V SA/Wa 216/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Joanna Kruszewska-Grońska po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. G. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranej pomocy finansowej z tytułu ułatwiania startu młodym rolnikom p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu P. G. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. We wniosku o przyznanie prawa pomocy (złożonym na urzędowym formularzu PPF w dniu 21 kwietnia 2016 r. – data stempla pocztowego) skarżący P. G. (reprezentowany przez radcę prawnego L. P.) zażądał zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że utrzymuje się z pracy zarobkowej, z tytułu której pobiera wynagrodzenie w kwocie ok. 1.500 zł netto. Jednocześnie skarżący zaznaczył, iż gospodarstwo rolne, które przejął od rodziców, nie przynosi mu dochodów. Jest ono obciążone kredytem, którego miesięczna rata spłaty wynosi ok. 2.500 zł. Ponadto skarżący ma na utrzymaniu troje dzieci, w tym dwoje w wieku szkolnym. Rocznie wydatkuje ok. 20.000 zł na zakup środków ochrony roślin. Jest również obciążony alimentami na rzecz dzieci w kwocie 1.200 zł miesięcznie. Z tych względów nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych. Poza ratą kredytu (ok. 2.500 zł) i alimentami (1.200 zł), do miesięcznych wydatków skarżący zaliczył opłaty za media w łącznej wysokości 800 zł. Natomiast w skali rocznej (oprócz ww. kwoty 20.000 zł) wydatkuje kwotę 3.500 zł na podatek rolny oraz 1.200 zł na składki do KRUS. Skarżący oświadczył, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie ze swoim synem, konkubiną i dwojgiem jej dzieci. Konkubina skarżącego pracuje za miesięcznym wynagrodzeniem w wysokości ok. 1.700 zł miesięcznie. Jako składniki majątku skarżący wymienił: dom o powierzchni 80 m kw i wartości ok. 80.000 - 90.000 zł oraz nieruchomość rolną o powierzchni 32 ha i wartości ok. 550.000 zł (nieruchomość ta obejmuje 29 ha użytków rolnych, 2 ha nieużytków i 1 ha lasu, a także zabudowania gospodarskie - oborę, stodołę). Dodał, iż nie posiada inwentarza żywego. Mając na uwadze, że oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, jak również były rozbieżne z danymi podanymi przez skarżącego w załączonym do skargi Oświadczeniu o stanie rodzinnym majątku, dochodach i źródłach utrzymania, pismem Sądu z 27 kwietnia 2016 r. wezwano pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie 14 dni poprzez przedstawienie następujących dokumentów: a) zaświadczenia od pracodawcy skarżącego o wysokości jego miesięcznego wynagrodzenia za pracę, b) zaświadczenia z właściwego urzędu gminy o wysokości miesięcznych dochodów uzyskiwanych przez skarżącego z gospodarstwa rolnego, c) oświadczenia, czy skarżący otrzymuje bądź otrzymywał dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych bądź inną pomoc finansową z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa lub Agencji Rynku Rolnego, a jeśli tak, to w jakim okresie i w jakiej wysokości, d) zaświadczenia od pracodawcy konkubiny skarżącego o wysokości jej miesięcznego wynagrodzenia za pracę, e) wyciągów ze wszystkich posiadanych przez skarżącego i jego konkubinę rachunków bankowych (w tym lokat i kont dewizowych) z okresu ostatnich trzech miesięcy, obejmujących wszystkie operacje dokonywane w ww. okresie, f) dokumentów potwierdzających podaną w rubryce nr 5 i nr 11 formularza PPF informację o udzielonym skarżącemu kredycie oraz miesięcznych wydatkach związanych z jego spłatą (np. kopia umowy o udzieleniu kredytu, harmonogram spłat rat kredytu), g) dokumentów potwierdzających wysokość alimentów uiszczanych przez skarżącego na rzecz jego trojga synów, podaną w rubrykach nr 5 i nr 11 formularza PPF, h) dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania (np. opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon) oraz innych obciążeń. Jednocześnie wezwano pełnomocnika skarżącego do: a) wyjaśnienia, czy syn skarżącego B. G. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym ze skarżącym, jego konkubiną i jej córkami, b) podania wieku córek konkubiny oraz syna skarżącego B. G.(o ile ten syn pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym ze skarżącym) – w przypadku dzieci pełnoletnich należy podać czy kontynuują one naukę i czy figurują w ewidencji osób bezrobotnych (jeśli są zarejestrowane jako bezrobotne, to zobowiązano do przedstawienia zaświadczenia z właściwego urzędu pracy), c) wyjaśnienia rozbieżności pomiędzy danymi podanymi w załączonym do skargi Oświadczeniu o stanie rodzinnym majątku, dochodach i źródłach utrzymania a informacjami zawartymi w formularzu PPF, w szczególności w zakresie: • wysokości dochodów uzyskiwanych z tytułu działalności rolniczej (w formularzu PPF skarżący podał 0 zł, a w Oświadczeniu oszacował te dochody na kwotę 4.800 zł – 5.000 zł), • pominięcia w formularzu PPF składnika majątkowego w postaci prasy zwijającej o wartości 25.000 zł (a wymienionego w Oświadczeniu). Powyższe wezwanie doręczono osobiście pełnomocnikowi skarżącego 25 maja 2016 r. (vide zwrotne potwierdzenie odbioru – karta 44 akt sądowych sprawy). Dotychczas przedmiotowe wezwanie Sądu nie zostało wykonane. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 (dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Wydanie 2, Warszawa 2006, s. 504; por. także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2005 r., OZ 944/04, niepubl.). W tym miejscu podkreślić należy, iż jedyną kwestią braną pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest stan majątkowy jej oraz osób prowadzących z nią wspólne gospodarstwo domowe. "Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest obowiązkiem sądu, jeśli osoba ta wykazała, że spełnia przesłanki z art. 246 § 1" (H. Knysiak-Molczyk /w:/ T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 631). Jeżeli oświadczenia składane we wniosku o przyznanie prawa pomocy okażą się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzą wątpliwości, Sąd (referendarz sądowy) może wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego (art. 255 p.p.s.a.). W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym brak współpracy ze strony podmiotu ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy skutkuje uznaniem, że nie wykazał on zaistnienia przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a., koniecznych dla przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 2009 r., sygn. akt II FZ 91/09, LEX nr 550327). Wobec nieprzedstawienia żądanych dokumentów oraz informacji, nie można stwierdzić, iż P. G. nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w postanowieniu.