V SA/Wa 2194/15

WyrokWSA w Warszawie2015-11-25

Skład orzekający: Ewa Wrzesińska-Jóźków, Piotr Piszczek, Michał Sowiński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo ocenił przesłanki umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne, uwzględniając stan majątkowy i sytuację rodzinną wnioskodawcy, zgodnie z art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, w szczególności art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego. Sąd uznał, że organ nie zbadał wystarczająco dokładnie sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącego, jego stanu zdrowia oraz realnej możliwości spłaty zadłużenia bez uszczerbku dla podstawowych potrzeb życiowych, co jest kluczowe przy rozpatrywaniu wniosku o umorzenie należności na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s.
Stan faktyczny
Skarżący, 86-letni schorowany mężczyzna, wnioskował o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne. Organ odmówił umorzenia, uznając, że sytuacja finansowa skarżącego nie jest na tyle trudna, aby uzasadniała umorzenie, wskazując m.in. na posiadanie domu i pobieranie emerytury, a także kwestionując samodzielność jego gospodarstwa domowego. Skarżący w skardze zarzucił organowi dowolne uznanie złożonych dokumentów za niewiarygodne i brak wezwania do uzupełnienia wyjaśnień.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Ewa Wrzesińska-Jóźków (spr.), Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Michał Sowiński, Protokolant st. spec. - Małgorzata Broniarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2015 r. sprawy ze skargi W. M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2015r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek; uchyla zaskarżoną decyzję Przedmiotem skargi jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "Zakład", "ZUS") z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję ZUS z dnia [...] stycznia 2015 nr [...] odmawiającą umorzenia W. M. należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 19.098,23 zł. Decyzja podjęta została w następującym stanie faktycznym. W dniu [...].11.2014 r. wpłynął do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. Inspektorat w S. wniosek skarżącego o umorzenie nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od m-ca 08/2004 r. do m-ca 12/2009 r. w kwocie 19.098,23 zł., w tym z tytułu składek – 9.902,83 zł., odsetki – 9.033 zł, koszty upomnienia – 162,40 zł. Wnioskodawca podniósł, iż jest 86-letnim, schorowanym człowiekiem, utrzymującym się jedynie ze świadczenia emerytalnego. Wyjaśnił, iż od ok. 20 lat korzysta z pomocy córki, która zapewnia mu codzienne obiady oraz opiekę lekarską (wizyty u lekarzy oraz specjalistyczne badania), dokłada do jego utrzymania kwotę ok. 700,00 zł miesięcznie. Dodatkowo podniósł, iż zamieszkiwany przez niego 40-letni dom wymaga generalnego remontu. Decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia zadłużenia. Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. utrzymał w mocy swoją decyzję. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że źródłem utrzymania wnioskodawcy jest świadczenie emerytalne w wysokości 1.448,01 zł netto miesięcznie, przy czym aktualnie ze świadczenia dokonywane są potrącania z tytułu prowadzonego przymusowego dochodzenia należności w wysokości 369,85 zł, w związku z czym do wypłaty ze świadczenia pozostaje kwota 1.078,16 zł netto miesięcznie. Zgodnie z Oświadczeniem o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej nie prowadzącej działalności gospodarczej złożonym w dniu [...].11.2014 r., skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i ponosi samodzielnie wydatki: - z tytułu miesięcznych opłat (energia, gaz, telewizja, śmieci itp.) na kwotę ok. 362,00 zł. - koszty leczenia – 200 zł. - inne – 7.040 zł. Do oświadczenia dołączone zostały rachunki i faktury , m.in. za: energię elektryczną, usługi telekomunikacyjne, wywóz śmieci, zakup leków, zakup węgla, zakup benzyny. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący przedstawił szczegółowe wyliczenie swoich rocznych wydatków i wyliczył, że jego emerytura nie wystarcza na ich pokrycie. Jego miesięczne wydatki wynoszą ok. 2.175 zł. a emeryturę pobiera w wysokości 1448 zł. Aktualnie pobiera emeryturę pomniejszoną o kwotę egzekucji dla ZUS -369,85 zł. Podniósł, że poprzednio pomagała mu finansowo córka, dokładając do jego utrzymania kwotę ok. 800 zł. miesięcznie, ale jej sytuacja materialna i zdrowotna zmieniła się i już nie może liczyć na jej pomoc. Do wniosku dołączył następującą dokumentację: fakturę za zakupu gazu na kwotę 50,00 zł, rachunek za wodę i ścieki na kwotę 75,56 zł, rachunek za wywóz nieczystości na kwotę 11,51 zł, dowód wpłaty kwoty 27,00 zł na rzecz Urzędu Miasta S. tytułem opłaty za gospodarowanie odpadami, dowody wpłat za energię elektryczną kwoty 69,11 zł oraz kwoty 103,68 zł (łącznie 172,79 zł) oraz fakturę wystawioną przez T. S.A. na kwotę 45,52 zł., fakturę za zakup trzech ton węgla na kwotę 2.060,40 zł, oraz dokument dostawy wyrobów węglowych na kwotę 741,00 zł., dowody potwierdzające wydatki związane z posiadanym samochodem osobowym tj. dowód wpłaty drugiej raty ubezpieczenia w wysokości 293,00 zł oraz potwierdzenia zawarcia umowy ubezpieczenia OC na okres [...].06.2014 r. - [...].06.2015 r., którego koszt wyniósł 587,00 zł. Skarżący opłaca także podatek od nieruchomości – domu, w którym mieszka w wysokości 1.240,00 zł. rocznie Uzasadniając odmowę umorzenia należności organ wskazał, że należności z tytułu składek mogą być zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 121) – dalej: "u.s.u.s." umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Organ przytoczył treść przepisu art. 28 ust. 3 u.s.u.s. zawierający przesłanki umorzenia należności z tytułu składek z powodu całkowitej ich nieściągalności i uznał, że żadna z tych przesłanek nie ma zastosowania w sytuacji skarżącego, w szczególności z tego powodu, że w stosunku do skarżącego prowadzone jest skuteczne przymusowe dochodzenie należności przez Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. Począwszy od m-ca 12/2014 r. dokonywane są z jego świadczenia emerytalnego potrącenia w wysokości 369,85 zl miesięcznie. Następnie organ przytoczył treść art. 28 ust. 3a u.s.u.s., zgodnie z którym należności z tytułu składek ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365 – dalej: "rozporządzenie MGPiPS"), Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych 2) poniesienia strat materialnych w wyniki klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Oceniając możliwość umorzenia należności pomimo braku ich całkowitej nieściągalności i odnosząc je do indywidualnego przypadku skarżącego Zakład uznał, że sytuacja finansowa skarżącego nie nosi znamion trwałego i pogłębiającego się stanu ubóstwa, zagrażającego realizacji podstawowych potrzeb życiowych. Podejmując rozstrzygnięcie w sprawie dotyczącej umorzenia należności z tytułu składek, Zakład posiłkował się również wysokością minimum socjalnego dla danego roku, publikowaną przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych (www.ipiss.com.pl). Zgodnie z Informacją o wysokości minimum socjalnego we wrześniu 2014 r. z dnia 12.12.2014 r., zmodyfikowane minimum socjalne dla jednoosobowego gospodarstwa emeryckiego wynosiło 1.058,43 zł, podczas gdy średniomiesięczny dochód skarżącego po uwzględnieniu potrąceń w wysokości 369.85 zł z tytułu prowadzonej przez Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. egzekucji wynosi aktualnie 1.078,16 zł netto miesięcznie. Odnosząc się do przedstawionej w treści wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie należności z tytułu składek kalkulacji rocznych wydatków Zakład stwierdził, iż skarżący nie udowodnił ponad wszelką wątpliwość, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. W ocenie Zakładu zarówno przedstawione roczne rozliczenie wydatków, jak i dostarczone faktury i paragony, stoją w sprzeczności ze złożonym w dniu [...].1 1.2014 r. oświadczeniem o prowadzeniu jednoosobowego gospodarstwa domowego. Odnosząc zgromadzony w sprawie materiał dowodowy do praktyki życiowej Zakład stwierdził, iż trudno uznać, aby wykazane kwoty dotyczyły jednoosobowego gospodarstwa domowego. Trudno bowiem uznać, aby z racji wieku i złego stanu zdrowia skarżącego, który podkreślano wielokrotnie w toku prowadzonego postępowania, funkcjonował samodzielnie generując tak duże wydatki związane z utrzymaniem, jak chociażby koszt zakupu ośmiu ton węgla w sezonie grzewczym za kwotę 5.546,00 zł, czy też zużycie energii elektrycznej wynoszące zgodnie z jego oświadczeniem ok. 103,68 zł miesięcznie. W kwestii kosztów utrzymania i eksploatacji samochodu osobowego Zakład stwierdził, iż trudno uznać, aby skarżący użytkował posiadany samochód osobowy marki O. (rok produkcji 1988) osobiście, chociażby z racji wieku i złego stanu zdrowia, o którym informował w treści wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie należności z tytułu składek. Wątpliwości w powyższym zakresie znalazły – w ocenie organu - potwierdzenie w dokonanych ustaleniach, zgodnie z którymi pod adresem zamieszkania skarżącego oprócz skarżącego zameldowani są również córka z mężem, wnuczka z mężem oraz wnuczek. Zakład zauważył, iż celem ustalenia stanu faktycznego w sprawie podjęto bezskuteczną próbę przesłuchania Pana osoby oraz dokonania oględzin miejsca zamieszkania, na co nie została wyrażona zgoda. Organ uznał, że stan zdrowia skarżącego w kontekście możliwości pozyskiwania dochodu ma mniejsze znaczenie z uwagi na osiągnięcie wieku uprawniającego do pobierania świadczenia emerytalnego. W skardze na powyższą decyzję skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Podniósł, że w toku postępowania Zakład nie zwracał się do niego o udzielenie jakichkolwiek skonkretyzowanych wyjaśnień czy przedstawienie dodatkowych dokumentów dotyczących podnoszonych przez skarżącego okoliczności związanych z jego stanem zdrowia i związanej z tym możliwości samodzielnego utrzymywania się oraz opłacania należności, lecz dowolnie uznał, że złożone dokumenty budzą wątpliwości i nie są wiarygodne. Wniósł o zobowiązanie organu do przeprowadzenia analizy jego przychodów z tytułu prowadzonej działalności w latach, za które nie zostały opłacone składki w celu ustalenia, że przychody prawdopodobnie nie przekroczyły żądanych kwot.; Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu, organ administracji dopuścił się naruszenia przepisów postępowania w sposób mający lub mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sprawa rozpoznawana przed Sądem dotyczyła negatywnie rozpoznanego przez Zakład wniosku skarżącego o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne. Podstawą prawną decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych były przepisy art. 28 ust. 1, 2, 3 oraz 3a u.s.u.s., który reguluje instytucję umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Warunkiem zastosowania instytucji umorzenia jest jej całkowita nieściągalność, a przesłanki jej zaistnienia zostały wskazane w treści art. 28 ust. 3 u.s.u.s.. W ocenie Sądu prawidłowo Zakład uznał, że w przypadku skarżącego nie zachodzi żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności. Skarżący pobiera świadczenie emerytalne, ponadto posiada dom o powierzchni [...] nr, położony w mieście S. Jak wynika z wyjaśnień skarżącego, kwestia własności przedmiotowej nieruchomości pozostaje nie rozstrzygnięta z uwagi na trwającą sprawę spadkową po zmarłej żonie, to jednak w treści w/w pisma wynika, że po zakończeniu postępowania zostanie on prawdopodobnie właścicielem przedmiotowej nieruchomości. Ustawodawca wprowadził także inną możliwość zastosowania instytucji umorzenia należnych składek. Zgodnie z treścią art. 28 ust. 3a u.s.u.s., należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Stosownie do § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. 2003 nr 141 poz. 1365; dalej: "Rozporządzenie")., Zakład może umorzyć należności z tytułu nieopłaconych składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Biorąc pod uwagę wskazany wyżej przepis, Sąd stwierdził, iż w rozpoznawanej sprawie postępowanie administracyjne przeprowadzone zostało z naruszeniem przepisów art. 7 oraz art. 77 §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) – dalej: "k.p.a." Sformułowana w art. 7 k.p.a. zasada prawdy obiektywnej obliguje organ administracji publicznej do podejmowania wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywatela. Zasada ta odnosi się w równym stopniu do zakresu i wnikliwości postępowania wyjaśniającego i dowodowego, jak i do stosowania norm prawa materialnego. Przepis ten ma także zastosowanie w odniesieniu do decyzji podejmowanych w ramach uznania administracyjnego i prowadzi do wyważenia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Uznaniowy charakter decyzji podejmowanych w oparciu o art. 28 ust. 3 oraz ust. 3a u.s.u.s. nie zwalnia organu od obowiązku przeprowadzenia prawidłowego postępowania. Organ ma obowiązek wypełnić zawarty w art. 7 k.p.a. nakaz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz określony w art. 77 §1 k.p.a. obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Kontrola sądowa decyzji uznaniowej sprowadza się do zbadania, czy w sprawie nastąpiło wyczerpujące zebranie całego materiału dowodowego, czy dokładnie wyjaśniono okoliczności faktyczne oraz, czy po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dokonano prawidłowej oceny przesłanek warunkujących zastosowanie przepisów materialnoprawnych, w których unormowano kwestię warunków do umorzenia należności. Po przeanalizowaniu akt administracyjnych sprawy Sąd uznał przede wszystkim, iż organ nie dokonał wystarczających ustaleń faktycznych w celu jednoznacznego ustalenia, czy w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki umorzenia wymienione w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Niewyjaśniono, w ocenie Sądu, wyczerpująco kwestii istnienia przesłanek wskazanych w § 3 ust. 1 powołanego powyżej rozporządzenia dotyczących wykazania przez skarżącego, że ze względu na stan zdrowia i sytuację materialną nie jest w stanie opłacić dochodzonych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Organ ograniczył się w zebraniu materiału dowodowego jedynie do odebrania oświadczeń od skarżącego, bez wzywania do uzupełnienia dokumentacji świadczącej np. o kosztach utrzymania, jak również co do jej sytuacji rodzinnej. Należy w tym miejscu wyraźnie podkreślić, iż w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w przedmiocie umorzenia należności wobec ZUS organ, ustalając sytuację majątkową dłużnika, winien m. in. porównać stwierdzoną sytuację materialną zobowiązanego z wysokością zaległej należności i wskazać jego dochody (rzeczywiste czy potencjalne), które w ocenie organu byłyby wystarczające na pokrycie zadłużenia (wyrok NSA z 10 października 2007 r., sygn. akt II GSK 176/07). Należy ponadto zestawić wysokość dochodu uzyskiwanego przez stronę z niezbędnymi kosztami jej utrzymania w celu ustalenia, czy jest ona w stanie faktycznie spłacać istniejące zadłużenie bez uszczerbku dla swojego podstawowego utrzymania (wyrok WSA w Warszawie z 23 listopada 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 2247/07). Możliwości majątkowe, płatnicze i zarobkowe nie mogą być przy tym rozpatrywane w oderwaniu od sytuacji zdrowotnej zobowiązanego, która może wpływać bezpośrednio na odpowiednie zmniejszenie tych możliwości, lub nawet ich całkowite wykluczenie (w przypadku trwałej niezdolności do pracy). W przedmiotowej sprawie organ administracji ustalił stan faktyczny sprawy, z którego wynika, że skarżący uzyskuje miesięczny dochód w wysokości 1.078,167 po uwzględnieniu potrąceń w wysokości 369,85 zł. Analizując przestawioną w treści wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy kalkulacje rocznych wydatków organ uznał, że skarżący nie wykazał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Przeczy temu – w ocenie organu - przedstawione rozliczenie rocznych wydatków jak i dostarczone faktury i paragony, np. ilość zakupionego węgla, wysokie opłaty za energie elektryczną, posiadanie i ponoszenie kosztów eksploatacji samochodu osobowego. Organ ustalił, że pod adresem, pod którym mieszka skarżący mieszkają członkowie jego rodziny. W ocenie Sądu, rozpoznając niniejszą sprawę, organ bez dogłębnej analizy i przeprowadzenia stosownego postępowania uznał, że skarżący nie prowadzi samodzielnego gospodarstwa domowego. Na rozprawie w dniu 25 listopada br. Pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, że dom, w którym mieszka skarżący to dom dwurodzinny (bliźniak), w jednej części mieszka skarżący a w drugiej pozostali członkowie rodziny zameldowani pod wspólnym adresem. Mieszkania są samodzielne. W kwestii posiadania samochodu pełnomocnik wyjaśnił, że skarżący rzeczywiście samodzielnie samochodu już nie prowadzi, ale córka albo inni członkowie rodziny podwożą go do lekarza, na zabiegi, na badania. Ponieważ ma problemy z samodzielnym poruszaniem się, samochód jest mu niezbędny. W ocenie Sądu organ powinien tą kwestię wyjaśnić, czy skarżący rzeczywiście prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, jaka jest wielkość mieszkania przez niego zajmowanego, czy mieszkanie rzeczywiście generuje koszty w wysokości wskazanej przez skarżącego we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Sąd wysnuł również wniosek, że pomimo dokonania przez Zakład ustaleń w zakresie wysokości dochodów skarżącego oraz wykazanych wydatków, nie były one przedmiotem głębszej analizy organów. Organy nie wyjaśniły, w jaki sposób z uzyskiwanego przez skarżącego świadczenia emerytalnego będzie on w stanie opłacić wymagane należności bez uszczerbku zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Skarżący jest osobą w podeszłym wieku i schorowaną, koszty utrzymania takiej osoby są z reguły wyższe niż osoby sprawnej fizycznej. Zdaniem Sądu, okoliczności te powinny być przeanalizowane i omówione w sposób niebudzący żadnych wątpliwości. W uzasadnieniu decyzji nie może zabraknąć przedstawienia informacji o przeprowadzonej analizie sytuacji rodzinnej, materialnej i finansowej strony, jak również wniosków, do jakich te okoliczności doprowadziły organ W ocenie Sądu, wykazana przez skarżącego obecna sytuacja materialna i osobista, związana z jego stanem zdrowia i wiekiem jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie. Przypomnienia również wymaga, że powyższa decyzja dotyczy nie kwestii błahych, bez istotnego znaczenia z punktu widzenia podstawowych praw i przyrodzonej godności człowieka, ale sfery jego elementarnych potrzeb – posiadania środków niezbędnych do przeżycia (por. wyrok NSA z dnia 20 marca 2007 r., sygn. akt II GSK 345/06). Ewentualna utrata możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych, pozostała poza rozważaniami Zakładu. Dostrzegając wskazane powyżej uchybienia, wynikające z wadliwej wykładni art.28 ust.3 a u.s.u.s. i z braku należytego ustalenia i oceny wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, co niewątpliwie miało/mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd uznał za zasadne uchylenie zaskarżonej decyzji celem ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ w oparciu o przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ww. rozporządzenia z pełnym poszanowaniem zasad procedury administracyjnej (art. 7, art. 8, i art. 77 §1 k.p.a.). Rozpoznając ponownie sprawę, Zakład Ubezpieczeń Społecznych zastosuje wszystkie dyrektywy wynikające z niniejszego uzasadnienia. Organ przeprowadzi zatem rzetelną ocenę spełnienia przesłanek umorzenia na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Organ powinien wziąć pod uwagę stan zdrowia skarżącego i wiek (86 lat) oraz realną możliwość spłaty zadłużenia w kontekście zaspokojenia wszystkich życiowych potrzeb. Dopiero bowiem wnikliwe ustalenie sytuacji skarżącego umożliwi podjęcie odpowiedniej decyzji w przedmiocie jego wniosku o umorzenie przedmiotowych należności publicznoprawnych Przekładając powyższe na niniejszą sprawę, organ powinien zważyć, czy sytuacja materialna skarżącego istotnie pozwala na spłatę całego zobowiązania wynikającego z nieuiszczonych składek, biorąc pod uwagę skalę tego zadłużenia, strukturę i poziom dochodów jego oraz jej wiek. Samo bowiem wskazanie, że strona posiada źródło dochodów, jak również majątek trwały nie stanowi przekonującego uzasadnienia dla tezy, iż możliwe jest uregulowanie zobowiązań wobec Zakładu bez zaistnienia ciężkich skutków, o jakich mowa w 3 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia. Rozpoznając sprawę ponownie organ uwzględni powyższe uwagi Sądu, przeprowadzi merytoryczne postępowanie w sprawie i mając do dyspozycji przepisy art. 28 u.s.u.s. oraz § 3 powołanego wyżej rozporządzenia rozważy, czy zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku strony, chociażby częściowego. Jednocześnie Sąd wyjaśnia, że przedmiotowa sprawa dotyczy wyłącznie umorzenia należności. Przesłanki umorzenia zostały określone w treści art. 28 u.s.u.s. Okoliczności, na które powołuje się skarżący w skardze – niskie dochody uzyskiwane z prowadzonej działalności oraz niewiedza co do istnienia obowiązku płacenia składek nie są wskazane jako przesłanki do umorzenia, zatem Sąd nie może zobowiązać organu do wzięcia tych okoliczności pod uwagę przy kolejnym rozpatrywaniu sprawy. Mając na względzie opisane powyżej uchybienia procesowe przy podejmowaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd uwzględnił skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło