V SA/Wa 2099/13
WyrokWSA w Warszawie2014-03-11
Skład orzekający: Barbara Mleczko-Jabłońska, Beata Blankiewicz-Wóltańska, Piotr Kraczowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może wznowić postępowanie administracyjne w oparciu o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. (nowe okoliczności faktyczne lub dowody), jeśli informacje te były znane organowi w momencie wydawania pierwotnej decyzji, lecz zostały przez niego przeoczone?Ratio decidendi
Organ administracji nie może wznowić postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., jeśli ujawnione "nowe" okoliczności faktyczne lub dowody istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej i były znane organowi, nawet jeśli zostały przez niego przeoczone. Przeoczenie informacji znajdujących się w posiadaniu organu nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania, gdyż nie są to okoliczności "nowe" dla organu.Stan faktyczny
Skarżący M.J. ubiegał się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej. Po wydaniu decyzji przyznającej płatność, organ I instancji wznowił postępowanie i uchylił pierwotną decyzję, przyznając płatność w pomniejszonej wysokości, powołując się na nowe dowody w postaci protokołów kontroli wskazujących na brak minimalnej obsady malin. Organ II instancji utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący wniósł skargę do sądu, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych, w tym art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez wznowienie postępowania mimo braku przesłanek.Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L. Stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku i zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia WSA - Piotr Kraczowski (spr.), Protokolant st. specjalista - Małgorzata Broniarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2014 r. sprawy ze skargi M.J. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. z dnia [...] lipca 2013r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej i przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L. z dnia [...] kwietnia 2013r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. na rzecz M.J. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Zaskarżoną decyzją z [...] lipca 2013 r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w W., utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L. z [...] kwietnia 2013 r. nr [...], orzekającą o uchyleniu decyzji własnej z [...] grudnia 2012 r. nr [...] w całości oraz o przyznaniu M.J. płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na rok 2012.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny.
M.J. (zwany dalej: skarżącym) złożył 16 kwietnia 2012 r. (zmienionym 29 maja 2012 r.) w Powiatowym Biurze ARiMR w L. wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012 (pakiet 2 – Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.10 – uprawy sadownicze i jagodowe w okresie przestawiania, powierzchnia deklarowana 9,60 ha, na działkach A, B i C).
Następnie skarżący 22 listopada 2012 r. złożył do Biura Powiatowego ARiMR oświadczenie, w którym poinformował, iż zamierza wyjaśnić z jednostką certyfikującą powstałe rozbieżności i wniósł aby organ do czasu ich wyjaśnienia wstrzymał wydanie decyzji, lecz nie dłużej niż do 31 grudnia 2012 r.
Kierownik Biura Powiatowego decyzją z [...] grudnia 2012 r. przyznał skarżącemu wnioskowaną płatność do powierzchni 9,60 ha w wysokości 17.280 zł.
W dniu 20 lutego 2013 r. do Biura Powiatowego ARiMR w L. wpłynęły dwa protokoły z kontroli obligatoryjnej przeprowadzonej 29 maja i 14 listopada 2012 r. w gospodarstwie skarżącego przez jednostkę certyfikującą E. Sp. z o.o. W wyniku pierwotnych czynności kontrolnych stwierdzono nieprawidłowości na działce rolnej B ubytek roślin około 70 % uprawy (maliny jesiennej), a na działce rolnej C - częściowy ubytek roślin. Natomiast podczas drugiej kontroli z 23 października 2012 r. z uwagi na uzupełnienia wypadów w dosadzie maliny jesiennej na działkach rolnych B i C, inspektorzy stwierdzili, że w trakcie wizytacji zweryfikowano plantację maliny jesiennej na działkach B i C, gdzie wypady zostały uzupełnione sadzonkami z własnej plantacji (obsada około 4800 szt./ha).
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L. [...] marca 2013 r. wydał postanowienie o wznowieniu postępowania administracyjnego, z uwagi na wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nie znanych organowi, który wydał decyzję. W dniu 22 kwietnia 2013 r. do Biura Powiatowego ARiMR w L. wpłynęło pismo jednostki certyfikującej E. Sp. z o.o. z 18 kwietnia 2013 r., z informacją, że w trakcie kontroli gospodarstwa skarżącego z [...] maja 2012 r. stwierdzono brak minimalnej obsady maliny na działkach rolnych B i C. Skarżący 16 lipca 2012 r. złożył oświadczenie, iż jesienią uzupełni braki w obsadzie malin, co jest zgodne z racjonalną praktyką rolniczą. Skarżący 23 października 2012 r. przesłał oświadczenie o uzupełnieniu obsady malin, a E. wykonała dodatkową kontrolę 14 listopada 2012 r., podczas której stwierdzono uzupełnienie nasadzeń maliny.
W wyniku przeprowadzonego postępowania, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L. decyzją z [...] kwietnia 2013 r. – wydaną na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2013 r. poz. 267; dalej: k.p.a.), art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 ze zm.) oraz § 2, §3, §7, §8, §9, §14, §21, § 27 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262 ze zm.; dalej: rozporządzenie rolnośrodowiskowe) – uchylił własną decyzję z 10 grudnia 2012 r. oraz przyznał skarżącemu płatność rolnośrodowiskową w pomniejszonej wysokości (2.520,00 zł) tj. do powierzchni 1,40 ha, wykluczając z przyznania płatności powierzchnię działek rolnych B i C (8,20 ha). Uzasadniając organ wskazał, że na podstawie dostarczonych przez skarżącego protokołów do kontroli obligatoryjnej z 29 maja i 14 listopada 2012 r. stwierdzono, że na dzień złożenia wniosku, skarżący nie miał wymaganej minimalnej obsady, zgodnej z załącznikiem Nr 3, sekcja II, ust. 1 pkt 2b do rozporządzenia rolnośrodowiskowego.
Skarżący 8 maja 2013 r. złożył odwołanie od powyższej decyzji.
Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. decyzją z [...] lipca 2013 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał na przepisy, które regulują kwestię przyznania płatności rolnośrodowiskowej i wyjaśnił, że składając wniosek rolnik wskazuje powierzchnię, w stosunku do której ubiega się o przyznanie płatności na dany rok. Powierzchnia ta jest następnie weryfikowana przez organ I instancji w toku postępowania administracyjnego i dopiero tak ustalony obszar użytkowany rolniczo oraz sposób jego zagospodarowania stanowi podstawę przyznania płatności rolnośrodowiskowej. Narzędziem służącym weryfikacji podanych przez stronę w treści wniosku informacji są kontrole administracyjne i kontrole na miejscu. Zgodnie z Załącznikiem Nr 3, sekcja II, ust. 1, pkt 2b do rozporządzenia rolnośrodowiskowego, minimalna obsada malin na 1 ha użytków rolnych wynosi 4600 szt.
Organ II instancji wskazał, że w trakcie kontroli z [...] maja 2012 r. w gospodarstwie skarżącego stwierdzono dla działek rolnych B i C ubytki maliny jesiennej, a tym samym niespełnienie warunku minimalnej obsady według kryteriów przywołanego rozporządzenia spowodowało konieczność zmniejszenia płatności zgodnie z Załącznikiem Nr 7.
Odnosząc się do zarzutów odwołania, że w trakcie pierwszej kontroli gospodarstwa inspektor jednostki certyfikującej stwierdził duży ubytek uprawy maliny, jednakże nie wskazał braku minimalnej obsady na działkach rolnych B i C, organ II instancji wyjaśnił, że stwierdzenie powyższej nieprawidłowości jest w pełni uzasadnione i jednoznacznie wynika z dowodów zgromadzonych w postępowaniu tj. z pisma z 18 kwietnia 2013 r. E. Sp. z o.o., w którym stwierdzono, że w trakcie kontroli gospodarstwa skarżącego 29 maja 2012 r. stwierdzono brak minimalnej obsady maliny na działkach rolnych B i C. Ponadto z protokołu kontroli z 14 listopada 2012 r. wynika, że wypady części upraw zostały uzupełnione.
Zdaniem organu II instancji z uwagi na fakt, że wymarznięcie części uprawy malin stwierdzono 29 maja 2012 r., należy uznać, iż w okresie od dnia złożenia wniosku o płatność rolnośrodowiskową do dnia uzupełnienia uprawy, na działkach rolnych B i C występowała nieprawidłowość polegająca na braku minimalnej obsady malin, tj. 4600 szt./1 ha. Zatem działki rolne B i C należało wykluczyć z przyznania pomocy biorąc pod uwagę stwierdzoną nieprawidłowość (nieutrzymywanie minimalnej obsady).
Organ II instancji podkreślił, że skarżący składając podpis na wniosku potwierdził zgodność danych zawartych we wniosku ze stanem faktycznym i oświadczył, iż zna zasady przyznawania płatności rolnośrodowiskowych, a ponadto zobowiązał się do niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR o każdej zmianie, która nastąpi w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności lub pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności, w szczególności gdy zmiana dotyczy m. in. wykorzystywania gruntów rolnych oraz wielkości powierzchni upraw. Skarżący nie zawiadomił organu ARiMR o wystąpieniu w jego gospodarstwie siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, a dopiero w postępowaniu odwoławczym wskazał na wymarznięcie części upraw zadeklarowanych we wniosku.
Skarżący 20 sierpnia 2013 r. wniósł skargę do tutejszego Sądu żądając uchylenia decyzji obu instancji ARIMR z [...] lipca 2013 r. oraz z [...] kwietnia 2013 r. w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucił obrazę prawa procesowego:
1. art. 149 § 2 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania i zweryfikowanie przesłanek wznowieniowych przed przeprowadzeniem postępowania w tym zakresie przez właściwy organ administracji;
2. art. 149 § 2 k.p.a. w zw. z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez zaniechania przeprowadzenia postępowania w zakresie ustalenia, czy postępowanie administracyjne zostało zakończone decyzją ostateczną;
3. art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez wznowienie postępowania administracyjnego pomimo, braku przesłanek prawnych w tym przedmiocie. Z akt sprawy wynika, iż decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L. została wydana [...] grudnia 2012 r. Plan działalności rolnośrodowiskowej, będący podstawą przyznania płatności, sporządza się przy udziale podmiotu prowadzącego działalność w zakresie doradztwa odnośnie koniecznej do przedłożenia organowi dokumentacji. Taką rolę pełniła firma E. Sp. z o.o., która to przeprowadziła kontrolę [...] maja i [...] listopada 2012 r., z których to sporządzono protokoły. Protokoły te winny być podstawą dla organu do przyznania skarżącemu płatności rolnośrodowiskowych i znane były organowi I instancji 10 grudnia 2012 r., kiedy to wydawał decyzję o przyznaniu płatności. Nie sposób uznać za zgodne z prawem działanie organu, który przyznaje publiczne środki finansowe podmiotom ubiegającym się o nie, nie dokonując żadnej weryfikacji prawidłowości zgłoszonych wniosków. Takie działanie organu powodowałoby dowolność w rozdawaniu środków publicznych, praktycznie bez żadnej kontroli, co jest niezgodne z prawem a nawet może prowadzić do popełniania przestępstw nadużyć finansowych. Organ musiał więc znać treść protokołów i stanowiska E. Sp. z o.o. w zakresie spełnienia przesłanek przez skarżącego - dla przyznania płatności w dniu wydania decyzji, dlatego też brak jest podstaw do uznania za prawdziwe i zgodne z prawem twierdzeń organu, iż protokoły takie wpłynęły dopiero później, w datach wskazanych przez organ, a tym samym brak jest przesłanek dla wznowienia postępowania;
4. art. 6, 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a. poprzez błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, brak rozważenia wszystkich okoliczności mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia oraz błędne uzasadnienie wydanej decyzji ograniczające się do przytoczenia przepisów prawa, wszystkich jakie organ zna, w większości nie dotyczących istoty niniejszej sprawy i wprowadzające jedynie zamęt i stwierdzenia, iż z analizy materiału dowodowego wynika, że skarżący nie spełnił w dniu składania wniosku wszystkich przesłanek dla uzyskania płatności rolnośrodowiskowych z deklarowanego obszaru 8,20 ha na działkach B i C bez jakiegokolwiek wskazania przez organ na jakich to dowodach oparł swoje rozstrzygnięcie, dlaczego odmówił wiarygodności i mocy dowodowej przedstawionym dowodom z dokumentów E. Sp. z o.o. w przedmiocie spełnienia przez skarżącego wszystkich przesłanek dla przyznania mu płatności rolnośrodowiskowych;
5. art. 6, 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a. poprzez błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i niewskazanie jakie dowody przemawiają za stanowiskiem organu i twierdzeniem, iż od dnia złożenia wniosku przez skarżącego o płatność rolnośrodowiskową do dnia uzupełnienia ubytków uprawy na działkach B i C występowała nieprawidłowość polegająca na braku minimalnej obsady malin tj. 4600 szt./1ha w sytuacji gdy: a) wniosek został złożony 16 kwietnia 2012 r., został on sporządzony przy pomocy podmiotu zajmującego się doradztwem w zakresie zgodności z prawem złożonego wniosku i nie stwierdzono wówczas żadnych nieprawidłowości, a więc obsada malin była zgodna z przepisami, b) w protokole sporządzonym 29 maja 2012 r. stwierdzono jedynie istnienie ubytków a nie brak wymaganej obsady. Protokół nie zawiera stwierdzenia odnośnie braku wymaganej przepisami obsady malin na działkach B i C, protokół nie wskazuje także, rozmiaru stwierdzonego ubytku roślin. W tym miejscu należy podkreślić, iż brak obsady oznacza całkowity brak posadowienia roślin, podczas gdy termin ubytek oznacza dysfunkcję posadowionej rośliny spowodowany np. jej częściowym przemarznięciem. W związku z tym wymagana przepisami liczba obsady roślin jest zachowana, a istniejący ubytek jest możliwy do uzupełnienia. Przepisy wprowadzają sankcję w postaci zwrotu płatności wyłącznie w przypadku stwierdzenia braku obsady a nie stwierdzonego ubytku. Natomiast w protokole z 14 listopada 2012 r. stwierdzono, iż uprzednio stwierdzone ubytki zostały przez skarżącego uzupełnione i na jego obszarze stwierdzono obsadę w wysokości 4800 szt./1 ha a więc nawet ponad ustawowe minimum 4600 szt./1 ha. Nie wskazano żadnego dowodu, wskazującego iż na działkach Skarżącego utrzymywał się stan obsady nie odpowiadający przepisom oraz nie wskazano jak długi był to okres. Brak podstaw prawnych dla przyjęcia, iż dopiero z dniem przesłania przez Skarżącego pisma w zakresie uzupełnienia ubytków, spełnił on wszystkie przesłanki w zakresie zapewnienia minimum obsady malin na działkach B i C. Ubytki zostały uzupełnione dużo wcześniej i stan ten potwierdził protokół z 14 listopada 2012 r. Organ nie przeprowadził żadnej kontroli, nie przedłożył żadnego dokumentu na okoliczność wykazania, iż jakiekolwiek ubytki istniały przez wskazywany przez organ okres kilku miesięcy, a oświadczenie przesłane przez skarżącego ma jedynie charakter deklaratoryjny, potwierdzający istniejący stan faktyczny, nie zaś moment uzupełnienia ubytków;
6. art. 6, 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a. poprzez błędną ocenę dowodów i przyjęcie, iż na działkach B i C nie jest utrzymywana minimalna obsada malin, podczas gdy z protokołu z 29 maja 2012 r. wynika, iż na działce C stwierdzono częściowy ubytek roślin. Protokół nie zawiera zastrzeżeń co do stanu obsady na obu działkach, a ubytek na działce C był nieznaczny, a nawet nie określono jaki, co uniemożliwiało cofnięcie płatności przez organ przynajmniej co do działki C;
7. § 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, poprzez jego niezastosowanie i odmowę przyznania skarżącemu płatności do działek B i C, pomimo spełnienia przez skarżącego wszystkich przesłanek nałożonych przepisami prawa, w szczególności w zakresie obsady malin;
8. § 27 ust 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego oraz Załącznika nr 3 Sekcja II, ust. 1 pkt 2b do tego rozporządzenia, poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu nie spełnienia przez skarżącego przesłanki utrzymywania obsady malin na działkach B i C w liczbie prawem nakazanej w sytuacji, gdy płatność rolnośrodowiskowa przyznawana jest na dany rok, co oznacza iż wiążący dla organu jest protokół ze spełnienia warunków sporządzony na koniec danego roku. W niniejszej sprawie został sporządzony protokół z 14 listopada 2012 r. z którego wynika, że obsada malin na wszystkich działkach na powierzchni 9,60 ha jest nie tylko zgodna z ustawowym minimum ale nawet tę wartość przewyższa;
9. obrazę prawa materialnego art. 30 ust 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich poprzez zaniechanie przeprowadzenia przez organ kontroli spełnienia przez skarżącego warunków dla przyznania płatności, i pomimo zaniechań w tym zakresie przyjęcie, braku obsady malin przez deklarowany okres pomimo, że w rzeczywistości stan faktyczny wskazywał, iż skarżący spełnił wszystkie warunki dla uzyskania płatności. Organ nie wykonując żadnych czynności usiłuje obecnie nałożyć na skarżącego obowiązek wykazania utrzymywania obsady malin w ustawowej wysokości podczas gdy to obowiązkiem organu jest udowodnienie, iż skarżący obsady malin na działkach nie utrzymywał, a na tę okoliczność brak jakiegokolwiek dowodu.
Z uwagi na powyższe skarżący wniósł o uwzględnienie skargi w żądanym zakresie oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm prawem przepisanych oraz kosztów udzielonej skarżącemu pomocy prawnej w konstrukcji skargi zgodnie z załączonym dokumentem KP.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z treścią art. 16 k.p.a. – decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Jedną z możliwości wzruszenia decyzji ostatecznej jest instytucja wznowienia postępowania administracyjnego, którego celem jest stworzenie prawnej możliwości ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, w której została już wydana decyzja ostateczna.
Kodeks postępowania administracyjnego opiera dopuszczalność uchylenia decyzji w trybie wznowienia postępowania na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. na zaistnieniu dwóch generalnych przesłanek pozytywnych – rozstrzygnięciu sprawy decyzją ostateczną i wystąpieniu jednej z wyliczonych wyczerpująco w art. 145 § 1 k.p.a. i 145a § 1 i 145b § 1 k.p.a. podstaw prawnych wznowienia oraz na stwierdzeniu braku zaistnienia wymienionych w art. 146 przesłanek negatywnych. Przy czym dla dopuszczalności samego wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania treść art. 146 k.p.a. nie ma znaczenia. Przesłanki negatywne dotyczą tylko dopuszczalności uchylenia decyzji ostatecznej.
Podkreślić należy, że postępowanie toczące się na skutek wznowienia postępowania jest postępowaniem odrębnym i nie stanowi prostej kontynuacji postępowania zakończonego ostateczną decyzją. Decyzja wydana w trybie art. 151 k.p.a. zapada w pierwszej instancji. Od decyzji wydanej po wznowieniu postępowania stronie przysługuje odwołanie wnoszone i rozpoznawane według przepisów normujących zwyczajne postępowanie administracyjne stosownie do art. 127-140 k.p.a.
W rozpatrywanej sprawie nie ulega wątpliwości, że decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L. z [...] grudnia 2012 r. nr [...] była decyzją ostateczną, kończącą sprawę o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012. Została doręczona skarżącemu, który nie wniósł od niej odwołania.
Jako przyczynę wznowienia postępowania administracyjnego w tej sprawie organ wskazał podstawę wymienioną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., tj. stwierdził, że wyszły na jaw nowe istotne dla sprawy okoliczności faktyczne oraz nowe dowody istniejące, ale nieznane organowi w dniu wydania przedmiotowej decyzji.
Organ powołał się na uzyskane 20 marca 2013 r. nowe informacje tj. protokoły z kontroli gospodarstwa skarżącego z 29 maja 2012 r. i 14 listopada 2012 r. przeprowadzone przez jednostkę certyfikującą E. Sp. z o.o.
Postanowienie o wznowieniu postępowania stanowiło podstawę do przeprowadzenia przez organ postępowania, co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.). W taki sposób bowiem art. 149 § 2 k.p.a. wyznacza granice postępowania rozpoznawczego wznowionego postępowania. Jego przedmiotem jest ustalenie czy postępowanie, w którym zapadła decyzja ostateczna było dotknięte jedną z wadliwości wskazanych w art. 145 § 1 k.p.a. a następnie rozstrzygnięcie istoty sprawy administracyjnej. Uchylenie decyzji ostatecznej z uwagi na wystąpienie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. uwarunkowane jest łącznym spełnieniem następujących warunków:
1. ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody są istotne dla sprawy;
2. okoliczności faktyczne lub dowody są nowe;
3. okoliczności faktyczne lub dowody istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej;
4. okoliczności faktyczne lub dowody nie były znane organowi, który wydał decyzję.
Jeżeli którykolwiek z tych warunków nie został spełniony, niemożliwe jest uchylenie decyzji ostatecznej.
W niniejszej sprawie jako nową okoliczność faktyczną istotną dla sprawy istniejącą w dacie wydania decyzji z [...] grudnia 2012 r. a nieznaną organowi wskazano, wpłynięcie do akt sprawy protokołów z kontroli gospodarstwa skarżącego z 29 maja 2013 r. i 14 listopada 2013 r. przeprowadzonych przez jednostkę certyfikującą E. Sp. z o.o. Z protokołów tych – w opinii organów – wynika, że na dzień złożenia wniosku skarżący nie miał na zadeklarowanych do płatności środowiskowej działkach wymaganej obsady maliny jesiennej.
Zdaniem Sądu nie ulega wątpliwości, że powyższa okoliczność mogłaby mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, a więc byłaby okolicznością istotną. Niemniej jednak z akt sprawy wynika, że choć powyższe protokoły zostały załączone dopiero w lutym 2013 r. To jednak już same okoliczności w nich stwierdzone nie były nieznane Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR w L. przed wydaniem decyzji z [...] grudnia 2012 r. o czym świadczą dwa dokumenty znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy. Pierwszym z nich jest pismo skarżącego z 22 listopada 2012 r. informujące Biuro Powiatowe ARiMR w L. o rozbieżnościach, które skarżący miał z jednostką certyfikującą. Drugim dokumentem jest informacja z wykazu producentów ekologicznych (l.p. nr 9 wykazu akt sprawy) z 23 listopada 2012 r. (załączona do akt 5 listopada 2012 r. o czym świadczą pieczęcie urzędników organu). Z dokumentu z 23 listopada 2012 r. jednoznacznie wynika, że w gospodarstwie skarżącego była przeprowadzona dodatkowa kontrola, która potwierdziła wypady w plantacji maliny jesiennej (3,0000 i 5,2000), a także dokonanie uzupełnienia nasadzeń malin na łącznej powierzchni 8,20 ha wraz z nazwą jednostki certyfikującej Ekogwarancja. Powyższe oznacza, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L. wiedział o wypadach maliny jesiennej, a następnie jej nasadzeniach na zgłoszonych do płatności rolnośrodowiskowej przez skarżącego działkach w chwili podejmowania decyzji o płatnościach z [...] grudnia 2012 r.
Sąd podkreśla, że nowe okoliczności, o jakich mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. przedstawiają określony stan faktyczny i prawny, który istniał w chwili wydawania przez organ decyzji ostatecznej, lecz nie był znany organowi. W doktrynie i orzecznictwie podkreśla się, że nie jest istotne, czy ujawnione nowe okoliczności nie były znane organowi prowadzącemu postępowanie pierwotne w wyniku zaniedbań, czy z innych powodów. Inaczej jednak należy już traktować przeoczenie i nieuwzględnienie w stanie faktycznym sprawy określonej okoliczności znanej organowi z urzędu, wynikającej z dokumentów (dowodów), którymi organ dysponował. Takie przeoczenie nie stanowi już podstawy do wznowienia postępowania – nie jest to okoliczność nowa dla organu wydającego decyzję. Nie można bowiem przyjąć, że dana okoliczność była nieznana organowi, który wydał decyzję, jeżeli wynikała ona z materiałów będących w dyspozycji tego organu. Jeżeli organ jest w posiadaniu określonych danych, to oznacza, że okoliczności te są organowi znane. Fakt, że np. urzędnik nie dostrzegł tej okoliczności wcześniej i jej nie uwzględnił, nie może uzasadnić wznowienia postępowania (zob. wyrok NSA z 10 lutego 1999 r. III SA 5019/98 – ONSA 2000, nr 2 poz. 62).
Z uwagi na powyższe Sąd stwierdza, że brak było w przedmiotowej sprawie podstawy do wznowienia postępowania sprawy zakończonej decyzją z [...] grudnia 2012 r., skoro informacje o wypadzie i nasadzeniach maliny jesiennej Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L. posiadał w chwili podejmowania decyzji o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej. Przeoczenie tych informacji przez organ nie może usprawiedliwiać wznowienia postępowania. Dlatego też Sąd uznał za trafne zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez wznowienia postępowania administracyjnego pomimo braku przesłanek prawnych w tym przedmiocie.
W tej sytuacji nie było potrzeby aby Sąd odnosił się do pozostałych merytorycznych zarzutów skargi dotyczących kwestii stwierdzonych nieprawidłowości podczas kontroli oraz zasadności zastosowania rozporządzenia rolnośrodowiskowego, skoro brak było podstaw do wznowienia postępowania w sprawie.
Z powyższych względów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, gdyż w sprawie nie zaistniała przesłanka do wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r. poz. 270; dalej: p.p.s.a.) uchylił decyzje organów obu instancji.
O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a.
O zasądzeniu kosztów postępowania od organu na rzecz skarżącego w wysokości 200 zł (wpis) Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącego o zwrot kosztów (300 zł) poniesionych za poradę prawną (sporządzenie skargi), ponieważ koszty te nie zaliczają się niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście (art. 205 §1 p.p.s.a.). Zaliczają się do nich jedynie: koszty sądowe, koszty przejazdu do sądu oraz równowartość utraconego zarobku wskutek stawiennictwa w sądzie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło