V SA/Wa 2177/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Jadwiga Smołucha (spr.), Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 7 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi E. J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. (dalej: "Naczelnik US" "organ egzekucyjny" lub "organ") prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec E. J. (dalej: "skarżący", "strona" lub "zobowiązany") na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny nr [...] z [...].11.2018 r. obejmującego należność z tytułu opłaty za niespełnienie obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego w kwocie należności głównej [...] zł. Zawiadomieniem z [...].12.2018 r. Naczelnik US dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Banku Pocztowym S.A. Zawiadomienie doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności [...].12.2018 r., natomiast zobowiązanemu wraz z odpisem ww. tytułu wykonawczego [...].01.2019 r. w trybie art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze. zm.), dalej: "k.p.a.". Pismem z [...].12.2018 r. Bank [...] S.A. poinformował organ egzekucyjny o zaistnieniu przeszkód w realizacji zajęcia z uwagi na częściowy brak środków - środki na rachunku nie przekraczały kwoty wolnej od zajęcia. Następnie zawiadomieniem z [...].02.2019 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...]S.A. Zawiadomienie doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności [...] .02.2019 r., natomiast zobowiązanemu [...].02.2019 r. Pismem z [...].02.2019 r. [...] S.A. poinformował organ egzekucyjny o zaistnieniu przeszkód w realizacji zajęcia z uwagi na brak środków na rachunku. Pismem z [...].02.2019 r. zatytułowanym "Skarga na zajęcie egzekucyjne" skarżący wniósł o zawieszenie decyzji Naczelnika US o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego oraz nienaliczanie odsetek do czasu otrzymania tytułu wykonawczego nr [...] z [...].11.2018 r., a także o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Zobowiązany wskazał, iż nie otrzymał ww. tytułu wykonawczego i nie mógł odnieść się do sprawy. Pismem z [...].02.2019 r. Naczelnik US wezwał skarżącego do sprecyzowania żądania zawartego w piśmie z [...].02.2019 r., tj. czy jest to wniosek w trybie art. 54 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. 2019 r., poz. 1438 ze. zm.), dalej: "u.p.e.a.", zgodnie z którym zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego. Pismem z [...].03.2019 r. skarżący wskazał, iż wnosi o zawieszenie decyzji Naczelnika US o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i nie naliczaniu odsetek na czas nieoznaczony. Zawiadomieniem z [...].03.2019 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] Bank S.A. Zawiadomienie doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności [...].03.2019 r., natomiast zobowiązanemu [...].03.2019 r. Pismem z [...].03.2019 r. [...] Bank S.A. poinformował organ egzekucyjny o zaistnieniu przeszkód w realizacji zajęcia z uwagi na brak środków - środki na rachunku nie przekraczały kwoty wolnej od zajęcia. Postanowieniem z [...].04.2019 r. nr [...] Naczelnik US, po rozpatrzeniu wniosku zobowiązanego z [...].02.2019 r., uzupełnionego pismem z [...].03.2019 r., zakwalifikowanego przez organ egzekucyjny jako wniosek o zwolnienie z egzekucji składnika majątkowego w postaci wierzytelności z rachunku bankowego, odmówił zwolnienia spod egzekucji prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego w bankach: Bank [...] S.A., [...] S.A., [...] Bank S.A. Po rozpatrzeniu zażalenia zobowiązanego, postanowieniem z [...].06.2019 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej: "Dyrektor IAS", "organ odwoławczy" lub "organ") uchylił w całości zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji ze względu na fakt, iż organ egzekucyjny nieuprawnienie zakwalifikował żądanie strony jako wniosek o zwolnienie z egzekucji składnika majątkowego. W ocenie Dyrektora IAS żądanie strony zawarte w piśmie z [...].02.2019 r. winno być rozpoznane przez organ egzekucyjny w trybie art. 56 u.p.e.a. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, postanowieniem z [...].06.2019 r. nr [...] Naczelnik US odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z [...].11.2018 r. nr [...]. W uzasadnieniu organ egzekucyjny wskazał, iż art. 56 u.p.e.a. zawiera zamknięty katalog przesłanek obligujących organ egzekucyjny do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Następnie organ egzekucyjny wskazał, iż samo wniesienie wniosku czy też prawdopodobieństwo umorzenia spłaty dochodzonej należności pieniężnej nie stanowi przesłanki skutkującej zwieszenie postępowania egzekucyjnego na podstawie w/w przepisu, a zatem okoliczność przedstawiona przez Stronę nie może stać się podstawą zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Niniejsze postanowienie doręczono Zobowiązanemu w dniu [...].07.2019r., natomiast Wierzycielowi w dniu [...].07.2019r. W zażaleniu na ww. postanowienie zobowiązany zanegował istnienie obowiązku egzekwowanego w postępowaniu egzekucyjnym wskazując, iż nie ma żadnego dowodu, że osoba kontrolowana nie okazała na żądanie organu obowiązanego lub uprawnionego do kontroli dokumentu zwanego polisą. Podniósł, że została zawarta umowa ubezpieczenia, czego dowód ma stanowić załączona do zażalenia kserokopia pisma [...] z [...].06.2017 r. oraz polisa przesłana wraz z wcześniejszym pismem strony. Skarżący wniósł też o przyznanie kwoty [...] zł tytułem zadośćuczynienia. W wyniku rozpatrzenia zażalenia strony, postanowieniem z [...].09.2019 r. nr [...], Dyrektor IAS utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Naczelnika US. Organ odwoławczy wskazał, że pismem z [...].02.2019 r., doprecyzowanym pismem z [...].03.2019 r., zobowiązany wniósł o zawieszenie decyzji Naczelnika US o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego oraz nie naliczanie odsetek. Intencją strony było zatem zawieszenie względnie wstrzymanie prowadzenia postępowania egzekucyjnego do czasu aż zobowiązany zapozna się z treścią tytułu wykonawczego, a następnie będzie mógł podjąć dalsze działania celem obrony przed jego zdaniem bezpodstawną egzekucją. Instytucja zawieszenia postępowania została uregulowana w art. 56 u.p.e.a. W § 1 tego przepisu ustawodawca zawarł zamknięty katalog przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Oznacza to, że zawieszenie postępowania egzekucyjnego jest związane z wystąpieniem określonych przez ustawodawcę okoliczności, uniemożliwiających zapewnienie prawidłowego toku postępowania. Powołany przepis nie pozostawia organowi egzekucyjnemu swobody co do orzekania o zawieszeniu, jak również nie zezwala na uwzględnienie innych powodów, aniżeli wyraźnie wskazane w ustawie. Jeżeli zachodzi którakolwiek z przesłanek określonych w art. 56 § 1 pkt 1-5 u.p.e.a., to organ egzekucyjny ma obowiązek zawieszenia postępowania. Zobowiązany zaś, wnosząc o zawieszenie postępowania egzekucyjnego jest zobowiązany do wskazania jednej z okoliczności, o których mowa w art. 56 § 1 pkt 1-3 i 5 u.p.e.a. W ocenie Dyrektora IAS z akt sprawy nie wynika, aby zaistniała którakolwiek z przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego wskazana w art. 56 § 1 pkt 1-5 u.p.e.a. Żądanie skarżącego zawieszenia prowadzenia postępowania egzekucyjnego do czasu aż zapozna się z treścią tytułu wykonawczego, a następnie będzie mógł podjąć dalsze działania celem obrony przed egzekucją, nie mieści się w katalogu przesłanek wskazanych w pkt 1-5 art. 56 § 1 u.p.e.a. Wskazana regulacja nie przewiduje zaś instytucji fakultatywnego zawieszenia postępowania egzekucyjnego na wniosek strony i nie pozostawia tym samym swobody decyzyjnej organowi egzekucyjnemu w zakresie uznania kwestii zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Zobowiązany zaskarżył ww. postanowienie Dyrektora IAS do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając naruszenie art. 26 § 5 i art. 31 u.p.e.a. oraz art. 805 k.p.c. poprzez prowadzenie postępowania egzekucyjnego bez doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego. Zdaniem skarżącego doszło także do naruszenia art. 8 i art. 9 k.p.a., gdyż przedstawił dowody zawarcia umowy ubezpieczeniowej jeszcze przed rejestracją i przed wprowadzeniem pojazdu do ruchu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019, poz. 2167 ze zm.) w związku z art. 1 i 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej: "p.p.s.a." sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę organów administracji publicznej. Kontrola, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Sąd uznał, że w ustalonym stanie faktycznym skarga nie zasługuje na uwzględnienie, zaś zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, co byłoby podstawą wyeliminowania go z obrotu prawnego. Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Dyrektora IAS z [...].09.2019 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika US z [...].06.2019 r. nr [...]o odmowie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Przechodząc do oceny legalności zaskarżonego postanowienia w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego, w pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że podstawę do zawieszenia postępowania egzekucyjnego stanowi przepis art. 56 § 1 u.p.e.a. Instytucja zawieszenia postępowania egzekucyjnego polega na wstrzymaniu czynności egzekucyjnych na skutek przeszkód w jego prowadzeniu. Chodzi o przeszkody, które powstały w toku postępowania egzekucyjnego oraz co do których istnieje prawdopodobieństwo ich usunięcia. Wymienione w przepisie art. 56 § 1 pkt 1-5 u.p.e.a. przesłanki zawieszenia postępowania mają charakter obligatoryjny. Nie pozostawiają zatem uznaniu organu egzekucyjnego tego, czy w danym przypadku zawiesić postępowanie. Przyjąć zatem należy, że u.p.e.a. w sposób kompletny reguluje obligatoryjne przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Stosownie do treści art. 56 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części: 1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej, 2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego, 3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego, 4) na żądanie wierzyciela, 5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Zaistnienie jednej z powyższych przesłanek obliguje (zobowiązuje) organ egzekucyjny do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, natomiast żadne inne przyczyny nie mogą skutkować jego zawieszeniem. Zawieszenie postępowania egzekucyjnego nie zależy zatem od uznania organu egzekucyjnego, lecz od ustalenia (stwierdzenia), czy wystąpiła obligatoryjna przyczyna zawieszenia postępowania egzekucyjnego przewidziana przez ustawodawcę w wyżej przytoczonym przepisie art. 56 § 1 u.p.e.a. Jeżeli zatem zachodzi którakolwiek ze wskazanych w powołanym przepisie przesłanek, to organ egzekucyjny ma obowiązek zawieszenia postępowania. Z drugiej zaś strony w razie niewystąpienia żadnej z przyczyn zawieszenia postępowania egzekucyjnego, wymienionych w analizowanym przepisie, organ egzekucyjny nie może zawiesić postępowania (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 10.11.2020 r., sygn. akt II SA/Gd 670/20, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, adres: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA"). Przepis art. 56 § 1 u.p.e.a., wymienia przyczyny zawieszenia postępowania egzekucyjnego, nie pozostawiając organowi egzekucyjnemu swobody wyboru co do zawieszenia postępowania (por. wyrok NSA z dnia 6 grudnia 1996 r., sygn. akt I SA/Lu 339/96 Lex nr 29731 oraz zob. R. Hauser, Z. Leoński "Postępowanie egzekucyjne w administracji - Komentarz 2003", Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2003, str. 140). Sama ocena, czy istniały podstawy do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, powinna nastąpić według stanu rzeczy z chwili rozpatrywania przez organ egzekucyjny (por. wyrok NSA z dnia 6 czerwca 1997 r., sygn. akt I SA/Gd 1526/96, Lex nr 31564). Nie budzi przy tym także wątpliwości fakt, że u.p.e.a. nie przewiduje instytucji zawieszenia postępowania egzekucyjnego na wniosek zobowiązanego. Należy przyjąć, że zobowiązany, wnosząc o zawieszenie postępowania egzekucyjnego jest zobowiązany do wskazania jednej z okoliczności, o których mowa w art. 56 § 1 pkt 1-5 u.p.e.a. Wniosek zobowiązanego o zawieszenie postępowania egzekucyjnego nie stanowi oświadczenia woli składanego w celu doprowadzenia do czasowego przerwania stosowania środków egzekucyjnych, ale oświadczenie wiedzy dotyczące istnienia podstaw do zawieszenia postępowania. Oświadczenie to stanowi podstawę do podjęcia przez organ egzekucyjny działań z urzędu. W przedmiotowej sprawie pismem z [...].02.2019 r. zatytułowanym "Skarga na zajęcie egzekucyjne" doprecyzowanym pismem z [...].03.2019 r. skarżący wniósł o zawieszenie decyzji Naczelnika US o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego oraz nienaliczaniu odsetek do czasu otrzymania tytułu wykonawczego. Jak słusznie stwierdził organ intencją skarżącego było zawieszenie względnie wstrzymanie prowadzenia postępowania egzekucyjnego do czasu kiedy zobowiązany zapozna się z treścią tytułu wykonawczego. Wobec powyższego żądanie strony należało rozpoznać w trybie art. 56 u.p.e.a. W tej sytuacji uwzględniając obowiązujące przepisy, argumentację organów oraz zarzuty skargi, Sąd nie znalazł podstaw do przyjęcia, że zaskarżone postanowienie jest niezgodne z prawem. W ocenie Sądu prawidłowo organy administracji obu instancji odmówiły zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Wystąpienie przez stronę z żądaniem zawieszenia prowadzenia postępowania egzekucyjnego do czasu, gdy zapoznania się z treścią tytułu wykonawczego nie może stanowić przesłanki zawieszenia tego postępowania. Możliwość taka nie została bowiem przewidziana w art. 56 § 1 u.p.e.a. Zdaniem Sądu przedmiotowe postanowienie wydane zostało zgodnie z obowiązującym prawem, w wyniku prawidłowo prowadzonego postępowania i ustalenia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych, jak również prawidłowej ich oceny. W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako niezasadną.