V SA/Wa 2194/16
WyrokWSA w Warszawie2016-10-26
Skład orzekający: Sędzia WSA Mirosława Pindelska, WSA Marek Krawczak, WSA Irena Jakubiec-Kudiura (spr.)
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja Prezesa Agencji Rynku Rolnego odmawiająca przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych z tytułu tzw. "zielonych zbiorów", wydana w następstwie wznowienia postępowania, narusza przepisy postępowania administracyjnego dotyczące wznowienia, skutków decyzji autokontrolnej oraz wyłączenia pracownika organu?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa ARR oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora OT ARR, stwierdzając, że organy naruszyły przepisy postępowania administracyjnego. Naruszenia te obejmowały nieprawidłowe rozstrzygnięcie o istocie sprawy w sytuacji istnienia dwóch wykluczających się decyzji (jedna nieostateczna, druga będąca przedmiotem wznowienia), a także wydanie decyzji przez pracownika organu, który podlegał wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., co naruszało zasadę bezstronności. Sąd podkreślił konieczność ponownej analizy przesłanek wznowienia postępowania.Stan faktyczny
M.M., producent warzyw, złożył wniosek o wsparcie unijne z tytułu "zielonych zbiorów" pomidorów w związku z kryzysem EHEC. Początkowo otrzymał wsparcie, jednak po kontroli ex-post i wznowieniu postępowania, organy administracji (Dyrektor OT ARR, a następnie Prezes ARR) uchyliły decyzję przyznającą wsparcie i odmówiły jego udzielenia, argumentując, że skarżący nie spełnił warunków "zielonych zbiorów", prowadząc równocześnie zbiory handlowe. Skarżący zaskarżył decyzję Prezesa ARR do WSA w Warszawie, który początkowo oddalił skargę, ale NSA uchylił ten wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.Rozstrzygnięcie
1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w G. z dnia [...] grudnia 2013 r.; 2) zasądza od Prezesa Agencji Rynku Rolnego na rzecz M.M. kwotę 457 zł (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosława Pindelska Sędziowie: WSA Marek Krawczak WSA Irena Jakubiec-Kudiura (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2016 r. sprawy ze skargi M.M. na decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji oraz odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w G. z dnia [...] grudnia 2013 r.; 2) zasądza od Prezesa Agencji Rynku Rolnego na rzecz M.M. kwotę 457 zł (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] Prezes Agencji Rynku Rolnego utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Rynku Rolnego w G. z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...], mocą której Dyrektor uchylił decyzję nr [...] z dnia [...] września 2011r. w sprawie udzielenia wsparcia w sektorze warzyw i owoców z tytułu kryzysu spowodowanego szczepem bakterii EHEC i odmówił udzielenia wsparcia.
Zaskarżoną decyzję wydano w następującym, wziętym pod rozwagę stanie faktycznym:
M. M. - producent warzyw, w dniu 29 czerwca 2011 r., złożył w Oddziale Terenowym Agencji Rynku Rolnego w G. oświadczenie o niezbieraniu/zielonych plonach w związku z wystąpieniem kryzysu spowodowanego szczepem bakterii EHEC, dotyczące przeprowadzenia w dniach 27.05.2011 r. - 17.06.2011 r., działania "niezbierania" na uprawie pomidorów (powierzchnia 24,13 ha) oraz "zielonego zbioru" na uprawie pomidorów (powierzchnia 24,13 ha). Przedstawił również "Powiadomienie o zielonych zbiorach/niezbieraniu" w związku z kryzysem spowodowanym szczepem bakterii EHEC.
OT ARR w dniu 30.06.2011 r. przeprowadził kontrolę na miejscu u producenta warzyw, w wyniku której stwierdzono, że Skarżący nie dokonywał "niezbierania" ani "zielonych zbiorów".
W dniu 8 lipca 2011 r. skarżący złożył korektę Wniosku wraz z pismem, w którym wniósł o wycofanie oświadczenia w zakresie "niezbierania". Równocześnie skarżący zadeklarował przeprowadzenie działania "zielonych zbiorów" na uprawie pomidorów o powierzchni 24,13 ha.
W dniu 14 lipca 2011 r. ARR przeprowadziła kontrolę na miejscu mającą na celu potwierdzenie danych zadeklarowanych we wniosku ze stanem faktycznym. W wyniku kontroli stwierdzono, że powierzchnia uprawy produktu, do którego odnosi się wsparcie wynosi 24,21 ha, producent nie podaje spodziewanego plonu, ponieważ nie prowadzi ewidencji i brak danych o wprowadzeniu pomidora do obrotu. Ponadto pomidory rozrzucono na polach zakładu i przyorano.
Dyrektor OT ARR w G. decyzją z dnia [...] września 2011 r. przyznał skarżącemu wsparcie w sektorze owoców i warzyw z tytułu kryzysu spowodowanego szczepem bakterii EHEC w wysokości 3.247.285,54 zł do 24,13 ha do powierzchni uprawy pomidorów w szklarniach, na której przeprowadzono działanie "zielony zbiór".
W dniach od 18 stycznia 2013 r. do 18 stycznia 2013 r. Wojewódzki Inspektorat Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych w Z. (WIJHARS) przeprowadził u beneficjenta kontrolę ex- post (nr ref. [...]) w wyniku której ustalono między innymi, że "M." jest producentem rolnym osiągającym dochody z działów specjalnych produkcji rolnej i nie prowadzi ksiąg rachunkowych. Dochód z działów specjalnych produkcji rolnej jest ustalany przy zastosowaniu norm szacunkowych dochodu z określonej powierzchni upraw. Producent warzyw jest członkiem wstępnie uznanej G. Sp. z o.o. R..
Na podstawie skontrolowanych faktur i dowodów przyjęcia PZ dotyczących sprzedaży pomidora w okresie od 01.05.2011 r. do 30.06.2011 r., ustalono, że skarżący sprzedał do grupy producentów łącznie 1.930.798,13 kg pomidorów. W wyniku porównania ilościowego dokonanej przez uczestnika mechanizmu sprzedaży pomidorów w okresie od maja do czerwca 2011 r., w stosunku do analogicznego okresu w 2010 r. określono, że przedmiotowa sprzedaż w 2011 r. była wyższa o 76 % niż w 2010 r.
Dodatkowo w trakcie kontroli krzyżowej - krajowej o nr ref. [...] przeprowadzonej w Grupie Producentów Owoców i Warzyw ustalono, że z uwagi na znaczne zmniejszenie popytu przy jednoczesnym zwiększeniu poziomu produkcji i zbiorów, w okresie od 20.05.2011r. do 26.05.2011 r., tj. w czasie bezpośrednio poprzedzającym okres, w którym dokonywano "zielonego zbioru", Grupa udostępniła producentowi pomieszczenia magazynowe w budynku sortowni w Zakładzie "R." oraz w budynku do przygotowywania owoców i warzyw w Zakładzie "R." o łącznej powierzchni ok. 1080 m2 i łącznej zdolności przechowalniczej ok. 850 ton produktów szklarniowych (pomidora, ogórka).
W ocenie kontrolujących informacje dotyczące okresu magazynowania zebranych produktów są niejednoznaczne. W protokole kontroli z dnia 17.04.2012r., Wojewódzki Inspektorat Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych w Z. nie potwierdził prawidłowości wypłaty środków z EFRG.
W dniu [...] lipca 2013 r. Dyrektor OT ARR w G. wznowił postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z dnia [...].09.2011 r. na podstawie, której udzielił producentowi warzyw wsparcia w sektorze owoców i warzyw z tytułu kryzysu spowodowanego szczepem bakterii EHEC.
W dniu 09.08.2013 r. skarżący złożył do organu wyjaśnienia, w których podkreślił, że działanie "zielony zbiór" zostało zastosowane w okresie od dnia 27.05.2011 r. do 17.06.2011 r. na całości zadeklarowanej powierzchni, tj. 23,96 ha.
Działanie polegało na jednorazowym usunięciu wszystkich zdrowych zielonych owoców z krzaków pomidorów. Wyjaśnił również, że w okresie od dnia 27 maja do 17 czerwca 2011 r. producent warzyw:
– z części roślin nie prowadził zbioru handlowego, ponieważ były poddawane zielonemu zbiorowi lub bezpośrednio po przeprowadzeniu zielonego zbioru nie było na nich owoców w stadium dojrzałości handlowej,
– z pozostałej części roślin, w odniesieniu do których jeszcze nie zastosowano zielonego zbioru - prowadzono zbiór dojrzałych owoców z przeznaczeniem na sprzedaż,
– na sprzedaż przeznaczone zostały owoce dojrzałe, które zostały zebrane z roślin poddawanych zielonemu zbiorowi oraz produkty pochodzące z zapasów magazynowych, wytworzone i zebrane przed dniem 27 maja 2011 r.
W dniu [...].09.2013 r., Dyrektor OT ARR w G., wydał decyzję nr [...] o uchyleniu decyzji nr [...] z dnia [...] września 2011 r. w sprawie udzielenia wsparcia w sektorze owoców i warzyw z tytułu kryzysu spowodowanego szczepem bakterii EHEC i odmówił producentowi warzyw udzielenia wsparcia do powierzchni 23,96 ha uprawy pomidora, na której przeprowadzono działania w ramach mechanizmu WPR "Wsparcie kryzysowe na rynkach owoców i warzyw". Dyrektor wskazał, że skarżący nie dokonał faktycznie wszystkich działań kwalifikujących do otrzymania wsparcia i nie dotrzymał warunków mechanizmu WPR "Wsparcie kryzysowe na rynkach owoców i warzyw" w zakresie działania "zielonych zbiorów" w rozumieniu zastosowanych przepisów prawa unijnego i krajowego.
Strona złożyła odwołanie od powyższej decyzji.
Decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. Prezes Agencji Rynku Rolnego (Prezes ARR) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ podkreślił, że decyzja została wydana w trybie wznowieniowym, podstawą wznowienia było ujawnienie na podstawie protokołu WIJHARS z dnia 17.04.2013 r. nowych okoliczności faktycznych oraz dowodów istotnych dla sprawy t.j. rozbieżności powierzchni uprawy pomidora poddanego działaniom kwalifikującym się do wsparcia oraz prowadzenie na tej samej powierzchni, w okresie "zielonych zbiorów", zbioru pomidorów w celach handlowych.
Organ wskazał, że istota sprawy sprowadza się do analizy i oceny, czy producent przeprowadzając działanie "zielony zbiór" w zakresie w jakim uzyskał wsparcie na podstawie decyzji z [...].09.2011 r. nie naruszył przepisów prawa regulujących mechanizm WPR " Wsparcie kryzysowe na rynku owoców i warzyw".
Organ wskazał na akty prawne mające zastosowanie w zakresie działania "zielony zbiór", w tym rozporządzenie wykonawcze Komisji (WE) nr 585/2011 z dnia 17 czerwca 2011 r. ustanawiające tymczasowe nadzwyczajne środki wspierania sektora owoców i warzyw, które w art. 3 odsyła do stosowania przepisów m.in. rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011 r., ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw.
Organ przedstawił również definicję "zielonych zbiorów" sformułowaną w art.84 ust.1 lit.a rozporządzenia Komisji (WE) nr 543/2011 oraz stwierdził, że w art.85 ust.3 tego rozporządzenia ustanowiony został zakaz możliwości stosowania "zielonych zbiorów i "niezbierania" równocześnie. Wskazał również, że częściowy wcześniejszy zbiór z upraw poddanych następnie działaniu "zielony zbiór" był dopuszczalny i nie pozbawiał producenta możliwości ubiegania się o wsparcie (art.6 ust 2.rozporządzenia Komisji (WE) nr 585/2011)
Organ ustalił w związku z tym, że producent działanie "zielony zbiór" przeprowadził w okresie od 27.05.2011 r. do 17.06.2011 r., w szklarniach etapami, tj. z podziałem na kilka mniejszych obszarów. Zgodnie z wyjaśnieniami strony każdy etap obejmował przeprowadzenie czynności dodatkowej niezwiązanej z normalnymi metodami uprawy na wybranym obszarze, w taki sposób aby nie zniszczyć całego cyklu produkcji. Łączne zbiory nienadających się do sprzedaży produktów obejmowały jednorazowy zbiór zdrowych zielonych owoców.
Jednocześnie na podstawie oświadczenia producenta z dnia 15 lutego 2013 r. złożonego w trakcie kontroli ex-post nr ref. [...] ustalono, że w tym samym okresie skarżący przeprowadził zbiory handlowe etapami, tj. z podziałem na kilka mniejszych obszarów, w sposób "skoordynowany" z działaniem "zielony zbiór", gdzie wraz z "zielonym zbiorem" dokonywane były zbiory pomidorów nadających się do sprzedaży (dojrzałych).
Powyższe stanowi w ocenie organu dowód na to, że w okresie przeprowadzenia działania "zielony zbiór" na powierzchni zgłoszonej do objęcia wsparciem (tj. 23,96 ha), dokonywano równocześnie zbioru owoców dojrzałych (handlowych). Oznacza to, że działanie zakwalifikowane pierwotnie jako "zielony zbiór" faktycznie działaniem takim w rozumieniu przepisów regulujących kryzysowe wsparcie nie było. Strona dokonując zbioru handlowego w trakcie działania "zielony zbiór" naruszyła bowiem przepisy prawa regulujące powyższe działanie, a w szczególności art. 84 ust. 1 lit. a) rozporządzenia wykonawczego Komisji nr 543/2011 oraz § 1 ust. 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 czerwca 2011 r. (Dz. U. Nr 130, poz. 750, z późn. zm.), gdyż w ramach przedmiotowego działania nie dokonała łącznych (całkowitych, pełnych) zbiorów nienadających się do sprzedaży produktów na zadeklarowanym we wniosku o udzielenie wsparcia obszarze, ale na uprawie objętej działaniem "zielony zbiór" w tym samym okresie prowadziła również zbiór handlowy.
Prezes ARR zauważył, że mechanizm WPR "Wsparcie kryzysowe na rynkach owoców i warzyw" zgodnie z art. 1 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 585/2011, zakreśla okres, za który można było udzielić wsparcia, tj. 26 maj 2011 r. - 30 czerwiec 2011 r. i jest to okres, w którym cykl produkcyjny warzyw został już rozpoczęty. Prawodawca unijny miał tego świadomość wprowadzając w art. 6 ust. 2 w/w rozporządzenia wyjątek polegający na wyłączeniu z obszaru kontroli wymogu sprawdzenia czy nie dokonano już częściowych zbiorów z obszaru objętego działaniem "zielony zbiór". Zatem została dopuszczona możliwość dokonywania częściowych zbiorów z uprawy objętej działaniem, ale przed rozpoczęciem "zielonego zbioru". Działanie "zielony zbiór" powinno zostać przeprowadzone w okresie zadeklarowanym we wniosku o udzielenie wsparcia w pełni na danym obszarze, a nie tylko jednorazowo w sposób "skoordynowany" ze zbiorem handlowym. Producent warzyw mając świadomość konieczności przeprowadzenia "zielonego zbioru" na plantacji miał możliwość, zgodnie z art. 6 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego Komisji (WE) nr 585/2011, dokonać wcześniejszych zbiorów dojrzałych produktów i tym samym przygotować plantację do działania "zielony zbiór". Tymczasem producent dokonywał zbiorów handlowych w trakcie "zielonego zbioru", co już samo w sobie dyskwalifikowało możliwość otrzymania wsparcia. Okoliczności powyższe wyszły jednak na jaw dopiero w trakcie kontroli ex-post.
Prezes ARR wskazał, że w uzasadnieniu do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10.08.2011r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie realizacji przez ARR zadań związanych z ustanowieniem nadzwyczajnych środków wspierania rynków owoców i warzyw (Dz. U. Nr 172, poz. 1026) ustawodawca wyjaśnił, dlaczego rodzaj dokonywanych działań na uprawach winien mieć wpływ na wysokość udzielonego wsparcia, stwierdzając, że "W zależności od tego czy poszkodowany producent podejmował działania dotyczące zielonych zbiorów czy niezbierania poziom utraconego dochodu był zróżnicowany. Po przeprowadzeniu działania niezbierania uprawy pozostały całkowicie zniszczone i z tej produkcji nie można było pozyskiwać już żadnych dochodów, natomiast w przypadku zastosowania działania "zielone zbiory" po 30 czerwca 2011 r., producenci mogli kontynuować produkcję i uzyskiwać z tego tytułu dochód". Argumentacja prawodawcy krajowego w ocenie Prezesa ARR świadczy o tym, że producenci warzyw decydując się na przeprowadzenie działania "zielony zbiór" na uprawie przez okres jego trwania, nie mogli pozyskiwać dochodu tytułem sprzedaży produktów pochodzących z uprawy objętej działaniem "zielony zbiór". Zatem przystępując do tego działania producent warzyw powinien dostosować swoją plantację w taki sposób, aby mógł przeprowadzić na niej łączne zbiory niedojrzałych produktów na obszarze poddawanym działaniu "zielony zbiór". Dopiero po zakończeniu tego działania mógł dalej kontynuować produkcję i uzyskiwać z niej dochód. W przypadku producenta rolnego taka sytuacja jednak nie miała miejsca.
Zdaniem organu, istotną kwestią w niniejszej sprawie jest sposób przeprowadzenia przez skarżącego działania "zielony zbiór" w zadeklarowanym okresie, tj. 27.05.2011 r. - 17.06.2011 r. Jak zostało wskazane w oświadczeniu z dnia 15.02.2013 r., w wyjaśnieniach oraz w odwołaniu od zaskarżonej decyzji, łączne zbiory nienadających się do sprzedaży produktów obejmowały jednorazowy zbiór zdrowych zielonych owoców i czynność tę przeprowadzono wraz ze zbiorem pomidorów dojrzałych. Świadczy to o tym, że producent warzyw nie dokonywał faktycznie "zielonego zbioru" w zadeklarowanym okresie, a dokonywał tylko jednorazowej czynności usunięcia z krzaków niedojrzałych owoców, którą przeprowadził w trakcie zbiorów dojrzałych owoców. Fakt równoległego prowadzenia w okresie działania "zielony zbiór" zbioru pomidorów dojrzałych w celach handlowych, przez korzystającego ze wsparcia z tytułu "zielonego zbioru" stanowi istotną przesłankę do uchylenia decyzji z [...].09.2011 r.
Odnosząc się do poruszanych przez stronę kwestii wielkości sprzedaży pomidorów, która w okresie maj - czerwiec 2011 r. była większa niż w okresie maj - czerwiec 2010 r., organ II instancji zajął stanowisko, że powyższe stanowi dowód zaistnienia okoliczności wskazującej na fakt pozyskiwania produktów handlowych w okresie działania "zielony zbiór". Wskazał, że jeżeli w zadeklarowanym okresie producent przeprowadziłby działanie "zielony zbiór" w sposób ciągły - to logicznym wydaje się, że powinien nastąpić zauważalny spadek plonów, a nie ich wzrost. W trakcie "zielonych zbiorów" i w okresie bezpośrednio po nich następującym nie powinno być bowiem dojrzałych owoców. Skoro zerwano niedojrzałe owoce - tym bardziej nie było fizycznej możliwości pozyskania dojrzałych owoców. Natomiast z materiału zgromadzonego w przedmiotowej sprawie wynika, że w trakcie działania "zielony zbiór" producent warzyw w sposób ciągły pozyskiwał dojrzałe owoce pomidorów.
Odnośnie do oceny powierzchni, na której producent warzyw przeprowadził działanie "zielony zbiór", organ II instancji podkreślił, że materiał dowodowy pozyskany w trakcie kontroli ex-post wskazuje na fakt, że producent uprawiał pomidory na powierzchni 23,96 ha i ogórki na powierzchni 0,6 ha. Organ odwoławczy nie zanegował sposobu wykorzystania roślin ogórka jako rośliny wskaźnikowej, natomiast stwierdził, że rośliny te faktycznie zajmowały część powierzchni, którą zgłoszono do wsparcia. Producent osiągał z tytułu sprzedaży ogórków dochód i potrafił oszacować powierzchnię, jaką zajmowały rośliny ogórka. Zatem zgłoszenie przez producenta powierzchni zajmowanej przez rośliny ogórków we wniosku o udzielenie wsparcia tytułem przeprowadzenia działania "zielony zbiór" na uprawie pomidorów nie może zostać uznane za prawidłowe.
Skarżący złożył skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie.
Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie:
1. art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. polegające na nieuzasadnionym przyjęciu, że:
- nowe okoliczności faktyczne, nieznane wcześniej organowi, przyjęte za podstawę wydania postanowienia Dyrektora OT Agencji Rynku Rolnego w G. w sprawie wznowienia postępowania z dnia [...] lipca 2013 r., rzeczywiście wystąpiły (sprzeczność wniosku o udzielenie wsparcia i ustaleń kontroli krzyżowych - pkt 1 i 2 uzasadnienia postanowienia) lub miały charakter okoliczności istotnych w sprawie (wyniki analizy porównawczej sprzedaży w latach 2010 i 2011, ustalenie wielkości sprzedaży w roku 2011 - wskazane w pkt 3 i 4 postanowienia),
2. art. 80 k.p.a. poprzez błędną ocenię materiału zgromadzonego w sprawie i nieuprawnione uznanie, że Skarżący:
- nie przeprowadził całkowitego "zielonego zbioru" i całkowitej denaturacji nienadających się do sprzedaży pomidorów zebranych w toku "zielonego zbioru",
- dokonywał zielonego zbioru jednocześnie ze zbiorami pomidorów w celach handlowych z tej samej powierzchni w tym samym czasie, a beneficjent w sposób ciągły pozyskiwał dojrzałe pomidory,
- powierzchnia, na której przeprowadził zabieg "zielonych zbiorów" wynosiła 23,50 ha, podczas gdy w rzeczywistości powierzchnia ta wynosiła 23,96 ha,
3. art. 11 k.p.a. (zasada przekonywania), art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. polegającym na pominięciu w uzasadnieniu decyzji wyjaśnienia, skąd wynika przyjęty przez organ rezultat interpretacji przepisów kształtujących definicję zielonych zbiorów i dlaczego organ uznał, że prowadzenie zielonych zbiorów w sposób zastosowany przez skarżącego nie odpowiada przepisom unijnym i krajowym w tym zakresie; organ poprzestał na przytoczeniu definicji ujętej w przepisie art. 84 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 543/2011 i stwierdzeniu, że nie podziela poglądów skarżącego na interpretację tego przepisu, bez odniesienia się do argumentacji prezentowanej przez skarżącego,
4. art. 151 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. polegającym na uchyleniu decyzji dotychczasowej (decyzji o udzieleniu wsparcia z dnia [...] września 2011 r.) pomimo faktu, że organ nie wykazał i nie uzasadnił, iż zachodzą przesłanki do uchylenia decyzji dotychczasowej i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy, podczas gdy powinien odmówić uchylenia decyzji dotychczasowej.
W opinii skarżącego zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego:
1. poprzez dokonanie błędnej wykładni:
a. art. 85 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1580/2007 o ustanowieniu przepisów wykonawczych do rozporządzeń Rady (WE) nr 2200/96, (WE) nr 2201/96 i (WE) nr 1182/2007 w sektorze owoców i warzyw z dnia 21 grudnia 2007 r. i art. 84 ust. 1 lit. a rozporządzenia wykonawczego (UE) nr 543/2011 ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw z dnia 7 czerwca 2011 r. poprzez uznanie, że definicja zielonych zbiorów obejmuje powtarzalne przeprowadzanie zabiegu zielonych zbiorów w danym okresie i brak możliwości dokonywania jakichkolwiek zbiorów pomidorów dojrzałych oraz ich sprzedaży w tym okresie, a nie jednorazowe przeprowadzenie tego zabiegu agrotechnicznego przy jednoczesnej dopuszczalności dokonywania zbiorów pomidorów dojrzałych pochodzących z innej części tej samej plantacji całościowo zgłoszonej do wsparcia oraz ich sprzedaży;
b. § 4 ust. 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 czerwca 2011 r. w sprawie realizacji przez Agencję Rynku Rolnego zadań związanych z ustanowieniem tymczasowych nadzwyczajnych środków wspierania rynków owoców i warzyw (Dz.U. nr 130, poz. 750) poprzez uznanie, że warunkiem przyznania wsparcia w ramach nadzwyczajnych środków wspierania rynków owoców i warzyw jest powtarzalne przeprowadzanie zabiegu zielonych zbiorów w danym okresie, a nie jednorazowe przeprowadzenie tego zabiegu agrotechnicznego;
2. poprzez niewłaściwe zastosowanie § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów poprzez jego niezastosowanie, polegające na nieprzyznaniu stronie wsparcia pomimo spełnienia przez stronę przesłanek warunkujących uzyskanie wsparcia w ramach nadzwyczajnych środków wspierania rynków owoców i warzyw w wysokości adekwatnej do powierzchni uprawy objętej zielonymi zbiorami.
W odpowiedzi na skargę Prezes Agencji Rynku Rolnego wniósł o jej oddalenie.
Wyrokiem z dnia 23 października 2014 r. sygn. akt V SA/Wa 962/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.
W pierwszym rzędzie Sąd wskazał, że wyjaśnienia wymaga zasadność wznowienia postępowania w sprawie i podkreślił, że postępowanie zostało wznowione z urzędu, postanowieniem Dyrektora Oddziału Terenowego ARR w G. z dnia [...].07.2013r. Jako podstawę wznowienia wskazano przepis art.145 § 1 pkt 5 k.p.a., czyli ujawnienie nowych istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych istniejących w dniu wydania decyzji, ale nie znanych organowi, który wydał decyzję. Jako nowe okoliczności wskazano w szczególności ujawnienie w wyniku kontroli różnicy między powierzchnią upraw pomidorów zawartą we wniosku z powierzchnią ujawnioną w wyniku kontroli oraz ustalenie, że w okresie od 27 maja 2011 r. do 17 czerwca 2011 r., tj. w okresie zielonych zbiorów skarżący wprowadził do magazynu i sprzedał G. Sp. z o.o. w R. 748.672,51 kg pomidorów.
Odnosząc się do tej kwestii Sąd uznał, że w jego ocenie są to okoliczności nowe, nieznane wcześniej organowi i istotne dla sprawy, zatem wznowienie postępowania było w świetle przepisu art.145 § 1 pkt 5 k.p.a. uzasadnione, a zarzut naruszenia art.145 § 1 pkt 5 i art.151 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. jest nieuprawniony.
W dalszej kolejności Sąd wskazał, że organ trafnie uznał, że działania skarżącego nie odpowiadały definicji "zielonych zbiorów", przy czym okoliczności te zostały ujawnione dopiero po wydaniu decyzji o przyznaniu wsparcia, co uzasadniało wydanie decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej wsparcie w sektorze owoców i warzyw z tytułu kryzysu spowodowanego szczepem bakterii EHEC i odmowę przyznania wsparcia w ramach tego działania. Wobec powyższego Sąd uznał za zbędne odnoszenie się do kwestii różnicy powierzchni zgłoszonej we wniosku o udzielenie wsparcia, wynikającej z przeznaczenia części powierzchni upraw pomidorów pod uprawę ogórków, jako roślin wskaźnikowych ponieważ okoliczności te miałyby znaczenie tylko w przypadku uznania, że skarżącemu wnioskowane wsparcie przysługuje i należałoby ustalać do jakiej powierzchni.
Sąd wskazując na przepisy rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) nr 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw (Dz.U.UE.L.2011.157.1) oraz rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 585/2011 z dnia 17 czerwca 2011 r. ustanawiającego tymczasowe nadzwyczajne środki wspierania sektora owoców i warzyw (Dz.U.UE.L.2011.160.71 ze zm.), podkreślił, że dopuszczona jest możliwość dokonania częściowych zbiorów handlowych z uprawy objętej działaniem ale wyłącznie przed rozpoczęciem zielonego zbioru, a nie w czasie jego trwania. Wskazał, że w zakresie przepisów krajowych kwestie związane z zielonymi zbiorami zostały uregulowane w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 czerwca 2011 r. w sprawie realizacji przez Agencję Rynku Rolnego zadań związanych z ustanowieniem tymczasowych nadzwyczajnych środków wspierania (Dz. U. Nr 130, poz.750 ze zm.).
Zgodnie z § 4 ust.1 pkt1 i 2 lit. a/ powyższego rozporządzenia, wsparcie jest udzielane, jeżeli zostały spełnione warunki określone w rozporządzeniu nr 585/2011 i - w przypadku realizacji działania dotyczącego zielonych zbiorów - przeprowadzono zabieg uprawowy polegający na wprowadzeniu do gleby niedojrzałych produktów pochodzących z uprawy objętej tym działaniem albo przeznaczono na kompost niedojrzałe produkty pochodzące z uprawy objętej tym działaniem.
W ocenie Sądu, postępowanie skarżącego nie spełniało wymogów koniecznych do uznania ich za zielone zbiory w rozumieniu przywołanych wyżej przepisów. Sąd wskazał, że nie podziela stanowiska skarżącego, iż w definicję zielonych zbiorów wpisuje się działanie polegające na podzieleniu plantacji na sektory i dokonywanie zielonych zbiorów oraz zbiorów handlowych, czyli pomidorów dojrzałych sukcesywnie i etapami, tj. na jednym obszarze wykonywane są zielone zbiory, na innym równocześnie zbiory handlowe. Zdaniem Sądu organy prawidłowo przyjęły, że definicja zielonych zbiorów wymaga, aby zielony zbiór dotyczył łącznego, czyli całkowitego zbioru niedojrzałych pomidorów na danym obszarze, czyli na całym obszarze zgłoszonym do pomocy a potwierdza to treść art. 110 rozporządzenia 543/2011 dotyczącego kontroli. W ocenie Sądu prawidłowo organ uznał, że producent przed przeprowadzeniem działania zielonych zbiorów powinien był do niego przygotować plantację, to jest dokonać wcześniejszych zbiorów pomidorów dojrzałych, co w przypadku zielonych zbiorów w okresie określonym w rozporządzeniu 585/2011 zostało prawnie dopuszczone. Sąd podkreślił, że niezależnie od powyższego, w rozpoznawanej sprawie wystąpiła dodatkowa okoliczność wykluczająca uznanie przeprowadzonych zbiorów za odpowiadające definicji "zielonych zbiorów", a mianowicie równocześnie prowadzono zbiór owoców zielonych i owoców dojrzałych z tych samych roślin. Sąd wskazał, że fakt ten wynika z wyjaśnienia strony, która stwierdziła, że " (..) z pozostałej części roślin, do których nie rozpoczęto jeszcze zielonego zbioru, prowadzono zbiór dojrzałych owoców przeznaczonych na sprzedaż, ponadto na sprzedaż zostały przeznaczone owoce dojrzałe, które zostały zebrane z roślin poddanych zielonemu zbiorowi, z uwagi na fakt, że zielonemu zbiorowi mogły podlegać jedynie owoce niedojrzałe (..)".
Sąd wyjaśnił również, że podziela stanowisko skarżącego, iż operacja przeprowadzenia zielonych zbiorów oznacza czynność jednorazową.
Jednakże, musi to być jednak czynność jednorazowa, która doprowadzi do zebrania wszystkich zielonych pomidorów z danego obszaru. Zebranie wszystkich zielonych pomidorów powoduje, że w okresie po przeprowadzeniu zielonych zbiorów, przez czas potrzebny na pojawienie się nowych kwiatów pomidorów, poprzez powstanie owoców i przez czas ich dojrzewania, na plantacji nie będzie pomidorów dojrzałych. Wskazana przez skarżącego sytuacja sukcesywnego dojrzewania i zbierania pomidorów dojrzałych nakazuje – w ocenie Sądu- przyjąć, że nie zebrano wszystkich zielonych pomidorów, a więc przeprowadzony zbiór pomidorów zielonych nie był zbiorem łącznym, czyli nie odpowiadał definicji zielonych zbiorów określonej w art. 84 ust. 1 lit. a/ rozporządzenia 543/2011. Trudności techniczne w spełnieniu wymaganych do przyznania wsparcia kryteriów, spowodowane np. wielkością plantacji nie mogą być podstawą do przyznania pomocy przy niespełnieniu wymaganych kryteriów. Dlatego za nieuzasadnione Sąd uznał zarzuty dotyczące naruszenia przepisów art. 84 ust. 1 lit. a/ rozporządzenia 543/2011 i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 czerwca 2011 r.
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji, w granicach kompetencji przysługujących na podstawie mających zastosowanie w sprawie ustaw, Sąd stwierdził, że decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.
Od wyroku skarżący złożył skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Na skutek rozpoznania kasacji NSA wyrokiem z dnia 12 maja 2016 r. sygn. akt II GSK 281/15 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądził na jego rzecz od Prezesa ARR koszty postępowania kasacyjnego.
NSA wskazał, że skarga kasacyjna w sprawie oparta została na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 p.p.s.a., tj. zarówno na zarzucie naruszenia prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. W tej sytuacji, w pierwszej kolejności uznał za konieczne rozpoznanie zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania.
Odnosząc się do najdalej idącego zarzutu dotyczącego naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. (pkt 1 f (1) skargi kasacyjnej) polegającego na przedstawieniu sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym NSA wskazał, że zgodnie z brzmieniem ww. przepisu uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Uzasadnienie wyroku powinno zatem zawierać rozważania pozwalające na uznanie, że sąd wyjaśnił w sposób dostateczny zastosowanie przez organy przepisów prawa materialnego czy przepisów prawa procesowego.
Mając powyższe na względzie NSA zgodził się ze skarżącym, że stan sprawy przedstawiony i przyjęty przez Sąd Instancji za podstawę orzekania, nie jest zgodny ze stanem rzeczywistym. NSA zauważył bowiem, że umknęło Sądowi I instancji, że przebieg wydarzeń wynikający z nadesłanych akt administracyjnych przedstawiał się nieco inaczej i wskazał m.in., że ostatecznie sprecyzowany wniosek skarżącego o udzielenie wsparcia w sektorze owoców i warzyw z tytułu kryzysu spowodowanego szczepem bakterii EHEC dotyczył "zielonego zbioru" na uprawie pomidorów (produkcja pod osłonami) powierzchni 24,13 ha, pierwsza decyzja dotycząca przyznania pomocy zapadła [...] września 2011 r. nr [...], została zaskarżona przez skarżącego odwołaniem, które zostało uwzględnione przez organ w trybie art. 132 k.p.a. poprzez uchylenie ww. decyzji z dnia [...] września 2011 r. i jej zmianę w ten sposób, że organ decyzją z dnia [...] września 2011 r. nr [...] (autokontrolną) udzielił skarżącemu wsparcia w zakresie produkcji pomidorów pod osłonami, co do powierzchni 23,96 ha.
Od decyzji z [...] września 2011 r. ( autokontrolnej) nie wniesiono odwołania.
Następnie, postanowieniem z dnia [...] lipca 2013 r., organ wznowił z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej ww. ostateczną decyzją autokontrolną, podnosząc, że wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne, zaś po wznowieniu postępowania wydane zostały kolejne decyzje, które częściowo Sąd I instancji pominął.
Tymczasem – jak podkreślił NSA - w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazano jedynie, że decyzją z dnia [...] września 2011 r. przyznano skarżącemu wsparcie, a zaskarżoną decyzją uchylono decyzję z dnia [...] września 2011 r., co oznacza, że przytoczone powyżej okoliczności sprawy uszły uwadze Sądu I instancji.
Uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż analiza dotycząca kwestii wznowienia postępowania i oceny prawidłowości stanowiska organu w tym zakresie musiała obejmować w niniejszej sprawie aspekty związane z wszczęciem, prowadzeniem i zakończeniem postępowania wznowieniowego wobec decyzji autokontrolnej - czego Sąd I instancji nie uczynił i zupełnie pominął omawiany kontekst sprawy. NSA wskazał, że nie ulega wątpliwości, że wadliwość uzasadnienia wyroku może wówczas stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., kiedy uzasadnienie jest sporządzone w sposób uniemożliwiający kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku. W takim bowiem przypadku wadliwość uzasadnienia wyroku może być uznana za naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
NSA podkreślił również, że powtórnie rozpoznając sprawę Sąd I instancji powinien mieć ponadto na uwadze, że organ wznowił postępowanie administracyjne uznając, że zachodzi przesłanka określona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a w związku z czym, powinien odnieść się do zarzutów sformułowanych w skardze, dotyczących wznowienia postępowania w taki sposób, aby umożliwić Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu przeprowadzenie kontroli instancyjnej. Wynik kontroli powinien znaleźć odzwierciedlenie w prawidłowo sporządzonym uzasadnieniu wyroku, zgodnie z wymogami art. 141 § 4 p.p.s.a.
W związku z uchyleniem przez NSA wyroku WSA z 23 października 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznawał sprawę ponownie.
Na rozprawie pełnomocnik skarżącego złożył pismo procesowe z dnia 26 października 2016 r. stanowiące załącznik do protokołu i cytując fragmenty uzasadnienia wyroku NSA wskazał, że stan faktyczny i prawny sprawy jest taki, że obecnie pozostają w obrocie dwie decyzje tj. nieostateczna decyzja Dyrektora OT ARR z dnia [...] września 2011r. przyznająca skarżącemu wsparcie do mniejszej powierzchni jak i ostateczna decyzja Prezesa ARR z dnia [...] lutego 2014 r. odmawiająca skarżącemu wsparcia.
Podniósł, że celem postępowania wznowieniowego jest w pierwszej kolejności stwierdzenie przesłanek wznowienia a w przypadku pozytywnej oceny i przyjęcia ich zaistnienia w dalszej kolejności istnieje konieczność przeprowadzenia postępowania co do istoty sprawy. W przypadku podjęcia decyzji o uchyleniu decyzji dotychczasowej ( art. 151 § 1 pkt 1 kpa) konieczne jest rozstrzygnięcie o istocie sprawy. Podkreślił, że w I instancji wydane zostały dwie decyzje: z dnia [...] września 2011 r. i z [...] września 2011r., którą uchylono decyzję z [...] września 2011r. i przyznano pomoc do mniejszej powierzchni. Tymczasem postanowieniem o wznowieniu postępowania objęto jedynie decyzję z [...] września 2011 r. tj. decyzję autokontrolą. Podkreślił, że zaskarżona do WSA decyzja Prezesa ARR z [...] lutego 2014 r. nie odpowiada wymogom art. 138 1 pkt 1 w zw. z art. 151 § 1 pkt 2 kpa. Wynika to z faktu, że na skutek utrzymania przez tę decyzję w mocy decyzji Dyrektora OT ARR, którą uchylił on decyzję ostateczną z dnia [...] września 2011 r. i odmówił przyznania pomocy skarżącemu w obrocie prawnym nadal pozostała decyzja z [...] września 2011 r. Przeprowadzając rozważania dotyczące istoty decyzji autokontrolnej w związku z treścią art. 132 kpa i podkreślając, że w jego ocenie brak jest podstaw do uznania, że zachodzą przesłanki do wznowienia postępowania pełnomocnik podniósł, że w przypadku gdyby uznać, że wznowienie w tej sprawie miało podstawy organ I instancji, po uprzednim uchyleniu decyzji autokontrolnej z [...] września 2011 r., mógł jedynie umorzyć postępowanie autokontrole prowadzone w trybie art. 132 § 1 kpa przed Dyrektorem OT, a następnie powinien przekazać odwołanie skarżącego zgodnie z właściwością organowi odwoławczemu. W dalszym ciągu pisma skarżący wskazał na naruszenie przez organy art. 80, art. 11 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy i odwołując się do treści protokołu kontroli WIJHARS z dnia [...] kwietnia 2013 r., oświadczenia strony, reprezentowanego przez pełnomocnika A. K. z dnia 15 lutego 2012 r., zakwestionował zasadność przyjęcia przez organ istnienia istotnych, nowych okoliczności faktycznych nieznanych organowi, które mogły być podstawą wznowienia postępowania.
Odnosząc się również do treści uzasadnienia wyroku NSA, pełnomocnik postawił zarzut naruszenia przez organ art. 145 § 1 pkt 5 w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., polegający na nieprawidłowym dokonaniu kontroli legalności działania organów administracji i przyjęciu, że nowe okoliczności faktyczne rzeczywiście wystąpiły w sprawie i miały one charakter okoliczności istotnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając ponownie sprawę zważył co następuje:
Przede wszystkim konieczne jest wskazanie, że przy rozpoznaniu sprawy Sąd musi mieć na uwadze treść art. 190 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), który stanowi, iż sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wykładnia prawa, o jakiej mowa w art. 190 p.p.s.a., to wyjaśnienie przez Naczelny Sąd Administracyjny istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku, zaś orzeczenie NSA wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie.
Sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, nie ma całkowitej swobody przy wydawaniu nowego orzeczenia. Przede wszystkim "granice sprawy", o których mowa w art. 134 § 1 p.p.s.a., podlegają zawężeniu do granic, w jakich Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał sprawę (art. 183 p.p.s.a.) i w jakich wydał orzeczenie na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. Tak więc rozpoznając sprawę powtórnie, sąd pierwszej instancji musi interpretować i stosować art. 134 § 1 p.p.s.a.
Mając powyższe okoliczności na uwadze należy wskazać, że zgodnie ze wskazaniami NSA konieczne jest ustalenie prawidłowego staniu faktycznego w zakresie związanym z rozstrzyganiem przez organy w przedmiocie wsparcia dotyczącym zielonych zbiorów, o jakie ubiegał się skarżący w związku ze złożonym wnioskiem, w celu oceny prawidłowości działania organów w związku z wszczęciem, prowadzeniem i zakończeniem postępowania wznowieniowego, które dotyczyło decyzji ostatecznej wydanej w trybie postępowania autokontrolnego.
Sąd wskazuje zatem, że w przedmiotowej sprawie ostatecznie sprecyzowany wniosek skarżącego o udzielenie wsparcia w sektorze owoców i warzyw z tytułu kryzysu spowodowanego szczepem bakterii EHEC dotyczył "zielonego zbioru" na uprawie pomidorów (produkcja pod osłonami) na powierzchni 24,13 ha.
Decyzją z dnia [...] września 2011 r. nr [...] Dyrektor OT ARR, przyznał skarżącemu wsparcie z tytułu zielonych zbiorów pomidorów na powierzchni zgodnej z wnioskiem tj. 24,13 ha. Od decyzji tej skarżący złożył odwołanie z dnia 16 września 2011 r. Odwołanie to zostało uwzględnione przez organ I instancji, który w trybie 132 k.p.a. uchylił decyzję własną z dnia [...] września 2011 r. i zmienił ją decyzją z dnia [...] września 2011 r. nr [...] i udzielił skarżącemu wsparcia w zakresie produkcji pomidorów pod osłonami, co do powierzchni 23,96 ha.
Od decyzji z [...] września 2011 r. ( autokontrolnej) nie wniesiono odwołania w związku z czym stała się ostateczna.
Następnie, postanowieniem z dnia [...] lipca 2013 r., organ wznowił z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z [...] września 2011 r.( autokontrolą), wskazując, że wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne, istotne dla sprawy w szczególności ujawnienie w wyniku kontroli różnicy między powierzchnią upraw pomidorów zawartą we wniosku z powierzchnią ujawnioną w wyniku kontroli, ustalenie, że w okresie od 27 maja 2011 r. do 17 czerwca 2011 r., tj. w okresie zielonych zbiorów skarżący wprowadził do magazynu i sprzedał G. Sp. z o.o. w R. 748.672,51 kg pomidorów, ustalenie, że w toku działania zielone zbiory skarżący dokonywał zbioru handlowego pomidorów.
Po wznowieniu postępowania i uznaniu, że w sprawie istotnie zachodzą okoliczności przemawiające za trafnością wznowienia postępowania Dyrektor OT ARR decyzją z dnia [...] września 2013 r. nr [...] orzekł o uchyleniu decyzji (autokontrolnej) z dnia [...] września 2011 r. i o odmowie udzielenia wsparcia w odniesieniu do pomidorów na powierzchni 23,96 ha. Na skutek odwołania Prezes Agencji Rynku Rolnego decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] orzekł o uchyleniu ww. decyzji z dnia [...] września 2013 r. i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją Dyrektora OT z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] uchylono decyzję autokontrolną z dnia [...] września 2011 r. odmawiającą udzielenia wsparcia w odniesieniu do pomidorów na powierzchni uprawy 23,96 ha.
Na skutek rozpatrzenia odwołania skarżącego Prezes ARR decyzją z dnia [...] lutego 2014r.nr [...] utrzymał w mocy ww. decyzję Dyrektora Oddziału Terenowego ARR z dnia [...] grudnia 2013 r.
Jak wynika z przytoczonych rozstrzygnięć organu na skutek wznowienia postępowania w odniesieniu do ostatecznej decyzji autokontrolnej z dnia [...] września 2011 r., jej uchylenia i odmowy udzielenia wsparcia finansowego, co nastąpiło ostateczną decyzją Prezesa ARR z [...] lutego 2014 r., w sprawie zaistniała sytuacja, w ramach której w obrocie prawnym w odniesieniu do tego samego wniosku skarżącego, pozostawały dwie wykluczające się decyzje: nieostateczna (przyznająca wsparcie do powierzchni 24,13 ha) z dnia [...] września 2011 r., od której wniesiono odwołanie w dniu 16 września 2011 r. oraz wyżej wskazana ostateczna z dnia [...] lutego 2014 r. (odmawiająca wsparcia).
Oceniając przedmiotową sytuację należy wskazać, że organ I instancji tj. Dyrektor OT uznając istnienie i zasadność przesłanek wznowieniowych określonych treścią art. 145 § 1 pkt 5 kpa, nie miał podstaw do wydania decyzji z dnia [...] grudnia 2013 r. na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 kpa, ponieważ w sytuacji istnienia nieostatecznej decyzji z [...] września 2011 r., której nie obejmowało wznowienie postępowania, nie doszło do prawidłowego rozstrzygnięcia o istocie sprawy.
Należy zauważyć nadto, że skoro postępowanie wznowieniowe dotyczyło decyzji wydanej w trybie autokontroli, jej uchylenie i orzeczenie co do odmowy wsparcia przez organ I instancji decyzją z [...] grudnia 2013 r., doprowadziło do tego, że na skutek jej uchylenia, odżyła decyzja tego organu z [...] września 2011 r. i związanego z nim odwołania, a w związku z kwestią powiązania tych dwóch decyzji z [...] i [...] września 2011 r., pojawiła się również kwestia związku z tą decyzją (z dnia [...] grudnia 2013 r.) treści art. 132 i 133 kpa, które w tym stanie rzeczy, nie mogły mieć już zastosowania. Już choćby te opisane wyżej problemy związane z uchyleniem przez organ decyzji autokontrolnej i odmowie przyznania wsparcia oraz fakt istnienia w dalszym ciągu decyzji z [...] września 2011 r. ,co stanowi o naruszeniu treści art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 151 § 1 pkt 2 kpa, stanowią o konieczności uchylenia przez Sąd zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
Rozstrzygnięcie Sądu powoduje, że ponownie w obrocie pozostaje ostateczna decyzja z dnia [...] września 2011 r. (autokontrola) a nadto w dalszym ciągu aktualne pozostaje postanowienie organu I instancji z dnia [...] lipca 2013 r. o wznowieniu postępowania zakończonego przedmiotową decyzją.
Nakłada to w związku z tym na organ obowiązek dokładnej analizy w zakresie tego, czy w rozpoznawanej sprawie rzeczywiście wystąpiły przesłanki wznowienia postępowania wskazane w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. tj. nowe, istotne okoliczności faktyczne, nieznane organowi w chwili podejmowania decyzji ostatecznej, przyznającej skarżącemu wsparcie w sektorze owoców i warzyw z tytułu kryzysu spowodowanego szczepem bakterii EHEC.
Sąd podkreśla, że NSA dokonał wykładni tego przepisu wskazując, że jeżeli organ wznawia postępowanie, powołując się na wykrycie nieznanej mu nowej okoliczności faktycznej, powinien w toku postępowania przede wszystkim tę okoliczność w sposób bezsporny wykazać.
Organ odniósł się wprawdzie do kwestii przesłanek wznowienia w zaskarżonej decyzji na str. 6, ale przy ponownym rozpoznaniu sprawy powinien dokonać dokładnej analizy wspomnianych przesłanek wznowienia i wykazać jednoznacznie i bezspornie, że istotnie są to okoliczności nowe, istniejące w dacie wydania decyzji, wcześniej mu nieznane oraz, że mają istotne znaczenie dla sprawy, czyli, takie, że rzutują na sposób jej rozstrzygnięcia.
Dokonując oceny wspomnianych przesłanek organ powinien powiązać je z wydanym w tej mierze postanowieniem o wznowieniu postępowania i odpowiedzieć na zarzuty strony, dotyczące ich sformułowania.
Jeżeli organ w toku ponownego rozpoznania sprawy dojdzie do przekonania, że istnieją rzeczywiste przesłanki wznowienia o jakich mowa w art. 145 § 1 pkt 5 kpa wówczas biorąc pod uwagę ramy wznowienia będzie zobowiązany uchylić decyzję z [...] września 2011 r. i umorzyć postępowanie prowadzone w trybie art. 132 kpa, które w takiej sytuacji stanowi niejako postępowanie "wpadkowe", które z racji treści art. 132 i 133 kpa stało się bezprzedmiotowe.
W tym stanie rzeczy zobowiązany będzie do zastosowania art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 kpa. Wyeliminowanie decyzji autokontrolnej w powyższy sposób spowoduje możliwość a zarazem konieczność przedstawienia organowi II instancji odwołania od decyzji organu I instancji z dnia [...] września 2011 r., który dokona oceny jego zasadności na podstawie znanych mu okoliczności faktycznych sprawy.
Na koniec wskazać należy, że decyzja w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej, wymaga również oceny działania organu pod kątem prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 kpa), a w szczególności tego, czy weryfikacji decyzji, na skutek wznowienia postępowania, dokonano w sposób obiektywny i bezstronny.
W związku z tym Sąd wskazuje, że decyzja Dyrektora ARR z [...] września 2011 r. (autokontrola), została podpisana przez pracownika Agencji Rynku Rolnego – R. G. (Dyrektor OT ) tak jak i uprzednia decyzja z [...] września 2011 r.
Następnie, po wznowieniu postępowania zakończonego decyzją ostateczną, Dyrektor ARR R. G. decyzją z [...] czerwca 2013 r. uchylił ww. decyzję z [...] września 2013 r. Po uchyleniu decyzji z [...] czerwca 2013 r. przez organ II instancji, ten sam pracownik organu I instancji po ponownym rozpoznaniu sprawy podpisał decyzję organu z dnia [...] grudnia 2013 r. , która została utrzymana w mocy decyzją Prezesa z [...] lutego 2014 r.
Mając powyższe na względzie, przypomnieć należy, że zgodnie z art. 24 § 1 pkt 5 kpa pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Z kolei, w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że wykładnia art. 24 § 1 pkt 5 kpa dokonana w zgodzie z art. 7 i 8 kpa wymaga, aby pod pojęciem "w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji" rozumieć również sytuacje, w której pracownik organu kontroluje w trybie wznowienia postępowania, czy też stwierdzenia nieważności decyzji prawidłowość wydanej z jego udziałem decyzji, (por. wyroki: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 marca 2012 r,, sygn. akt IV SA/Po 1222/11; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 marca 2013 r., sygn. akt II SA/G1 17/13- dostępne na http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Końcowo wskazać należy, że art. 24 § 1 pkt 5 kpa jest przepisem szczegółowym rozwijającym ogólną zasadę, o której mowa w art. 8 kpa i służy stwarzaniu warunków do bezstronnego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia sprawy przez pracownika organu administracji, a także przez sam organ oraz eliminowania jakichkolwiek wątpliwości w tym zakresie, przez co spełnia funkcję gwarancyjną. Pracownik Agencji Rynku Rolnego – R. G. (Dyrektor OT Agencji Rynku Rolnego w G.), brał udział w wydaniu decyzji pierwotnej. Jeżeli zatem decyzja organu pierwszej instancji została podpisana przez R. G., a decyzją z [...] lutego 2014 r. utrzymana w mocy, to prowadzi to do wniosku, że decyzja z [...] grudnia 2013r., została wydana z naruszeniem prawa, tj. art. 8 i art. 24 § 1 pkt 5 kpa.
Mając wszystkie powyższe okoliczności na uwadze Sąd podkreśla, że organ będzie zobowiązany przy ponownym rozpoznaniu sprawy, kierując się przedstawionymi wskazaniami Sądu do przeanalizowania całego, znajdującego się w aktach sprawy materiału dowodowego i w zależności od wyników postępowania podejmie stosowną, należycie uzasadnioną decyzję. Jednocześnie biorąc pod uwagę konieczność rozważenia przez organ zasadności postępowania wznowieniowego Sąd uznaje za przedwczesne ustosunkowanie się do pozostałych zarzutów skargi.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło