V SA/Wa 2131/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mirosława Pindelska (spr.), Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Barbara Mleczko – Jabłońska, Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2014 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od zaległych składek na ubezpieczenia społeczne rolników; uchyla zaskarżoną decyzję. | | UZASADNIENIE Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest decyzja Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (zwanego dalej: "Prezesem KRUS") z dnia [...] lipca 2013 r., utrzymująca w mocy decyzję własną z dnia [...] czerwca 2013 r. o odmowie umorzenia odsetek od należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco: Decyzją z dnia [...] marca 2013 r. o numerze [...], Prezes KRUS stwierdził, iż S. K. (zwany dalej: "Skarżącym") podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników i ciąży na nim obowiązek opłacenia składek na ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie oraz ubezpieczenie emerytalno-rentowe dla J. K. w łącznej wysokości 7.333,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę. Pismem z dnia 2 kwietnia 2013 r. Skarżący wystąpił z wnioskiem o umorzenie odsetek "naliczonych w związku z uregulowaniem ubezpieczenia". W uzasadnieniu wskazał, iż jedynym jego dochodem jest sprzedaż mleka, za która otrzymuje przeciętnie 3 tys. zł na miesiąc. Wyjaśnił, iż na jego utrzymaniu pozostaje rodzina, opłaca naukę dla dwóch osób, a nadto opiekuje się chorą, leżącą matką. Dodatkowo wskazał, iż zaciągnął kredyt w wysokości 130 tys. zł na zakup maszyn rolniczych, który spłaca wraz z odsetkami. Prezes KRUS – rozpatrując wniosek z dnia 2 kwietnia 2013 r. – wydał decyzję z dnia [...] kwietnia 2013 r. o numerze [...], w której wskazał, iż zadłużenie na dzień złożenia podania wynosi 7.348,00 zł, w tym należność 3.873,00 zł oraz odsetki 3.475,00 zł, za okres 2003.2–2013.01/03 oraz odmówił umorzenia odsetek w kwocie 3.475,00 zł. Decyzja została doręczona w dniu 8 maja 2013 r. Pismem z dnia 20 maja 2013 r. Skarżący wystąpił do Centrali KRUS zwracając się o pozytywne rozpatrzenie jego sprawy. Wyjaśnił, iż dnia 2 kwietnia 2013 r. zwrócił się z prośbą do Placówki Terenowej KRUS w O. o umorzenie odsetek naliczonych w związku z uregulowaniem ubezpieczenia. Skarżący ponownie przedstawił swoją sytuację rodzinną i majątkową. Decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. o numerze [...], Prezes KRUS – rozpatrując wniosek z dnia 20 maja 2013 r. – stwierdził, iż zadłużenie na dzień złożenia podania wynosi 6.905,20 zł, w tym należność 3.653,20 zł oraz odsetki 3.252,00 zł i dotyczy okresu 2003.3–2013.01/03 oraz odmówił umorzenia odsetek w kwocie 3.252,00 zł. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, iż zadłużenie (będące przedmiotem wniosku złożonego w dniu 23 maja 2013 r.) powstało po objęciu wstecznym ubezpieczeniem współmałżonki J. K., na podstawie decyzji z dnia [...] marca 2013 r. Następnie Prezes KRUS podniósł, iż z przeprowadzonej w dniu 27 marca 2013 r. wizytacji, a także na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy ustalono, iż sytuacja materialna Skarżącego jest przeciętna. Organ stwierdził także, iż przy podejmowaniu decyzji przeanalizowano wszystkie przedstawione przez Skarżącego fakty i dokonano szczegółowej analizy sytuacji materialno-bytowej. Pismem z dnia 28 czerwca 2013 r. Skarżący wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Prezesa KRUS z dnia [...] czerwca 2013 r. Rozpatrując sprawę na skutek powyższego wniosku, zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. o numerze [...], Prezes KRUS utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] czerwca 2013 r. W uzasadnieniu decyzji odwoławczej, Prezes KRUS ponownie przedstawił stan faktyczny sprawy oraz wskazał, iż wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zawiera nowych, nieznanych dotąd argumentów w sprawie, przemawiających za podjęciem decyzji o umorzeniu wnioskowanych należności. W skardze z dnia 19 sierpnia 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Skarżący wniósł o uchylenie decyzji Prezesa KRUS z dnia [...] lipca 2013 r. oraz poprzedzającej ją decyzji tego organu z dnia [...] czerwca 2013 r. W uzasadnieniu zaprezentował dotychczasową argumentację w sprawie, dotyczącą trudnej sytuacji materialnej, w jakiej znalazł się wraz z rodziną. W odpowiedzi na skargę Prezes KRUS wniósł o jej oddalenie podtrzymując motywy zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie aczkolwiek z innych względów niż w niej podniesiono. Uprawnienie wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej p.p.s.a.), sprowadza się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego. Wskazać również należy, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie kontrolowana była decyzja Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] lipca 2013r. utrzymująca w mocy decyzję własną z dnia [...] czerwca 2013r o odmowie umorzenia odsetek od należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Obie decyzje wydane zostały nie przez piastuna urzędu tylko przez umocowanego pracownika. Tego samego pracownika. Podpisanie obu decyzji przez Zastępcę Dyrektora OR KRUS w W. inż. R. M. było niezgodne z treścią art. 24 § 1 pkt. 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2013r. poz. 267 tj., dalej k.p.a.). Wymieniony przepis stanowi, że pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Wobec jednoznacznego brzmienia wymienionego przepisu nie jest możliwe wydanie przez tego samego pracownika drugiej decyzji w toku sprawy. Jedynie piastun urzędu będący organem monokratycznym jest władny wydać w toku sprawy dwie decyzje. Piastun urzędu nie występuje wówczas w charakterze pracownika organu administracji publicznej. Stosowana przez organ ustawa z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników ( Dz. U. z 2013r. poz. 1403 ze zm.). stanowi w art. 36 ust.1 pkt. 40 w zw. z art. 41a ust.1 pkt.1, że w sprawach dotyczących m. in. umorzenia w całości lub w części należności z tytułu składek na ubezpieczenie, Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wydaje decyzje. Decyzje w tym przedmiocie wyłączone są spod kontroli sądu powszechnego o czym stanowi a contrario przepis art. 36 ust. 3 wymienionej ustawy. Postępowanie poprzedzające wydanie takiej decyzji regulowane jest przepisami kodeksu postępowania administracyjnego o czym stanowi art. 180 § 1 tego kodeksu w zw. z art. 52 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz w zw. z art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( Dz. U. z 2013r. poz.1442 tj.). Sama decyzja musi spełniać wymogi art. 107 k.p.a. W sprawie ma zatem również zastosowanie ww. art. 24 § 1 pkt.5 k.p.a. Oznacza to, że przy ponownym rozstrzyganiu sprawy nie może wydać decyzji pracownik podlegający wyłączeniu z mocy prawa z uwagi na fakt, iż orzekał w sprawie wydając pierwsza decyzję, od której złożono wniosek o ponowne jej rozstrzygnięcie. Wprawdzie w wymienionym przepisie wyłącza się pracownika, który brał udział w zaskarżonej decyzji, co przy dewolutywnym środku zaskarżenia odnosi się do odwołania od decyzji wydanej w pierwszej instancji, instancji, której nie ma w tej sprawie. Jednak zdaniem Sądu orzekającego pozostaje to bez znaczenia dla sprawy gdyż od dawna wyrażany jest w orzecznictwie pogląd, że wniosek o ponowne rozstrzyganie sprawy jest funkcjonalnie równoważny odwołaniu. Realizowany przez niego cel jest równoważny odwołaniu. Nawet Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 15 grudnia 2008r. sygn. akt. P57/07, OTK 10A/2008, wskazał, że z dwóch elementów utożsamianych z istotą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego większe znaczenie dla ochrony praw i interesów jednostki ma dwukrotne rozpatrzenie sprawy, a nie tylko czy dokonują tego dwa różne organy. Pogląd ten Trybunał Konstytucyjny podzielił i rozszerzył w kolejnym wyroku z dnia 14 października 2009r., sygn. akt. KP 4/09, OTK 9A/2009. Przyjmuje się zatem, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy jest środkiem zaskarżenia zrównanym formalnie z odwołaniem, o czym świadczy również nowelizacja art. 16 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego z grudnia 2010r. Wymieniony przepis od 11 kwietnia 2011r. stanowi, że nie tylko decyzja, od której nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, ale też decyzja, od której nie przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, jest ostateczna. Instytucja wyłączenia pracownika od udziału w sprawie z art. 24 § 1 pkt. 5 k.p.a. jest gwarancją prawidłowej realizacji konstytucyjnego prawa (art.78 Konstytucji) do zaskarżania orzeczeń i decyzji wydanych w I instancji. Przy zrównaniu środków zaskarżenia w znaczeniu formalnym należy uznać, że w każdym postępowaniu, w którym stronie przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy art.24 § 1 pkt. 5 k.p.a. ma zastosowanie. Daje to gwarancję, że ponowne rozpatrzenie sprawy nie będzie iluzoryczne. Z uwagi na fakt, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 24 § 1 pkt.5 k.p.a., powstała przesłanka do jej uchylenia w oparciu o art. 145 § 1 pkt.1 lit. b i c p.p.s.a. Powyższa przesłanka powodująca uchylenie zaskarżonej stanowi jednocześnie o tym, że przedwczesne jest wypowiadanie się przez Sąd co do zarzutów skarżącego dotyczących naruszenia prawa materialnego. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w wyroku. 1