V SA/Wa 2279/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska- Urbaniak (spr.), Sędzia NSA - Małgorzata Dałkowska- Szary, Asesor Sądowy WSA - Piotr Kraczowski, Protokolant - Beata Zborowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 listopada 2007 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] września 2005 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz P. K. kwotę 2615 (dwa tysiące sześćset piętnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego Na podstawie zgłoszenia celnego SAD nr [...] z dnia [...] lipca 2002 r. Naczelnik Urzędu Celnego w R. dopuścił do obrotu na polskim obszarze celnym zgłoszony przez P. K., importowany z [...] samochód osobowy marki [...] o numerze nadwozia [...], wyprodukowany w [...] r. Do zgłoszenia celnego załączono umowę kupna-sprzedaży z [...] r., zawierającą deklarację eksportera o pochodzeniu towaru z [...] oraz deklarację wartości celnej. W wyniku weryfikacji przeprowadzonej w trybie art. 70 § 1 Kodeksu celnego, organ celny wydał decyzję z [...] lipca 2002 r., mocą której uznał przyjęte zgłoszenie za nieprawidłowe oraz określił wartość celną w skorygowanej (podwyższonej) wysokości. Korekta wartości celnej towaru została dokonana w oparciu o przepisy art. 29 § 1 w związku z art. 23 § 7 Kodeksu celnego. Do wymiaru cła przyjęto obniżoną stawkę celną określoną dla towarów pochodzących z krajów Unii Europejskiej. Na skutek odwołania strony, Dyrektor Izby Celnej [...] w W., decyzją z [...] października 2002 r. o numerze [...], utrzymał w mocy decyzję organu celnego pierwszej instancji. Organ odwoławczy podniósł, iż prawidłowo została zakwestionowana wiarygodność umowy kupna - sprzedaży, w oparciu o którą wykazano wartość celną towaru w dokumencie SAD, bowiem kwota w niej wskazana znacząco odbiegała od rzeczywistej wartości zaimportowanego samochodu, co potwierdziła analiza cen tego typu pojazdów występujących na terytorium kraju wysyłki, tj. [...]. Wobec wątpliwości organów celnych, co do prawdziwości także informacji dotyczących pochodzenia towarów, zgodnie z art. 32 ust. 1 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego (Dz.U. z 1997r. Nr 104, poz. 662) i art. 83 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. - Kodeks Celny (Dz. U. 23, poz. 117 ze zm.) przeprowadzono dodatkową kontrolę przesyłając dokument potwierdzający pochodzenie towaru [...] do weryfikacji [...] władzom celnym. W dniu [...] władze celne poinformowały, iż sprzedawca towaru, wymieniony w umowie kupna-sprzedaży z [...] r., nie występuje pod adresem wskazanym w tym dokumencie ani pod żadnym innym adresem. W związku z powyższym nie jest możliwe sprawdzenie, czy przedmiotowy samochód spełnia reguły preferencyjnego pochodzenia w rozumieniu Protokołu 4 Układu Europejskiego. Uwzględniając powyższe, postanowieniem z [...] marca 2005 r. Dyrektor Izby Celnej w W. wznowił z urzędu postępowanie celne zakończone decyzją Dyrektora Izby Celnej [...] w W. z [...] października 2002 r. o numerze [...], w części dotyczącej zastosowanej stawki celnej oraz kwoty długu celnego, a następnie decyzją z [...] czerwca 2005 r. nr [...], uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] w W. z [...] października 2002 r. nr [...] w części utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w R. z [...] lipca 2002 r. nr [...] w zakresie stawki celnej i określenia kwoty długu celnego oraz orzekając w tym przedmiocie zastosował autonomiczną stawkę celną 35% [...], na podstawie której ustalił nową kwotę wynikającą z długu celnego. Orzekając w wyniku odwołania strony, zaskarżoną decyzją z [...] września 2005 r., Dyrektor Izby Celnej w W., utrzymał w mocy decyzję wydaną w I instancji. Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie organ celny wskazał, iż strona zadeklarowała preferencyjne pochodzenie samochodu z Unii Europejskiej, na dowód czego przedłożyła tzw. deklarację na fakturze (w niniejszej sprawie umowie z [...] r.). Weryfikacja przeprowadzona przez [...] władze celne ujawniła nową okoliczność, jaką jest fakt, iż sprowadzony towar nie posiada preferencyjnego unijnego pochodzenia, a zatem nie może korzystać z preferencji celnych. Okoliczność ta istniała już w momencie wydania decyzji przez Dyrektora Izby Celnej [...] w W., w związku z czym koniecznym stało się jej uchylenie w powyższej części oraz orzeczenie w tym zakresie biorąc pod uwagę nowe okoliczności sprawy. Ustosunkowując się do zarzutów odwołania i powołując na Protokół 4 Układu Europejskiego (załącznik do Dz. U. z 1997 r. Nr 104, poz. 662 ze zm.), organ podniósł, iż eksporter sporządzający deklaracje na fakturze przechowuje jej kopię przez co najmniej trzy lata łącznie z dokumentami potwierdzającymi pochodzenie towaru (art. 28 pkt 2, art. 21 pkt 3 Protokołu). Biorąc zatem pod uwagę, iż zgłoszenie celne dokonane zostało [...] lipca 2002 r., przyjąć należy iż kontrola autentyczności dowodu pochodzenia przeprowadzona została w terminie zgodnym z obowiązującymi przepisami prawa. Dyrektor uznał również za bezzasadne żądanie strony zawarte w piśmie z [...] r., w przedmiocie uzyskania określonych dokumentów dotyczących sprowadzonego pojazdu (znajdujących się w dyspozycji Starostwa Powiatowego w B.) wskazując, iż nie mogą one stanowić dowodu w zakresie ustalenia preferencyjnego pochodzenia towaru z Unii Europejskiej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, P.K. wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Celnej w W. z [...] września 2005 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z [...] czerwca 2005 r., zarzucając im sprzeczność ustaleń z treścią materiału dowodowego, w szczególności z dokumentami dotyczącymi zaimportowanego pojazdu, znajdującymi się w Wydziale Komunikacji w B. Skarżący nie zgadza się z twierdzeniami organu celnego, iż samochód nie ma unijnego pochodzenia, skoro "został zakupiony w [...], przywieziony został z[...], odprawiony został na granicy z [...], samochód jest ewidentnie [...]". Podnosi również, iż nie sfałszował dokumentów i nikt nie zakwestionował ich wiarygodności, również [...] władze celne, nie miał również możliwości sprawdzenia danych personalnych sprzedającego. Zaskarżone decyzje naruszają art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego, bowiem nie został poinformowany o możliwości prowadzenia późniejszej weryfikacji przez [...] władze celne, zaś tylko wiedząc o takim "warunku" mógłby świadomie podjąć ryzyko sprowadzenia samochodu, czy wywiezienia go z powrotem. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w W. wniósł o jej oddalenie powołując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 maja 2006 r. sygn. akt V SA/Wa 2581/05 oddalił skargę. W uzasadnieniu decyzji Sąd stwierdził, że obowiązująca w dniu dokonania zgłoszenia celnego Taryfa celna przewidywała stawki celne obniżone na towary pochodzące z państw członkowskich Unii Europejskiej, przy czym towary do których się to odnosi musiały spełniać określone warunki do zastosowania tych stawek. Sąd podał, że zgodnie z art. 64 Kodeksu celnego, obowiązek dokonania prawidłowego zgłoszenia celnego ciąży na importerze. Na podstawie jego wniosku i przedstawionych dokumentów, towar zostaje objęty właściwą procedurą celną. Strona zadeklarowała pochodzenie towaru z Unii Europejskiej potwierdzając je załączoną deklaracją na fakturze. Spełnione zatem zostały wymogi formalne art. 64 § 1 Kodeksu celnego, dlatego organ zobowiązany był do przyjęcia deklaracji. Natomiast po przyjęciu zgłoszenia organ celny może przystąpić do weryfikacji, w myśl przepisu art. 70 oraz art. 83 Kodeksu celnego, który uprawnia organy celne do wykonania określonych czynności po zwolnieniu towaru. Podstawą dla przeprowadzenia dodatkowej weryfikacji dowodów pochodzenia jest także art. 32 Protokołu Nr 4, stanowiącego załącznik do Układu Europejskiego - dokumentu, który zgodnie z treścią art. 241 ust. 1 Konstytucji należy traktować jak umowę międzynarodową ratyfikowaną za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie, z pierwszeństwem przed ustawą, jeżeli ustawy nie da się pogodzić z treścią umowy. Sąd stwierdził, że stosownie do treści art, 32 ust, 1 Protokołu procedura weryfikacji może być przeprowadzona wyrywkowo lub wtedy, gdy władze celne kraju importu mają uzasadnione wątpliwości co do autentyczności przedstawionych dokumentów, statusu pochodzenia sprawdzanych produktów lub wypełnienia innych wymogów tego dokumentu. Dla uznania pochodzenia w rozumieniu Protokołu 4 określony został szczególny reżim w postaci szczegółowo opisanych reguł pochodzenia oraz szczególny tryb dokumentowania pochodzenia. Fakt spełnienia w konkretnym przypadku reguł pochodzenia określonych w Protokole 4 potwierdza dowód pochodzenia (świadectwo EUR 1 bądź deklaracja na fakturze). Jednym ze szczególnych wymogów związanych z wystawieniem dowodów pochodzenia jest zobowiązanie eksportera sporządzającego deklarację na fakturze do przedłożenia na żądanie swoich władz celnych wszystkich odpowiednich dokumentów potwierdzających status pochodzenia produktów (art. 21 ust. 3 Protokołu). Dokumenty te zobowiązany jest przechowywać przez 3 lata (art. 28 ust. 2 Protokołu). Jeśli władze celne kraju eksportu nie będą miały dostępu do dokumentów, w oparciu o które wystawiony został dowód pochodzenia, nie będą mogły potwierdzić unijnego pochodzenia towaru. Sytuacja taka miała miejsce w niniejszej sprawie, wobec niemożności ustalenia adresu sprzedającego wymienionego w umowie sprzedaży z dnia [...] r. Sąd podał ponadto, że organy celne związane są wynikami przeprowadzonej weryfikacji oraz nie są uprawnione do przeprowadzania dowodu na preferencyjne pochodzenie towarów z innych dokumentów, ponieważ jedynymi dokumentami stanowiącymi podstawę zastosowania stawek celnych obniżonych są świadectwa EUR 1 bądź deklaracją na fakturze. W opinii Sądu w niniejszej sprawie nie zaszła żadna wyjątkowa okoliczność, która zezwalałaby na uznanie pojazdu za pochodzący z Unii Europejskiej. Sąd nie przyznał także racji skarżącemu zarzucającemu organom celnym, iż nie poinformowały go o możliwości weryfikacji dokumentu pochodzenia i tym samym uniemożliwiły mu ewentualne podjęcie decyzji o wywozie samochodu. Swoje stanowisko Sąd uzasadnił wskazując zgłaszającego jako podmiot odpowiedzialny za prawidłowość dokonanego zgłoszenia celnego oraz podkreślając prawo organów celnych do przeprowadzenia kontroli tego zgłoszenia. Sąd dodał, że organy nie mają obowiązku informowania strony o zamiarze przeprowadzenia weryfikacji dowodu, pochodzenia towarów, ponieważ weryfikacja ta stanowi wewnętrzną procedurę celną w ramach kontroli zgłoszeń celnych po zwolnieniu towaru, z której strona jest wyłączona. Dopuszczenie strony do czynnego udziału w poszczególnych czynnościach procesowych uzasadnia dopiero negatywny wynik przeprowadzonej weryfikacji. Sąd uznał, że wszystkie podjęte przez organy celne czynności znajdują uzasadnienie w obowiązujących przepisach prawa. Ponadto wskazał, że wykazanie "dobrej wiary" strony skarżącej nie ma zasadniczego znaczenia dla objęcia towarów obniżoną stawką celną, ponieważ wina lub jej brak w zakresie podania nieprawdziwych danych odnośnie pochodzenia towaru nie zmienia faktu, iż towar w rzeczywistości nie pochodzi z Unii Europejskiej. Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 maja 2006 r. sygn. akt V SAAA/a 2581/05 P.K. wniósł skargę kasacyjną, którą zaskarżył w całości powyższy wyrok oraz wniósł o jego zmianę przez uwzględnienie skargi i zasądzenie kosztów postępowania. Wyrokowi Sadu I instancji zarzucono: na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. - naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 32 Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego poprzez błędna wykładnię polegającą na przyjęciu, iż niemożność ustalenia adresu sprzedawcy przez stronę [...] jest negatywną weryfikacją zgłoszenia celnego w rozumieniu art. 70 i 83 Kodeksu celnego, a nadto zarzucono sprzeczność ustaleń z rzeczywistym stanem sprawy, iż przedmiotowy samochód nie pochodzi z Unii Europejskiej, gdy udokumentowane zostało, iż [...] nie tylko, że zostało wyprodukowane w [...], ale cały okres użytkowania do momentu sprzedaży P. K. przebywało w tym kraju będącym członkiem Unii Europejskiej i niewątpliwie zasadnym było przyjęcie preferencyjnego, a nie niepreferencyjnego pochodzenia przedmiotowego samochodu. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w W. podtrzymując dotychczasowe stanowisko oraz argumentację, wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej. Wyrokiem z dnia 4 lipca 2007 r. wydanym w sprawie o sygn. akt I GSK 1946/06 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądził od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz P.K. kwotę[...] zł tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku stwierdził, iż uszło uwadze Sądu pierwszej instancji, że zaskarżona decyzja zapadła w trybie wznowienia postępowania oraz że odpowiedź [...] organu celnego udzielona po wydaniu decyzji z dnia [...] października 2002 r. nie odpowiada przesłance z art..240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego, gdyż nie stanowi nowego dowodu istniejącego w dniu wydania decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że w skardze kasacyjnej nie wymienia się jako naruszonych przepisów postępowania sądowoadministracyjnego w powiązaniu z przepisami Ordynacji podatkowej i Kodeksu celnego dotyczących wznowienia postępowania i trwałości decyzji ostatecznej. Niemniej przeto nie można odmówić zasadności zarzutowi naruszenia art. 32 Protokołu nr 4 rozumianemu jako odnoszącemu się do wyłączenia możliwości uznania, że w sprawie występują szczególne okoliczności przemawiające za odstąpieniem od odmowy udzielenia, w tym przypadku zachowania, preferencji. Rozważenia bowiem wymaga czy zasada trwałości decyzji administracyjnych i reguły postępowania wznowieniowego, odnoszone do stanu faktycznego sprawy, odpowiadają pojęciu "szczególnych okoliczności z art. 32 ust. 6 Protokołu nr 4. W stanie faktycznym sprawy występują inne jeszcze okoliczności wymagające oceny pod kątem ewentualności odstąpienia od odmowy udzielenia preferencji z uwagi na szczególne okoliczności. Jedną z nich jest znaczny upływ czasu od chwili dokonania zgłoszenia celnego do chwili uzyskania stanowiska organu celnego kraju eksportera. Drugą jest treść odpowiedzi organu [...] sprowadzająca się do stwierdzenia, że w chwili jej sporządzania nie można ustalić adresu eksportera. Obie te okoliczności pozostają w ścisłym związku. W powiązaniu ze wskazanymi zdarzeniami związanymi z wcześniejszą weryfikacją zgłoszenia celnego Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że w stanie faktycznym tej konkretnej sprawy nie można wyłączyć dopuszczalności prowadzenia w postępowaniu celnym dowodów na okoliczność pochodzenia towaru względnie aktualnych danych eksportera, po to, by możliwa była pełna ocena znaczenia zachodzących okoliczności jako ewentualnej przesłanki zachowania preferencji. Rozpatrując sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Stosownie natomiast do treści art. 190 p.p.s.a., sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie. Rozpoznając niniejszą sprawę ponownie, Wojewódzki Sąd Administracyjny związany jest zatem wykładnią prawa zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 lipca 2007 r., sygn. akt l GSK 1946/06 wydanym w następstwie skargi kasacyjnej P.K.. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż dokonane przez importera zgłoszenie celne poddane zostało weryfikacji w 2002 r. w trybie art. 70 § 1 Kodeksu celnego. Zapadły decyzje organów dwóch instancji z dnia [...] lipca i dnia [...] października 2002 r., w których, przy zakwestionowaniu wartości celnej, uznano towar za pochodzący z Unii Europejskiej i zastosowano stawkę celną obniżoną. Do decyzji ostatecznej odnosi się zasada trwałości o jakiej mowa w art. 128 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), dalej: Ordynacja podatkowa, w zw. z art. 262 Kodeksu celnego. Wzruszenie decyzji ostatecznej możliwe jest jedynie w przypadkach przewidzianych w Ordynacji podatkowej oraz w ustawach podatkowych. Jednym z takich przypadków jest tryb wznowienia postępowania o jakim mowa w rozdziale 17 Działu IV ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego. W niniejszej sprawie organy celne przyjęły, że zachodziła podstawa wznowienia wymieniona w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego. Uznały więc, że wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody nieznane organowi, który wydał decyzję ostateczną. Warunkiem uznania, że zachodzi wskazana podstawa wznowienia jest jednak to, by okoliczności faktyczne lub dowody istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej. Odpowiedź [...] organu celnego udzielona po wydaniu decyzji z dnia [...] października 2002 r. nie odpowiada tej przesłance i nie stanowi nowego dowodu istniejącego w dniu wydania decyzji. Odpowiedź ta nie zawiera stwierdzenia, że towar nie pochodzi z Unii Europejskiej. Wynika z niej jedynie tyle, że pochodzenie towaru nie zostało potwierdzone w chwili udzielania odpowiedzi. Nie bez znaczenia jest i to, że w zaskarżonej decyzji zastosowano stawkę autonomiczną, co oznacza, iż uznano, że towar pochodzi z [...] z tym, że jego pochodzenie nie zostało należycie udokumentowane z punktu widzenia wymogów Protokołu nr 4. Zatem organ celny nie przyjął by pochodzenie towaru było inne niż wskazane w zgłoszeniu celnym i tym samym by w chwili wydawania decyzji ostatecznej istniała okoliczność pochodzenia towaru spoza Unii Europejskiej. Z tych też powodów zaskarżona decyzja nie mogła się ostać. Dlatego też, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, oraz art. 200 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję, jednocześnie orzekając, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, oraz zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego.