V SA/Wa 2292/14

Referendarz sądowy Konrad Łukaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi K. D. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zwrotu podania postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. K. D. wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, iż gospodarstwo domowe prowadzi z córką, posiada mieszkanie o pow. 44 m2 oraz pomieszczenie gospodarcze, natomiast nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. W rubryce 10 wniosku oświadczył, że uzyskuje dochód z w wysokości 750 zł miesięcznie, wpisując w tytule "dorabiam", zaś jego córka otrzymuje alimenty w wysokości 350 zł miesięcznie. Wnioskodawca podniósł, iż jest po rozwodzie, nie posiada stałego zatrudnienia i nie jest zrejestrowany jako osoba bezrobotna. Wskazał także, iż płaci alimenty córce. W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, zarządzeniem z dnia 7 stycznia 2015 r. wezwano go do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia określonych dokumentów. Pismem z dnia 18 stycznia 2015 r. skarżący wyjaśnił, iż córka nie jest na jego pełnym utrzymaniu, natomiast płaci na jej rzecz alimenty. Oświadczył, iż od dwóch lat nie posiada żadnych "kont dewizowych ani walutowych", nie posiada również majątku o znacznej wartości. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a." – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Literalna wykładnia powyższych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił referendarzowi lub sądowi rozpatrującemu wniosek. Jednocześnie w sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy lub budzi wątpliwości, sąd na podstawie art. 255 p.p.s.a., ma prawo wezwania takiej osoby do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i potwierdzającego wykazywane przez nią okoliczności. Jednakowoż podkreślić należy, iż instytucja prawa pomocy znajduje zastosowanie w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, czy wręcz znajdujących się w stanie ubóstwa. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone. W związku z tym, iż w przypadku przyznania prawa pomocy koszty udzielonej pomocy pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach szczególnie uzasadnionych, ograniczonych do sytuacji, gdy strona skarżąca nie ma jakichkolwiek możliwości pokrycia tych kosztów z posiadanych dochodów lub z dochodów możliwych do osiągnięcia. Złożony w niniejszej sprawie wniosek podlega oddaleniu. Wskazać należy, iż wnioskodawca nie wykonał zarządzenia z dnia 7 stycznia 2014 r., którym został wezwany do przedstawienia miesięcznych wydatków swoich oraz osób, z którymi prowadzi gospodarstwo domowe. W piśmie sporządzonym w odpowiedzi na powyższe zarządzenie, nie wskazano żadnych wydatków niezbędnych dla utrzymania. Znajduje się w nim jedynie informacja, że wnioskodawca ponosi alimenty na rzecz córki. Ponadto skarżący nie przedstawił dokumentów potwierdzających wysokość uzyskiwanych dochodów. Przypomnieć w tym miejscu trzeba, iż ocena zasadności wniosku o prawo pomocy polega na dokonaniu porównania wysokości obciążeń finansowych w postępowaniu sądowym z rzeczywistymi możliwościami płatniczymi wnioskującej strony, biorąc pod uwagę jej wydatki niezbędne dla utrzymania siebie oraz rodziny. Skoro zatem wnioskodawca nie przedstawia tego, jak kształtują się jego niezbędne wydatki, to dokonanie porównania, o którym była wyżej mowa, jest niemożliwe. Zaznaczyć przy tym trzeba, iż strona nie została zobowiązana do szczegółowego wyliczenia, czy udokumentowania swoich wydatków, zaś kwestia posiadania ogólnej wiedzy na ten temat wiąże się z należytą starannością w dbaniu o własne sprawy. Stwierdzić zatem należało, iż wnioskodawca nie przedstawił istotnych dla oceny wniosku informacji, wobec czego nie było możliwe dokonanie porównania wysokości obciążeń finansowych z jakimi winien się liczyć w postępowaniu sądowym z jego rzeczywistymi możliwościami płatniczym, biorąc pod uwagę to, iż wnioskodawca oświadcza, że osiąga miesięczny dochód. Powyższe stanowisko jest również prezentowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W postanowieniu z 27 lipca 2011 r. o sygn. akt II OZ 650/11 podkreślono, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia oraz dokumentacji dotyczącej jej sytuacji materialnej uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wskazać dodatkowo można na stanowisko orzecznictwa, zgodnie z którym, Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane mimo istniejącego po stronie skarżącego ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 8 stycznia 2014 r., sygn. akt II GZ 774/13; orzeczenia sądów administracyjnych dostępne na w internetowej bazie danych pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Niejako już na marginesie dodać można, iż nie bez znaczenia pozostaje wysokość ciążących na skarżącym kosztów sądowych, na które na obecnym etapie składa się wpis sądowy w wysokości 100 zł (por. postanowienie NSA z 25 listopada 2008 r. o sygn. akt II GZ 296/08). Przedstawione wątpliwości powodują, iż nie można dokonać oceny, czy strona spełnia ustawowe przesłanki do udzielenia prawa pomocy. W konsekwencji powoduje to, że wniosek nie może zostać uwzględniony. Z wyłożonych względów, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.