V SA/Wa 2360/16

Starszy referendarz sądowy Konrad Łukaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi [...] na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2016 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kwoty nienależnie pobranych płatności dla gospodarstwa niskotowarowego p o s t a n a w i a : zasądzić ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na rzecz adwokata [...], tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 442,80 zł (czterysta czterdzieści dwa złote i osiemdziesiąt groszy), w tym: tytułem wynagrodzenia kwotę 360,00 zł (trzysta sześćdziesiąt złotych) oraz tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 82,80 zł (osiemdziesiąt dwa złote i osiemdziesiąt groszy). Postanowieniem z dnia 8 września 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę J. P. Skarżący wystąpił z zażaleniem na postanowienie o odrzuceniu skargi, które sporządził i wniósł [...] r. Postanowieniem z dnia 28 grudnia 2016 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przyznał stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie całkowitym, w tym poprzez ustanowienie adwokata z urzędu. Postanowieniem z dnia 23 marca 2017 r. o sygn. akt II GZ 207/17 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi. Pismem z dnia [...] r. pełnomocnik skarżącego wystąpił o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Pełnomocnik skarżącego wystąpił z zażaleniem z dnia [...] r., w którym zawarł wniosek o przyznanie wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną w postępowaniu zażaleniowym, oświadczając jednocześnie, że nie zostało ono opłacone ani w całości ani w części. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie pełnomocnika, o czym orzekł w postanowieniu z dnia 29 czerwca 2017 r. o sygn. akt II GZ 500/17. Pismem z dnia 21 sierpnia 2017 r. pełnomocnik ponownie wystąpił o przyznanie wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną skarżącemu w niniejszym postępowaniu. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Stosownie do treści przepisu art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a."), wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Aktem prawnym regulującym powyższe zasady jest rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1714; zwane dalej: "rozporządzeniem"). W pierwszej kolejności wskazać należy, że wynagrodzenie dla pełnomocnika z urzędu należy się co do zasady za całokształt działań pełnomocnika, które doprowadzą do wydania orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie w danej instancji. W przypadku, gdy w danej instancji toczą się tzw. postępowania wpadkowe, inicjowane wnioskami strony reprezentowanej przez pełnomocnika, co do których sąd rozstrzyga w drodze postanowienia, koszty nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu zostaną rozliczone dopiero w orzeczeniu kończącym postępowanie w danej instancji. Każdy pojedynczy wniosek wszczynający postępowanie o charakterze ubocznym wobec postępowania w sprawie ze skargi składa się bowiem na całokształt pomocy prawnej udzielonej przez pełnomocnika z urzędu. Odnosząc powyższe uwagi natury ogólnej do stanu faktycznego sprawy zauważyć należy, iż skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sporządził i wniósł osobiście skarżący. Ponieważ jednak nie zachował ustawowego terminu do jej wniesienia, skarga została odrzucona postanowieniem z dnia 8 września 2016 r. Z kolei zażalenie skarżącego na postanowienie o odrzuceniu skargi zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 marca 2017 r. Pierwszym działaniem podjętym przez pełnomocnika w imieniu skarżącego było złożenie wniosku z dnia 3 marca 2017 r. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, który został oddalony postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2017 r. Następnie pełnomocnik wystąpił z zażaleniem z dnia 16 maja 2017 r., które zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 29 czerwca 2017 r. Analizując udział pełnomocnika w opisanym powyżej postępowaniu sądowoadministracyjnym stwierdzić należy, że adwokat z całą pewnością nie brał udziału w postępowaniu przed sądem w pierwszej instancji zainicjowanym skargą z dnia 29 lipca 2016 r., złożoną osobiście przez skarżącego, ani również nie brał udziału w postępowaniu zażaleniowym, zainicjowanym zażaleniem skarżącego z dnia 26 września 2016 r., a zakończonym postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 marca 2017 r. Ja wynika natomiast z treści wniosku z dnia 3 marca 2017 r. o przywrócenie terminu do złożenia skargi, pełnomocnik zdając sobie sprawę, że skarżący w istocie uchybił terminowi do wniesienia skargi, nie przyłączył się do zażalenia sporządzonego przez niego osobiście, lecz sporządził nową skargę z dnia 3 marca 2017 r. oraz złożył ją wraz z tym wnioskiem do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Referendarz sądowy orzekający w sprawie, w pełni podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w postanowieniu z dnia 28 maja 2013 r. o sygn. akt II FZ 190/13, zgodnie z którym, złożenie przez pełnomocnika przedmiotowego wniosku spowodowało wszczęcie postępowania sądowoadministracyjnego w rozumieniu art. 63 p.p.s.a. Zgodnie z treścią tego przepisu, jeżeli ustawy tak stanowią, postępowanie sądowe wszczyna się na wniosek. Ustawodawca przewidział więc sytuację, w której postępowanie sądowoadministracyjne zostaje wszczęte nie tylko na skutek wniesienia skargi, ale również na wniosek. W stanie faktycznym sprawy taka właśnie sytuacja miała miejsce. O skutecznym wniesieniu skargi można byłoby mówić dopiero w sytuacji, gdyby Sąd pierwszej instancji przywrócił stronie termin jej wniesienia. Tak się jednak nie stało, ponieważ wniosek o przywrócenie terminu został załatwiony odmownie przez sądy administracyjne obu instancji. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, iż nie ma wątpliwości, że intencją pełnomocnika było wszczęcie kolejnego postępowania sądowoadministracyjnego, a w stosunku procesowym mającym miejsce w badanej sprawie jedynym na to sposobem było złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W ocenie Sądu kasacyjnego nie mogło być wątpliwości co do tego, że czynności podjęte przez pełnomocnika w tym zakresie były czynnościami procesowymi "w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji" w rozumieniu § 18 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 461). Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, referendarz sądowy uznał, że wniosek pełnomocnika o przyznanie wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu zasługuje na uwzględnienie w zakresie wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego w rozumieniu art. 63 p.p.s.a., jak również w zakresie postępowania zażaleniowego zainicjowanego zażaleniem z dnia 16 maja 2017 r., a zakończonego postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2017 r., w których pełnomocnik brał udział. Zgodnie z § 2 pkt 1) i § 4 rozporządzenia, koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszonej przez Skarb Państwa obejmują opłatę ustaloną w wysokości określonej w rozdziałach 2-4. Opłaty w postępowaniu przed sądami administracyjnymi określone zostały w Rozdziale 4 rozporządzenia. Jeżeli chodzi o wysokość wynagrodzenia za udział pełnomocnika w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, ponownie należy odwołać się do stanowiska wyrażonego w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 maja 2013 r. o sygn. akt II FZ 190/13, odnoszącego się wprawdzie do nieobowiązującego już rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r., które jednakże pozostaje aktualne z uwagi na analogiczne brzmienie odpowiednich przepisów obecnie obowiązującego rozporządzenia. Zgodnie z tym stanowiskiem, postępowania wszczęte przed sądem pierwszej instancji na wniosek strony reprezentowanej przez pełnomocnika stanowią "inne sprawy", o których mowa w § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. W konsekwencji, za udział w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji należało przyznać pełnomocnikowi opłatę w wysokości 240 zł, określoną zgodnie z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzania. Opłata za udział pełnomocnika w postępowaniu zażaleniowym, określona została w § 21 ust. 1 pkt 2 lit. d) rozporządzania i wynosi 120 zł. Obliczona w ten sposób opłata łączna za pomoc prawną udzieloną skarżącemu w niniejszej sprawie wyniosła 360 zł. Jednocześnie stosownie do treści § 4 ust. 3 rozporządzenia, opłatę podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług. Biorąc powyższe pod uwagę oraz wobec oświadczenia pełnomocnika ustanowionego z urzędu, że koszty udzielonej pomocy nie zostały pokryte przez skarżącą stronę – na podstawie art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.