V SA/Wa 2112/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, Sędzia WSA - Andrzej Kania, Protokolant spec. - Anna Szaruch, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2016 r. sprawy ze skargi D. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie loterii promocyjnej bez zezwolenia: 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzająca ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. z [...] sierpnia 2014 r., nr [...], 2. umarza postępowanie administracyjne w tym przedmiocie, 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz D. S.A. z siedzibą w W. kwotę 1419 zł (tysiąc czterysta dziewiętnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi D. S.A. w W. (dalej: skarżąca, spółka lub strona) była decyzja Dyrektora Izby Celnej w W. (dalej: Dyrektor IC, organ odwoławczy lub II instancji) z [...] lutego 2015r., Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. (dalej: Naczelnik UC lub organ I instancji) z [...] sierpnia 2014r., Nr [...] wymierzającej karę pieniężną z tytułu urządzania loterii promocyjnej bez zezwolenia w kwocie 5.040 zł. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym. W dniu [...] listopada 2012 r. z Referatu Dozoru zostały przekazane notatki służbowe dotyczące urządzania bez zezwolenia loterii promocyjnej pod nazwą "[...]", organizowanej przez skarżącą. Pismem z [...] czerwca 2013 r. Naczelnik UC zwrócił się do Ministra Finansów, aby rozstrzygnął w drodze decyzji czy powyższa loteria promocyjna jest loterią organizowaną zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (tekst jednolity Dz.U. z 2015r., poz. 612 ze zm., dalej: u.g.h.). Decyzją z [...] stycznia 2014 r., nr [...] Minister Finansów rozstrzygnął, że promocja o nazwie "[...]" jest grą losową - loterią promocyjną, w rozumieniu przepisów ustawy o grach hazardowych. W związku z powyższym Naczelnik UC postanowieniem z [...] stycznia 2014r., wszczął postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie loterii promocyjnej bez zezwolenia Dyrektora Izby Celnej w W. W wyniku rozpoznania sprawy na skutek złożonego wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy Minister Finansów decyzją nr [...] z [...] kwietnia 2014r. utrzymał w mocy decyzję własną z [...] stycznia 2014 r. W związku z powyższym Naczelnik UC, po przeprowadzeniu postępowania dowodowego decyzją z [...] sierpnia 2014 r. wymierzył spółce karę pieniężną z tytułu urządzania loterii promocyjnej bez zezwolenia w kwocie 5.040 zł. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ I Instancji wskazując na ww. decyzję Ministra Finansów z [...] kwietnia 2014r. oraz treść art. 2 ust. 1 pkt 10 i art. 7 ust. 1 u.g.h. stwierdził, że skarżąca w okresie od [...] maja 2012 r. do [...] sierpnia 2012 r. urządzała loterię promocyjną, bez wymaganego zezwolenia. Powyższe skutkowało koniecznością nałożenia kary w oparciu o art. 89 ust. 2 pkt 1 u.g.h. Jako przychód organ I instancji potraktował kwotę uzyskaną ze sprzedaży zamówień i wymierzył karę w wysokości 100% przychodu uzyskanego z urządzanej gry. W wyniku rozpoznania odwołania Dyrektor IC decyzją z [...] lutego 2015r. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika UC z [...] sierpnia 2014r. Organ II instancji przytoczył podstawy prawne decyzji oraz wskazał, że podstawą nałożenia na stronę kary administracyjnej było uznanie przez Naczelnika UC, że przedsięwzięcie o nawie "[...]" przeprowadzone przez skarżącą w dniach od [...] maja 2012 r. do [...] sierpnia 2012 r., stanowiło loterię promocyjną, o jakiej mowa w art. 2 ust. 1 pkt 10 u.g.h. Stanowisko to potwierdził decyzją ostateczną Minister Finansów. Dyrektor IC zauważył, że z zebranego materiału dowodowego wynika, że organizatorem loterii promocyjnej była spółka, a zasady prowadzenia tego przedsięwzięcia określał Regulamin Promocji. Organ odwoławczy dokonał analizy tego regulaminu i podkreślił, że warunkiem wydania nagrody było przekazanie zdrapki pracownikowi restauracji organizatora. Stwierdził także, że na kuponie promocyjnym zamieszczona była informacja dla uczestnika promocji o treści, cyt.: "Zdrap poniższe pole i sprawdź co wygrałeś", a poniżej znajdowało się polo ze zdrapką, pod którą umieszczona była niewidoczna informacja o nagrodzie. Sam natomiast organizator przedsięwzięcia uczestnikom "Promocji" oferował nagrody rzeczowe, w tym jako nagrodę główną [...]. Dokonując analizy sprawy organ odwoławczy uznał, że przeprowadzone przedsięwzięcie jest grą losową - loterią promocyjną, gdyż zależność wyniku gry zależała od przypadku. Podkreślił, że zależność wyniku gry od przypadku, należy rozpatrywać z perspektywy uczestnika, gracza, tj.: czy miał on realny wpływ na uzyskanie konkretnej nagrody, czy wynik promocji/gry zależał od jego woli, umiejętności czy wiedzy, czy też nie zależał od tych czynników, a uczestnik przedmiotowej promocji, nie znając "wewnętrznych zasad" przydzielania nagród, a mając do dyspozycji jedynie regulamin promocji, nie miał żadnego wpływu na kształtowanie ostatecznego wyniku gry i uzyskania konkretnego rodzaju nagrody przyznawanej przez organizatora. Wyjaśnił, że uczestnik promocji, w przypadku złożenia zamówienia za minimum 20 zł mógł jedynie przewidywać, ze może zdobyć jedną z 10.000 zdrapek z nagrodą, w tym również z nagrodą główną. Jednak jaka to będzie nagroda i czy będzie to nagroda główna w postaci [...] było poza sferą wiedzy, umiejętności czy woli uczestnika promocji, a zatem swoim świadomym działaniem uczestnik nie mógł wpłynąć na ostateczny wyrób rodzaju nagrody. W jego ocenie w sprawie występuje element losowości, gdyż żadna z osób biorących udział w promocji nie miała wpływu na podjęcie odpowiednich działań, w celu uzyskania konkretnej nagrody, czy też uzyskania korzystniejszej czy bardziej preferowanej w jej ocenie wygranej, a zatem o wyniku promocji, z perspektywy uczestnika, decydował przypadek. Tym samym przedsięwzięcie zorganizowane przez spółkę stanowiło grę losową - loterię promocyjną. W związku z powyższym organ II instancji za zasadne uznał wymierzenie kary, którą także w sposób prawidłowy obliczył organ I instancji. Pismem z [...] marca 2015r. spółka złożyła skargę na decyzję Dyrektora IC z [...] lutego 2015r. wnoszą o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: 1) art. 2 ust. 1 pkt 10 u.g.h. poprzez niezasadne uznanie, iż zorganizowane przez Skarżącą przedsięwzięcie pod nazwą: "[...]" jest grą losową - loterią promocyjną w rozumieniu przepisów u.g.h.; 2) art. 121 § 1, art. 122 oraz art. 187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (teks jednolity Dz.U. z 2015r., poz. 613 ze zm., dalej: O.p.) poprzez brak dostatecznego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności poprzez niewystarczające wyjaśnienie okoliczności faktycznych związanych ze zorganizowaną przez skarżącą akcją promocyjną o nazwie: "[...]", co doprowadziło do błędnego uznania, że powyższe przedsięwzięcie stanowi grę losową - loterię promocyjną w rozumieniu u.g.h.; 3) art. 191 O.p., poprzez niezasadne przyjęcie, że organ I instancji zgromadził i zbadał w sposób wyczerpujący materiał dowodowy, który pozwolił na prawidłowe zastosowanie prawa materialnego, zaś ustalenia co do stanu faktycznego były prawidłowe, podczas gdy: a) decyzja Ministra Finansów z [...] kwietnia 2014 r. nr [...] wbrew twierdzeniom organu II instancji nie jest ostateczna i nie rozstrzyga, że promocja o nazwie "[...]" jest grą losową - loterią promocyjną, gdyż strona skarżąca w dniu [...] maja 2014 r. wniosła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (sprawa nie została do tej pory rozstrzygnięta), b) w okolicznościach niniejszej sprawy, o czym nie wspomniał organ II instancji występuje zagadnienie wstępne, o którym mowa w art. 201 § 1 pkt 1 O.p., jakim jest rozstrzygnięcie przez WSA kwestii, czy akcja promocyjna organizowana przez skarżącą stanowiła faktycznie grę losową - loterię promocyjną, którego wynik będzie miał znaczenie prawne dla możliwości nałożenia na Skarżącą kary pieniężnej; 4) art. 89 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 w zw. z art. 7 u.g.h. poprzez błędną wykładnie przywołanego przepisu, oraz uznanie, iż w okolicznościach rozpoznawanej sprawy możliwe jest wymierzenie skarżącej kary pieniężnej, gdyż ta urządzała loterię promocyjną bez wymaganego zezwolenia, podczas gdy w sprawie nie zapadło ostateczne rozstrzygnięcie w zakresie oceny zorganizowanej przez skarżącą akcji promocyjnej, wobec czego nie zostały spełnione przesłanki warunkujące możliwość wymierzenia kary pieniężnej. W uzasadnieniu spółka rozwinęła powyższe zarzuty. W odpowiedzi na skargę Dyrektor IC wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko. Postanowieniem z 1 lipca 2015r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zawiesił postępowanie do czasu rozpoznania sprawy o sygn. akt V SA/Wa 129/15. Sąd uznał, że zagadnienie dotyczące oceny prawidłowości zrealizowania przez stronę skarżącą loterii promocyjnej - ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie kwestii wymierzenia stronie skarżącej kary pieniężnej. Prawomocnym wyrokiem z 2 marca 2016r., V SA/Wa 129/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając skargę na decyzję Ministra Finansów z [...] kwietnia 2014r., m.in. uchylił zaskarżoną decyzję oraz i poprzedzającą ją decyzję Ministra Finansów z [...] stycznia 2014r. W związku z powyższym postanowieniem z 3 czerwca 2016r. podjęto zawieszone postępowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Przedmiotem sprawy była decyzja Dyrektora IC utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika UC wymierzająca stronie karę pieniężną w oparciu o art. 89 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. za urządzanie gry losowej - loterii promocyjnej bez stosownego zezwolenia Dyrektora IC. W pierwszej kolejności jednak należy zauważyć, że organ I instancji wystąpił do Ministra Finansów o rozstrzygnięcie, czy zorganizowane przez stronę przedsięwzięcie stanowiło loterię organizowaną zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 10 u.g.h. Ostateczną decyzją z [...] kwietnia 2014r. Minister Finansów utrzymując w mocy swoją decyzję z [...] stycznia 2014r. uznał, że zorganizowane przedsięwzięcie "[...]" stanowi loterię promocyjną. Jednakże powyższego stanowiska nie podzielił sąd administracyjny, gdyż w wyniku rozpoznania skargi spółki prawomocnym wyrokiem z 2 marca 2016r., V SA/Wa 129/15 uchylił decyzję Ministra Finansów z [...] kwietnia 2014r. oraz poprzedzającą ją decyzję tegoż organu z [...] stycznia 2014r. Rozstrzygając sprawę WSA w Warszawie w ww. wyroku wskazał, że zorganizowane przedsięwzięcie "[...]" nie stanowi loterii promocyjnej, gdyż w ramach tego przedsięwzięcie brak było elementu "przypadku". Kupon "loterii" bowiem nie był przydzielany przypadkowo, lecz według określonych, znanych organizatorowi przedsięwzięcia zasad i jego zawartość została ustalona już w momencie złożenia przez uczestnika zamówienia. Tym samym Sąd I instancji uznał, że Minister Finansów naruszył art. 2 ust. 1 pkt 10 u.g.h. Zgodnie z art. Art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. W związku z powyższym Sąd rozpoznający skargę na decyzję wymierzającą karę za urządzanie loterii promocyjnej jest związany oceną prawną wskazującą, że strona w sprawie nie zorganizowała gry losowej. Co więcej Sąd rozpoznający sprawę w całości podziela stanowisko wyrażone w tym wyroku. Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 1 zd. pierwsze u.g.h. grami losowymi są gry o wygrane pieniężne lub rzeczowe, których wynik w szczególności zależy od przypadku, a warunki gry określa regulamin. Natomiast w myśl art. 2 ust. 1 pkt 10 u.g.h., grami losowymi są również loterie promocyjne, w których uczestniczy się przez nabycie towaru, usługi lub innego dowodu udziału w grze i tym samym nieodpłatnie uczestniczy się w loterii, a podmiot urządzający loterię oferuje wygrane pieniężne lub rzeczowe. Tym samym aby można było mówić o loterii promocyjnej, to: 1) gra musi toczyć się o wygrane pieniężne lub rzeczowe, 2) wynik gry w szczególności musi zależeć od przypadku, 3) warunki gry musi określać regulamin, 4) uczestnictwo w grze musi następować przez nabycie towaru, usługi lub innego dowodu udziału w grze, co skutkuje nieodpłatnym udziałem w loterii. Z akt sprawy niewątpliwie wynika, że spełnione zostały pkt 1, 3 i 4, tj. warunki spornego przedsięwzięcia regulowały postanowienia regulaminu; konkurs związany był z wygranymi rzeczowymi w postaci [...] bądź [...]; warunkiem odebrania wygranej rzeczowej było złożenie zamówienia telefonicznie albo online na produkty oferowane w sieci restauracji spółki za minimalną wartość 20 zł. Sporne natomiast w sprawie było to, czy przedsięwzięcie spółki zawierało element przypadku, od którego w szczególności miał zależeć, według organów, wynik gry. Chodzi zatem o zdarzenia lub zjawiska, których nie da się przewidzieć, wystąpienie bowiem przypadku oznacza, że wynik gry jest nieprzewidywalny z punktu widzenia grającego, nie zależy wyłącznie od jego możliwości czy umiejętności, a tym samym gra jest grą losową w rozumieniu art. 2 ust. 1 u.g.h. W ocenie składu rozpoznającego sprawę prawidłowo Sąd w wyroku z 2 marca 2016r. stwierdził, że w przedsięwzięciu spółki brak jest elementu przypadku. Tym samym przedsięwzięcie to nie stanowiło gry losowej. Trzeba podkreślić, że uczestnictwo w przedsięwzięciu następowało poprzez nabycie towaru, tj. wybranych produktów dostępnych w ofercie organizatora przy zamówieniu telefonicznym albo zamówieniu online za kwotę przynajmniej 20 zł. Uczestnik promocji otrzymywał wówczas wraz z zamówieniem kupon promocyjny w formie "zdrapki". Po zdrapaniu zdrapki uczestnik dowiadywał się jaką nagrodę otrzyma, np. [...] lub [...], odebrać ją mógł natomiast przy złożeniu kolejnego zamówienia, lecz w restauracji spółki. Uczestnik nie wiedział, że konkretna nagroda jest mu przydzielana z chwilą złożenia zamówienia telefonicznego albo online przez skarżącą, w zależności od wysokości kwoty zamówienia. W zależności bowiem od wysokości kwoty zamówienia, zgodnie z wyjaśnieniami strony, uczestnikowi przydzielana był konkretna, a nie przypadkowa, zdrapka, z konkretną nagrodą właściwą dla danego przedziału wartości zamówień, określonego w wewnętrznym regulaminie skarżącego (patrz wyjaśnienia strony – karta 18-21 akt administracyjnych). Tym samym sama skarżąca wiedziała jaka nagroda przypadnie uczestnikowi. Dyrektor IC, a także Naczelnik UC ustalając zasady przedsięwzięcia nie podważyli okoliczności, że każdy kupon promocyjny "wygrywał", a więc każdy uczestnik otrzymywał przypisaną nagrodę. Dyrektor IC wskazał jednakże, że zależność wyniku gry od przypadku, należało rozpatrywać z perspektywy uczestnika, gracza. Wyjaśnił, że uczestnik promocji w przypadku złożenia zamówienia za minimum 20 zł mógł jedynie przewidywać, że może zdobyć jedną z 10.000 zdrapek z nagrodą, w tym również z nagrodą główną. Jednak jaka to będzie nagroda i czy będzie to nagroda główna w postaci "[...]" było poza sferą wiedzy, umiejętności czy woli uczestnika promocji, a zatem swoim świadomym działaniem uczestnik nie mógł wpłynąć na ostateczny wyrób rodzaju nagrody. Sąd poza stwierdzeniem, że wynik gry należy rozpatrywać z perspektywy gracza, to nie zgadza się z wyciągniętymi wnioskami. Organy rozpoznające sprawę nie zwróciły uwagi na obiektywny fakt wskazujący, że do zamówienia o konkretnej wartości przypisany był właściwy, konkretny kupon. A więc gracz nie losował nagrody, tylko otrzymywał nagrodę przypisaną do wartości zamówienia. Tym samym brak jest w sprawie przypadkowości, gdyż nagroda za określone zamówienie mogła być tylko taka na jaką wskazywał wewnętrzny regulamin spółki, nieznany uczestnikom zabawy. Zatem niewiedza uczestnika przedsięwzięcia o powyższym przebiegu przedsięwzięcia nie przesądza o wystąpieniu w przedsięwzięciu "przypadku", w rozumieniu definicji gier losowych, mającego wpływ na wynik gry. Słusznie bowiem zauważył Sąd we wskazanym wyżej wyroku, że nieznajomość powyższych okoliczności przez uczestnika spornego przedsięwzięcia wpływała na to, że uczestnik działał niejako w błędnym przekonaniu, że bierze udział w grze losowej, podczas gdy w istocie w sprawie nie było elementu losowości, czy też przypadku (nagroda przydzielana była przez pracownika strony w zależności od wysokości kwoty zamówienia). Uczestnik zatem, składając zamówienie telefonicznie albo online, obiektywnie rzecz ujmując, nie przystępował do loterii promocyjnej, ale załączana do zamówienia zdrapka zamiast ukrytego pod nią dodatku, stwarzała subiektywne wrażenie uczestnika, że składając zamówienie przystąpił do loterii promocyjnej, której wynik na zasadzie przypadku rozstrzygnie się po starciu otrzymanej zdrapki. Wywołaniu tego wrażenia służyło niewyjawienie osobom składającym zamówienie wszystkich reguł spornego przedsięwzięcia. Tym samym sąd rozpoznający sprawę podziela tezę, że przedsięwzięcie nie stanowiło gry losowej. Dlatego też zasadny jest zarzut spółki wskazujący na naruszenie w sprawie art. 2 ust. 1 pkt 10 u.g.h., poprzez jego błędną interpretację, zakładającą, że w pojęciu "przypadku", od którego ma zależeć wynik gry, mieści się również subiektywne przekonanie uczestnika, iż bierze on udział w grze losowej, której wynik rozstrzygnie się na skutek przypadkowo przyznanego mu kuponu w formie zdrapki, podczas gdy kupon nie został przydzielony przypadkowo, lecz według określonych, znanych organizatorowi przedsięwzięcia zasad i jego zawartość została ustalona już w momencie złożenia przez uczestnika zamówienia. Mając powyższe na względzie skoro przedsięwzięcie "[...]" nie stanowi gry losowej – loterii promocyjnej, to także organ niezasadnie zastosował art. 89 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 pkt 1 u.g.h. w zw. z art. 7 ust. 1 u.g.h. i wymierzył spółce karę pieniężną za urządzanie gier losowych bez zezwolenia. Zatem podnoszony przez spółkę w tym zakresie zarzut również jest zasadny. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi należy zauważyć, że są one nie zasadne, gdyż organy zebrały w całości materiał dowodowy i brak było podstaw do dalszego prowadzenia postępowania. Błąd organów rozpoznających sprawę polegał natomiast na wadliwej wykładni art. 2 ust. 1 pkt 10 u.g.h. przejawiającej się w nieprawidłowym zrekonstruowaniu normy prawnej. Niezasadnie natomiast spółka wskazywała, że decyzja Ministra Finansów z [...] kwietnia 2014r. nie jest decyzją ostateczną, gdyż zgodnie z art. 128 zdanie pierwsze O.p. decyzje, od których nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym, są ostateczne. Tym samym decyzja Ministra z tej daty była decyzja ostateczną, gdyż nie służyło od niej odwołanie, a tylko możliwość złożenia skargi, z czego zresztą spółka skorzystała. Jednakże złożenie skargi nie powoduje, że decyzja taka przestaje być decyzją ostateczną. Zatem decyzja taka mogła stanowić podstawę do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie kary i brak było podstaw do zawieszenia postępowania na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 O.p. (mylnie określonego przez stronę jako art. 201 § 1 pkt 1 O.p.). Organ bowiem dysponował już decyzją ostateczną, a więc w sprawie nie wystąpiło zagadnienie wstępne, od którego uzależnione byłoby rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji, jako takiej, a nie ukierunkowanej na określone rozstrzygnięcie. Z racji tego, że powyższe naruszenia dotyczą postępowania przed organem I instancji oraz postępowania odwoławczego, a sąd stwierdził, że w sprawie istnieje również podstawa do umorzenia postępowania administracyjnego, to na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 i art. 145 § 3 p.p.s.a. postanowił uchylić zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą oraz umorzyć postępowanie administracyjne. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 tej ustawy.