V SA/Wa 2226/13
WyrokWSA w Warszawie2014-04-11
Skład orzekający: Piotr Kraczowski, Izabella Janson, Barbara Mleczko - Jabłońska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy umowa cywilnoprawna dotycząca przekazania posiadania i prawa użytkowania gruntów rolnych, zawarta przez przedstawiciela ustawowego małoletniego, która przekracza zakres zwykłego zarządu majątkiem, jest nieważna z mocy prawa z powodu braku zgody sądu opiekuńczego, co może stanowić podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że umowa cywilnoprawna dotycząca przekazania posiadania i prawa użytkowania gruntów rolnych, zawarta przez przedstawiciela ustawowego małoletniego, która przekracza zakres zwykłego zarządu majątkiem, jest nieważna z mocy prawa z powodu braku zgody sądu opiekuńczego. Jednakże, sama nieważność tej umowy nie stanowiła podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego, ponieważ nie została stwierdzona prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu, a także nie wystąpiły inne przesłanki wznowienia określone w art. 145 § 1 K.p.a.Stan faktyczny
Skarga dotyczyła decyzji Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) odmawiającej uchylenia decyzji o odmowie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich. Sprawa wywodziła się z wniosku o przyznanie pomocy finansowej złożonego przez J.G., który następnie wycofała część działek. A.J. złożyła własny wniosek, deklarując przejęcie posiadania działek od J.G. na podstawie umowy cywilnoprawnej. Organy ARiMR odmówiły przyznania pomocy, uznając umowę za nieważną z powodu przekroczenia zwykłego zarządu majątkiem małoletniej J.G. bez zgody sądu opiekuńczego. Po odmowie przyznania pomocy, A.J. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji oraz o wznowienie postępowania. Wniosek o wznowienie postępowania został rozpoznany, a organ odmówił uchylenia decyzji.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Piotr Kraczowski (spr.), Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Barbara Mleczko - Jabłońska, Protokolant st. sekr. sąd. - Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi A.J. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania; oddala skargę.
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez A.J., jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego (OR) Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) we Wrocławiu z dnia [...] lutego 2013 r. znak [...] o odmowie uchylenia decyzji Dyrektora OR ARiMR we W. z dnia [...] stycznia 2012 r. dotyczącej odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2010.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:
W 12 kwietnia 2010 r. J.G. reprezentowana przez przedstawiciela ustawowego T. G. złożyła do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z siedzibą w L. wniosek o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2010 r. We wniosku zadeklarowano jedenaście działek rolnych o łącznej powierzchni 21.79 ha. Przedmiotowy wniosek w dniu 22 kwietnia 2010 r. został przekazany do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O.
W dniu 7 czerwca 2010 r. T.G. działając jako przedstawiciel ustawowy J.G. wycofał z wniosku o przyznanie płatności działki rolne oznaczone symbolami: AAD, AAE, AAF położne na działkach ewidencyjnych nr 252 i 248/2 o powierzchni odpowiednio: 1.54 ha, 1 ha i 1.07 ha.
Następnie w dniu 17 czerwca 2010 r. A.J. złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w B. wniosek o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w przypadku przeniesienia posiadania wszystkich działek rolnych lub ich części położnych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Do wniosku załączyła oświadczenie przejmującego posiadanie działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW. Wynikało z niego, że w dniu 31 maja 2010 r. przejęła od J.G. posiadanie 88,32 ha gruntów rolnych i zobowiązała się do kontynuowania działalności rolniczej do końca okresu objętego zobowiązaniem przez poprzedniego posiadacza. Do wniosku załączono również umowę z dnia 31 maja 2010 r. przekazania posiadania i prawa użytkowania gruntów rolnych, na mocy której T.G., jako przedstawiciel ustawowy J.G. przekazał A.J. działki rolne, wśród których dziewięć z oznaczeniem AT, AU, AW, AX, AY, AZ, AAA, AAB, AAC o łącznej powierzchni 18,18 ha położonych było na obszarach ONW.
W dniu 2 sierpnia 2010 r. A.J. złożyła w BP ARiMR w O. zmianę do wniosku o przyznanie płatności ONW, w której wskazała do płatności ONW dziewięć ww. działek rolnych.
Pismem z dnia 31 stycznia 2011 r. Prezes ARiMR wskazał, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosku A.J. jest Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O.
Decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2011 r. Kierownik BP ARiMR w O. odmówił A. J. przyznania płatności ONW za 2010 r. Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji wskazał m.in., że w jego ocenie nie doszło do przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego w całości.
Po rozpoznaniu odwołania strony decyzja ta została w dniu 6 września 2011 r. uchylona przez Dyrektora [...] OR ARiMR we W.
Rozpoznając sprawę ponownie organ I instancji pismem z dnia 5 października 2011 r. zwrócił się do A.J. oraz J.M., jako osób pozostających w konflikcie kontroli krzyżowej, o wyjaśnienie faktycznego użytkowania gruntów położonych na działce ewidencyjnej nr 31.
W odpowiedzi A.J. wskazała, że poprawnie zadeklarowała do płatności sporną działkę rolną. Z kolei J.M. złożył oświadczenie, iż we wniosku o dopłaty omyłkowo podał całą powierzchnię działki 31, podczas gdy użytkuje 0,87 ha na działce 30/2.
Decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. Kierownik BP ARiMR w O. odmówił A.J. przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2010. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał w szczególności, że nie doszło do skutecznego przeniesienia posiadania działek rolnych. Umowa przekazania gruntów rolnych zawarta pomiędzy J.G. reprezentowaną przez przedstawiciela ustawowego T.G., a A.J. jest bowiem nieważna i nie może wywoływać skutków prawnych. Organ wskazał, że czynność ta przekraczała zakres zwykłego zarządu majątkiem J.G., dlatego też zgodnie z art. 101 § 3 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 1964 r.. nr 9, poz. 59 z późn. zm.) wymagała zgody sądu opiekuńczego. Ponieważ zgoda ta nie została wyrażona przedmiotowa umowa jest nieważna.
Rozpoznając odwołanie A.J. organ II instancji decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. utrzymał powyższe rozstrzygnięcie w mocy.
W dniu 6 lutego 2012 r. strona wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji z [...] stycznia 2012 r. oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
Jednocześnie także w dniu 6 lutego 2012 r. A.J. złożyła również wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego, zakończonego ww. decyzją ostateczną z [...] stycznia 2012 r.
Następnie po złożeniu ww. wniosków w trybie nadzwyczajnym, A.J. [...] lutego 2012 r. wniosła skargę na decyzję z dnia [...] stycznia 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. (Sygn. akt III SA/Wa 137/12), który postanowieniem z 25 kwietnia 2012 r. zawiesił postępowanie w sprawie wskazując, iż przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego, zostało zainicjowane postępowanie zmierzające do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji oraz do wznowienia postępowania w sprawie.
Rozpoznając wskazany wyżej wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Prezes ARiMR odmówił stwierdzenia nieważności decyzji powołanych we wniosku strony. Po rozpoznaniu odwołania Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] września 2012 r. utrzymał w mocy decyzję Prezesa ARiMR stwierdzając w uzasadnieniu, że decyzja Dyrektora OR ARiMR z dnia [...] stycznia 2012 r. oraz poprzedzająca ją decyzja Kierownika BP ARiMR z dnia [...] listopada 2011 r. nie są dotknięte wadami, których wystąpienie zgodnie z art. 156 § 1 k.p.a. powodowałoby konieczność stwierdzenia ich nieważności. Od decyzji Ministra została wniesiona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (sygn. akt V SA/Wa 3024/12). Wyrokiem z dnia 7 sierpnia 2013 r. oddalono skargę. Wyrok ten został zaskarżony skargą kasacyjną – sprawa o sygn. akt II GSK 69/14. W sprawie tej nie został jeszcze wyznaczony termin rozprawy.
Rozpoznając wskazany wyżej wniosek o wznowienie postępowania Dyrektor OR ARiMR w W. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2013 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1,4,5,7 stwierdzając, iż dochowane zostały przesłanki formalne złożonego wniosku wznowił postępowanie administracyjne zakończone decyzją ostateczną z dnia [...] stycznia 2012 r.
Dokonując następnie merytorycznej oceny wniosku o przedmiotowe wznowienie postępowania Dyrektor OR ARiMR w W. decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. znak [...] odmówił uchylenia wymienionej wyżej decyzji z [...] stycznia 2012 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wyjaśniono m.in., iż żadna ze wskazanych we wniosku podstaw nie potwierdza zaistnienia przesłanek określonych treścią powoływanego przepisu art. 145 § 1 pkt 1,4,5 i 7. Odnosząc się do powoływanych okoliczności wskazano, iż przekroczenie uprawnień przy zarządzeniu majątkiem małoletniej nie było następstwem użycia fałszywego dowodu. Brak również podstaw do twierdzeń, iż strona pozbawiona była prawa udziału w sprawie lub że zachodzi w sprawie jakiekolwiek zagadnienie wstępne. W ocenie organu umowa cywilnoprawna dotycząca przeniesienia posiadania i prawa użytkowania gruntów rolnych wbrew twierdzeniom strony skarżącej nie wymagała stwierdzenia nieważności orzeczeniem Sądu, bowiem jako naruszająca przepis bezwzględnie obowiązujący nieważna jest z mocy prawa.
Rozpoznając odwołanie od ww. decyzji Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji przytoczono dotychczasowy stan faktyczny sprawy, zasadnicze zarzuty odwołania oraz treść mających w sprawie zastosowanie przepisów prawa. Odnosząc się do meritum sprawy podtrzymano argumentację wskazywana przez organ I instancji odnosząc się przy tym do zarzutów odwołania.
W zakresie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1 kpa powołując się na dołączone do sprawy wyroki Sądów powszechnych wyjaśniono, iż czynność przekraczająca zarząd majątkiem dziecka wymaga zawsze każdorazowego zezwolenia i nie może być konwalidowana. Tym samym brak w ocenie organu podstaw do uznania, iż przedmiotowe rozstrzygnięcie oparte zostało na fałszywych dowodach, bowiem wskazana wyżej umowa cywilna nie została uznana jako dowód w sprawie. W zakresie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 kpa uznano, iż nie toczyło się żadne odrębne postępowanie w którym strona pozbawiona byłaby prawa do udziału w sprawie. Zdaniem organu nie wyszły również na jaw jakiekolwiek istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nie znane organowi (art. 145 § 1 pkt 5). Odnosząc się natomiast do przesłanek z art. 145 § 1 pkt 7 kpa organ II instancji wyjaśnił, iż powoływane przez A.J. postępowanie prowadzone przez Prokuraturę Rejonową w B. oraz w O. (odpowiednio: I [...], oraz I [...]) nie stanowiło zagadnienia wstępnego, bowiem w żadnej mierze nie odnosiło się do okoliczności uzasadniających zastosowanie art. 145 § 1 pkt 7 kpa.
W skardze na powyższą decyzję A.J. wniosła o jej uchylenie lub stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi podniosła m.in. iż: wszystkie decyzje wydane wobec skarżącej przez Kierownika BP ARiMR w O. i Dyrektora OR ARiMR w W. z uwagi na ich wydanie przez organ niewłaściwy są nieważne, organ orzekający w sprawie bezpodstawnie badał ważność umowy cywilnoprawnej [wg skarżącej ARiMR nie ma prawa do badania prawa posiadania gruntów przez rolników], pominięto okoliczność badania przez Prokuratora oświadczeń T.G. w przedmiocie posiadania przedmiotowych gruntów rolnych i utajniono tą okoliczność przed stroną, w toku postępowania wezwano stronę do wykonania czynności niewykonalnej [tj do złożenia pełnomocnictwa J.G. udzielonego T.G. i oparcie na fakcie nie wykonania tej czynności podjętego rozstrzygnięcia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
W piśmie z dnia [...] października 2013 r. skarżąca odnosząc się do odpowiedzi organu na skargę podtrzymała zasadnicze zarzuty podniesione w skardze. W uzasadnieniu pisma podniesiono szereg okoliczności odnoszących się do kwestii badanego sporu kompetencyjnego w sprawie oraz oparcia rozstrzygnięcia na błędnych ustaleniach faktycznych. Wyliczono także, powołując się przy tym na wyroki wydane w innych sprawach, nowe okoliczności jakie pojawiły się zdaniem skarżącej w sprawie [małoletnia nie może udzielić pełnomocnictwa, brak możliwości wyrażenia zgody przez Sąd na dokonywanie wszelkich czynności na rzecz małoletniej, przekazanie posiadania jest czynnością faktyczną]. Skarżąca wyjaśniła także, iż wskazywane utajnienie przez organy ARiMR przed skarżącą wydanych przez Prokuratorów w O. i B. rozstrzygnięć oddalających pomówienia o usiłowanie wyłudzenia płatności poprzez składanie fałszywych oświadczeń dot. gruntów rolnych, miało na celu bezkarne ponawianie tych pomówień w uzasadnieniach decyzji o odmowie przyznania płatności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Sąd administracyjny zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tego artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 dalej powoływanej jako p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.
Przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie można organom skutecznie zarzucić, iż przy rozstrzyganiu sprawy naruszyły obowiązujące przepisy prawa procesowego i materialnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy i uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji.
Na wstępie rozważań przede wszystkim wskazać należy, że zaskarżone rozstrzygnięcie wydane zostało w wyniku wznowienia przez organ postępowania zakończonego ostateczną decyzją Dyrektora [...] OR ARiMR we W. z [...] stycznia 2012 r. Wyjaśnić przy tym trzeba, iż organ administracyjny rozpoznając wniosek strony z dnia 6 lutego 2012 r., w którym powołano się na zaistnienie przesłanek wznowieniowych określonych przepisem art. 145 § 1 pkt 1,4,5 i 7, wznowił postępowanie z uwagi na stwierdzenie warunków formalnych wniosku a następnie badając merytorycznie zasadność wniosku o wznowienie w oparciu o powoływane przez stronę przesłanki odmówił zmiany ww. decyzji ostatecznej.
Podkreślenia w tym miejscu wymaga, iż strona skarżąca przed wniesieniem skargi na decyzję z dnia [...] stycznia 2012 r. (sprawa z tej skargi zawieszone jest obecnie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu Sygn. akt III SA/Wa 137/12), zwróciła się o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji oraz o wznowienie postępowania celem uchylenia decyzji dotychczasowej. Skarżąca wszczęła tym samym dwa odrębne tryby wzruszenia decyzji ostatecznej, które rozpoznawane były niezależnie przez organy administracyjne orzekające w sprawie (Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi – sprawa dotycząca stwierdzenia nieważności badana przed tut. Sądem pod sygn. akt V SA/Wa 3024/12, oraz Prezes ARiMR – sprawa niniejsza). Wyjaśnić tutaj należy, iż w ocenie Sądu badającego sprawę niniejszą tryby nadzwyczajne weryfikacji decyzji ostatecznych w ustalonym tutaj stanie faktycznym nie są w stosunku do siebie konkurencyjne, ponieważ uruchomienie każdego z nich oparte jest na innych przesłankach. Oba wskazane wyżej tryby mogły zatem zostać przez skarżącą uruchomione jednocześnie i brak jest ustawowych przeszkód do rozpoznania przez Sąd zarówno skargi na decyzję wydaną w przedmiocie stwierdzenia nieważności jak i na skargi na decyzję odmawiającą uchylenia decyzji z [...] stycznia 2012 r. po wznowieniu sprawy.
W ocenie Sądu zasadne było zatem rozpoznanie sprawy niniejszej pomimo tego, iż wyrok tut. Sądu z dnia 7 sierpnia 2013 r. Sygn. akt V SA/Wa 3024/12 oddalający skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej z [...] stycznia 2012 r. nadal nie jest prawomocny.
Przechodząc do przedstawienia motywów podjętej przez Sąd oceny sprawy niniejszej wyjaśnić należy, że wznowienie postępowania stanowi odstępstwo od ogólnej zasady trwałości decyzji, ustanowionej w art. 16 k.p.a. Postępowanie wznowieniowe ma charakter nadzwyczajny, odrębny od postępowania zwykłego, zakończonego decyzją ostateczną. Jego przedmiotem jest przeprowadzenie kontroli prawidłowości decyzji, wydanej w postępowaniu zwykłym, ale tylko w przypadku, gdy postępowanie, w którym
zapadła ta decyzja dotknięte jest jedną z kwalifikowanych wad wyliczonych w art. 145 § 1 k.p.a. Przepis ten wymienia w sposób wyczerpujący przesłanki wznowienia postępowania, które są związane z kwalifikowaną wadliwością postępowania, powodującą możliwość ponownego rozpatrzenia sprawy w celu sprawdzenia, czy stwierdzona wada postępowania nie wpłynęła na treść decyzji i w konsekwencji wyeliminowanie rozstrzygnięcia wadliwego.
Wskazać także należy, iż przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania organ administracji bada wyłącznie czy wniosek taki oparty jest o ustawowe przesłanki wznowienia, enumeratywnie wymienione w art. 145 § 1 k.p.a. oraz czy został wniesiony z zachowaniem terminów wymienionych w art. 148 k.p.a. Obowiązkiem organu przed wszczęciem postępowania w sprawie wznowienia jest zatem ocena dopuszczalności wznowienia postępowania. Na tym etapie organ ocenia jedynie, czy wystąpiły kumulatywnie przesłanki podmiotowe (czy wniosek złożyła osoba posiadająca przymiot strony) oraz przedmiotowe (czy sprawa została zakończona decyzją ostateczną), a także czy zachowany został określony przez ustawodawcę termin złożenia wniosku przez stronę. Na tym etapie nie jest natomiast dopuszczalne badanie, czy rzeczywiście wystąpiły przesłanki wymienione w art. 145 § 1 k.p.a., czy 145a k.p.a. Ta kwestia jest przedmiotem oceny już w postępowaniu wznowieniowym, otwierającym się po wydaniu postanowienia o wszczęciu postępowania. W sytuacji zatem gdy oba ww. warunki formalne zostaną spełnione organ administracyjny - tak jak miało miejsce w przedmiotowej sprawie – wznawia postępowanie administracyjne i wydaje decyzję w której odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej (gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b), albo uchyla decyzję dotychczasową (gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b), i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.
Mając na uwadze, iż w sprawie niniejszej organ administracyjny odmówił uchylenia dotychczasowej decyzji administracyjnej rozpoznając sprawę należało dokonać oceny zasadności działań organu w oparci o wskazane przez stronę przesłanki wznowienia postępowania.
Zgodnie z art. 145 § 1 Kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli:
1) dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe;
2) decyzja wydana została w wyniku przestępstwa;
3) decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27 Kpa;
4) strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu;
5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję;
6) decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu;
7) zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2 Kpa);
8) decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione.
W przedmiotowej sprawie strona skarżąca powoływała się na przesłanki wznowienia określone w art. 145 § 1 pkt 1, 4, 5 i 7 Kpa, przy czym wskazać należy, iż w toku postępowania (zarówno administracyjnego jak i sądowoadministracyjnego) skarżąca prezentowała argumentację, która nie odnosi się do niniejszego postępowania ale która dotyczy kilku innych postępowań toczących się z udziałem skarżącej (m.in. przesłanki odmowy stwierdzenia nieważności, zarzuty dotyczące ustaleń faktycznych sprawy zakończonej decyzją z [...] stycznia 2012 nieobjęte przesłankami wznowieniowymi itp.). W ocenie Sądu z racji powoływania okoliczności dotyczących wielu postępowań (de facto wielu wątków jednego zasadniczego postępowania) odnosząc się do stanowiska strony skarżącej szczegółowego wyjaśnienia wymagało przede wszystkim omówienie kwestii dotyczących wskazanych wyżej przesłanek wznowieniowych (art. 145 § 1 pkt 1, 4, 5 i 7) oraz sygnalizacyjne jedynie ukierunkowanie strony co do odpowiedzi na zarzuty nie mieszczące się w zakresie przedmiotowej sprawy.
Ustosunkowują się zatem do zarzutu odnośnie przesłanki wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 1 Kpa zasadnie organ uznał, iż podana przez stronę okoliczność oparcia się przez organ na fałszywym domniemaniu o przekazaniu A.J. gruntów które nie są majątkiem małoletniej J.G., nie może być potraktowane jako oparcie sprawy na fałszywym dowodzie. Warunkiem wznowienia postępowania na tej podstawie jest bowiem wystąpienie fałszywego (tj. sfałszowanego) dowodu, które powinno zostać stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu, a dowód ten musiał być podstawą ustalenia istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych. Słusznie uznano tutaj, iż akta przedmiotowej sprawy nie potwierdzają aby okoliczność dotycząca przekroczenia (lub też braku przekroczenia) zwykłego zarządu majątkiem małoletniej była wynikiem wystąpienia fałszywego dowodu, którego sfałszowanie ponadto zostałoby stwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu lub innego organu. Inaczej mówiąc brak jest podstaw aby w przedmiocie trybu nadzwyczajnego jakim jest wznowienie postępowania badać okoliczności dotyczące kwestii słuszności danego dowodu nie kwestionując przy tym jego autentyczności. Zgoda lub też brak zgody na dane rozumienie jakiekolwiek okoliczności faktycznej pozostaje bez znaczenia dla oceny sprawy pod kątem przesłanek wznowieniowych. Tym samym nie można uznać, iż okoliczność innego rozumienia przez stronę danej obiektywnej okoliczności faktycznej (fakt zawarcia ww. umowy i ocena jej skuteczności) stanowić może podstawę zmiany stanowiska organu. Kwestia odpowiedzi na pytanie kto właściwie interpretuje konsekwencję niekwestionowanej (w znaczeniu faktycznym) okoliczności zawarcia przedmiotowej umowy stanowić będzie przedmiot postępowania ze skargi na decyzję z dnia [...] stycznia 2012 r. o odmowie przyznania płatności ONW A.J. za 2010 r. Argumentacja skarżącej w omawiany tutaj zakresie (znacznie umowy dla oceny posiadania) pozostaje bez wpływu dla oceny przedmiotowej sprawy i wina zostać przedstawiona w postępowaniu dotyczącym skargi na decyzję [...] stycznia 2012 r. O odmowie przyznania wnioskowanej płatności.
W zakresie drugiej z powoływanych przesłanek wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 Kpa, strona wskazywała, że bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu w przedmiocie unieważnienia umowy przekazania gruntów. Skarżąca precyzując tutaj swoje zarzuty wyjaśniła, iż organ bezpodstawnie dokonał oceny skuteczności prawnej przedmiotowej umowy z 31 maja 2010 r. czemu dał wyraz w uzasadnieniu ww. decyzji z [...] stycznia 2012 r. Zdaniem skarżącej celem zakwestionowania ważności tej umowy organ winien wszcząć stosowne postępowanie przed Sądem powszechnym a ponieważ tego nie zrobił uniemożliwił stronie wzięcie udziału w takim potencjalnym postępowaniu. Prezentowane tutaj twierdzenia skarżącej nie zasługują na aprobatę. Przede wszystkim zwrócić tutaj należy uwagę, iż w sprawie nie toczyło się żadne postępowanie w którym skarżąca pozbawiona byłaby swojego udziału. Sam fakt powoływanej przez stronę ewentualności prowadzenia takiego postępowania nie stanowi realizacji omawianej tu przesłanki wznowienia postępowania. Istotę stanowi tutaj bowiem brak udziału strony w danym przeprowadzonym już postępowaniu. Brak udziału polega bowiem na zaistnieniu jednej z nstp. okoliczności: a) brak zawiadomienia o wszczęciu postępowania z urzędu lub na wniosek innej strony, b) zawiadomienie o wszczęciu, ale brak wezwania do udziału w czynnościach postępowania wyjaśniającego albo niezapewnienie wbrew przepisom prawa aktywnego udziału w takich czynnościach, c) niezawiadomienie o wniesieniu odwołania i przebieg takiego postępowania bez udziału strony, także w trybach nadzwyczajnych (B. Adamiak (w:) Komentarz, 2014, s. 586). Nie można zatem uznać, iż zrealizowane tutaj zostały przesłanki z art. 145 § 1 ust. 4) kpa. Podobnie jak w powyższych wyjaśnieniach w ocenie Sądu, okoliczności dotyczące nieprawidłowego prowadzenia postępowania dowodowego w kontekście nieprzeprowadzenia lub nieprawidłowego przeprowadzenia danych czynności dowodowych stanowić winny przedmiot rozpoznania w sprawie ze skargi na decyzję z [...] stycznia 2012 r. a tym samym pozostają bez znaczenia dla oceny przedmiotowej sprawy.
Zasadnie organy administracyjne stwierdziły, iż nie zachodzi również przesłanka wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 Kpa, bowiem w przedmiotowej sprawie nie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Dokonując oceny tej przesłanki wskazać należy, iż przy ocenie przesłanek wznowienia postępowania, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., najistotniejszym warunkiem jest istnienie tych okoliczności i dowodów w dacie podejmowania decyzji ostatecznej. Musiały więc one istnieć w dniu wydania decyzji i nie być znane organowi, który wydał decyzję (por. wyrok NSA z dnia 16 listopada 2010 r., II GSK 986/09, LEX nr 746382). Podkreślić tutaj należy, iż przez okoliczności faktyczne należy rozumieć zdarzenie niezależne od treści przepisów prawa, a tym bardziej wykładni prawa (por. M. Pułło, Nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody jako podstawa wznowienia postępowania administracyjnego, PiP 2004, z. 8, s. 52). Z zakresu tego wyklucza się zatem okoliczność prawną, gdyż treść przepisów prawa powinna być znana organowi (por. A. Ziółkowska, Skutki wyjawienia nowych okoliczności i nowych dowodów w jurysdykcyjnym postępowaniu administracyjnym, Administracja 2010, nr 2, s. 81). Ponieważ treść argumentacji strony skarżącej odnosi się tutaj do okoliczności dotyczących wykładni prawa tj. rozumienia skuteczności prawnej umowy z 31 maja 2010 r. oraz kwestii dotyczących właściwości organów orzekających w sprawie, brak jest podstaw do uznania zasadności zgłaszanego tutaj zarzutu. Zdaniem Sądu brak podstaw aby uznać iż wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji.
Wyjaśnić tutaj także należy, iż całość argumentacji dotyczącej kwestii właściwości (tutaj zarzucanego braku tej właściwości) organów administracyjnych orzekających w sprawie i kwestia powoływanych przy tym orzeczeń Sądów stanowiła już przedmiot rozważań Sądu rozpoznającego skargę skarżącej w zakresie odmowy stwierdzenia nieważności postepowania administracyjnego - sygn. akt V SA/Wa 3024/12.
Zdaniem Sądu brak także podstaw do stwierdzenia przesłanek z treści przepisu art. 145 § 1 pkt 7 kpa. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej, w sprawie nie wystąpiło zagadnienie wstępne bowiem w rozpatrzenie sprawy przyznania stronie płatności ONW na rok 2010 i wydanie decyzji nie zależało od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd i zagadnienie to nie zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji.
Wyjaśnić tutaj należy, iż przez zagadnienie wstępne, do którego ustawodawca odwołał się w art. 145 § 1 pkt 7 k.p.a., należy rozumieć taką kwestię prawną, która sama w sobie może być przedmiotem odrębnego postępowania. Nadto, postępowania prowadzonego przez inny organ lub sąd. Wydanie zaś orzeczenia merytorycznego w sprawie winno być ściśle uzależnione od uprzedniego rozstrzygnięcia tego zagadnienia wstępnego. Zasadnie organ wyjaśniał tutaj, iż postępowanie Prokuratury Rejonowej w B. o odmowie wszczęcia dochodzenia wydane w sprawie o sygn. akt I Ds. 517/10, utrzymane w mocy postanowieniem Sądu Rejonowego w B. Wydział II Karny z dnia 14 czerwca 2010 r., sygn. akt II Kp 157/10, dotyczyło sprawy wprowadzenia w błąd instytucji upoważnionej do legitymowania co do miejsca zamieszkania przez T. G. oraz oszustwa przy składaniu wniosków o wpis do ewidencji producentów w celu uzyskania dofinansowania z ARiMR, w związku ze wskazaniem we wniosku adresu, pod którym jak ustalono, wnioskodawca nie zamieszkuje. Przedmiotowe postanowienie nie odnosi się zatem, wbrew twierdzeniom strony do ustalenia, "czy T.G. naruszył prawo dokonując czynności prawnych i materialnych w imieniu swej córki J.G.". Natomiast postanowienie Z-cy Prokuratora Prokuratury Rejonowej w O. z dnia 31 marca 2011 r. w sprawie o sygn. akt [...] dotyczyło umorzenia śledztwa w sprawie wyłudzenia i usiłowania wyłudzenia płatności w okresie od 2006 roku do 2010 roku przez T. i B.G. na szkodę ARiMR w związku z dokonywanym fikcyjnym podziałem gospodarstwa na kilka gospodarstw, aby uzyskać płatności bez zmniejszeń przewidzianych w przepisach prawa. W uzasadnieniu przedmiotowego postanowienia wskazano, że "przekroczenie zwykłego zarządu majątkiem dziecka nie jest spenalizowane jako przestępstwo" i "nawet gdyby przyjąć, że B. i T.G. swoim działaniem przekroczyli zwykły zarząd majątkiem małoletnich dzieci, to nie rodzi to skutków karnych a jedynie skutki prawne w postaci nieważności zawartych przez nich umów". Stosownie do powyższego, bezpodstawne jest stwierdzenie skarżącej, która odnosząc się do kwestii ustalenia "czy T.G. naruszył prawo dokonując czynności prawnych i materialnych w imieniu swej córki J. G." wskazuje, iż "Prokuratorzy i Sąd nie dopatrzyli się w działaniach T.G. jakiegokolwiek naruszenia prawa" . Nie można zatem twierdzić, iż "zagadnienie wstępne Prokurator rozstrzygnął korzystnie dla strony", bowiem w istocie nie ma skutecznego prawnie związku pomiędzy tymi postępowaniami. Odnosząc się tutaj do pisma skarżącej z dnia 15 października 2013 r. wskazać należy, iż sama skarżąca w treści tego pisma złożyła wyjaśnienia w omawianym zakresie określając, iż postepowania obu prokuratorów orzekających w ww. postępowaniach dotyczyły "wyjaśnienia bezpodstawnych pomówień" szkalujących T.G.. Nie ulega zatem wątpliwości Sądu, iż przedmiot wskazywanych postępowań (bez względu na ich wynik) pozostaje bez wpływu na treść zaskarżonej decyzji wobec czego brak podstaw do uznania słuszności zarzutu spełnienia przesłanek z art. 145 § 1 ust. 7) kpa.
Sąd nie stwierdził ponadto, iż organy administracji w niniejszej sprawie prowadziły postępowanie z obrazą przepisów postępowania administracyjnego wymienionych w skardze, a w szczególności przepisów regulujących zebranie i ocenę materiału dowodowego. W ocenie Sądu orzekające w sprawie organy wykonały wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co znalazło wyraz w uzasadnieniach wydanych przez nie decyzji.
Reasumując zatem organy administracyjne orzekające w sprawie słusznie uznały, że zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy był wystarczający do wydania decyzji o odmowie uchylenia po wznowieniu decyzji z [...] stycznia 2012 r. bowiem brak jest podstaw do stwierdzenia powoływanych we wniosku o wznowienie przesłanek
Z tych względów, w oparciu o art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło