V SA/Wa 2156/07
WyrokWSA w Warszawie2007-12-11
Skład orzekający: Joanna Zabłocka, Ewa Jóźków, Barbara Mleczko-Jabłońska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego odmawiająca umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników, wydana bez wszechstronnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych, narusza przepisy procedury administracyjnej?Ratio decidendi
Zaskarżona decyzja Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego została wydana z naruszeniem przepisów procedury administracyjnej, w szczególności art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. dotyczących uzasadnienia decyzji. Organ nie dokonał wszechstronnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych, w tym nowej okoliczności utraty kolejnej sztuki bydła, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienie decyzji było lakoniczne, ogólnikowe i nie zawierało analizy prawnej, uniemożliwiając kontrolę legalności rozstrzygnięcia.Stan faktyczny
Rolnik R. J. złożył wniosek o umorzenie zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników za 2006 r., uzasadniając trudną sytuacją finansową spowodowaną suszą, koniecznością spłaty kredytu, chorobą matki i upadkiem krowy. Po wcześniejszym umorzeniu składek za 2005 r., Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS) odmówił umorzenia składek za 2006 r., uznając, że przedstawione okoliczności były już brane pod uwagę. Po ponownym wniosku, Prezes KRUS utrzymał w mocy decyzję odmowną. Rolnik zaskarżył decyzję do WSA, zarzucając m.in. utratę stałego źródła dochodu z powodu padnięcia krowy.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Zabłocka, Sędzia NSA Ewa Jóźków, Sędzia WSA Barbara Mleczko-Jabłońska (spr.), , Protokolant Izabela Kucharczyk-Szczerba, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi R. J. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników uchyla zaskarżoną decyzję.
Przedmiotem skargi z 13 lipca 2007 r., wniesionej przez R. J. jest decyzja Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z [...] czerwca 2007 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję z [...] maja 2007 r. o odmowie umorzenia zadłużenia powstałego z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników za [...]r.
Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:
R. J. jest użytkownikiem gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha przeliczeniowych. Z tego tytułu podlega ubezpieczeniu społecznego rolników od [...] r. Rolnik w dniu 27 listopada 2006r. złożył podanie o umorzenie składki za [...] r. motywowane stratami w uprawach rolnych poniesionymi na skutek suszy, a także samotnym prowadzeniem gospodarstwa rolnego, problemami zdrowotnymi matki , koniecznością spłaty kredytu bankowego zaciągniętego na zakup ciągnika oraz upadkiem cielaka. W wyniku rozpoznania powyższego wniosku Prezes KRUS decyzją z dnia [...] grudnia 2006r. umorzył rolnikowi składkę za [...] r. R. J. - pismem z dnia z 16 kwietnia 2007r. ponownie złożył prośbę o umorzenie zaległości za [...] r. Uzasadniając swoje żądanie wskazał, iż jest nadal w trudnej sytuacji finansowej z powodu konieczności spłaty kredytu zaciągniętego na zakup ciągnika, gospodarstwo prowadzi wraz z chorą na [...] matką, a ponadto poniósł dotkliwą stratę z powodu padnięcia krowy. Do wniosku załączył zaświadczenie o chorobie i leczeniu matki , załącznik do umowy kredytowej, pokwitowanie odbioru padliny [...]r.
W dniu 23 kwietnia 2007r. przeprowadzono wizytację w gospodarstwie płatnika, sporządzając na tą okoliczność protokół. Z protokołu tego wynika m.in., że wnioskodawca nie posiada pozarolniczych źródeł dochodu, mieszka wraz z matką nad którą sprawuje opiekę, w gospodarstwie znajduje się podstawowy sprzęt rolniczy. Z inwentarza rolnik posiada 2 krowy 1 cielę i 4 sztuki warchlaków.
Jako udokumentowane zdarzenia losowe lub okoliczności niezawinione przez rolnika mające wpływ na stan rozliczeń z tytułu składek ustalono upadek [...]krowy, straty w gospodarstwie spowodowane suszą, spłata kredytu za ciągnik, opieka nad chorą matką.
W wyniku rozpoznania sprawy Prezes KRUS decyzją z [...] maja 2007r. odmówił wnioskodawcy umorzenia zadłużenia powstałego z tytułu nieopłaconych składek za [...]r. na ubezpieczenie społeczne rolników. W sentencji tego orzeczenia
Sygn. akt V SA/Wa 2156/07
powołał przepis art. 36 ust. 1 pkt 10 oraz art. 41 a ust. 1 pkt 1 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r., Nr 7, poz. 25 ze zm.) zwanej dalej u.u.s.r. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, iż orzeczenie to zostało wydane w oparciu o art. 41 a ust. 1 pkt 1 u.u.s.r. stanowiący, iż Prezes KRUS lub upoważniony przez niego pracownik, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego i na jego wniosek, uwzględniając zarówno możliwości płatnicze wnioskodawcy jak i stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego może: (...) należności z tytułu składek na ubezpieczenie umorzyć w całości lub w części.... Mając zaś na uwadze, że okoliczności wskazane we wniosku były już brane pod uwagę przy udzieleniu ulgi w formie umorzenia składki za [...] r. na podstawie decyzji z [...] grudnia 2006r, zasadne jest odmówienie umorzenia dalszych należności tj. składek za [...] r.
Jednocześnie poinformowano rolnika, iż z powodu problemów ze spłatą zadłużenia zostanie udzielona mu inna ulga. Na tej podstawie decyzją z [...] maja 2007r. przesunięto rolnikowi termin spłaty powyższego zadłużenia - do [...]r.
Pismem z dnia 24 maja 2007r. zainteresowany zwrócił się z wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy. W uzasadnieniu powtórzył argumenty zawarte we wniosku o umorzenie należności oraz podkreślił, że w [...] r. padła mu krowa, za którą nie otrzymał żadnego odszkodowania wobec braku ubezpieczenia.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2007r. Prezes KRUS utrzymał w mocy uprzednio wydaną decyzję i odmówił umorzenia zaległości z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia przytoczył te same motywy co w swojej poprzedniej decyzji wskazując, że okoliczności zawarte we wniosku rolnika były już brane pod uwagę przy udzieleniu ulgi w formie umorzenia składki za [...] r. Ponadto stwierdził, że gospodarstwo rolnika posiada średnią powierzchnię , oprócz upadku 1 sztuki bydła w gospodarstwie są jeszcze jego 2 sztuki, a także 4 sztuki trzody chlewnej, dom i obora są murowane a gospodarstwo średnio zmechanizowane. Dodał, że rolnik nie korzysta z pomocy społecznej, a jego matka utrzymuje się z własnego świadczenia rentowego pobieranego z KRUS. Brak jest natomiast innych udokumentowanych zdarzeń mających wpływ na osłabienie zdolności płatniczych ubezpieczonego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Prezesa KRUS R. J. wniósł o uwzględnienie jego wniosku i pozytywne rozpatrzenie skargi. Podkreślił, że w wyniku padnięcia krowy o wartości ok.
Sygn. akt V SA/Wa 2156/07
[...] zł. utracił również stałe źródło dochodu, który określił na [...] zł. rocznie uwzględniając cenę mleka. Zarzucił również, że z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad chorą matką zmuszony jest w trakcie prac polowych ponosić koszty wynajęcia na ten cel osób trzecich.
W odpowiedzi na skargę Prezes KRUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko prezentowane dotychczas w niniejszej sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem.
W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.
Mając na względzie powyższe, tj. dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji wydanej przez Prezesa KRUS w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ww. ustaw, a więc badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071), dalej: k.p.a., jak i z normami prawa materialnego zawartymi w ustawie z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r., Nr 7, poz. 25 ze zm.) zwanej dalej: u.u.s.r., oraz w oparciu o akta sprawy zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd uwzględnił skargę stwierdzając naruszenie procedury administracyjnej, mające wpływ na wynik rozstrzygnięcia .
Podkreślić należy z unormowaniem zawartym w art. 134 p.p.s.a. sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten pozwala więc na uwzględnienie skargi także wtedy, gdy strona nie podnosi w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego.
Sygn. akt V SA/Wa 2156/07
Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, iż zaskarżona decyzja jak już wyżej wskazano narusza przepisy przepisy procedury administracyjnej w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.
Skarżący wystąpił do organu o umorzenie zadłużenia powstałego z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Wobec treści wniosku skarżącego, wszczynającego kontrolowane przez Sąd postępowanie administracyjne, zastosowanie w sprawie miał -w szczególności- przepis art. 41 a ust. 1 pkt 1 u.u.s.r., w którym ustawodawca przewidział m.in. instytucję umarzania należności z tytułu składek.
Zgodnie z treścią wymienionego przepisu, Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, może odroczyć termin płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożyć ich spłatę na raty lub umorzyć w całości lub w części.
Przywołane w cyt. art. 41 a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników kryterium "ważnego interesu zainteresowanego", przy zaistnieniu którego organ "może" uwzględnić wniosek umorzeniowy, wskazuje, iż decyzja Prezesa KRUS ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ ten przy ustalonym stanie faktycznym ma możliwość wyboru rozstrzygnięcia. Zaznaczyć jednak trzeba, iż wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, w szczególności tych podnoszonych przez stronę (por. wyrok NSA z 2.02.1996 r., sygn. akt II SA 2875/95, Wokanda 1996, nr 6, s.36). Podkreślić więc trzeba, iż rozstrzyganie w ramach uznania wymaga od organu poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), tj. przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.), a także załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.).
W tym miejscu podnieść trzeba, iż ocena całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego -w kontekście mających zastosowanie w sprawie przesłanek prawa materialnego, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli-winna znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, stanowiącym -stosownie do treści art. 107 k.p.a.- jej integralną część, którego zadaniem jest wyjaśnienie
Sygn. akt V SA/Wa 2156/07
podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (§ 3 art. 107 k.p.a.). Tak więc, uzasadnienie jako jeden z elementów decyzji winno zawierać ocenę zebranego materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych w sprawie przepisów prawa oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle wskazanych w nim norm prawa materialnego.
Brak prawidłowego uzasadnienia decyzji, zwłaszcza tych o charakterze uznaniowym, jak trafnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 14 kwietnia 2005 r. (sygn. akt III SA/Wa 180/05, LEX nr 166546), uniemożliwia -w przypadku jej zaskarżenia- ustalenie, "(...). czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego (...)". Swobodne uznanie nie może być bowiem tożsame z dowolnością. Z tego chociażby względu uzasadnienie winno być wnikliwe i logiczne oraz zawierające dostatecznie zindywidualizowane przesłanki występujące w sprawie.
Przez właściwe motywowanie decyzji organ realizuje również zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 11 k.p.a. W orzecznictwie zaznacza się, iż obowiązkiem każdego organu administracji jest najstaranniejsze wyjaśnianie podstawy faktycznej i prawnej decyzji, czyli wyjaśnianie stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia. W istocie chodzi o wytłumaczenie stronie, dlaczego organ dany przepis zastosował do konkretnych ustaleń faktycznych lub uznał go za niewłaściwy. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre dowody zgromadzone w sprawie, czy też twierdzenia, wyjaśnienia strony, albo nie odniesie się do faktów istotnych dla sprawy, okoliczności podnoszonych przez stronę. W wyroku z 11 lipca 2001 r. (sygn. akt IV S. 703/99 LEX nr 51234), Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, iż "Organ administracji, który nie ustosunkowuje się do twierdzeń uważanych przez strony za istotne dla sposobu załatwienia sprawy, uchybia obowiązkom wynikającym z art. 8 i 11 kpa. (...) Zaniechanie przez organy administracji państwowej uzasadnienia swych decyzji w sposób przekonywający, a więc odnoszący się do wszystkich zarzutów, zgodny z zasadami wyrażonymi w art. 7-9 i 11 kpa, skutkuje - w myśl utrwalonego już orzecznictwa NSA - wadliwością tych decyzji jako naruszających dyspozycję art. 77, 80, 81 i 107 § 3 kpa." (v. wyrok NSA sygn. akt II SA
Sygn. akt V SA/Wa 2156/07
742/84, ONSA 1984/2/67). Na tym tle warto też przytoczyć pogląd wyrażony w wyroku NSA z 15 grudnia 1995 r. (sygn. akt SA/Lu 2479/94), w którym Sąd zważył, iż: "Jednym z istotnych czynników wpływających na umocnienie praworządności w administracji jest obowiązek organów administracyjnych należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, którymi kierowały się te organy w toku załatwiania spraw. Motywy te powinny znaleźć swój wyraz także w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji, bowiem strony mają prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji. Bez zachowania tego elementu decyzji, strony nie mają możliwości obrony swoich słusznych interesów oraz prowadzenia polemiki z organem -zarówno w odwołaniu, jak też w skardze do Sądu. Niezależnie od powyższego, uzasadnienie stanowi jeden z warunków sine qua non skutecznej kontroli decyzji administracyjnych przez NSA. Prawidłowe uzasadnienie decyzji ma - zdaniem sądu -nie tylko znaczenie prawne, ale i wychowawcze, bowiem pogłębia zaufanie uczestników postępowania do organów administracyjnych".
Oceniając w świetle powyższego zaskarżoną decyzję stwierdzić należy, że decyzja ta, wydana w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, z powodu naruszenia powyżej analizowanych przepisów proceduralnych, w tym w szczególności art. 107 § 3, art. 11 oraz art. 7 , art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. jest wadliwa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.
Procedura umorzenia zaległych składek uregulowana jest w powyżej cyt. już art. 41 a u.u.s.r. Przepis ten odwołuje się do uzasadnionego ważnego interesu zainteresowanego oraz do jego możliwości płatniczych i w kontekście tych kryteriów okoliczności podnoszone przez skarżącego w sprawie winny być rozważone.
W lakonicznym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Prezesa KRUS zabrakło kompleksowego rozważenia wszystkich okoliczności związanych z sytuacją majątkową wnioskodawcy, a więc związaną z ustaleniem jego możliwości płatniczych. Nie można bowiem uznać za spełniający ten wymóg wskazanie, że okoliczności podniesione przez rolnika były już przedmiotem rozważań i zostały uwzględnione w formie umorzenia składki za [...]r. Równocześnie stanowisko organu zawarte w odpowiedzi na skargę, że postępowanie wyjaśniające nie wykazało nowych okoliczności mających wpływ na osłabienie zdolności płatniczych rolnika w sytuacji podnoszonego przez wnioskodawcę we wniosku o umorzenie składki jak i o ponowne rozpoznanie sprawy zdarzenia - utraty kolejnej sztuki bydła nie może zostać uwzględnione. Wskazać w tym miejscu należy, iż organ rentowy uznając trudną
Sygn. akt V SA/Wa 2156/07
sytuację finansową rolnika spowodowaną m.in klęską suszy dotykającą znacznie uprawy w jego gospodarstwie jak i związaną z upadkiem jednej sztuki cielaka oraz zaciągniętym kredytem - umorzył mu składkę za [...]r.
We wniosku będącym przedmiotem niniejszej sprawy rolnik ubiegając się o umorzenie kolejnych składek za dalsze okresy istotnie przytoczył uprzednio podane przyczyny złej sytuacji finansowej takie jak susza czy spłata kredytu za ciągnik nadal na nim ciążące. Wskazał jednakże na nową okoliczność pogarszającą jego zdaniem i tak trudną w jego ocenie sytuację finansową, a mianowicie utratę kolejnej sztuki bydła o wartości ok [...] zł, [...] r. pozbawiającą go rocznego dochodu w kwocie ok. [...] zł.( licząc cenę mleka ). Okoliczność ta wbrew twierdzeniom organu nie mogła być zatem przedmiotem oceny zdolności płatniczych rolnika określonych decyzją z dnia [...] grudnia 2006r. umarzającą składkę za [...] r. Na utratę inwentarza wskazuje również protokół wizytacji w gospodarstwie dłużnika oraz przedstawiony w toku postępowania rachunek wystawiony przez [...] , z którego wynika ,że rolnik za dostarczona padlinę otrzymał [...] zł. Wg jego twierdzenia inwentarz nie był ubezpieczony, a zatem nie otrzymał żadnego odszkodowania za krowę. Prezes KRUS wydając zaskarżoną decyzję nie odniósł się do powyższych okoliczności mimo iż wskazane zostały przez rolnika na dowód osłabienia jego możliwości płatniczych. Ocena sytuacji materialnej wnioskodawcy zawarta w skarżonej decyzji jest pobieżna i ogólnikowa. Organ nie dokonał ustaleń co do dochodowości gospodarstwa rolnika, zaś odnosząc się do kwestii ponoszenia kosztów opieki nad chorą matką wnioskodawcy nie ustalił w jakiej wysokości kształtują się koszty leczenia oraz czy i w jakiej kwocie ( brak ustalenia w decyzji) pobierane przez matkę rolnika świadczenie rentowe uzasadnia przyjęcie zawartej w rozstrzygnięciu tezy organu, iż matka wnioskodawcy utrzymuje się z własnego świadczenia.
Uzasadnienie musi być pełne, spójne i logiczne, a takowych cech w znacznej mierze nie zawiera uzasadnienie zaskarżonej decyzji. Zdaniem Sądu naruszenia przepisu art. 107 § 3 k.p.a. w zakresie uzasadnienia faktycznego decyzji, jakich w rozpoznanej sprawie dopuścił się organ II instancji, mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Fakultatywny charakter art. 41 a ust1 u.u.s.r. nie usprawiedliwia odstąpienia organu od prowadzenia postępowania dowodowego w sprawie oraz braku ustosunkowania się do zarzutów podnoszonych przez stronę postępowania. Natomiast organ w niniejszej sprawie, wskazując na uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, nie uznał za celowe odnieść warunków umorzenia należności określonych w art. 41 a ust 1 u.u.s.r. do
Sygn. akt V SA/Wa 2156/07
stanu faktycznego niniejszej sprawy pozostawiając poza rozważaniami argumenty podnoszone przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego.
W tym miejscu należy podkreślić, iż na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego obowiązek wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego spoczywa na organie prowadzącym to postępowanie. Dlatego też organ powinien podjąć wszelkie kroki zmierzające do dokładnego ustalenia podstaw faktycznych, a nie ograniczać się jedynie do przerzucenia ciężaru dowodowego na stronę. Ciężar dowodu na mocy art. 77 k.p.a. obciąża organ administracyjny. W sytuacji gdy strona przedstawi niepełny materiał dowodowy, ma więc on obowiązek z własnej inicjatywy go uzupełnić.
W uzasadnieniu decyzji Prezesa KRUS zabrakło uzasadnienia prawnego. Nie można bowiem uznać za spełniający ten wymóg powołania tylko przepisów prawa. Uzasadnienie musi zawierać wyjaśnienie dlaczego organ rozstrzygając sprawę określony przepis zastosował i - w razie możliwości przyjęcia różnej wykładni tego przepisu- dlaczego daną wykładnię przyjął. Zdaniem Sądu naruszenia przepisu art. 107 § 3 k.p.a. w zakresie uzasadnienia prawnego decyzji, jakich w rozpoznanej sprawie dopuścił się organ II instancji, mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Bez wątpienia w niniejszej sprawie uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymagań przewidzianych w przepisach ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Niezbędna jest bowiem analiza przepisów stanowiących podstawę rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie uzasadnienie decyzji składa się tylko z jednej części- z uzasadnienia faktycznego. Organ nie dokonał analizy przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, nie zawarł umotywowanej oceny stanu faktycznego w świetle ww. przepisów. Nie wskazał również, jaki związek zachodzi między tą oceną, a treścią rozstrzygnięcia.
Zważywszy na powyższe stwierdzić należy, iż organ wydał zaskarżoną decyzję z naruszeniem art. 107 § 1 i § 3 k.p.a.
Nie można bowiem uznać, że ogólnikowe uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia, czyni zadość zasadzie dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.), którego istotą jest dwukrotne, merytoryczne rozstrzygnięcie tej samej sprawy - rozpatrzenie wszystkich żądań strony i ustosunkowanie się do nich w uzasadnieniu podjętej decyzji (v. wyrok NSA z 27 maja 1998 r., IV SA 1130/96, LEX nr 43290).
Sygn. akt V SA/Wa 2156/07
Zdaniem Sądu, organ odwoławczy przede wszystkim nie dokonał rzetelnej analizy sytuacji materialnej skarżącego w zakresie ustalenia jego możliwości płatniczych pomijając całkowicie kwestię bieżących kosztów utrzymania gospodarstwa domowego i innych wydatków związanych z realizacją pozostałych zobowiązań.
Wszystkie wskazane powyżej okoliczności i zarzuty skarżącego podniesione w toku postępowania administracyjnego powinny być wnikliwie przeanalizowane i rzetelnie omówione przez organ orzekający.
Mając na względzie powyższe uzasadniony jest pogląd, iż przytoczona argumentacja nie uzasadnia wydanego rozstrzygnięcia w sposób rzetelny i wnikliwy, wskazując tym samym na dokonanie uproszczonej oceny stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy, bez uwzględnienia wskazanych powyżej okoliczności.
Rozpoznając ponownie sprawę organ winien więc uwzględnić całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a następnie na tej podstawie dokonać oceny poszczególnych dowodów i ustalić w ten sposób stan faktyczny. Powyższe musi znaleźć swoje odbicie w uzasadnieniu decyzji, w którym organ ma obowiązek wyjaśnić podstawę prawną decyzji z przytoczeniem przepisów prawa oraz odnieść się do wszystkich dowodów występujących w sprawie, zarówno do tych, na których się oparł, jak i do tych, którym odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, podając przy tym przyczyny ich nieuwzględnienia. Uzasadnienie winno zawierać pełną analizę i ocenę występujących- w sprawie faktów, nawet wtedy, gdyby fakty te nie znalazły uznania u organu rozstrzygającego sprawę. Powinno ono również zawierać umotywowaną ocenę stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa oraz wskazywać jaki związek zachodzi między tą oceną a treścią rozstrzygnięcia.
W związku z powyższym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i lit. c) p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło