V SA/Wa 2343/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Piotr Piszczek po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi M.P. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia ... sierpnia 2010 r. Nr ... w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym M. P. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazała, iż posiada dom o pow. około ... m2 oraz nieruchomość rolną o pow. .. ha, natomiast nie posiada zasobów pieniężnych, oszczędności ani przedmiotów wartościowych. W rubryce 10 wniosku (dochody) oświadczyła, że nie uzyskuje żadnych dochodów. W uzasadnieniu podniosła, iż jej sytuacja materialna jest bardzo trudna z powodu choroby i związanych z tym zwolnień lekarskich oraz z uwagi na nieprzyznanie płatności obszarowych. Do wniosku załączyła kserokopię decyzji o odroczeniu terminu płatności zaległości w podatku rolnym. Z uwagi na to, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawczyni, zarządzeniem z 24 listopada 2010 r. wezwano ją do udzielenia odpowiedzi na konkretne pytania oraz do złożenia określonych dokumentów w terminie siedmiu dni pod rygorem ujemnych skutków prawnych. W zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie nie zostało złożone. Postanowieniem z dnia 7 stycznia 2011 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym z uwagi na fakt, iż wezwanie nie zostało przez wnioskodawczynię wykonane w zakreślonym terminie. Od powyższego postanowienia strona złożyła sprzeciw. Zarządzeniem z 18 lutego 2011 r. Sąd wezwał stronę do uzupełnienia sprzeciwu o udzielenie informacji dotyczących wydatków, dochodów, składników majątku oraz o nadesłanie dokumentów opisujących sytuację materialną - w terminie siedmiu dni pod rygorem ujemnych skutków prawnych. W zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie nie zostało złożone. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. (dalej p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno - "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319). W orzeczeniu z dnia 9 września 2004 r., FZ 360/04, niepubl. Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił ponadto uwagę, na fakt, iż strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy. Mając zatem na uwadze, iż powyższe wezwanie nie zostało przez wnioskodawczynię wykonane w zakreślonym terminie, uznać należy, iż nie wykazała ona, że wystąpiła ustawowa przesłanka przyznania jej prawa pomocy. W tym stanie rzeczy nastąpił brak możliwości porównania wysokości obciążeń finansowych, z jakimi winna się liczyć w postępowaniu sądowym z jej rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. Na koniec należy przypomnieć, jak to słusznie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 27 maja 2008 r. o sygn. akt II GZ 112/08, że rozpatrywanie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie polega na swobodnym uznaniu, lecz podlega określonym regułom, których należy przestrzegać. W tym zakresie pozytywne rozpatrzenie wniosku może nastąpić tylko wówczas, gdy bez wątpliwości wykazane zostanie, iż sytuacja majątkowa w jakiej się wnioskodawca znajduje nie pozwala mu na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy z tego przede wszystkim względu, iż wiąże się z przeniesieniem ciężaru ponoszenia wydatków w indywidualnej sprawie sądowej jednego obywatela na współobywateli, bowiem to z ich środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia z obowiązku ich ponoszenia. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 należało postanowić jak w sentencji.