V SA/Wa 216/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Sędzia WSA - Irena Jakubiec- Kudiura, Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2017 r. sprawy ze skargi P. G. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia (...) grudnia 2015 r. nr (...) w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranej pomocy finansowej z tytułu ułatwiania startu młodym rolnikom; oddala skargę. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR (dalej "Dyrektor Oddziału") przyznał P. G. (dalej "Skarżący", "Strona") pomoc finansową w wysokości 50 000,00 zł, w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom", z zastrzeżeniem dopełnienia warunków. W dniu [...] października 2008 r. do [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wpłynął wniosek o płatność w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom", na podstawie którego w dniu [...] listopada 2008 r. dokonano wypłaty pomocy w wysokości 50 000,00 zł na rachunek bankowy wskazany przez Stronę. Następnie w dniu [...] października 2011 r. Dyrektor Oddziału wystosował do Strony pismo przypominające o zobowiązaniach wynikających z decyzji o przyznaniu pomocy, w tym m.in. o obowiązku przedłożenia potwierdzonych za zgodność z oryginałem przez pracownika Agencji lub notariusza kopii faktur, dokumentów księgowych o równoważnej wartości dowodowej lub innych dokumentów potwierdzających poniesienie wydatków co najmniej 70% kwoty pomocy na inwestycje zgodne z założeniami biznesplanu - nie później niż do dnia upływu 3 lat od dnia wypłaty pomocy, tj. do dnia [...] listopada 2011 r. W dniu 22 listopada 2011 r. Skarżący złożył w [...] Oddziale Regionalnym ARiMR fakturę VAT nr [...] z dnia [...] listopada 2011 r. na zakup prasy zwijającej [...]. Pismem z dnia [...] stycznia 2012 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego wezwał Stronę do złożenia wyjaśnień/uzupełnień, w tym do dostarczenia dowodu zapłaty za przedłożoną fakturę, oraz wyjaśnienia zakupu prasy, której Strona nie deklarowała na etapie dofinansowania. W odpowiedzi, w dniu 13 lutego 2012 r. Skarżący dostarczył polecenie przelewu z dnia [...] stycznia 2012 r. na kwotę [...] zł, dokument KW nr [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. na kwotę [...] zł oraz dokument KP nr [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. na kwotę [...] zł. Następnie, w dniu 9 marca 2012 r. Beneficjent dostarczył oświadczenie A. Sp. z o.o., od której zakupił prasę zwijającą, iż w związku z awarią maszyny podczas transportu zapłata za fakturę nie nastąpiła w wyznaczonym terminie. W dniu [...] maja 2013 r. Dyrektor Oddziału ponownie wezwał Stronę do złożenia wyjaśnień/uzupełnień. W odpowiedzi Skarżący dostarczył m.in. oświadczenie A. Sp. z o.o. potwierdzające terminy i sposób zapłaty za fakturę VAT nr [...] z dnia [..] listopada 2011 r. oraz oświadczenie dotyczące terminu całkowitej zapłaty za ww. fakturę. W dniu [...] lipca 2015 r. Dyrektor Oddziału wystosował do Strony zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie/nadmiernie pobranych płatności przyznanych z tytułu działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom". Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, Dyrektor Oddziału wydał decyzję nr [...] z dnia [...] października 2015 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności finansowych z tytułu ułatwiania startu młodym rolnikom w wysokości 50 000,00 zł. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że w sprawie przeniesienie własności na rzecz kupującego nastąpiło z chwilą zapłaty całej kwoty przedstawionej na fakturze, czyli zgodnie z dostarczonymi dowodami zapłaty w dniu 2 stycznia 2012 r. W ocenie organu, Beneficjent nie zrealizował inwestycji przez upływem terminu 3 lat od dnia wypłaty pomocy. W związku z tym nie dopełniono warunku określonego w § 18 ust. 1 pkt 3 lit. b rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lala 2007-2013 (Dz. U. 2014 r., poz. 201, z późn. zm.), tj. Strona nie wydatkowała, w okresie 3 lat od dnia wypłaty pomocy, co najmniej 70% kwoty pomocy na inwestycje określone w biznesplanie. Nie zgadzając się takim rozstrzygnięciem organu Strona złożyła odwołanie. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję wydaną przez organ I instancji, uznając jej słuszność pod względem faktycznym i prawnym. W uzasadnieniu wyjaśnił, iż w przedmiotowej sprawie istnieją przesłanki do zastosowania § 20 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego. W związku z tym zasadny jest zwrot przez Stronę 100 % wypłaconej kwoty pomocy. Podkreślono, że Beneficjent nie zrealizował inwestycji przewidzianych w biznesplanie w okresie 3 lat od dnia wypłaty pomocy, a przedstawione dowody nie potwierdzają poniesienia wydatków w wysokości co najmniej 70 % kwoty pomocy na inwestycje w terminie do dnia [...] listopada 2011 r. W ocenie Prezesa ARiMR, wymienione przyczyny niedokonania zakupu (poniesienia wydatków) prasy zwijającej w wymaganym terminie, z uwagi na uszkodzenie w czasie transportu, nie mogą być brane pod uwagę jako argumenty w sprawie. Strona była poinformowana o ciążącym obowiązkach, w szczególności w pouczeniu decyzji nr [...] z dnia [...] sierpnia 2008 r. Ponadto, w sprawie nie wystąpiły okoliczności wymienione w przepisach jako kategorie siły wyższej lub okoliczności wyjątkowe. W ocenie organu, przedstawione argumenty Strony nie stanowią okoliczności usprawiedliwiającej brak winy i nie mogą być podstawą do odstąpienia od dochodzenia nienależnie pobranej kwoty. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzucił naruszenie: 1. przepisów postępowania, tj.: - art. 7 w związku z art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej "k.p.a.") poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego i naruszenie tym samym zasady słusznego interesu obywateli oraz nieprzeprowadzenie postępowania co do wszystkich istotnych okoliczności faktycznych, - art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, - art. 9 k.p.a. poprzez naruszenie zasady należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, o czym Strona w toku postępowania administracyjnego w związku z procedurą uzyskiwania dopłat nie została poinformowana 2. przepisów prawa materialnego, tj. - § 3, § 18, § 19, § 20 i § 21 rozporządzenia wykonawczego. W motywach skargi Skarżący podniósł, iż to umowa sprzedaży zobowiązująca do przeniesienia własności rzeczy oznaczonej co do tożsamości przenosi własność na nabywcę, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej, albo strony postanowiły inaczej. Dowodem zawarcia umowy w tym przypadku była faktura wystawiona przez sprzedawcę A. sp. z o.o. Faktura wskazuje na datę sprzedaży [...] listopada 2011 r. i określa sposób jak i termin zapłaty. W tych okolicznościach, zdaniem Skarżącego, organ nie może stwierdzić, że nie wykonano zobowiązań wynikających z przepisów. Nie ma bowiem podstaw do stwierdzenia, że Skarżący nabył maszynę po upływie 3 lat od daty wypłaty pomocy. To w dacie wystawienia faktury, tj. [...] listopada 2011 r., nastąpiło przeniesienie własności prasy zwijającej. W ocenie Skarżącego, sposób zapłaty nie ma nic wspólnego z nabyciem własności zakupionej rzeczy, oznaczonej co do tożsamości. W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko i argumentację zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 ze zm.) Prezes Agencji ustala, w drodze decyzji administracyjnej, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: 1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej; 2) krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej. Płatność przyznana Skarżącemu pochodziła ze środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie, tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy. Płatność nienależna jest to płatność przyznana niezgodnie z przepisami unijnymi i wbrew warunkom przewidzianymi dla danej płatności. Ponieważ przepisy nie definiują płatności nienależnej, jej sensu należy poszukiwać w ustaleniu warunków do płatności należnej. Ustalenie, że dokonano wypłaty z uchybieniem któregokolwiek z warunków, będzie oznaczało nieprawidłowe wydatkowanie kwot pomocy, których zwrotu jako płatności nienależnej należy dochodzić w oparciu o przyjęte przez dane państwo procedury. Dokonując oceny zaskarżonego w sprawie rozstrzygnięcia w pierwszej kolejności zważyć należy, czy organy administracyjne działały w oparciu o obowiązujące w sprawie przepisy prawa a następnie, zważywszy na sporne pomiędzy stronami okoliczności, odnieść się do podniesionych w skardze zarzutów. W prawie krajowym zasady przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 określone zostały w przepisach powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013. Bezspornym w sprawie jest złożenie przez Skarżącego w dniu [...] sierpnia 2008 r. w [...] Oddziale Regionalnym ARiMR wniosku o dofinansowanie w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013. Kwestią sporną natomiast pozostaje to, czy Skarżący spełnił właściwie przesłanki do przyznania pomocy finansowej wskazane w § 18 ust. 1 pkt 3 lit. b rozporządzenia wykonawczego. Zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 3 lit. b rozporządzenia wykonawczego beneficjent powinien wydatkować, w okresie 3 lat od dnia wypłaty pomocy, co najmniej 70 % kwoty pomocy na inwestycje określone w biznesplanie. Stosownie do treści § 19 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego beneficjent powinien przedłożyć w Agencji potwierdzone za zgodność z oryginałem przez pracownika Agencji lub notariusza kopie faktur, dokumentów księgowych o równoważnej wartości dowodowej lub innych dokumentów potwierdzających poniesienie wydatków co najmniej 70 % kwoty pomocy na inwestycje zgodne z założeniami biznesplanu – po zrealizowaniu każdej z inwestycji i nie później niż do dnia upływu 3 lat od dnia wypłaty pomocy. Z kolei § 20 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego stanowi, że w przypadku niespełnienia warunku, o którym mowa § 18 ust. 1 pkt 1a, pkt 3 lit. b, pkt 5, pkt 6,pkt 7 lub pkt 8 – zwrotowi podlega 100 % kwoty pomocy. W rozpoznawanej sprawie wypłaty kwoty 50 000,00 zł tytułem pomocy dokonano na konto Beneficjenta w dniu [...] listopada 2008 r. W związku z tym Skarżący powinien wydatkować 70 % kwoty pomocy oraz przedłożyć w Oddziale Regionalnym ARiMR dokumenty potwierdzające wydatkowanie tej kwoty najpóźniej w dniu [...] listopada 2011 r. Skarżący natomiast we wskazanym okresie nie wydatkował 70 % kwoty przyznanej pomocy. Jak wynika bowiem z materiału dowodowego Skarżący przedstawił organowi fakturę VAT nr [...] z dnia [...] listopada 2011 r. na zakup prasy [...]. Następnie w dniu 13 lutego 2012 r. dostarczył polecenie przelewu z dnia 2 stycznia 2012 r. na kwotę [...] zł, dokument KW nr [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. na kwotę [...] zł oraz dokument KP nr [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. na kwotę [...] zł. Z dokumentów finansowych wynika jednoznacznie zatem, że pełną kwotę na zakup prasy [...] Skarżący uiścił w dniu 2 stycznia 2012 r. Wymienione natomiast przyczyny niedokonania zakupu (poniesienia wydatków) towaru w wymaganym terminie, tj. uszkodzenie w czasie transportu, nie mogły być brane pod uwagę jako argumenty w sprawie. Skarżący był prawidłowo pouczony o ciążących na nim obowiązkach w związku z przyznaniem pomocy finansowej. Takie szczegółowe pouczenie zawarto w decyzji z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...], którą skutecznie doręczono Skarżącemu w dniu 18 sierpnia 2008 r. Sąd nie stwierdza, by organy administracji oceniając zgromadzone w tym zakresie dowody oceniły je sprzecznie z zasadami wiedzy, logiki czy doświadczenia życiowego. Zgromadzony materiał dowodowy w sprawie wskazuje, iż Skarżący nie dopełnił obowiązku wydatkowania określonej kwoty we wskazanym przepisami terminie. Sąd wyjaśnia przy tym, iż pojęcie "wydatek" definiować należy zgodnie z ekonomicznym rozumieniem tego terminu, czyli jako rozchód środków pieniężnych z kasy lub z rachunku bankowego, tj. rzeczywisty wypływ środków z jednostki. "Wydatkowanie środków" należy interpretować zgodnie z wykładnią językową, czyli jako przeniesienie środków pieniężnych na inny podmiot. Zawarta w skardze argumentacja Skarżącego odnośnie przeniesienia własności rzeczy oznaczonej co do tożsamości jest całkowicie chybiona. W przepisach rozporządzenia wykonawczego chodzi bowiem o "poniesienie wydatków" a nie kwestię przeniesienia prawa własności rzeczy. Ponadto organ słusznie podkreślił, iż w sprawie nie wystąpiły okoliczności wymienione w przepisach rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 (art. 47) i przepisach rozporządzenia wykonawczego (§ 22 ust. 1 pkt 1) jako kategorie siły wyższej lub okoliczności wyjątkowe. Zasadnie wyjaśniono również, iż przypadki siły wyższej lub wyjątkowych są zgłaszane przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona osoba są w stanie dokonać tej czynności. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły żadne okoliczności wskazane w ww. przepisach prawa. Sąd nie stwierdza przy tym, by w toku niniejszego postępowania organy administracji złamały wymóg stania na straży praworządności, nie podejmowały wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). W ocenie Sądu czynności prowadzono w sposób budzący zaufanie uczestników postępowania do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.), a zaskarżona decyzja jest prawidłowa i nie narusza obowiązujących przepisów prawa. Reasumując należy wskazać, że nie można zgodzić się z twierdzeniem Skarżącego, że postępował prawidłowo i nie naruszył prawa, skoro, co zostało wykazane, nie wypełnił ciążących na nim obowiązków. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w oparciu o przepis art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.