V SA/Wa 2240/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA -Piotr Piszczek, Sędzia WSA -Irena Kudiura, Asesor sądowy WSA -Michał Sowiński (spr.), Protokolant -Michał Petranik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2005 r. sprawy ze skargi W. R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia ... czerwca 2004 r. Nr ... w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz W. R. w P. kwotę ... (...) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Na podstawie zgłoszenia celnego wg SAD nr ... z ... stycznia 2004 r. dokonanego przez W. R. w P. za pośrednictwem Agencji celnej “...", procedurą dopuszczenia do obrotu objęto tkaninę syntetyczną 100% ... pochodzącą z ..., na warunkach zadeklarowanych w zgłoszeniu, czyli ze stawką celną konwencyjną w wysokości 9%. Do zgłoszenia dołączone zostały m.in. umowa sprzedaży z ...12.2003 r. zawarta pomiędzy firmą ... LTD z ... a skarżącym, wystawiona przez eksportera faktura z ...12.2003 r. nr ... oraz świadectwo pochodzenia na Formularzu A z ...12.2003 r. nr ... W wyniku przeprowadzonej po przyjęciu zgłoszenia celnego kontroli stwierdzono, iż w polu 12 świadectwa FORM A wpisano jako kraj przeznaczenia ..., co powoduje, iż świadectwo nie jest wystawione prawidłowo, a w konsekwencji nie może być uznane za dowód pochodzenia w rozumieniu § 13 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz. U. Nr 130, poz. 851 oraz z 1998 r. Nr 138, poz. 890). W związku z powyższym, Naczelnik Urzędu Celnego w W. decyzją z ... stycznia 2004 r. nr ... uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe w zakresie dotyczącym zastosowanej stawki cła oraz określenia kwoty wynikającej z długu celnego, uznając, iż właściwą do zastosowania stawką jest stawka autonomiczna w wysokości 30%. Orzekając w sprawie na skutek odwołania strony, Dyrektor Izby Celnej w W. decyzją z ... czerwca 2004 r. nr ... utrzymał w mocy decyzję organu celnego pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, iż stanowiący załącznik do zgłoszenia celnego dowód pochodzenia w postaci świadectwa FORM A został wystawiony na potrzeby eksportu towaru z ... na ..., a nie do Polski. Nie można zatem w oparciu o ten dokument zastosować stawki celnej konwencyjnej, ponieważ z jego treści wynika, iż odbiorcą importowanego towaru jest firma z .... Podkreślono, iż świadectwo zostało wystawione na potrzeby handlu z ..., co oznacza, że ... władze celne, które wystawiły świadectwo, potwierdziły ... pochodzenie towaru w oparciu o reguły pochodzenia określone w przepisach prawa obowiązujących z .... Dyrektor Izby Celnej podniósł, że zakwestionowane świadectwo zawiera niespójne i nierzetelne dane. Zostało ono wystawione na towar eksportowany z ... do ..., natomiast w polu 10 wpisano fakturę nr ... potwierdzającą zawarcie umowy sprzedaży między firmą koreańską a firmą polską. Powyższa sprzeczność w ocenie organu podważa wiarygodność i rzetelność przedmiotowego dokumentu. Ponadto, organ celny zauważył, iż umowa sprzedaży została zawarta w dniu ...12.2003 r., a zatem przed wyeksportowaniem towaru i przed legalizacją świadectwa pochodzenia przez ... władze celne, która miała miejsce ...12.2003 r. Skoro zatem warunki sprzedaży zostały uzgodnione przez skarżącego dopiero po dokonaniu transportu towaru do ..., na co wskazuje treść wyjaśnień zawartych w odwołaniu, to przyjąć należy, iż faktura wpisana w polu 10 świadectwa nie jest tą samą fakturą, która została przedłożona przez stronę do zgłoszenia celnego. Odnosząc się do przedstawionych przez skarżącego w załączniku do odwołania wyjaśnień eksportera towaru, iż ostatecznym miejscem przeznaczenia towaru objętego świadectwem pochodzenia załączonym do zgłoszenia była ..., lecz z powodu trudności finansowych nabywcy towar musiał pozostać w polskim składzie celnym, organ II instancji uznał, iż wyjaśnienia te pozostają w sprzeczności zarówno z fakturą, jak i umową sprzedaży, które to dokumenty podpisane zostały przed datą legalizacji świadectwa pochodzenia i nie przewidywały udziału jakiegokolwiek białoruskiego kontrahenta w transakcji handlowej ani nie wskazywały ... jako ostatecznego miejsca przeznaczenia towaru. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Celnej w W. i poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w W., zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie: – przepisów prawa materialnego tj. przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia, a w szczególności przepisów § 11, § 13 oraz 20a tego rozporządzenia poprzez ich niewłaściwe zastosowanie; – przepisów postępowania tj. art. 121 § 1, 122, 124, 180, 194 oraz 210 Ordynacji podatkowej poprzez ich niezastosowanie; – wynikającej z konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawnego zasady uwzględniania z urzędu przy załatwianiu sprawy interesu społecznego i słusznego interesu strony. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że mylna decyzja organu celnego wynika z błędnego zrozumienia stanu faktycznego w sprawie. Początkowo nabywcą towaru miała być spółka .... Taką też informację przekazał ... pośrednik eksporterowi - spółce ...j. Gdy jednak okazało się, iż nabywca białoruski nie dysponuje środkami finansowymi na zakup towaru, spółka ... rozpoczęła poszukiwania innego nabywcy i w dniu ...12.2003 r. zawarła kontrakt ze skarżącym. Na skutek omyłki strony ...j, spowodowanej ogromną skalą sprzedaży eksportowej, w świadectwie pochodzenia wpisano niewłaściwy kraj przeznaczenia. Skarżący zaznaczył, iż świadectwo załączone do zgłoszenia spełnia łącznie wszystkie warunki, o których mowa w § 13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. Powołany przepis nie zawiera bowiem przesłanki wpisania kraju przeznaczenia jako warunku prawidłowości świadectwa pochodzenia. Skoro zatem organ miał wątpliwości co do prawidłowości danych zawartych w świadectwie to powinien był skorzystać z możliwości weryfikacji danych, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. W ocenie skarżącego, wystąpienie na podstawie § 20a ww. rozporządzenia do władz ... mogło całkowicie wyjaśnić przedmiotową sprawę. Indonezyjski organ celny rektyfikowałby bowiem przedmiotowe świadectwo w ten sposób, iż wskazałby Polskę jako kraj nadania, zgodnie z danymi wynikającymi z faktury. Organ II instancji, przyjmując stanowisko najbardziej niekorzystne dla skarżącego i wydając decyzję, która narusza jego interes dopuścił się zatem istotnych naruszeń zasad postępowania poprzez nie wyjaśnienie z własnej inicjatywy przedmiotowej sprawy na tyle dokładnie, aby postępowanie w tym zakresie nie budziło wątpliwości skarżącego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi, przedstawiając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej obejmującą orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej legalności, to znaczy zgodności z przepisami postępowania administracyjnego oraz z przepisami prawa materialnego, na podstawie których została wydana, Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz. U. Nr 130, poz. 851 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w dacie zgłoszenia celnego, pochodzenie towarów wymienionych w Wykazie nr 3, w tym również towarów objętych Sekcją XI HS, musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia. Warunki, które winno spełniać świadectwo pochodzenia, aby mogło zostać uznane za dowód pochodzenia towaru, określone zostały w § 13 powołanego rozporządzenia. Stosownie do treści § 13 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia świadectwo pochodzenia powinno zawierać dane niezbędne do identyfikacji towaru objętego świadectwem, w szczególności: dane nadawcy lub osoby wywożącej towar, określenie rodzaju towaru, masę brutto lub netto towaru oraz liczbę, rodzaj, znaki i numery opakowań. W ocenie organu odwoławczego, przedłożone przez skarżącego świadectwo pochodzenia na formularzu A, stosowanym dla udokumentowania pochodzenia towaru w celu zastosowania preferencyjnych stawek celnych, nie spełnia wymogów określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r., z uwagi na niewłaściwe wskazanie ..., a nie Polski, jako ostatecznego miejsca przeznaczenia towaru. Zdaniem Dyrektora Izby Celnej, przyjmując, iż załączone przez stronę do zgłoszenia dokumenty tj. faktura nr ... z ...12.2003 r. oraz umowa sprzedaży z ...12.2003 r. są wiarygodne i autentyczne uznać należy, iż sporne świadectwo pochodzenia nie dotyczy towaru objętego przedmiotowym zgłoszeniem. Stanowiska tego nie sposób podzielić. Przedłożone przez skarżącego świadectwo zawiera bowiem dane, które umożliwiają identyfikację towaru, w zakresie wynikającym z § 13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. W praktyce organów celnych przyjmuje się, iż powołanie w świadectwie pochodzenia faktur i ich numerów, w których zawarty jest opis towarów, uznawane jest za wystarczające do ich identyfikacji (por. w tej kwestii wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 marca 2003 r., I SA/Łd 1707/02, ONSA 2004 nr 1, poz. 37). Podkreślenia wymaga, iż żaden z przepisów rozporządzenia nie nakłada na osobę dokonującą przywozu na polski obszar celny towarów, których niepreferencyjne pochodzenie musi być ustalone świadectwem pochodzenia, wymogu obligatoryjnego wpisania danych zawartych w polu 3 świadectwa pochodzenia na Formularzu A, dotyczących środka transportu i trasy przewozu, a także danych z pola 12 dotyczących kraju przeznaczenia. Również w świadectwie pochodzenia na towary wywożone z polskiego obszaru celnego, którego wzór określa załącznik nr 4 do rozporządzenia, wymagane jest jedynie określenie w polu 3 kraju pochodzenia towaru, natomiast wypełnienie pola 4 (szczegóły dotyczące transportu) jest nieobowiązkowe. Z uwagi na powyższe, na akceptację zasługuje prezentowany w skardze pogląd, iż § 13 rozporządzenia nie ustanawia przesłanki wpisania kraju przeznaczenia jako warunku prawidłowości świadectwa pochodzenia dla celów udokumentowania niepreferencyjnego pochodzenia towarów. Niezasadne jest zatem stanowisko organu odwoławczego, który uznał, iż z treści zapisów świadectwa, które nie są wymagane w świetle § 13 rozporządzenia, wywodzić należy niekorzystne dla skarżącego konsekwencje co do udokumentowania niepreferencyjnego pochodzenia towaru. Tego typu konsekwencje wyprowadzane być mogą jedynie na skutek analizy zapisów świadectwa pod kątem tych danych, które zgodnie z § 13 są niezbędne do identyfikacji towaru objętego świadectwem. O ile bowiem zasadne jest twierdzenie organu celnego, iż ma pełną swobodę w kształtowaniu zakresu postępowania wyjaśniającego, to prowadzić musi ono jednak do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy. Zgodnie z art. 191 Ordynacji podatkowej organ celny ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona, jednakże ustanowiona tak zasada swobodnej oceny dowodów nie oznacza zupełnej dowolności w tym zakresie. Oznacza to, że bez zakwestionowania wiarygodności powołanej w świadectwie pochodzenia faktury nr ... z ...12.2003 r., w której zawarty jest opis towaru objętego przedmiotowym zgłoszeniem celnym, organ celny nie mógł stwierdzić, iż towar wymieniony w świadectwie pochodzenia nie jest tożsamy z importowanym towarem. Wyrażona w art. 122 Ordynacji podatkowej zasada prawdy obiektywnej oznacza dla organu celnego obowiązek ustalenia stanu faktycznego sprawy zgodnie ze stanem rzeczywistym. Organ orzekający zobowiązany jest więc zebrać materiał dowodowy dotyczący wszystkich okoliczności istotnych z punktu widzenia obowiązującego stanu prawnego. W ocenie Sądu, organ odwoławczy, wbrew zasadzie wyrażonej w art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, nie zebrał całego materiału dowodowego dotyczącego wszystkich mających znaczenie prawne dla sprawy faktów, a więc również faktu ewentualnego braku wiarygodności faktury handlowej załączonej do zgłoszenia celnego. Ten błąd powoduje, że zaskarżona decyzja nie może pozostać w obrocie prawnym. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy wyjaśnienia wymagają rozbieżności pomiędzy wyjaśnieniami złożonymi przez firmę ..., LTD z ... w piśmie z ...01.2004 r., z których wynika, iż miejscem przeznaczenia towarów objętych fakturą nr ... z ...12.2003 r. była początkowo ..., a wyjaśnieniami zawartymi w skardze, zgodnie z którymi wpisanie w świadectwie pochodzenia, jako kraju przeznaczenia, ..., a nie Polski, wynikało ze zwykłej omyłki ...go eksportera. Podkreślenia w tym kontekście wymaga również, iż zgodnie z art. 19 § 2 Kodeksu celnego w wypadku wątpliwości co do pochodzenia towarów, organ celny może zażądać dodatkowych dowodów potwierdzających pochodzenie towarów. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję, jako wydaną z naruszeniem prawa materialnego oraz procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Zawarte w wyroku rozstrzygnięcie w części kosztów postępowania zostało wydane przez Sąd na podstawie art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.