V SA/Wa 2083/19
WyrokWSA w Warszawie2020-06-18
Skład orzekający: Marek Krawczak, Jadwiga Smołucha, Arkadiusz Tomczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy brak nałożenia kary administracyjnej w decyzji przyznającej płatność ONW, mimo spełnienia przesłanek do jej nałożenia, stanowi rażące naruszenie prawa uzasadniające stwierdzenie nieważności tej decyzji?Ratio decidendi
Sąd uznał, że brak nałożenia kary administracyjnej w decyzji przyznającej płatność ONW, mimo spełnienia przesłanek, nie stanowi rażącego naruszenia prawa uzasadniającego stwierdzenie nieważności decyzji. Sąd podkreślił, że instytucja stwierdzenia nieważności jest środkiem nadzwyczajnym, a błędy organu nie powinny obciążać strony, zwłaszcza gdy istnieją inne środki prawne, jak uzupełnienie decyzji. W takich przypadkach należy dać prymat zasadzie trwałości decyzji i zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa.Stan faktyczny
Spółka A. sp. z o.o. złożyła wniosek o przyznanie płatności ONW na 2016 rok. Decyzją Kierownika Biura ARiMR przyznano płatność dla strefy nizinnej II, ale odmówiono dla strefy nizinnej I z powodu znacznego przekroczenia zadeklarowanego obszaru. Kierownik Biura nie orzekł jednak o karze administracyjnej wynikającej z przedeklarowania powierzchni. Po dwóch latach Dyrektor Oddziału wszczął z urzędu postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Biura, a Prezes ARiMR utrzymał tę decyzję w mocy, stwierdzając rażące naruszenie prawa przez Kierownika Biura. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając błędne zastosowanie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa ARiMR oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Oddziału ARiMR, zasądzając od Prezesa ARiMR na rzecz A. sp. z o.o. kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Marek Krawczak, Sędzia WSA - Jadwiga Smołucha (spr.), Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi A. sp. z o.o. z siedzibą w T. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... października 2019 r. nr ... w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję jak i poprzedzająca ją decyzję organu I instancji, 2. zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz A. sp. z o.o. z siedzibą w T. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w T. (dalej: "strona skarżąca" lub "spółka"), jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "Prezes ARiMR", organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z [...] października 2019 r. Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (dalej: "Dyrektor Oddziału" lub "organ I instancji") o stwierdzeniu nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] (dalej: Kierownik Biura") z [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w sprawie przyznania spółce płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (płatność ONW) na 2016 rok.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu [...] czerwca 2016 r. skarżąca złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w [...] wniosek o przyznanie płatności na rok 2016, w którym zadeklarowała do płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami działki rolne położone w ramach I strefy nizinnej o powierzchni [...] ha oraz działki rolne położone w ramach II strefy nizinnej o powierzchni [...] ha.
W wyniku przeprowadzonego postępowania Kierownik Biura wydał w dniu [...] kwietnia 2017 r. decyzję nr [...] (dalej: "decyzja z [...] kwietnia 2017 r.") mocą której przyznał stronie płatność ONW na 2016 r. w łącznej wysokości [...] zł do gruntów położonych w strefie nizinnej II oraz odmówił przyznania stronie płatności ONW do gruntów położonych w strefie nizinnej I. Decyzja została doręczona spółce [...] kwietnia 2017 r.
Pismem z [...] lipca 2019 r. Dyrektor Oddziału zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura z [...] kwietnia 2017 r.
Decyzją z [...] sierpnia 2019 r. nr [...] Dyrektor Oddziału stwierdził nieważność decyzji Kierownika Biura z [...] kwietnia 2017 r.
Po rozpatrzeniu odwołania spółki, decyzją z [...] października 2019 r. nr [...] Prezes ARiMR utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
Prezes ARiMR stwierdził, że decyzja Kierownika Biura z [...] kwietnia 2017 r. narusza w sposób rażący art. 19a rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającym rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014, str. 48, z późn. zm.), dalej: "rozporządzenie nr 640/2014", co uzasadnia stwierdzenie jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania Administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.), dalej: "k.p.a.".
Organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 19a rozporządzenia nr 640/2014 jeżeli w odniesieniu do danej grupy upraw obszar zgłoszony do celów systemów pomocy oraz środków wsparcia, przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art. 18 tego rozporządzenia, pomoc lub wsparcie oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego, pomniejszonego o wartość 1,5 raza większą od stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi więcej niż 3 % zatwierdzonego obszaru lub dwa hektary. Kara administracyjna nie przekracza 100 % wartości kwot obliczonych w oparciu o zgłoszony obszar. Jeśli na beneficjenta nie nałożono jeszcze żadnej kary administracyjnej za zawyżenie deklaracji obszaru w odniesieniu do danego systemu pomocy lub środka wsparcia, wówczas karę administracyjną zmniejsza się o 50 %, jeżeli różnica pomiędzy obszarem zgłoszonym a obszarem zatwierdzonym nie przekracza 10 % obszaru zatwierdzonego. Jeżeli beneficjentowi zmniejszono karę administracyjną i ten beneficjent ma zostać ponownie objęty wyżej opisaną karą administracyjną w odniesieniu do danego systemu pomocy lub środka wsparcia w kolejnym roku składania wniosków, wówczas płaci on pełną karę administracyjną w odniesieniu do tego kolejnego roku składania wniosków oraz płaci kwotę o jaką wcześniejsza kara administracyjna została zmniejszona. Jeśli kwota kary nie może być w całości odliczona w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym dokonano ustalenia o zawyżeniu obszaru zgłoszonego do celów systemów pomocy oraz środków wsparcia, anuluje się saldo pozostałe do spłaty.
Dalej organ I instancji podał, iż w 2016 r. spółka zadeklarowała do płatności ONW strefę nizinną II o powierzchni [...] ha, natomiast powierzchnia gruntów stwierdzona w ramach tej strefy wyniosła [...] ha. Zatem wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych kwalifikowanych położonych na obszarze ONW strefa nizinna II a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli administracyjnej wyniosła 1,10%. Przyznana kwota płatności za 2016 r. w ramach strefy nizinnej II wyniosła [...] zł. Ponadto Strona zadeklarowała w 2016 r. do płatności ONW strefa nizinna I powierzchnię [...] ha, natomiast powierzchnia gruntów stwierdzona w ramach tej strefy wyniosła [...] ha. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych kwalifikowanych położonych na obszarze ONW strefa nizinna I a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli administracyjnej wyniosła 90,55%. Ze względu na to, że powierzchnia zatwierdzona po zastosowaniu zmniejszenia, o którym mowa w art. 19a ust. 1 rozporządzenia nr 640/2014, wyniosła zero, płatność w ramach strefy nizinnej I za 2016 r. została odmówiona. Jak wynika z decyzji z [...] kwietnia 2017 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] nie orzekł jednak o wysokości kary administracyjnej wynikającej z przedeklarowania powierzchni, o której mowa w art. 19a rozporządzenia nr 640/2014, rażąco naruszając tym samym przepisy prawa materialnego, tj. ww. art. 19a rozporządzenia nr 640/2014.
W ocenie Prezesa ARiMR brak uwzględnienia dyspozycji ww. przepisów w decyzji Kierownika Biura z [...] kwietnia 2017 r. oznacza wyraźną i oczywistą sprzeczność pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy a treścią przepisów, co stanowi przesłankę obligującą właściwy organ do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji dotkniętej wadą kwalifikowaną. Oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, jaki został naruszony oraz skutki rozstrzygnięcia niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności poprzez niezastosowanie kary administracyjnej wynikającej z przedeklarowania powierzchni, w sytuacji, gdy przepisy prawa nakładały taki obowiązek, uzasadniają, zdaniem organu odwoławczego, stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika z dnia [...] kwietnia 2017 r. w sprawie przyznania spółce płatności ONW na rok 2016.
W skardze na powyższą decyzję Prezesa ARiMR spółka zarzuciła wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez błędne zastosowanie tego przepisu polegające na przyjęciu, iż decyzja Kierownika Biura z [...] kwietnia 2017 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa skutkującym jej nieważnością. Skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi i o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o uchylenie w całości decyzji organu I instancji, umorzenie postępowania na podstawie art. 145 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", oraz o zasądzenie od Prezesa ARiMR na jej rzecz kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.
W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych – tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności.
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków Sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a., jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy sąd stwierdził, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca zostały wydane z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Istotę sporu w rozpoznawanej sprawie stanowi ocena, czy za wydaną z rażącym naruszenie prawa, w myśl art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., można uznać decyzję w sprawie płatności ONW, w której nie nałożono na stronę kary administracyjnej w sytuacji, gdy w okolicznościach faktycznych sprawy zostały spełnione przesłanki obligujące organ do wymierzenia stronie takiej kary.
Na wstępie należy przypomnieć, że w postępowaniu toczącym się w trybie stwierdzenia nieważności organ nie rozstrzyga o istocie sprawy będącej przedmiotem postępowania prowadzonego w trybie zwykłym. Jego działanie obejmuje wyłącznie kontrolę aktu w aspekcie wystąpienia przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a.
Zagadnieniu "rażącego naruszenie prawa", o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., poświęcone zostało bogate orzecznictwo sądowoadministracyjne. Powszechnie przyjmuje się, że przesłanka rażącego naruszenia prawa wystąpi wówczas, gdy proste zestawienie treści decyzji z treścią przepisu wskazuje na ich wzajemną sprzeczność, a decyzja w sposób oczywisty i bezsporny narusza ten przepis prawa, zaś charakter naruszenia powoduje, iż owo rozstrzygnięcie nie może być akceptowane jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Naruszenie prawa będzie miało cechę "rażącego" również wówczas, gdy czynność postępowania organu lub istota załatwienia sprawy są w swej treści zaprzeczeniem obowiązującej regulacji prawnej, a działanie organu w toku postępowania lub rozstrzygniecie sprawy w ogóle nie odpowiada nakazom wynikającym z obowiązującego prawa, lub też łamie zakazy w nim ustalone.
O rażącym naruszeniu prawa decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja. Jak słusznie podnosi się w orzecznictwie sądowym sama oczywistość naruszenia prawa nie przesądza jeszcze o zasadności zastosowania art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. gdyż dla stwierdzenia, że wystąpiła przesłanka nieważności konieczne jest ustalenie, jakie skutki społecznogospodarcze wywołuje kontrolowana decyzja. Nie każde bowiem naruszenie prawa dyskwalifikuje decyzję w takim stopniu, iż niezbędna jest jej eliminacja tak, jak gdyby od początku nie została wydana. Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., to takie naruszenie, które z uwagi na wywołane skutki jest jednoznaczne w znaczeniu wadliwości rozstrzygnięcia oraz tylko takie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności.
Należy też pamiętać, że decyzja administracyjna, jako akt organu administracji publicznej sporządzony w przepisanej prawem formie, korzysta z domniemania prawidłowości. Staje się ona jednym z elementów kreujących porządek prawny. Reguła trwałości decyzji służy realizacji istotnych wartości, jakimi są ochrona porządku prawnego, stabilności obrotu prawnego, zaufania do organów państwa i samego prawa, a przede wszystkim - ochrona praw nabytych.
Instytucja stwierdzenia nieważności decyzji, dająca prawną możliwość eliminacji z obrotu prawnego decyzji dotkniętych ciężkimi wadami materialnoprawnymi, wyliczonymi w art. 156 § 1 k.p.a., jest nadzwyczajnym środkiem weryfikacji decyzji administracyjnych i stanowi wyjątek od trwałości decyzji ostatecznych wyrażonej w art. 16 k.p.a., a służącej ochronie takich wartości jak: ochrona porządku prawnego, ochrona praw nabytych, pewność, stabilność i bezpieczeństwo obrotu prawnego. Z tego powodu tryb ten może być zastosowany tylko w przypadku bezspornego ustalenia wystąpienia kwalifikowanych wad decyzji określonych w art. 156 § 1 pkt 1 – 7 k.p.a., które to przesłanki z racji ich wyczerpującego wyliczenia nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej.
W myśl art. 22 i art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2018 r. poz. 627, z późn. zm.) dalej: "ustawa PROW", płatności ONW są przyznawana na wniosek o ich przyznanie w drodze decyzji administracyjnej. W postępowaniu w sprawie o przyznanie płatności co do zasady zastosowanie znajduje Kodeks postępowania administracyjnego z modyfikacjami wynikającymi z ustawy PROW, określonymi m.in. w art. 27 tej ustawy. Zgodnie z art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy PROW organ prowadzący postępowanie z wniosku o przyznanie płatności organ obowiązany jest w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Nie musi on zatem gromadzić materiału dowodowego, jak wynika to z art. 77 § 1 k.p.a. Ustawa PROW nie wprowadza modyfikacji co do elementów, jakie powinna zawierać decyzja w sprawie płatności, zatem w pełnym zakresie zastosowanie znajduje art. 107 k.p.a. Przepis art. 107 § 2 k.p.a. stanowi, iż oprócz składników decyzji określonym a § 1, przepisy szczególne mogą określać także inne składniki, które powinna zawierać decyzja.
W niniejszej sprawie przepisami określającym dodatkowe składniki decyzji w sprawie przyznania płatności są art. 29 ustawy PROW oraz art. 19a rozporządzenia nr 640/2014. Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy PROW w decyzji administracyjnej w sprawie o przyznanie pomocy: 1) określa się również zmniejszenia tej pomocy, wykluczenia z tej pomocy oraz pozostałe kary administracyjne, o których mowa w art. 63 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013, jeżeli zachodzą przesłanki ich zastosowania, oraz 2) ustala się kwotę podlegającą odliczeniu, o którym mowa w art. 28 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 908/2014 z dnia 6 sierpnia 2014 r. ustanawiającego zasady dotyczące stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do agencji płatniczych i innych organów, zarządzania finansami, rozliczania rachunków, przepisów dotyczących kontroli, zabezpieczeń i przejrzystości (Dz. Urz. UE L 255 z 28.08.2014, str. 59), jeżeli zachodzą przesłanki ustalenia tej kwoty. W myśl zaś art. 19a ust. 1 rozporządzenie nr 640/2014 jeżeli w odniesieniu do danej grupy upraw obszar zgłoszony do celów systemów pomocy oraz środków wsparcia, przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art. 18 tego rozporządzenia, pomoc lub wsparcie oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego, pomniejszonego o wartość 1,5 raza większą od stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi więcej niż 3 % zatwierdzonego obszaru lub dwa hektary. Kara administracyjna nie przekracza 100 % wartości kwot obliczonych w oparciu o zgłoszony obszar. Jeśli na beneficjenta nie nałożono jeszcze żadnej kary administracyjnej za zawyżenie deklaracji obszaru w odniesieniu do danego systemu pomocy lub środka wsparcia, wówczas karę administracyjną zmniejsza się o 50 %, jeżeli różnica pomiędzy obszarem zgłoszonym a obszarem zatwierdzonym nie przekracza 10 % obszaru zatwierdzonego (art. 19a ust. 2). Jeżeli beneficjentowi zmniejszono karę administracyjną i ten beneficjent ma zostać ponownie objęty wyżej opisaną karą administracyjną w odniesieniu do danego systemu pomocy lub środka wsparcia w kolejnym roku składania wniosków, wówczas płaci on pełną karę administracyjną w odniesieniu do tego kolejnego roku składania wniosków oraz płaci kwotę o jaką wcześniejsza kara administracyjna została zmniejszona (art. 19a ust. 3). Jeśli kwota kary nie może być w całości odliczona w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym dokonano ustalenia o zawyżeniu obszaru zgłoszonego do celów systemów pomocy oraz środków wsparcia, anuluje się saldo pozostałe do spłaty (art. 19a ust. 4).
Jak wynika z akt sprawy procentowa różnica między powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych przez spółkę do płatności ONW w ramach strefy nizinnej I a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli administracyjnej przez organ wyniosła 90,55%. Kierownik Biura wyliczył płatność zgodnie z art. 19a ust. 1 rozporządzenia nr 640/2014, która wyniosła 0 zł. Z niewiadomych powodów, niewyjaśnionych też przez Dyrektora Oddziału i Prezesa ARiMR, Kierownik Biura nie orzekł jednak o wysokości kary administracyjnej wynikającej z przedeklarowania powierzchni, o której mowa w art. 19a rozporządzenia nr 640/2014, całkowicie pomijając tę kwestię w decyzji z [...] kwietnia 2017 r.
Wymaga podkreślenia, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego regulują sposoby korygowania tego typu błędów organu poprzez instytucję uzupełnienia decyzji, z której może skorzystać zarówno strona (na wniosek) jaki i organ (z urzędu). Przepisy art. 111 § 1 i § 1a k.p.a. stanowią, iż organ, który wydał decyzję, może ją uzupełnić z urzędu, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, jeżeli nie rozstrzygnął o całości żądania strony albo nie nadał decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, albo nie zamieścił w osnowie decyzji rozstrzygnięcia, które zgodnie z przepisami szczególnymi, powinien był zamieścić z urzędu, albo gdy nie pouczył strony o środkach prawnych służących stronie od decyzji (odwołanie, powództwo do sądu powszechnego lub skarga do sądu administracyjnego).
Kierownik Biura nie skorzystał jednak z instytucji uzupełnienia decyzji. Zamiast tego 2 lata później, pismem z [...] lipca 2019 r., zwrócił się do Dyrektora Oddziału o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] kwietnia 2017 r. "na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., w celu przeprowadzenia ponownej kontroli administracyjnej sprawy".
Należy zatem przypomnieć, że organ prowadzący postępowanie w sprawie nieważności decyzji nie jest kompetentny do rozstrzygania jej co do meritum. W postępowaniu prowadzonym w omawianym trybie organ ma obowiązek rozpatrywać ją jedynie w granicach określonych w art. 156 § 1 k.p.a. tzn. nie może rozstrzygać jej co do jej istoty tak jak w postępowaniu odwoławczym. Instytucji stwierdzenia nieważności decyzji nie służy temu, aby otworzyć organowi drogę do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Jest to jeden z trybów nadzwyczajnych, których stosowanie powinno należeć do rzadkości, a także odbywać się ostrożnie i rozważnie. Nie można wykorzystywać tej instytucji do usunięcia naruszeń prawa popełnionych przez organ, których nie da się zakwalifikować jako rażące, czy też w celu korekcji błędów organu, które wynikały z niedopełnienia obowiązków przez organ. Szczególnie jeżeli organ nie skorzystał z dostępnych prawnie instytucji konwalidacji błędów, zaś negatywne skutki decyzji nieważnościowej obciążają stronę. Organ administracji musi być strażnikiem praworządności. Jego błędy nie mogą szkodzić i obciążać strony.
Sąd zwraca także uwagę, że ustawa PROW nie wyłącza również stosowania art. 8 k.p.a. regulującego zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. Zasada zaufania obywateli do organów państwa odnosi się nie tylko do stosowania prawa, ale także wiąże organy państwowe w procesie jego stanowienia, co łączy tę zasadę z konstytucyjną zasadą praworządności, wywiedzioną z art. 2 Konstytucji RP. Naruszenie omawianych zasad ma miejsce w przypadku, gdy organ konsekwencje własnych zaniedbań usiłuje przerzucić na stronę, jak to ma miejsce w sprawie niniejszej, szczególnie jeśli stronnie przyznano określone uprawnienie. W wyroku z 15 listopada 2006 r. o sygn. akt II GSK 183/06 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wynikająca z art. 8 k.p.a. zasada zaufania obywateli do organów państwa nakłada na organ administracji publicznej obowiązek praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania, który wyraża się w dokładnym zbadaniu okoliczności sprawy, ustosunkowaniu się do żądań stron oraz uwzględnieniu w decyzji zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli. Z kolei Trybunał Konstytucyjny wskazał w wyroku z 21 grudnia 1999 r. o sygn. akt K 22/99, iż "Treść omawianej zasady sprowadza się do takiego stanowienia i stosowania prawa, by nie stawało się ono swoistą pułapką dla obywatela i by mógł on układać swoje sprawy w zaufaniu, iż nie naraża się na prawne skutki, których nie mógł przewidzieć w momencie podejmowania decyzji i działań, oraz w przekonaniu, że jego działania podejmowane pod rządami obowiązującego prawa i wszelkie związane z tym następstwa będą także i później uznawane przez porządek prawny".
Reasumując powyższe, w ocenie Sądu, w realiach rozpoznawanej sprawy, skoro to Kierownik Biura nie dopełnił obowiązku rozpatrzenia w sposób wyczerpujący wszystkich okoliczności sprawy i nie zawarł w decyzji z [...] kwietnia 2017 r. wszystkich wymaganych prawem elementów, to mając na uwadze zasady trwałości decyzji administracyjnych i pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, a także status oraz cele instytucji stwierdzenia nieważności w systemie prawnym Rzeczypospolitej Polskiej, brak nałożenia na spółkę kary administracyjnej określonej w art. 19a rozporządzenia nr 640/2014 w decyzji z [...] kwietnia 2017 r., nie można uznać za rażące naruszenie prawa. Decyzji z [...] kwietnia 2017 r., pomimo jej wad, nie sposób uznać za rozstrzygnięcie nieakceptowalne w demokratycznym państwie prawa. W niniejszej sprawie należy dać prymat zasadzie trwałości decyzji i ukształtowanemu przez nią stosunkowi administracyjnoprawnemu oraz zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa.
Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło