V SA/Wa 2209/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Marek Krawczak, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 29 maja 2017 r. sprawy ze skargi W. Z. na postanowienie Ministra Finansów (obecnie Ministra Rozwoju i Finansów) z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego oddala skargę Przedmiotem skargi W.Z. jest postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2016 r. utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia [...].05.2015 r. umarzające postępowanie w sprawie wstrzymania postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z uwagi na bezprzedmiotowość. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym : Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku W.Z. na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O., obejmujących należności pieniężne z tytułu nieuiszczonych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz Fundusz Pracy. W celu wyegzekwowania należności objętych przedmiotowymi tytułami wykonawczymi organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia [...].05.2015 r. nr [...] dokonał zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. Pismem z dnia 9 marca 2015 r. Skarżący wystąpił do Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w O. o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek oraz o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia jego wniosku. Skarżący podniósł, że sytuacja, w której się znalazł jest wynikiem splotu nieszczęśliwych okoliczności, które uzasadniają przedmiotowy wniosek. Stwierdził, że z uwagi na jego trudną sytuacją materialną konieczność spłaty jakiejkolwiek kwoty, chociażby z tytułu zobowiązań wobec ZUS, spowodowałaby znaczny uszczerbek dla niego i jego rodziny oraz pozbawiłaby go możliwości egzystencji. Skarżący sprecyzował żądanie pismem z dnia 30 marca 2015 r. Dyrektor Izby Skarbowej w O. , dalej także jako "Dyrektor Izby" postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r., nr [...] umorzył postępowanie wszczęte wnioskiem skarżącego z dnia 9 marca 2015 r. o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez ZUS W podstawie prawnej postanowienia powołał art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. Z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: ,,k.p.a.’’) w związku z art. 18 oraz art. 23 § 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1015, ze zm.; dalej: ,,u.p.e.a.’’). Na powyższe rozstrzygnięcie organu I instancji skarżący wniósł zażalenie zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych polegający na nieuwzględnieniu wszystkich jego zarzutów. Podniósł, iż wskutek złożonych przez niego wniosków w chwili obecnej zarówno przed Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w O. jak i Dyrektorem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych toczą się postępowania w przedmiocie umorzenia należności głównych i odsetek z tytułu nieopłaconych podatków i składek. Skarżący powtórzył twierdzenia o swojej trudnej sytuacji materialnej dodając, że jest przewlekle chory i wymaga stałej opieki. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] Minister Finansów utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w O. Uzasadniając swoje rozstrzygniecie organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z art. 23 § 6 u.p.e.a. organy sprawujące nadzór mogą w szczególnie uzasadnionych wypadkach wstrzymać na czas określony czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez nadzorowany organ, z tym że czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne dotyczące innych należności pieniężnych niż pozostających we właściwości urzędów skarbowych, dyrektor izby skarbowej może wstrzymać wyłącznie za zgodą wierzyciela. W ocenie organu odwoławczego zasadne było umorzenie postępowania wszczętego wnioskiem skarżącego o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez ZUS. Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. decyzją z dnia [...].05.2015 r. odmówił umorzenia należności z tytułu składek ZUS. Tym samym zachodzi bezprzedmiotowość postępowania w przedmiocie wstrzymania postępowania egzekucyjnego. W skardze na powyższe postanowienie Ministra Finansów W.Z. wniósł o jego uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania organowi II instancji. Ponadto wniósł o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w O. z [...] stycznia 2014r. "poprzedzającego zaskarżone postanowienie". Skarżący podniósł, że w chwili obecnej toczą się przed Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w O. oraz przed Dyrektorem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. postępowania w przedmiocie umorzenia kwot głównych oraz odsetek powstałych z powodu nieopłacenia zobowiązań z tytułu nieopłaconych podatków oraz z tytułu nieopłaconych składek. Podkreślił swoją złą sytuację materialną stwierdzając, że konieczność spłaty jakiejkolwiek kwoty z tytułu zobowiązań wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych spowodowałaby znaczny uszczerbek dla niego i jego rodziny oraz pozbawiłoby go możliwości egzystencji. Ponadto w chwili obecnej pojawiła się nowa okoliczność w przedmiotowej sprawie związana z tym, że skarżący zmuszony był zakończyć prowadzenie działalność gospodarczej i został wykreślony z ewidencji podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, co przekłada się na pogorszenie jego sytuacji materialnej w stosunku do okresu, w którym była rozpatrywana przedmiotowa sprawa. Skarżący stwierdził także, że z uwagi na jego wiek oraz brak możliwości podniesienia swoich kwalifikacji zawodowych jego sytuacja jest drastyczna i nie ma on realnej możliwości spłaty zobowiązań względem ZUS oraz względem Skarbu Państwa. Tym samym, w ocenie Skarżącego, spełnił on wszystkie przesłanki do umorzenia wobec niego zaległości z tytułu nieopłaconych składek. Ponieważ postępowanie w przedmiocie wniosku o umorzenie zaległości z tytułu nieopłaconych zobowiązań nadal się toczy to, w ocenie Skarżącego, zasadne jest wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, tym bardziej że jego kontynuowanie może narazić go na nieodwracalne negatywne konsekwencje. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie podniesienia wymaga, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli legalności zaskarżonego orzeczenia pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenia, czy organ orzekający w sprawie prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. Ponadto należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do obowiązującego, od dnia 15 sierpnia 2015 r., nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W przedmiotowej sprawie organy rozstrzygały wniosek skarżącego z dnia 9 marca 2015 r. o wstrzymanie czynności egzekucyjnych podjętych w ramach postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez ZUS (należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych) . Przedmiotem oceny sądowej były postanowienia wydane przez organy egzekucyjne pierwszej i drugiej instancji w trybie art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 23 § 6 i art. 18 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005r. nr 229, poz. 1954 ze zm. zwanej dalej u.p.e.a.). Zdaniem Sądu, wbrew twierdzeniom strony skarżącej, zarówno postanowienie pierwszej instancji, jak również postanowienie drugiej instancji odpowiadają prawu. Organy egzekucyjne w uzasadnieniach swych rozstrzygnięć przedstawiły w sposób szczegółowy stan faktyczny sprawy, jak również wyjaśniły dlaczego niemożliwe jest wstrzymanie postępowania egzekucyjnego i Dyrektor Izby Skarbowej umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe. Prawidłowo przy tym wyjaśnił, że organ egzekucyjny może wstrzymać postępowanie egzekucyjne tylko do czasu rozpatrzenia zarzutu – tu do czasu rozpatrzenia wniosku o umorzenie należności . W sprawie W.Z. wniosek o umorzenie dochodzonych w postępowaniu egzekucyjnym należności został już rozpatrzony, zatem złożony wniosek nie mógł być rozstrzygany merytorycznie. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie, organ prawidłowo zastosował przepis art. 105 §1 kpa w związku z art. 18 u.p.e.a., tj. umorzył postępowanie w sprawie. W literaturze podkreśla się, iż przesłanka bezprzedmiotowości wystąpi, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozpoznania danej sprawy w ogóle, bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego, czy też tylko w drodze postępowania administracyjnego, prowadzonego przed tym organem w pierwszej instancji (por. B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wydawnictwo C.H. BECK Warszawa 1996, s. 590; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego OZ w Katowicach z dnia 1 lipca 1999 r., sygn. akt I SA/Ka 2437/97, publ. LexPolonica; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lipca 1986 r., sygn. akt II SA 1829/85, publ. ONSA 1986/2 poz.43). Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać rozstrzygnięcia załatwiającego sprawę. Bezprzedmiotowość postępowania wynikać będzie z kilku różnych przyczyn, które można podzielić na podmiotowe oraz przedmiotowe (por. B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2006, s. 489). Z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Podnieść należy, iż u.p.e.a. w ogóle nie przewiduje wniosku dłużnika o wstrzymanie czynności egzekucyjnych. Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 kwietnia 2009 r. o sygn. akt II FSK 1925/07 (orzeczenie dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Omawiane rozstrzygnięcie jest prawidłowe w świetle stanowiska Sądu wskazującego na brak po stronie dłużnika uprawnienia do skutecznego złożenia wniosku o wstrzymanie egzekucji w trybie art. 23 § 6 u.p.e.a. W sytuacji złożenia jednak takiego wniosku przez dłużnika, postępowanie podlega umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., co miało miejsce w rozpoznawanej sprawie Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę jako nieuzasadnioną, o czym orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a