V SA/Wa 2073/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz - Wóltańska, Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), Protokolant - spec. Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi K.L. na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie odmowy potwierdzenia represji; oddala skargę. K. L., dalej: "skarżąca" złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, dalej "Prezes IPN" z dnia [...] sierpnia 2011 r., utrzymującą w mocy własną decyzję z [...] lipca 2011 r. o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej nr [...], wydanej w dniu [...] października 2004 r., utrzymującej w mocy decyzję z dnia [...] września 2004 r. o odmowie potwierdzenia, że K. L., córka W., ur. [...] [...] 1936 r., została aresztowana w dniu [...][...] 1954 r. i przebywała na komisariacie MO we W, za działalność polityczną związaną z walką o suwerenność i niepodległość Polski. Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym. Prezes IPN w dniu [...] października 2004 r. wydał decyzję ostateczną, utrzymującą w mocy decyzję z dnia [...] września 2004 r. o odmowie potwierdzenia represji. W dniu [...] września 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wydał postanowienie o odrzuceniu skargi na decyzję z [...] października 2004 r. Pismem wniesionym [...] lutego 2009 r. skarżąca wniosła "o skuteczne wzruszenie decyzji ostatecznej Prezesa IPN z [...] października 2004 r. i wydanie pozytywnej decyzji potwierdzającej podleganie represjom, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy o kombatantach". Po pouczeniu przez organ, jakie środki prawne mogą być zastosowane do wzruszenia ostatecznej decyzji, skarżąca sprecyzowała, że wnosi zarówno o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego ze względu na nowe dowody w postaci wyroków sądów powszechnych i udostępnione przez IPN akta, oraz o stwierdzenie nieważności decyzji Prezesa IPN z [...] października 2004 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa ze względu na wydanie tej decyzji bez podstawy prawnej. Postanowieniem z [...] maja 2009 r. Prezes IPN wszczął postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej wydanej [...] października 2004 r. uznając, że wobec wskazania przez skarżącą dwóch trybów (wznowienie postępowania i stwierdzenie nieważności) w pierwszej kolejności należy rozpoznać wniosek o stwierdzenie nieważności. Postanowieniem z [...] października 2009 r. Prezes IPN zawiesił postępowanie w przedmiocie wniosku w tej części, w jakiej skarżąca wnosiła o wznowienie postępowania. Decyzją z [...] sierpnia 2009 r. Prezes IPN utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z [...] czerwca 2009 r., którą odmówił stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej z [...] października 2004 r. Z dniem [...] maja 2010 r. uprawomocnił się wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 marca 2010 r. oddalający skargę na decyzję Prezesa IPN z dnia [...] sierpnia 2009 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej z dnia [...] października 2004 r. W dniu [...] czerwca 2011 r. Prezes IPN wydał postanowienie o wznowieniu postępowania zakończonego decyzją ostateczną wydaną przez Prezesa IPN w dniu [...] października 2004 r. Decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. Prezesa IPN odmówił uchylenia decyzji ostatecznej o odmowie potwierdzenia represji. Organ uznał, że wskazane przez skarżącą dokumenty nie stanowią nowego dowodu w sprawie w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Ponadto nie jest możliwe uchylenie przedmiotowej decyzji z przyczyny określonej w 145 § 1 pkt 5 k.p.a., albowiem od jej doręczenia stronie upłynęło więcej niż pięć lat. Pismem z [...] sierpnia 2011 r. skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy stwierdzając, że wykazała stosowanie wobec niej represji politycznych w różnych formach. W jej ocenie prześladowania jakich doświadczyła stanowią zbrodnie przeciwko ludzkości i jako takie nie ulegają przedawnieniu. Decyzją z [...] sierpnia 2011 r., Prezes Instytutu utrzymał w mocy decyzję własną wydaną w pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że uchylenie decyzji ostatecznej nie jest możliwe, albowiem od jej doręczenia stronie skarżącej upłynęło więcej niż pięć lat. Oceniając wskazaną przez skarżącą przesłankę wznowienia postępowania: nowe dowody w sprawie, organ stwierdził, że wskazane przez skarżącą wyroki sądowe nie stanowią nowych dowodów w sprawie, ponieważ były one znane organowi już w chwili wydania decyzji w pierwszej instancji, a akta paszportowe nie stanowią dowodu w tej sprawie w rozumieniu art. 75 k.p.a., ponieważ nie zawierają żadnych informacji dotyczących zatrzymania skarżącej w dniu [...][...] 1954 r. W dniu [...] sierpnia 2011 r. (data stempla pocztowego) skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję z dnia [...] sierpnia 2011 r. W uzasadnieniu podała, że w oparciu o przepisy prawa oraz obszerną dokumentację przekazaną Instytutowi Pamięci Narodowej po raz kolejny udowodniła, że od najmłodszych lat, tj. od czasu Powstania Warszawskiego, była represjonowana przez funkcjonariuszy komunistycznych. W odpowiedzi na skargę Prezes IPN wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe argumenty. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Sądy administracyjne, zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.), dokonują kontroli zgodności z prawem decyzji organów administracyjnych – w tej sprawie: Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej. Kontrola ta nie może polegać na tym, że Sąd dokona merytorycznego rozstrzygnięcia zastępując w tym organy, gdyż zadaniem sądu jest kontrola, czy organy właściwie rozpoznały i zinterpretowały treść przepisów prawa mających zastosowanie w sprawie, czy dokonały ustaleń faktycznych zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami dotyczącymi postępowania, oraz czy do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego właściwie zastosowały prawidłowo zinterpretowane prawo. Sąd ma przy tym na uwadze, że organ może oceniać dowody według swego uznania, mając na względzie obowiązujące w tym zakresie przepisy ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zmianami, dalej: k.p.a.), przy czym to swobodne uznanie nie może wykraczać nie tylko poza granice wytyczone prawem, ale również poza granice zdrowego rozsądku i zasad logiki. W sprawie niniejszej przedmiotem oceny była przede wszystkim nie tyle pierwotna decyzja administracyjna, jaką była decyzja Prezesa IPN i utrzymana tą decyzją w mocy decyzja pierwszoinstancyjna odmawiająca skarżącej potwierdzenia represji, lecz decyzja z dnia [...] sierpnia 2011 r. i utrzymana w mocy decyzja z [...] lipca 2011 r. odmawiające uchylenia decyzji ostatecznej o odmowie potwierdzenia represji. Takie granice rozpoznania wyznacza treść art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed Sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 – dalej "p.p.s.a". Skarga nie jest uzasadniona, bowiem Sąd oceniając zaskarżone decyzje Prezesa IPN nie stwierdził, aby zostały one wydane z naruszeniem prawa uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Podstawą żądania wznowienia postępowania przez skarżącą, była przesłanka wskazana w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., zgodnie z którą w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Zaznaczyć jednak należy, iż przepis art. 146 k.p.a. zawiera przesłankę negatywną do uchylenia decyzji w postaci terminów pięcioletniego i dziesięcioletniego. W przypadkach gdy dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne pokazały się fałszywe oraz gdy decyzja została wydana w wyniku przestępstwa (art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a.) termin przedawnienia wynosi 10 lat od dnia doręczenia decyzji, w pozostałych przypadkach wymienionych w art. 145 § 1 pkt 3-8 lat 5. Przy czym wykazanie zaistnienia dwóch pierwszych przesłanek wznowienia postępowania, objętych dziesięcioletnim terminem przedawnienia musi zostać ustalone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu, z wyłączeniem w tym zakresie kompetencji organów właściwych w sprawie wznowienia. Upływ terminów, o których mowa w art. 146 § 1 k.p.a. stanowi negatywną przesłankę do uchylenia decyzji w postępowaniu wznowieniowym. Upływ wyżej wskazanych terminów nie ogranicza wprawdzie dopuszczalności wznowienia, lecz ogranicza możliwość organu rozstrzygnięcia we wznowionym postępowaniu co do istoty. W rozpoznawanej sprawie decyzja Prezesa IPN z dnia [...] października 2004 r. została doręczona stronie w dniu [...] października 2004 r. Merytoryczną decyzję, którą organ mógł uchylić decyzję ostateczną albo odmówić jej uchylenia w związku z zaistnieniem przesłanek wskazanych w art. 145 § 1 k.p.a. organ mógł wydać do [...] października 2009 r. Po upływie tego terminu możliwe wprawdzie było wznowienie postępowania, ale w jego trakcie organ badając przesłanki wskazujące na zasadność wzruszenia decyzji ostatecznej, zobowiązany był również ocenić istnienie przesłanki negatywnej, tj. terminu przedawnienia. Podkreślić należy, że organ w rozpoznawanej sprawie zbadał tę okoliczność. Fakt, że zbadał również przesłanki wskazane przez skarżącą i uzasadniające jej zdaniem wzruszenie decyzji ostatecznej (nowe dowody w sprawie) nie uzasadnia uchylenia zaskarżonej decyzji. Podkreślenia wymaga bowiem, że organ zastosował w sprawie art. 146 § 1 k.p.a. i uzasadnił, że ostateczna decyzja z [...] października 2004 r. nie może zostać wzruszona z uwagi na upływ okresu przedawnienia. Podkreślenia wymaga wskazanie, że terminy przedawnienia art. 146 § 1 k.p.a., mimo, zamieszczenia ich w kodeksie postępowania mają charakter materialny, co oznacza, że upływ wskazanych terminów skutkuje brakiem możliwości uchylenia decyzji, choćby wydana była z naruszeniem prawa. Powyższy pogląd podziela zarówno piśmiennictwo jak orzecznictwo wskazując na bezwarunkowy charakter terminów z art. 146 k.p.a., które nie mogą być przywrócone i stanowią negatywną przesłankę do uchylenia w trybie wznowieniowym decyzji (wyrok NSA z 28.09. 2010r., sygn. akt I OSK 1604/09, Lex 745097, wyrok NSA z 3.09. 2010, sygn. akt I OSK 1444/09, Lex 745022). Odnosząc się do twierdzenia skarżącej, że w oparciu o przepisy prawa oraz obszerną dokumentację przekazaną Instytutowi Pamięci Narodowej po raz kolejny udowodniła, że od najmłodszych lat była represjonowana przez funkcjonariuszy komunistycznych należy podkreślić, iż przedmiotem postępowania prowadzonego po wydaniu postanowienia nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. o wznowieniu postępowania zakończonego decyzją ostateczną było zbadanie, czy zachodzą przesłanki wznowienia postępowania i czy uchylenia decyzji ostatecznej nie wyklucza przesłanka negatywna. W rozpoznawanej sprawie w dniu [...] października 2004 upłynął pięcioletni termin od doręczenia decyzji ostatecznej o uchylenie której skarżąca wnosi. Upływ tego terminu uniemożliwia wzruszenie decyzji ostatecznej, nawet w przypadku wystąpienia którejkolwiek z przesłanek wskazanych w art. 145 § 1 pkt 3-8 lat 5 k.p.a., w tym również przesłanka istnienia nowych dowodów w sprawie, na które powołuje się skarżąca. Mając na względzie powyższe, Sąd w składzie orzekającym nie stwierdził istotnych naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji i na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę – jako niezasadną – oddalił.