V SA/Wa 2109/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Piszczek (spr.), Sędziowie WSA Mirosława Pindelska, asesor sądowy WSA Michał Sowiński, Protokolant referendarz sąd. Konrad Łukaszewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi H. T. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] lipca 2005 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji własnej o uchyleniu decyzji ostatecznej i odmowie przyznania uprawnień kombatanckich I. Oddala skargę. II. Przyznaje adw. K. P. wynagrodzenie w kwocie 240 /dwieście czterdzieści/ zł za reprezentowanie skarżącego z urzędu i nakazuje Skarbowi Państwa - Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie jego wypłacenie. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...].5.2005 r. - stosownie do treści art. 154 §1 k.p.a. w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 1b i c ustawy z dnia 24.1.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371) - odmówił zmiany decyzji własnej z dnia [...].9.2003 r., którą to uchylił decyzję o umorzeniu postępowania administracyjnego i odmówił H. T. przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w obozie przejściowym w T.. Akt administracyjny z dnia [...].9.2003 r. został utrzymany w mocy decyzją tegoż Kierownika z dnia [...].10.2004 r. W motywach wskazano, że w dniu [...].11.2004 r. strona złożyła wniosek w trybie art. 154 k.p.a. "z tytułu pobytu w obozie w P.". Jednak - jak wynika to z dalszej części uzasadnienia - strona wniosła o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w obozie w T. w maju 1941 r. (co udokumentowała zaświadczeniem). W tym okresie obóz ten nie był ani obozem karnym, ani wychowawczym, o którym mowa w §5 pkt 2 i 3 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20.9.2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których osadzane były osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz. U. Nr 106, poz. 1154). Obóz ten nie został również wymieniony w §6 rozporządzenia, który wymienia inne miejsca odosobnienia określone w art. 4 ust. 1 pkt 1c ustawy, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Zdaniem Organu obóz w T. dopiero od [...].9.1942 r. stał się podobozem obozu w P., a zatem ustalone w sprawie okoliczności nie pozwalają na przyjęcie poglądu, aby interes społeczny lub słuszny interes strony przemawiał za zmianą decyzji ostatecznej (vide art. 154 §1 k.p.a.). Powyższy akt administracyjny został utrzymany w mocy decyzją tegoż Organu z dnia [...] lipca 2005 r. Argumentacja Kierownika Urzędu nie uległa zmianie, a zatem nie ma potrzeby jej ponownego przytaczania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie H. T. podniósł, że "obozy w T., P. i S. były największymi obozami zagłady na P. (...) były podporządkowane jednemu komendantowi". Skarżący opisał jakie warunki panowały w obozie w T., a także przedstawił dalsze losy wojenne po opuszczeniu tego miejsca odosobnienia. Ukazał też swoje losy powojenne. H. T. wskazał też, że Instytut Pamięci Narodowej przygotował "Opinię w sprawie charakteru obozu w P.", z której wynika, że podobóz w T. należy uznać za jeden z największych obozów hitlerowskich dla młodocianych, albowiem służył wyniszczeniu polskich rodzin - łącznie z dziećmi. Następnie skarżący opisał swoje kontakty z pracownikami Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, a także innymi organami. Z powyższych wywodów wynika żądanie uchylenia zaskarżonych decyzji. W odpowiedzi na skargę - żądając oddalenia wniesionego środka zaskarżenia - podniesiono argumenty zbieżne z motywami zaskarżonych aktów administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga nie jest zasadna. Na wstępie zauważyć należy, że sądy administracyjne, w tym i sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - patrz art. 1 §1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie (akt ten cyt. jest dalej jako Pr. o p.p.s.a.). Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią - bez wątpienia - sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. Nie ulega też wątpliwości, że podstawowym celem tejże kontroli jest eliminowanie z porządku prawnego aktów (zwłaszcza decyzji i postanowień), a także czynności organów administracji publicznej niezgodnych z prawem i dążenie do przywrócenia stanu, który nie będzie z nim pozostawał w sprzeczności. Ta funkcja kontroli sądowej jest istotna zarówno z punktu widzenia podmiotu skarżącego, jak i całego aparatu administracyjnego państwa, który winien być żywo zainteresowany w eliminowaniu z obrotu prawnego niezgodnych z prawem aktów i czynności swoich funkcjonariuszy. Prawidłowość podejmowanych działań, a tym samym legalność działania organów administracyjnych, stanowi bowiem istotny element efektywności i ważna przesłankę istnienia społecznej akceptacji i działania aparatu administracyjnego państwa. Stopień zaś akceptacji owego działania organów administracji rządowej, jak też samorządowej, przenoszony jest na ocenę funkcjonowania całego państwa. W powyższym kontekście - oceniając wniesiony środek zaskarżenia - wskazać trzeba, iż: I. Przesłuchany na rozprawie H. T. wskazał, iż przebywał jedynie w obozie w T. i nigdy fizycznie nie przebywał w obozie w P.. W miejscu odosobnienia pozostawał od [...].5.1941 r. Później - przez kolejne 4 miesiące - przebywał w B. u J. P. pozostając pod dozorem niemieckich żandarmów z K.. Twierdzenie to znajduje potwierdzenie w zaświadczeniu Archiwum Państwowego w B. (k. 4 akt adm.). II. Zgodnie z art. 154 k.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. III. Skarżący nie wskazał na jakiekolwiek okoliczności, które przemawiałyby za wzruszeniem decyzji. Przede wszystkim wskazać trzeba, iż obóz w T. (w maju 1941 r.) nie był obozem karnym ani wychowawczym, o którym mowa w § 5 pkt 2 i 3 powołanego rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20.9.2001 r. Nie został on również wymieniony w §6 tegoż aktu normatywnego, który wymienia inne miejsca odosobnienia określone w art. 4 ust. 1 pkt 1c powołanej ustawy o kombatantach (...). W kwestii pobytu strony w obozie w P., to wyjaśniono tę kwestię na rozprawie; skarżący nigdy tam nie był. Fakt ten jednoznacznie wskazuje na brak podstaw do wzruszenia decyzji Kierownika Urzędu (o których wyżej była mowa) w trybie art. 154 k.p.a. Zaledwie kilkudniowy pobyt skarżącego w obozie w T. - co wynika z cytowanego zaświadczenia - jednoznacznie wskazuje na pobyt w obozie przesiedleńczym. Ponadto jak to trafnie dostrzega Kierownik Urzędu, z informacji zawartych w informatorze encyklopedycznym "Obozy hitlerowskie na ziemiach polskich 1939-1945" obóz w T. dopiero od [...].9.1942 r. stał się podobozem obozu w P.. Skarżący przebywał tam jednak zdecydowanie wcześniej. IV. Mając powyższe na względzie należało - stosownie do treści art. 151, 242 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzec jak w sentencji.