J. N. w dniu 7 stycznia 2009 r. odpisu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 listopada 2008 r. oddalającego skargę na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2008 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy wraz z uzasadnieniem oraz informacją dodatkową, że skarga kasacyjna od tego orzeczenia powinna być sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika, jak też że skarżący może wystąpić do Sądu o przyznanie mu w tym zakresie prawa pomocy, J. N. wnioskiem z dnia 21 stycznia 2009 r. (data nadania pisma w placówce pocztowej) zwrócił się o przyznanie tego rodzaju uprawnienia, obejmując swoim żądaniem zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku oraz w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, zawartym w formularzu PPF, skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie, utrzymując się ze świadczenia emerytalnego w wysokości 923 zł. W związku ze znacznym stopniem niepełnosprawności (I grupa inwalidztwa) skarżący ponosi, jak wskazał, wydatki na lekarstwa (średnia kwota miesięczna - 100 zł). Konieczność ponoszenia innych stałych wydatków (opłaty za media, wyżywienie, odzież – kwoty odpowiednio 500 zł i 300 zł) skutkuje tym, że z otrzymywanej emerytury nie mogą zostać poczynione żadne oszczędności. We wniosku wskazano ponadto, że do majątku skarżącego wchodzi jedynie ½ udziału w mieszkaniu (pow. 110 m²). Oszczędności pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych, według kryteriów przyjętych w formularzu PPF, skarżący, jak podał, nie posiada. Mając na uwadze złożone przez skarżącego żądanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy, w pierwszym rzędzie zwrócić należało uwagę na to, że przedmiotem złożonej przez skarżącego skargi do sądu administracyjnego była decyzja dotycząca odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Okoliczność ta powoduje, że skarżący zwolniony jest z obowiązku poniesienia w postępowaniu sądowoadministracyjnym (również na etapie złożenia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 19 listopada 2008 r.) jakichkolwiek kosztów sądowych. Przywołane zwolnienie znajduje swoje uzasadnienie (podstawę prawną) w art. 239 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., który stanowi, że strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Ponieważ w niniejszej sprawie nie istnieje obowiązek poniesienia przez skarżącego kosztów sądowych, jego wniosek o zwolnienie z wymienionego obowiązku musi zostać uznany za bezprzedmiotowy. Dalszą konsekwencją tego ustalenia, jest oddalenie wniosku w sprawie przyznania skarżącego prawa pomocy w wyżej rozważonym zakresie. Stwierdzona bezprzedmiotowość wniosku nie mogła być łączona z uznaniem postępowania prowadzonego w sprawie zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych za bezprzedmiotowe i skutkować w konsekwencji wydaniem postanowienia o umorzeniu (w tym zakresie) postępowania sądowego, albowiem wniosek o przyznanie prawa pomocy, złożony w toku postępowania, nie należy do wniosków, o których mowa w art. 63 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 23.06.2005 r., sygn. II OZ 541/05), a co za tym idzie, nie jest możliwe odpowiednie zastosowanie w sprawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (bezprzedmiotowość postępowania wynikająca z innych przyczyn niż wynikające z art. 161 § 1 pkt 1-2 p.p.s.a.). Przechodząc do oceny złożonego wniosku w pozostałej jego części, a więc odnośnie do żądania ustanowienia adwokata, uznać trzeba, że jest on zasadny z uwagi na to, iż sytuacja majątkowa składającego wniosek jest na tyle trudna, że nie pozwala mu ponieść samodzielnie kosztów prowadzonego postępowania sądowego w zakresie opłacenia kosztów sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika. Dochody uzyskiwane przez skarżącego mają co prawda charakter stały, nie oznacza to jednak, by mogły one zostać uznane – w kontekście (przeciętnych) miesięcznych bieżących potrzeb finansowych - za wystarczające do pokrycia nie tylko wydatków w postaci opłacenia kosztów utrzymania domu, zakupu żywności, środków higieny osobistej, ubrań itp., ale także kosztów ustanowienia zawodowego pełnomocnika w toczącym się postępowaniu sądowym. Złą sytuację majątkową wnioskodawcy potwierdza korzystanie przez skarżącego w okresie poprzedzającym uzyskanie prawa do emerytury ze świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie. Skarżący nie posiada oszczędności pieniężnych, jak też majątku, którego charakter sprawiałby, że tą drogą możliwe byłoby uzyskanie środków finansowych na odpłatne skorzystanie z pomocy adwokata lub radcy prawnego w celu chociażby tylko sporządzenia przez te osoby środka odwoławczego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 listopada 2008 r. Konsekwencją tak postrzeganej sytuacji faktycznej składającego wniosek o przyznanie prawa pomocy jest to, że skarżący w całości wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie, co stanowi o wypełnieniu w sprawie przesłanki przyznania prawa pomocy (w zakresie częściowym), o której mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 262 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.