V SA/Wa 2074/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Protokolant starszy specjalista - Sylwia Wojtkowska-Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2012 r. sprawy ze skargi J. B. na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wypłatę refundacji składek na ubezpieczenie społeczne; 1. oddala skargę; 2. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na rzecz r. pr. P. C., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295, 20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) i tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy). Po rozpatrzeniu zażalenia J. B. na postanowienie Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] maja 2011 r. znak [...] Minister Pracy i Polityki Społecznej postanowieniem z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu własnego postanowienia organ odwoławczy przywołał następujące okoliczności faktyczne i prawne. Postanowieniem z dnia [...] maja 2011 r. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych postanowił odmówić przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wypłatę refundacji składek na ubezpieczenie społeczne (Wn-U-G) za listopad 2010 r. Na powyższe postanowienie strona złożyła zażalenie, wnosząc o przywrócenie terminu do złożenia wniosku. Strona podnosi, iż wysyłając wniosek za w/w okres, po naciśnięciu komunikatu "ok" była przekonana, iż jest to równoznaczne z wysłaniem tego dokumentu oraz, że wnioski za powyższy okres były pierwszymi przez nią wysyłanymi dokumentami w sprawie refundacji składek, zaś poziom skomplikowania systemu SODiR spowodował błędną interpretację komunikatu. Uznając bezzasadność zażalenia organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 stycznia 2009 r. w sprawie refundacji składek na ubezpieczenia społeczne osób niepełnosprawnych osoba niepełnosprawna wykonująca działalność gospodarczą składa wniosek Wn-U-G w terminie do ostatniego dnia miesiąca, w którym upłynął termin do opłacenia składek na ubezpieczenia społeczne. W przedmiotowej sprawie odwołująca się nie złożyła wniosku w przewidzianym terminie. Wniosek został złożony w dniu 3 stycznia 2011 r. wraz z podaniem o przywrócenie terminu do jego złożenia. Następnie organ przytoczył treść art. 58 § 1 i 2 k.p.a. i stwierdził, że strona nie spełniła przesłanek z tego przepisu umożliwiających przywrócenie terminu albowiem w uzasadnieniu prośby o jego przywrócenie poinformowała, że wnioski nie dotarły w określonym terminie z powodu błędu popełnionego przy wysyłaniu dokumentów. Przypomniał również, że "kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej." Przywrócenie nie jest zatem dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Strona ubiegając się o refundację składek powinna dochować szczególnej staranności przy wypełnianiu wniosków Wn-U-G. Powinna zatem upewnić się, jaki status ma utworzony przez nią dokument. W sytuacji powzięcia informacji o braku refundacji oraz braku możliwości połączenia telefonicznego z pracownikami PFRON, mogła sięgnąć do podręcznika użytkownika programu SODiR, dostępnego na stronie internetowej Funduszu. Podkreślono również, że w razie niemożliwości nadania wniosków drogą elektroniczną, fakt ten nie stanowi o trwałej przeszkodzie uniemożliwiającej stronie działanie, gdyż zgodnie z art. 25 c ust. 4 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych "(...) wnioskodawca może przekazywać informację i wniosek (Wn-U-G) również w formie dokumentu pisemnego". Stąd uchybienie terminowi do złożenia wniosku w rozpatrywanej sprawie świadczy jedynie o nie dołożeniu przez stronę należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw, co nie może stanowić przesłanki do przywrócenia wnioskowanych terminów w rozumieniu art. 58 kpa. Odnosząc się do zarzutów dotyczących "bezprawnego skrócenia okresu składania wniosków w miesiącu grudniu uznano je za bezzasadne, bowiem beneficjenci korzystający z elektronicznego sposobu wysyłania dokumentów mogą korzystać z systemu całą dobę, niezależnie od tego czy instytucja w tym czasie pracuje, czy też nie. Skargę na decyzję organu odwoławczego wniosła J. B. W jej uzasadnieniu podniosła m.in., że prowadzi działalność gospodarczą od [...] października 2010 r. W dniu 8 listopada 2010 r. wysłała do PFRON załączniki i wniosek zgłoszeniowy Wn-U-G 10-2010, będący jednocześnie wnioskiem za miesiąc październik 2010 roku. We wniosku zgłoszeniowym oświadczyła, że wybiera elektroniczną formę składania wniosków. Na początku grudnia 2010 roku z PFRON otrzymała pismo wzywające do złożenia korekty wniosku Wn-U-G 10-2010 oraz pismo z wygenerowanym loginem i jednorazowym hasłem dostępu. Mając wszystkie narzędzia do przekazu elektronicznego zrobiła korektę wniosku Wn-U-G 10-2010 i podpisała elektronicznie, (nacisnęła "ok" – sądząc, że jest to równoznaczne z przesłaniem wniosku). W związku z tym po opłaceniu składek na ubezpieczenie społeczne przygotowała wniosek Wn-U-G 11-2010 i podpisała go elektronicznie oraz nacisnęła "ok". Sądziła, że te czynności były jednoznaczne z wysłaniem wniosku. Ponieważ jednak nie otrzymała dofinansowania. W dniu 20 grudnia 2010 r. około godz. 8: 15 próbowała dodzwonić się na infolinię na nr 22 581 84 10 jednak tam dowiedział się, że infolinia działa od godz. 9:00. Tuż po godz. 9:00 i jeszcze w ciągu tego dnia kilkanaście razy próbowała zadzwonić jednak za każdym razem telefony były zajęte. Próby dodzwonienia się do PERFON podjęła zaraz po świętach. Ostatni raz w roku 2010 roku, dzwoniła 30 grudnia 2010 r. – jednak telefony były przez cały czas zajęte. Dopiero w dniu 3 stycznia 2011 r. po wielokrotnych próbach dodzwonienia się poprzez wybieranie numeru na dwóch telefonach udało się jej dodzwonić na infolinię, gdzie poinformowano ją, że wnioski; korekta Wn-U-G 10-2010 oraz wnioski Wn-U-G 11-2011 były tylko zapisane w systemie, ale nie były wysłane. Stąd nie ma refundacji składek na koncie bankowym. Dowiedziała się również że wniosek Wn-G-U 11-2010 nie był złożony w terminie. Skarżąca podniosła, że wniosek Wn-G-U 11-2010 nie był złożony w terminie, gdyż nie poradziła sobie z obsługą programu komputerowego pomimo, że według jej wiedzy z grudnia 2010 roku wykonała wszystkie czynności dokonania wysyłki elektronicznej. Nie mogła po za tym wysłać tego wniosku w formie papierowej, gdyż oświadczyła, że będzie to robić w formie elektronicznej. Dodała nadto, że na tym systemie pracowała po raz pierwszy, a w/w deklaracje były pierwszymi dokumentami jakie przesyłała do PERON elektronicznie. Poza tym po uzyskaniu wiedzy o błędnym wysłaniu wniosków złożyła zarówno wniosek jak i prośbę o przywrócenie terminu. Podniosła, że nie kopiowała żadnych informacji ukazujących się w systemie informatycznym PERON w grudniu 2010 roku, gdyż nie przypuszczała, że będą potrzebne, jako dowody w sprawie. Tak, więc dowody posiada w swoim zasobie informatycznym PERON, ale ich nie udostępnia, ponieważ potwierdziłyby prawidłowość twierdzeń skarżącej. Przypomniała, że wniosek usiłowała złożyć tylko i wyłącznie w formie elektronicznej, bo to wynikało z błędnej informacji PERON. Gdyby informacja ta brzmiała: "prócz wysyłki dokumentów w formie elektronicznej można przesłać dokumenty w formie papierowej", na wszelki wypadek mogłaby to zrobić. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Sąd zważył co następuje: Rozstrzygając wyżej opisaną skargę przypomnieć należy, że zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Z kolei stosownie do art. 58 § 2 k.p.a. prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Podkreślenia wymaga, że zgodnie z cytowanym wyżej przepisem wnoszący prośbę powinien uprawdopodobnić, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Musi zatem uprawdopodobnić istnienie okoliczności które spowodowały niemożność dokonania czynności w przewidzianym terminie na skutek takich zdarzeń za które nie ponosi odpowiedzialności. W prośbie o przywrócenie terminu powinien więc wykazać, że mimo całej staranności nie udało mu się go zachować. Wiąże się to z takimi sytuacjami, kiedy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Bogate orzecznictwo sądowe które dokonało wykładni przepisu art. 58 § 2 k.p.a. jednoznacznie wskazuje, że strona względnie jej pełnomocnik powinien uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność przy dokonywaniu czynności procesowych, oraz fakt, że przeszkoda w dokonaniu czynności była od nich niezależna (zob. m.in. wyrok NSA z dnia 30 listopada 2006 r. sygn. akt II OSK 1397/05 – lex nr 315129). Przy ocenie braku winy organ administracji publicznej powinien nadto przyjąć tzw. obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przy zastosowaniu tegoż miernika przywrócenia terminu nie byłoby zatem dopuszczalne gdyby strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W nauce postępowania administracyjnego przyjmuje się z kolei, że brak winy strony zachodzi tylko wtedy gdy nie mogła ona przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W konsekwencji pojęcie braku winy w niedopełnieniu czynności procesowej w terminie obejmuje istnienie przeszkody niemożliwej do przezwyciężenia, czyli siły wyższej. Jeśli jednak nawet taka przeszkoda nie istniała, ale strona miała podstawę do sądzenia, że istnieje to należy uznać, że niedopełnienie czynności procesowej było niezawinione (E. Iserzon J. Starościak k.p.a. komentarz wyd. IV str. 136-137). Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że zarówno zaskarżone postanowienie jak i utrzymane nim w mocy postanowienie z dnia [...] maja 2011 r. były prawidłowe. Skarżąca nie wykazała bowiem tego, iż złożenie wniosku o wypłatę refundacji składek za miesiąc listopad 2010 r. nastąpiło z uchybieniem terminu z przyczyn od niej niezależnych. Potwierdzeniem takiego stanu rzeczy jest sama skarga. Jej autorka wskazuje bowiem że wniosek nie został przez nią złożony w terminie albowiem nie poradziła sobie z obsługą programu komputerowego, tym bardziej że z jego wykorzystaniem pracowała po raz pierwszy, a deklaracja za miesiąc listopad 2010 r. była jednym z pierwszych dokumentów jakie wysyłała do PFRON drogą elektroniczną. Podkreślenia wymaga również i to, że skarżąca nie wykazała tego aby udzielono jej błędnych wskazówek czy informacji jakie generował system informatyczny PFRON. Sama przecież wyjaśniła (str. 3 skargi), że nie dysponuje dowodami potwierdzającymi takie informacje albowiem nie kopiowała ich. Niezależnie od tego wskazać należy, iż z żadnego dowodu przedstawionego przez skarżącą nie wynika aby uniemożliwiono jej przekazanie wniosku również w formie dokumentu pisemnego. Ma to istotne znaczenie ze względu na treść art. 25 c ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 214 z 2010 r. poz. 1407 ze zm.). Stanowi on, że osoba niepełnosprawna wykonująca działalność gospodarczą (...) przekazuje wniosek o wypłatę refundacji składek na ubezpieczenie społeczne w formie dokumentu elektronicznego przez teletransmisję danych oraz pobiera drogą elektroniczną potwierdzenie wysłanego wniosku. Jednakże wnioskodawca może przekazać wniosek również w formie dokumentu pisemnego. W ocenie sądu skarżąca mając wątpliwości, co do skuteczności i poprawności przesłania wniosku drogą elektroniczną winna więc skorzystać z możliwości jakie dawał w/w przepis. Podstawą wyroku jest art. 151 p.p.s.a.