V SA/Wa 2116/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Irena Jakubiec - Kudiura, Sędzia WSA - Bożena Zwolenik (spr.), Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 maja 2019 r. sprawy ze skargi P. P. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) października 2018 r. nr (...) w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2010 r. oddala skargę. Pismem z [...] lipca 2018 r. P.P. (dalej: "Strona", "Skarżący"), zwrócił się do Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w O. o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. z [...] sierpnia 2011 r. nr [...], w sprawie przyznania mu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010. W związku z tym, że Strona zwróciła się z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji w sytuacji, w której postępowanie zastało zakończone decyzją organu II instancji, wniosek Strony o stwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji został potraktowany z urzędu jako wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji organu II instancji. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w O. przekazał ww. wniosek według właściwości Prezesowi ARiMR. Postanowieniem z [...] sierpnia 2018 r. nr [...] Prezes ARiMR odmówił wszczęcia postepowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. nr [...] z [...] października 2011 r. Pismem z [...] września 2018 r. Strona wniosła zażalenie do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na ww. postanowienie Prezesa ARiMR. Uznając jego bezzasadność Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z [...] października 2018 r. nr [...], utrzymał postanowienie w mocy podnosząc m.in., że decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. nr [...] z [...] października 2011 r. o utrzymaniu w mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. z [...] sierpnia 2011 r. nr [...], była poddana kontroli sądowo-administracyjnej, w wyniku której wyrokiem z 29 marca 2012 r. (sygn. akt: I SA/OI 742/11) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010. Od powyższego wyroku została wniesiona skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z 14 lutego 2013 r. (sygn. akt: II GSK 1113/12) oddalił skargę kasacyjną. W związku z tym organ II instancji podkreślił, że w orzecznictwie sądowoadministacyjnym ugruntowany jest pogląd, iż oddalenie skargi przez sąd administracyjny (a więc uznanie, że w chwili wydania zaskarżonej decyzji nie była ona prawnie wadliwa z punktu widzenia ustanowionych kryteriów kontroli legalności decyzji administracyjnych) zamyka organom administracji publicznej drogę do stwierdzenia jej nieważności z uwagi na związanie organu prawomocnym orzeczeniem Sądu. Próby wyeliminowania takiej decyzji z obrotu prawnego w drodze stwierdzenia nieważności stanowiłyby niedopuszczalną ingerencję organu w prawomocne orzeczenie Sądu. Mając zatem na uwadze, że decyzja objęta wnioskiem o stwierdzenie nieważności była kontrolowana przez sąd administracyjny pod kątem jej legalności oraz związanie organów administracji z zapadłym prawomocnym orzeczeniem, wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności jest niedopuszczalne. Organ zwraca uwagę odnosząc się do zarzutu pełnomocnika Strony, który wskazuje na konieczność przeprowadzenia w sprawie nowych dowodów, że w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej nie jest, co do zasady, dopuszczone przeprowadzanie nowych dowodów. Zgodnie bowiem z wyrokiem NSA z 9 czerwca 2011 r. sygn. akt: II OSK 968/10 (LEX nr 1083720), w postępowaniu nieważnościowym organ administracji nie prowadzi postępowania wyjaśniającego w zakresie, o jakim mowa w art. 7 i 77 § 1 K.p.a., lecz dokonuje kontroli legalności ostatecznej decyzji administracyjnej z punktu widzenia przesłanek określonych w art. 156 § 1 K.p.a. według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania kontrolowanej decyzji. Ponadto, w wyroku NSA z 19 czerwca 2012 r. sygn. akt: II OSK 514/11 (LEX nr 1216741) wyjaśniono, że w postępowaniu nieważnościowym nie ma, co do zasady, miejsca na prowadzenie postępowania dowodowego w takim zakresie, jak to ma miejsce w postępowaniu zwykłym. Oceny legalności decyzji ostatecznej dokonuje się wyłącznie na podstawie materiałów zgromadzonych w postępowaniu zwykłym zakończonym wydaniem decyzji ostatecznej. Jeżeli natomiast Strona ma wiedzę o istotnych dla sprawy nowych okolicznościach faktycznych lub nowych dowodach istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję, to jest to przesłanka wznowienia postępowania, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Przepisy art. 145 § 1 K.p.a. regulują również możliwość wznowienia postępowania, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe, decyzja wydana została w wyniku przestępstwa albo decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24 i 27 K.p.a. Wyżej opisane postanowienie P.P. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając mu: - naruszenie prawa materialnego, tj. art.156 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez odmowę wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w O. nr [...] z [...] października 2011 r., o utrzymaniu w mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. nr [...] z [...] sierpnia 2011 r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010, w sytuacji, w której została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa, - błąd w ustaleniach faktycznych poprzez uznanie, że w przedmiotowej sprawie zachodzi powaga rzeczy osądzonej w sytuacji, w której Skarżący w swoich pismach powołał nowe okoliczności, które nie były badane przez organ administracji ani przez Sąd Administracyjny, - naruszenie art. 7 i 8 K.p.a. poprzez brak dążenia organu administracji do rzetelnego wyjaśnienia sprawy w sytuacji, gdy w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, czemu w przedmiotowej sprawie organy administracji uchybiły, - naruszenie art. 75 § 1 i 77 § 1 K.p.a., poprzez odmowę dopuszczenia i przeprowadzenia zawnioskowanych przez Skarżącego dowodów, w sytuacji gdy K.p.a. stanowi, iż jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem; a organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Podnosząc powyższe zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. W przypadku stwierdzenia, iż w sprawie naruszono przepisy – czy to prawa materialnego, czy też postępowania – sąd uchyla zaskarżoną decyzję i zwraca sprawę do postępowania przed organem administracyjnym, właściwym do jej rozstrzygnięcia. Jednocześnie, stosownie do treści przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd, kierując się tymi przesłankami uznał, że skarga nie jest zasadna albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Zgodnie z art. 61 § 1 K.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Z kolei z art. 61a § 1 K.p.a. wynika, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 K.p.a. zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W przedmiotowej sprawie organy słusznie uznały, iż zaistniały inne uzasadnione przyczyny (w rozumieniu ww. przepisu), które uzasadniały odmowę wszczęcia postępowania. Trzeba bowiem pamiętać, że Skarżący wnosi o wzruszenie w ramach postępowania nieważnościowego decyzji, które były przedmiotem oceny sądów obu instancji chronologicznie wcześniej, tj. decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w O. nr [...] z [...] października 2011 r., mocą której utrzymano w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. nr [...] z [...] sierpnia 2011 r. wydaną w sprawie przyznania Skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010. Jak wskazano wyżej obie ww. decyzje były przedmiotem kontroli najpierw Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie (sąd I instancji), a następnie Naczelnego Sądu Administracyjnego (sąd II instancji). Oba Sądy uznały, iż decyzje są prawidłowe co znalazło wyraz w treści wydanych wyroków oraz ich uzasadnień (wyrok z 29 marca 2012 r. sygn. akt: I SA/OI 742/11 oraz wyrok z 14 lutego 2013 r. sygn. akt: II GSK 1113/12). Kontrolując decyzje, które Skarżący chciałby wzruszyć w postępowaniu nieważnościowym, zarówno WSA w Olsztynie, jak i NSA badały z urzędu także kwestie ewentualnego istnienia przesłanek przewidzianych w art. 156 § 1 K.p.a. i uznały, że takie przesłanki nie wystąpiły. Wystąpienie przesłanek z art. 156 § 1 K.p.a. skutkowałoby bowiem uchyleniem decyzji wydanych w postępowaniu zwyczajnym i to niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze. Ponadto, także w sprawie niniejszej zakończonej odmową wszczęcia postępowania Skarżący w istocie nie powoływał się na żadną z przesłanek przewidzianych w art. 156 § 1 pkt 1-7 K.p.a. W ugruntowanym już orzecznictwie sądowym dotyczącym spraw bliźniaczo podobnych do sprawy niniejszej, stwierdzono m.in., że: - niedopuszczalność przedmiotowa zachodzi w szczególności wtedy gdy żądanie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności dotyczy decyzji, która była już kontrolowana przez sąd, który dokonał jej oceny prawnej (wyrok WSA w W-wie z 13 listopada 2017 r. sygn. akt: VII SA/Wa 2941/16), - za uzasadnioną przyczynę z powodu, której postępowanie nie może być wszczęte uzasadniającą wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a K.p.a., co do zasady należy uznać sytuację w której legalność decyzji administracyjnej, której dotyczy żądanie stwierdzenia nieważności była przedmiotem kontroli sądowej i od której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem (wyrok WSA w Łodzi z 26 kwietnia 2017 r. sygn. akt: II SA/Łd 185/17). W tym stanie rzeczy uznając zaskarżone postanowienie za prawidłowe, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.