V SA/Wa 2122/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), Protokolant spec. - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi K. C. na decyzję Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej ze środków z budżetu Unii Europejskiej; - uchyla zaskarżoną decyzję. Przedmiotem skargi K. C. (zwanego dalej skarżącym) jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (zwanego dalej Prezesem ARiMR, organem odwoławczym lub II instancji) z [...] maja 2011r., [...] utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (zwanego dalej Dyrektorem Oddziału ARiMR lub organem I instancji) z [...] stycznia 2011r., Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym. Wnioskiem z [...] października 2010 r. skarżący zwrócił się do Dyrektora Oddziału ARiMR o dofinansowanie w ramach środka 1.5 "Rekompensaty społeczno-gospodarcze w celu zarządzania krajową flotą rybacką" w ramach Programu Operacyjnego "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013" na realizację operacji "Utrata miejsca pracy w wyniku trwałego wycofania z eksploatacji jednostki rybackiej [...]". Decyzją z [...] stycznia 2011 r. Dyrektor Oddziału ARiMR odmówił skarżącemu przyznania pomocy finansowej na operację "Utrata miejsca pracy na statku rybackim". W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że skarżący nie był armatorem pracującym na danym statku rybackim w okresie ostatnich 24 miesięcy przed dniem, w którym decyzja o przyznaniu pomocy z tytułu trwałego zaprzestania działalności połowowej przy użyciu tego statku rybackiego stała się ostateczna, jednak nie później niż w dniu wykreślenia tego statku rybackiego z rejestru statków rybackich, gdyż w całym ww. okresie skarżący nie opłacił składek na ubezpieczenia społeczne, a zatem nie spełnia warunków otrzymania pomocy. Decyzją z [...] maja 2011 r., wydaną na skutek złożonego odwołania Prezes ARiMR utrzymał w mocy ww. decyzję z [...] stycznia 2011 r. Organ odwoławczy wyjaśnił dodatkowo, że dokumentami pozwalającymi potwierdzić faktyczne wykonywanie zawodu rybaka, w przypadku armatorów pracujących na statkach rybackich są: zaświadczenia wydane przez właściwą instytucję ubezpieczeń społecznych o opłaceniu składek na ubezpieczenia społeczne wraz z zaświadczeniem potwierdzającym prowadzenie działalności gospodarczej oraz wyciąg pływania potwierdzony przez właściwy urząd morski, które powinny być rozpatrywane łącznie i powinny potwierdzać rzeczywiste wykonywanie zawodu rybaka na statku rybackim. Prezes ARiMR wskazał, że z dokumentów nadesłanych przez skarżącego nie wynikał ciągły charakter okresu zatrudnienia, a sam odwołujący przyznał, że po wprowadzeniu okresów ochronnych na dorsza trafiały się okoliczności zawieszania działalności w ZUS z powodów finansowych. Pismem z 1 lipca 2011r. skarżący złożył skargę na ww. decyzję Prezesa ARiMR z [...] maja 2011r. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności § 23 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 czerwca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty i zwracania pomocy finansowej na realizację środków objętych osią priorytetową 1 - Środki na rzecz dostosowania floty rybackiej, zawartą w Programie Operacyjnym "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013" (Dz. U. nr 101, poz. 840, ze zm.; dalej: "rozporządzenie MRiRW z 26 czerwca 2009 r.") poprzez nie przyznanie skarżącemu pomocy finansowej, mimo spełnienia wszystkich warunków określonych w tym rozporządzeniu. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Prezesa ARiMR w całości podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 2 grudnia 2011r., sygn. akt V SA/Wa 1661/11 oddalił skargę. WSA wywiódł z treści § 23 rozporządzenia MRiRW z 26 czerwca 2009r., że dofinansowanie z przyjętego programu pomocowego mogą uzyskać dwie grupy beneficjentów pomocy, mianowicie pierwsza grupa to rybacy zatrudnieni (na umowę o pracę) przez 12 miesięcy na statku, który trwale zaprzestał wykonywanie działalności połowowej i druga grupa to armatorzy, współarmatorzy, właściciele i współwłaściciele, którzy muszą przepracować ostatnie 24 miesiące na jednostce, która trwale zaprzestała wykonywanie działalności połowowej. Sąd wskazał, że organy orzekające w sprawie, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy ustaliły, iż skarżący nie spełnia warunków określonych dla drugiej grupy beneficjentów w § 23 powyższego rozporządzenia i w chwili ubiegania się o pomoc finansową nie był armatorem pracującym na statku rybackim w okresie 24 miesięcy przed dniem, w którym decyzja o przyznaniu pomocy z tytułu trwałego zaprzestania działalności połowowej przy użyciu tego statku stała się ostateczna, jednak nie później niż w dniu wykreślenia tego statku rybackiego z rejestru statków rybackich. Za prawidłowe Sąd przyjął ustalenie, że skarżący, zgodnie z nadesłaną listą załogi, był armatorem na statku rybackim [...], pełniąc funkcję kierownika jednostki, wg przedstawionego wyciągu pływania skarżący podjął pracę (zaciąg) w dniu 1 marca 2007 r., a zwolnił się w dniu 25 maja 2008 r. a następnie ponownie się zaciągnął w dniu 6 października 2008 r., a zwolnił 15 września 2009 r. Zgodnie z nadesłanym zaświadczeniem o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej wystawionym przez Burmistrza Miasta [...] z [...] października 2004 r. rozpoczął działalność gospodarczą w dniu 16 kwietnia 1997 r. Sąd podkreślił, że wnioskodawca (skarżący) dostarczył niezbędne dokumenty, jednak organy opierając się na nich, w tym na zaświadczeniu ZUS Oddział w [...] z [...] lipca 2010 r., słusznie uznały, że podlegał on ubezpieczeniu społecznemu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej z przerwami, w których zawieszał działalność w ZUS – i trafnie przyjęły, że zainteresowany nie spełnia warunków przyznania pomocy. Decyzja o wykreśleniu z Rejestru Statków Rybackich statku rybackiego (jednostka została ze złomowana), którego armatorem był skarżący, uprawomocniła się z dniem 16 października 2009 r. Przed datą tą skarżący podlegał ubezpieczeniu społecznemu w okresie od 7 października 2008 r. do 22 września 2009 r. Zestawienie to wskazuje, że skarżący nie podlegał ubezpieczeniu społecznemu w sposób ciągły, a jedynie w pewnych okresach czasu, a to nie spełnia wymagań niezbędnych do otrzymania pomocy finansowej. Zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej, wystawione przez Burmistrza Miasta [...] z [...] października 2004 r., lista załogi statku oraz książeczka żeglarska - o których wspomina zainteresowany w treści skargi - potwierdzają, że w całym ww. okresie czasu, od którego zależy przyznanie pomocy finansowej skarżący nie był zamustrowany, ale nie podlegał ubezpieczeniu społecznemu. Nie są to jednak, dokumenty potwierdzające "zatrudnienie", o którym mowa w ww. rozporządzeniu, a fakt prowadzenia ciągłej działalności gospodarczej nie wpływa na okresy zawieszenia działalności w ZUS. W ocenie Sądu I instancji - skarżącemu nie mogła jednak zostać przyznana pomoc finansowa, gdyż nie spełnił on warunku wynikającego z § 23 rozporządzenia pomocowego (interpretowanego w kontekście art. 27 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1198/2006, zgodnie z którym Fundusz (Europejski Fundusz Rybacki) może mieć udział w finansowaniu środków społeczno-gospodarczych proponowanych przez państwa członkowskie na rzecz rybaków dotkniętych zmianami w zakresie rybactwa, które to środki obejmują: nieodnawialną rekompensatę dla rybaków, którzy przepracowali jako rybacy na pokładzie statku co najmniej dwanaście miesięcy, pod warunkiem że statek rybacki, na którym byli zatrudnieni, został objęty trwałym zaprzestaniem działalności połowowej w rozumieniu art. 23 rozporządzenia). Objęcie taką rekompensatą również armatorów, współarmatorów, właścicieli i współwłaścicieli statków rybackich stanowi rozszerzenie tej formy pomocy na dodatkową grupę osób, pod warunkiem spełnienia przez nich warunków określonych w § 23 rozporządzenia MRiRW z 26 czerwca 2009r. Naczelny Sąd Administracyjny, w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej skarżącego, wyrokiem z 18 lipca 2013r., sygn. akt II GSK 548/12 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Za trafny Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzut naruszenia § 23 rozporządzeniu MRiRW z 26 czerwca 2009 r. - przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. NSA wyjaśnił, że z § 23 rozporządzenia MRiRW z 26 czerwca 2009r. wynika, że prawodawca przewidział dwie grupy beneficjentów, uprawnionych do uzyskania powyższej pomocy. Dla obu tych grup określił odmienne wymogi. Dla rybaków zatrudnionych wprowadził wymóg zatrudnienia przez określony czas (co najmniej 12 miesięcy). W przypadku zaś armatorów (współarmatorów lub właścicieli/współwłaścicieli statków) odnośnie wymogu pracy, określono praca z jakiego okresu brana może być pod uwagę (okres ostatnich 24 miesięcy). Sąd II instancji zwrócił także uwagę na art. 27 rozporządzenia Rady (WE) nr 1198/2006 z dnia 27 lipca 2006 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Rybackiego (Dz.U.UE L z dnia 15 sierpnia 2006 r.; dalej: rozporządzenie Rady (WE) nr 1198/2006) - dotyczący rekompensat społeczno-gospodarczych w celu zarządzania wspólnotową flotą rybacką – który w ust. 1 lit. e stanowi, że EFR może mieć udział w finansowaniu środków społeczno-gospodarczych proponowanych przez państwa członkowskie na rzecz rybaków dotkniętych zmianami w zakresie rybactwa, które to środki obejmują nieodnawialną rekompensatę dla rybaków, którzy przepracowali jako rybacy na pokładzie statku co najmniej dwanaście miesięcy, pod warunkiem że statek rybacki, na którym byli zatrudnieni, został objęty trwałym zaprzestaniem działalności połowowej w rozumieniu art. 23 /.../. NSA wskazał, że unijne rozporządzenie ma zasięg ogólny, wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich Państwach Członkowskich (art. 288 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej /TFUE/ - Dz.U. z 2004 r., nr 90, poz. 864/2; dawny art. 249 TWE). Dlatego też brak jakichkolwiek argumentów, które mogłyby popierać zamysł krajowego prawodawcy "wydłużenia" wymaganego czasy pracy armatorów (współarmatorów lub właścicieli/współwłaścicieli statków) pracujących na statkach w stosunku do rybaków na statkach tych zatrudnianych i w stosunku do czasu pracy przewidzianego rozporządzeniem Rady (WE) nr 1198/2006. Nie ma też podstaw by przyjąć, że racjonalny prawodawca bez wyraźniej przyczyny w jednym przepisie krajowego aktu wykonawczego wprowadził niejednolite określenia: czasu zatrudnienia i pracy w określonym okresie. Gdyby wolą prawodawcy było wprowadzenie odnośnie armatorów (współarmatorów lub właścicieli/współwłaścicieli statków) wymogu pracy "przez" 24 miesiące - tak też przepis ten zostałby sformułowany. W związku z powyższym zdaniem NSA z treści § 23 ust. 1 rozporządzenia MRiRW z 26 czerwca 2009 r. w zestawieniu z art. 27 ust. 1 lit. e rozporządzenia Rady (WE) nr 1198/2006 należało wywieść, że jednym z wymogów przyznania pomocy – w ramach rekompensat społeczno-gospodarczych na realizację operacji dotyczących utraty miejsca pracy na statku rybackim – rybakowi, który był armatorem albo współarmatorem lub właścicielem albo współwłaścicielem pracującym na statku, na którym zaprzestano działalności połowowej, jest wymóg pracy na tym statku łącznie przez 12 miesięcy w okresie ostatnich 24 miesięcy. Z regulacji nie można przy tym wyprowadzić wymogu ciągłości pracy (przez co najmniej 12 miesięcy). Ponadto NSA stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie nie jest skutecznie podważane, że na potwierdzenie spełnienia wymogów z § 23 rozporządzenia MRiRW z 26 czerwca 2009 r. należy dołączyć dokumenty wymienione w części I ust. 5 załącznika do tego aktu wykonawczego, w tym dokument poświadczający opłacanie składek na ubezpieczenia społeczne. Sąd II instancji wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy WSA, kontrolując legalność zaskarżonej decyzji, oceni czy dokonane w sprawie ustalenia dotyczą faktów prawotwórczych a więc mających wpływ na wynik sprawy i czy ustalony stan faktyczny sprawy pozwala na jej załatwienie a jeśli tak czy rzeczywisty stan faktyczny odpowiada hipotetycznemu stanowi faktycznemu wyrażonemu w prawidłowo interpretowanej normie prawnej, znajdującej zastosowanie w sprawie. Rozpoznając sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Stosowanie do treści art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. W myśl natomiast art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Rozpoznając niniejsza sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny związany jest zatem wykładnią prawa zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 lipca 2013 r., sygn. akt II GSK 548/12 oraz zaleceniami sformułowanymi w jego uzasadnieniu. Badając zaskarżoną decyzję Prezesa ARiMR z [...] maja 2011 r. we wskazanym wyżej zakresie uznać należy, że skarga złożona na ta decyzję zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z § 23 ust. 1 rozporządzenia MRiRW z 26 czerwca 2009 r. pomoc w ramach rekompensat społeczno-gospodarczych na realizację operacji dotyczących utraty miejsca pracy na statku rybackim jest przyznawana rybakowi, który: 1) utracił miejsce pracy w wyniku trwałego zaprzestania działalności połowowej przy użyciu danego statku rybackiego oraz znajduje się na liście zawierającej imiona i nazwiska członków załogi tego statku sporządzonej przez właściciela albo armatora tego statku; 2) był zatrudniony co najmniej przez 12 miesięcy na statku rybackim, o którym mowa w pkt 1, lub był armatorem albo współarmatorem lub właścicielem albo współwłaścicielem pracującym na tym statku w okresie ostatnich 24 miesięcy przed dniem, w którym decyzja o przyznaniu pomocy z tytułu trwałego zaprzestania działalności połowowej przy użyciu tego statku rybackiego stała się ostateczna, jednak nie później niż w dniu wykreślenia tego statku rybackiego z rejestru statków rybackich. W myśl art. 27 rozporządzenia Rady (WE) nr 1198/2006 EFR może mieć udział w finansowaniu środków społeczno-gospodarczych proponowanych przez państwa członkowskie na rzecz rybaków dotkniętych zmianami w zakresie rybactwa, które to środki obejmują nieodnawialną rekompensatę dla rybaków, którzy przepracowali jako rybacy na pokładzie statku co najmniej dwanaście miesięcy, pod warunkiem że statek rybacki, na którym byli zatrudnieni, został objęty trwałym zaprzestaniem działalności połowowej w rozumieniu art. 23. Rekompensata ta podlega proporcjonalnemu zwrotowi w przypadku powrotu beneficjentów do pracy w zawodzie rybaka w terminie krótszym niż jeden rok od czasu wypłacenia im rekompensaty. Naczelny Sąd Administracyjny przesądził, że przepis § 23 rozporządzenia MRiRW z 26 czerwca 2009 r. w zestawieniu z art. 27 ust. 1 lit. e rozporządzenia Rady (WE) nr 1198/2006 należało interpretować w ten sposób, iż jednym z wymogów przyznania pomocy – w ramach rekompensat społeczno-gospodarczych na realizację operacji dotyczących utraty miejsca pracy na statku rybackim – rybakowi, który był armatorem albo współarmatorem lub właścicielem albo współwłaścicielem pracującym na statku, na którym zaprzestano działalności połowowej, jest wymóg pracy na tym statku łącznie przez 12 miesięcy w okresie ostatnich 24 miesięcy. Ponadto Sąd wskazał, że z tej regulacji nie można wyprowadzić wymogu ciągłości pracy (przez co najmniej 12 miesięcy). Mając powyższe na uwadze nie zasadnie Prezes ARiMR wskazywał na konieczność spełninia przez skarżącego wymogu bycia armatorem pracującym na statku rybackim w okresie 24 miesięcy przed dniem, w którym decyzja o przyznaniu pomocy z tytułu trwałego zaprzestania działalności połowowej przy użyciu tego statku rybackiego stała się ostateczna, jednak nie później niż w dniu wykreślenia tego statku rybackiego z rejestru statkuje rybackich. Jednakże wbrew tweirdzeniom skarżacego, co jasno potwierdził NSA w swoim wyroku, w przedmiotowej sprawie należało dołączyć dokumenty wymienione w części I ust. 5 załącznika do rozporządzenia MRiRW z 26 czerwca 2009r., a w szczególności dokument poświadczający opłacanie składek na ubezpieczenia społeczne przez armatora albo współarmatora lub właściciela albo współwłaściciela statku rybackiego (ust. 5 pkt 11 części I załącznika do ww. rozporządzenia). Mając powyższe na względzie Prezes ARiMR ponownie rozpoznając sprawę w pierwszej kolejności uwzględni ocenę prawną dotyczącą wykładni § 23 rozporządzenia MRiRW z 26 czerwca 2009r. i ustali, czy załączone dokumenty są dokumentami wystarczającymi do wydania rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie, tj. czy potwierdzają one, że skarżący pracował na sktatku jako armator i opłacał składki przez co najmniej 12 miesięcy w okresie ostatnich 24 miesięcy przed dniem, w którym decyzja o przyznaniu pomocy z tytułu trwałego zaprzestania działalności połowowej przy użyciu tego statku rybackiego stała się ostateczna (jednak nie później niż w dniu wykreślenia tego statku rybackiego z rejestru statkuje rybackich). W wypadku potwierdzenia powyższego wyda stosowną decyzję. W przeciwnym wypadku zobowiązany będzie do przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego na powyższa okoliczność. Mając powyższe na względzie zdaniem Sądu Prezes ARiMR naruszył § 23 rozporządzenia z 26 czerwca 2009r., który miał wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na względzie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 190 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji.