V SA/Wa 213/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabella Janson (spr.), Sędzia WSA Jolanta Bożek, Sędzia NSA Małgorzata Dałkowska - Szary, Protokolant Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2007 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy. 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku. Wnioskiem z dnia 14 lutego 2006r., K. P. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek ubezpieczeniowych wobec ZUS. W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż nie posiada środków na spłatę zadłużenia. Decyzją z dnia [...] czerwca 2006r., o nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił wnioskodawcy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne i Fundusz Pracy, jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazując art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz art. 28 w zw. z art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 z późn. zm.). W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż K. P. utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego z gospodarstwa rolnego oraz nie ma nikogo na swoim utrzymaniu. Wyjaśnił ponadto, iż zgodnie z art. 28 ust. 2 i 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, zaś zgodnie z § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r., Zakład może umorzyć należności z tytułu składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. W ocenie organu obecna sytuacja finansowa K. P. jest trudna, ale nie uzasadnia umorzenia zaległości. Wskazał również, iż wnioskodawca nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających wystąpienie okoliczności świadczących o ważnym interesie płatnika. Dodał także, iż K. P. jest w wieku, który pozwala na podjęcie pracy i pozyskanie środków pieniężnych na pokrycie zadłużenia. Rozpatrując ponownie sprawę, Prezes ZUS decyzją z dnia [...] lipca 2006r., o nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, powołując w podstawie prawnej art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.Nr 9, poz. 26 ze zm.). W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy wskazał, iż z dokumentów zgromadzonych w przedmiotowej sprawie wynika, iż jedynymi dowodami przedstawionymi przez zobowiązanego na okoliczność niemożliwości uregulowania zadłużenia były faktury VAT wystawione na rzecz M. P.- matki wnioskodawcy - z tytułu dostawy energii elektrycznej oraz pokwitowanie wypłaty na jej rzecz należności z tytułu zasiłku chorobowego, dokonanej przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział w R. Dodał również, iż płatnik jest właścicielem [...] części gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha, położonego w miejscowości S. oraz jest właścicielem samochodu ciężarowego marki [...], rok prod. 1989r. Ponadto na wezwanie do uzupełnienia wniosku o umorzenie zobowiązany nie przedstawił w wyznaczonym terminie żadnych nowych dowodów, które przemawiałyby za możliwością przychylenia się do wniosku o umorzenie zaległości. Prezes ZUS dodał ponadto, iż fakt posiadania [...] części nieruchomości pozwala uznać, iż w stosunku do K. P. nie zachodzi przesłanka świadcząca o całkowitej nieściągalność. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący K. P. wniósł o ponowne rozpatrzenie decyzji Prezesa ZUS, przedstawił ponownie okoliczności podnoszone we wniosku o umorzenie zaległości, a następnie we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wskazał dodatkowo, że gospodarstwo, którego jest właścicielem w [...] części działki jest położone na bardzo słabych glebach, a zaistniała tegoroczna susza pogłębiła straty w plonach i nie ma możliwości spłacenia zadłużenia wobec ZUS. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji Prezesa ZUS z dnia [...] lipca 2006r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych [Dz.U. nr 153, poz. 1269] oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.], dalej - p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. W pierwszej kolejności należy wskazać, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd ma prawo i obowiązek uwzględnić również te okoliczności, które wprawdzie nie zostały wskazane w skardze jako zarzut, ale które miały na tę ocenę wpływ. Oceniając zaskarżoną decyzję Prezesa Zakładu Sąd stwierdził, iż wydana ona została z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, co prowadziło do jej uchylenia w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. Uwzględnić bowiem należało, iż zgodnie z art. 123 u.s.u.s. w sprawach uregulowanych tą ustawą, a do takich należy umarzanie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Analogiczne unormowanie zawiera także art. 180 § 1 tegoż Kodeksu stanowiący, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy Kodeksu, chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach. Z kolei w art. 83 ust. 4 u.s.u.s. postanowiono, iż od decyzji Zakładu w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu z powyższego wynika, że w sprawach umarzania należności z tytułu składek decyzje wydają dwa różne organy, tj. w pierwszej instancji Zakład, w drugiej - Prezes Zakładu. Środek zaskarżenia decyzji Zakładu w postaci wniosku o ponowne rozpatrzenia sprawy sprawia zatem, iż w wyniku jego złożenia sprawa trafia do załatwienia przez inny organ. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. przesłanką wznowienia postępowania jest wydanie decyzji ostatecznej przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27 k.p.a. W myśl art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji. Zwrócić należało uwagę, iż w rozpoznanej sprawie decyzja Zakładu i decyzja Prezesa Zakładu została wydana - podpisana przez tę samą osobę - Dyrektora Oddziału ZUS K. S. Wobec tego wystąpiła przesłanka do wznowienia postępowania administracyjnego, co w konsekwencji skutkowało uchyleniem decyzji Prezesa Zakładu przez Sąd. W konkluzji Sąd stwierdza, iż wskazana powyżej wada kwalifikowana zaskarżonej decyzji Prezesa ZUS z dnia [...] lipca 2006r., stanowi okoliczność przesądzającą treść niniejszego rozstrzygnięcia. Sąd nie mógł w tej sytuacji ustosunkować się do merytorycznej argumentacji skargi ani oceniać w tym kontekście decyzji organu odwoławczego. Wyrokowanie zdeterminowane zostało bowiem omówionymi wyżej względami natury formalnoprawnej. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt. b w zw. z art. 134 i 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w pkt. 1 wyroku. Na podstawie art. 152 orzeczono jak w pkt. 2 wyroku.