V SA/Wa 2367/05

WyrokWSA w Warszawie2006-02-28

Skład orzekający: Dorota Mydłowska, Irena Kudiura, Izabella Janson

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organy celne prawidłowo uznały zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej wartości celnej importowanych leków i wysokości zobowiązania podatkowego, uwzględniając rabaty wynikające z umowy handlowej zawartej przed zgłoszeniem celnym, ale nieujawnionej w pełni w momencie zgłoszenia?
Ratio decidendi
Wartość celna towarów jest wartością transakcyjną, czyli ceną faktycznie zapłaconą lub należną. Organy celne nie są związane deklarowaną wartością, lecz mają obowiązek ustalić ją samodzielnie. Rabaty przewidziane w umowie sprzedaży, nawet jeśli ostateczna ich wysokość ustalana jest po zgłoszeniu celnym, wpływają na wartość celną towaru, jeśli umowa ta istniała przed zgłoszeniem i regulowała warunki sprzedaży. Organy celne mają prawo kontrolować zgłoszenia celne po zwolnieniu towaru i korygować wartość celną w terminie 3 lat od przyjęcia zgłoszenia.
Stan faktyczny
Spółka L. Sp. z o.o. zgłosiła do obrotu leki, deklarując wartość celną na podstawie faktur. Organy celne, po kontroli, ustaliły, że wartość celna została zadeklarowana nieprawidłowo, uwzględniając umowę z eksporterem regulującą rabaty i premie pieniężne. Po postępowaniu administracyjnym, organy celne obniżyły wartość celną i skorygowały podatek VAT. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i proceduralnego, w tym błędne ustalenie wartości celnej i nieprawidłowe zastosowanie przepisów o VAT.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Sędzia WSA - Irena Kudiura, Sędzia WSA - Izabella Janson (spr.), Protokolant - Beata Trawińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2006 r. sprawy ze skargi "L." Sp. z o.o. w P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] lipca 2005 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe oddala skargę L. Spółka z o.o. w P. [...] kwietnia 2001 r. wg dokumentu SAD [...] zgłosiła do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym leki, uprzednio objęte procedurą składu celnego. Do zgłoszenia dołączono deklarację wartości celnej oraz faktury handlowe wystawione przez eksportera, firmę L. S.A. ze S. Dyrektor Urzędu Celnego w W. przyjął zgłoszenie celne jako odpowiadające wymogom formalnym określonym w art. 64 § 1 i 2 Kodeksu celnego, co spowodowało z mocy prawa objęcie towaru procedurą dopuszczenia do obrotu i określenie kwoty wynikającej z długu celnego. Towar został następnie zwolniony dla wykorzystania go w celu określonym przez procedurę celną, którą został objęty. W wyniku czynności kontrolnych przeprowadzonych w siedzibie firmy importera w okresie od [...] listopada 2001 r. do [...] stycznia 2002 r. przez funkcjonariuszy Urzędu Celnego w W. ustalono, iż wartość celna importowanych leków została zadeklarowana w sposób nieprawidłowy. Ujawniono, bowiem m.in. umowę nr [...] z [...] lipca 1999 r. zawartą pomiędzy L. Sp. z o.o. w P. a L. S.A. ze S. wraz z załącznikami do tej umowy regulującymi wysokość rabatów i premii pieniężnych, oraz noty kredytowe zawierające informacje o kwocie premii pieniężnej udzielonej przez kontrahenta zagranicznego i numerach faktur, z którymi miała nastąpić kompensacja płatności. Postanowieniem z [...] lutego 2004 r. Naczelnik Urzędu Celnego w P. wszczął z urzędu postępowanie celne w zakresie wartości celnej importowanych farmaceutyków oraz w zakresie określenia prawidłowej wysokości podatku od towarów i usług od sprowadzonych z zagranicy towarów. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, decyzją z [...] kwietnia 2004 r. nr [...], wydaną w trybie art. 65 § 4 pkt 2 lit. "b" i "c" ustawy z 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny [Dz. U. nr 23, poz. 117 ze zm.] oraz art. 11 ust. 2 i ust. 5 w zw. z art. 2 ust. 2, art. 6 ust. 7 i art. 15 ust. 4 w zw. z art. 11 c ust. 4 ustawy z 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym [Dz. U. nr 11 poz. 50 ze zm.], Naczelnik Urzędu Celnego w P. uznał powyższe zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej wartości celnej importowanych leków i wysokości zobowiązania podatkowego. Orzekając w tym zakresie określił wartość celną w skorygowanej (obniżonej) wysokości uznając, że podana w fakturach handlowych wartość leków została zawyżona, oraz kwotę podatku od towarów i usług od tak określonej podstawy opodatkowania. Orzekając w sprawie na skutek odwołania strony, Dyrektor Izby Celnej w W. decyzją z [...] lipca 2005 r. nr [...] zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. Uzasadniając decyzję podkreślił, że wartość celna importowanego towaru została zadeklarowana w dniu dokonania zgłoszenia celnego w sposób nieprawidłowy. Organ celny wskazał, że w wyniku kontroli przeprowadzonej u importera, ujawniono zawartą przez niego z L. SA ze S. umowę z [...] lipca 1999 r. nr [...] oraz załączniki do tej umowy i związane z nimi uzgodnienia dotyczące różnych form dofinansowania firmy L. Sp. z o.o. przez kontrahenta zagranicznego w drodze premii pieniężnej, rabatów. Ponadto wskazał, iż ujawniono noty kredytowe zarejestrowane w księgowości importera, związane z udzielaniem rabatów naturalnych i będące podstawą rozliczeń pomiędzy firmą L. Sp. z o.o. a kontrahentem zagranicznym, mające wpływ na ustalenie wartości celnej sprowadzanych towarów, a firma nie uwzględniła rabatu uwidocznionego na fakturach handlowych załączonych do zgłoszenia celnego. Powyższe, zdaniem Dyrektora Izby Celnej, prowadzi do stwierdzenia, że zgłoszenie celne zostało dokonane w oparciu o niekompletne dane i dokumenty, nieodzwierciedlające rzeczywistych warunków transakcji. Pomimo złożenia oświadczenia (pole 10b DWC) o prawdziwości danych i zobowiązania do dostarczenia dodatkowych informacji i dokumentów służących do ustalenia wartości celnej przywiezionych towarów, ww. umowy nie przedstawiono, ani nie zgłoszono faktu, iż ceny leków wskazane na załączonych do zgłoszenia celnego fakturach nie są ostateczne i zostaną one ewentualnie przedstawione przez importera w przyszłości. Organ odwoławczy zaznaczył także, że ustalanie wartości celnej odbywa się na podstawie przepisów prawa, które w sposób szczegółowy precyzują sposób ustalania wartości celnej oraz dokumenty wymagane przy zgłoszeniu celnym (kompletne). Ujawnienie w trakcie kontroli księgowości strony dodatkowych postanowień stanowiło podstawę zakwestionowania prawidłowości dokumentów przedłożonych przy SAD. W związku z powyższym uznano zgłoszenie celne za nieprawidłowe i określono ponownie wartość celną importowanych produktów, w wysokości niższej niż pierwotna. Wbrew stanowisku strony żaden przepis nie ustanawia zakazu obniżania wartości celnej. W tym stanie rzeczy uzasadniona była, w ocenie organu odwoławczego, korekta (obniżenie) wartości celnej dokonana przez organ celny pierwszej instancji. Zdaniem Dyrektora Izby Celnej w W. fakt podnoszony przez skarżącą w odwołaniu, iż organ I instancji wskazał niewłaściwy załącznik do umowy [...] z dnia [...] lipca 1999 r. (przyznający premię pieniężną w wysokości [...] %) a nie na załącznik z dnia [...] kwietnia 2000 r. nie ma wpływu na wynik rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Z uzasadnienia decyzji I instancji wynika, że w każdym zgłoszeniu celnym od ogólnej wartości (pole 22 SAD) odjęto łączną kwotę rabatów wynikających z faktur (tzw. rabat naturalny). Mechanizm rozliczeń miedzy L. Sp. z o.o. a kontrahentem pozostał ten sam, rzeczywista płatność za importowane leki była dokonana w kwotach pomniejszonych o wartość udzielonych upustów, bez względu na to jaki załącznik powołał organ I instancji w uzasadnieniu swej decyzji. W związku z zarzutem zawartym w odwołaniu, iż organ I instancji nieprawidłowo obniżył wartość celną towaru objętego przedmiotowym zgłoszeniem celnym o wyliczoną część kwoty wynikającej z noty kredytowej nr [...] z [...] sierpnia 2001 r. Dyrektor Izby Celnej zauważył, że powyższa nota jest wyrazem realizacji postanowień załącznika z [...] kwietnia 2001 r. do umowy nr [...]. Zgodnie z wymienionym załącznikiem kontrahent zagraniczny zagwarantował stronie zniżkę "posprzedażną" w wysokości do [...]% wartości ogółu produktów rzeczywiście sprzedanych przez L. w bieżącym roku kalendarzowym (2001). Organ odwoławczy stwierdził, że przyznawana załącznikiem zniżka odnosi się do ogółu farmaceutyków sprzedanych przez L. w danym roku kalendarzowym nie czyniąc rozróżnienia na poszczególne ich rodzaje (OTC, weterynaryjne, leki dostępne na receptę). Powołując się na treść noty kredytowej która wskazywała, iż dotyczy ona sprzedaży w kwietniu, należało ją przyporządkować do zgłoszeń celnych dokonanych w tym miesiącu. Dyrektor Izby Celnej wskazał, że w każdej pozycji zgłoszenia celnego wskazana jest ilość poszczególnych farmaceutyków dopuszczanych do obrotu i w sytuacji, gdy ilość ta nie obejmowała leków objętych rabatem naturalnym brak było podstaw do uwzględnienia rabatu przy ustalaniu wartości celnej, co czyni zarzut skarżącej o wielokrotnym uwzględnianiu tego samego rabatu bezzasadnym. Odnośnie zarzutu dotyczącego naruszenia przepisu art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej Dyrektor Izby Celnej w W. stwierdził, że w fakturach handlowych podane zostały nazwy leków wraz ze wskazaniem rabatu udzielonego od ceny danego leku i dlatego stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu decyzji organu I instancji spełnia wymogi przewidziane wymienionym przepisem 210 § 4 Ordynacji podatkowej bez potrzeby przytaczania zapisów zawartych w fakturach. W ocenie organu odwoławczego organ pierwszej instancji prawidłowo powołał się na dyspozycję art.11 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym i określił podatek VAT. Zdaniem Dyrektora Izby Celnej w W. ocena zebranego materiału dowodowego i wyczerpujące wyjaśnienie przesłanek dokonanego rozstrzygnięcia znalazło wyraz w uzasadnieniu decyzji, zawierającym wskazanie faktów, które organ celny uznał za udowodnione, dowodów którym dał wiarę oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, a także podstawę prawną z przytoczeniem przepisów prawa przekonującym zarówno co do prawidłowości oceny stanu faktycznego i prawnego, jak i co do zasadności treści rozstrzygnięcia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie L. Sp. z o.o. w P. wniosła o uchylenie przedmiotowej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji, z powodu ich niezgodności z prawem. Decyzji Dyrektora Izby Celnej w W. zarzuciła naruszenie: art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. [Dz. U. nr 78, poz. 483]; przepisów prawa materialnego, to jest art. 23 § 1 i § 9, 24 § 1, 25 §1 oraz art. 85 § 1 ustawy z 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny [Dz. U. nr 23, poz. 117 ze zm.] oraz Wyjaśnień dotyczących wartości celnej (zał. do Rozporządzenia Ministra Finansów z 15 września 1999 r. - Dz. U. Załącznik do nr 80, poz. 908 z 8 października 1999 r.]; przepisów proceduralnych, to jest art. 120, 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 127, art. 187 § 1, art. 191 oraz 210 § 4 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja Podatkowa [Dz. U. nr 137, poz. 926 ze zm.] z uwagi na niezastosowanie lub nieprawidłowe zastosowanie mające wpływ na wynik postępowania; art. 65 § 5 Kodeksu celnego poprzez brak zastosowania w sprawie przejawiający się w wydaniu zaskarżonej decyzji utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w P. o uznaniu zgłoszenia celnego za nieprawidłowe po upływie 3 lat od przyjęcia zgłoszenia celnego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy; art. 15 ust. 4 ustawy z 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym przez niewłaściwe zastosowanie w sprawie wskutek ustalenia podstawy opodatkowania w oparciu o nieprawidłową wartość celną importowanego towaru; art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i art. 120 ustawy - Ordynacja podatkowa przez brak zastosowania w sprawie z uwagi na niewłaściwe zastosowanie w sprawie art. 11 ust. 2 oraz art. 11c ust. 2 i ust. 4 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym, tj. zastosowanie - pomimo braku obowiązywania w dacie wydania zaskarżonej decyzji - ustawy o VAT z 8 stycznia 1993 r; art. 233 § 1 pkt 2 lit. a Ordynacji podatkowej poprzez nieuchylenie decyzji organu celnego pierwszej instancji pomimo, że decyzja ta wydana została z naruszeniem art. 210 §1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Rozwijając zarzuty skargi o charakterze merytorycznym, skarżąca sformułowała generalną tezę, że deklarowana wartość celna towaru była prawidłowa, odpowiadała rzeczywistej wartości (cenie) transakcyjnej kształtującej się w wysokości wynikającej z faktur eksportera, przedstawionych przy zgłoszeniu celnym i brak było podstaw do jej korekty. Przedstawiła argumenty oraz wyjaśnienia wskazujące na błędy w zakresie ustalenia stanu faktycznego, wadliwe rozumienie oraz zastosowanie przepisów dotyczących ustalenia wartości celnej, jak również uchybienia proceduralne, do jakich doszło w trakcie postępowania administracyjnego prowadzonego w obu instancjach. Według skarżącej udzielony jej rabat naturalny stanowił formę wspomagania i stymulowania jej działalności na rynku polskim. Był środkiem dla realizacji tego celu. Nie był powiązany z wartością transakcyjną, a związku z tym nie istniała potrzeba informowania o nim organów celnych. Skarżąca podniosła również, iż przedmiotowa w sprawie umowa zawarta z kontrahentem zagranicznym nie odnosiła się do importu towarów, zatem brak było podstaw dla załączenia jej do zgłoszenia celnego. Skarżąca zauważyła, iż zawarta umowa nie gwarantowała automatycznego przyznania wsparcia. Określała jedynie warunki, których spełnienie stwarzało przesłankę do przyznania rabatów naturalnych. Skarżąca stwierdziła, że Naczelnik Urzędu Celnego w P. powołał się w decyzji I instancji na załącznik z [...] lipca 1999r . zamiast z [...] kwietnia 2000 r. Załączniki do umowy [...] odnoszą się do zgłoszeń celnych dokonanych w różnym czasie i dotyczą różnych rodzajów importowanych farmaceutyków, a brak wskazania, który konkretnie załącznik został uwzględniony przy wydawaniu decyzji w sprawie, stanowi naruszenie art. 210 §4 Ordynacji podatkowej. Zdaniem skarżącej opisane działanie organów celnych oraz stwierdzenie organu II instancji, iż działanie organu I instancji nie ma wpływu na wynik rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie świadczy o braku indywidualnego rozpatrzenia sprawy przez organy celne. Organy celne obydwu instancji pominęły w toku przedmiotowego postępowania celnego istnienie załącznika z dnia [...] kwietnia 2000 r., obowiązującego w latach 2000 -2001, odnoszącego się do importu produktów OTC i określającego wysokość ewentualnie udzielanych rabatów naturalnych na poziomie do [...]% wartości produktów nabywanych przez L. od kontrahenta zagranicznego. W ocenie skarżącej, organy celne naruszyły także art. 23 § 1, 24 § 1, 25 § 1 oraz art. 85 § 1 Kodeksu celnego. Skarżąca deklarowała wartość celną na poziomie ceny transakcyjnej, uwidocznionej na fakturze handlowej, po uiszczeniu której następowało przeniesienie własności rzeczy ze sprzedającej na skarżącą jako kupującego. Jest to zgodne z art. 85 § 1 Kodeksu celnego, który stanowi, że należności celne wymagane są według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu dokonania zgłoszenia celnego. Na fakturach przedstawianych do odprawy celnej wskazane były towary przesyłane bezpłatnie i odpłatnie. Ze względu na fakt, że towary przesyłane nieodpłatnie obiektywnie posiadały wartość handlową, a skarżąca nie mogła skorzystać ze zwolnienia celnego przewidzianego dla towarów przekazywanych bezpłatnie, w zgłoszeniu celnym została zadeklarowana całkowita wartość towaru wynikająca z faktury. Dodatkowo skarżąca stwierdziła, że towary otrzymywane przez nią nieodpłatnie jako rabat naturalny wyszczególniony na fakturze posiadały wartość celną, która powinna zostać ustalona na podstawie art. 25 § 1 Kodeksu celnego, zaś organ celny nieprawidłowo przyjął, że w sprawie zastosowanie znajdzie jedynie przepis art. 23 § 1 Kodeksu celnego. Skarżąca podtrzymała zarzut zawarty w odwołaniu, iż wartość celna została nieprawidłowo obniżona o kwotę wynikająca z noty kredytowej nr [...].Wymieniona nota nie mogła dotyczyć leków OTC objętych przedmiotowym zgłoszeniem celnym, w stosunku do których zasady przyznawania rabatów zostały określone w załączniku nr [...] z [...] kwietnia 2000 r. do umowy nr [...], gdyż z jej treści wynikało jednoznacznie, iż została wystawiona w celu realizacji załącznika nr [...] z [...] kwietnia 2001 r. do wymienionej umowy. Skarżąca zarzuciła bezpodstawne obniżenie wartości celnej importowanych towarów, podnosząc, iż w fakturze załączonej do zgłoszenia celnego wymieniono również towary nie objęte przedmiotowym zgłoszeniem celnym, w związku z czym brak podstaw do odjęcia od ogólnej wartości towarów łącznej kwoty rabatów wynikających z tej faktury. Przyjęta metoda ustalania wartości celnej nie znajduje uzasadnienia w dokumentach źródłowych istniejących w sprawie, tj. fakturach i dokumentach SAD, bowiem w fakturze wskazano, który preparat objęto rabatem naturalnym (rebate). Ponadto skarżąca podniosła, iż kontrola w firmie była wynikiem realizacji polecenia wydanego przez organ nadrzędny - Prezesa Głównego Urzędu Ceł - który pismem z [...] września 2001 r. skierowanym do wszystkich urzędów celnych stwierdził, że brak przedstawienia organom celnym otrzymywanych not kredytowych lub faktur korygujących powodowało zawyżanie wartości celnej i polecił przeprowadzenie kontroli wśród firm zajmujących się importem farmaceutyków. Była to ingerencja organu nadrzędnego w rozstrzygnięcie organu niższego szczebla. Tym samym rozstrzygając niniejszą sprawę organ celny działał stosownie do zalecenia wydanego przez organ nadrzędny, w związku z czym naruszona została zasada prawdy obiektywnej, wynikająca z art. 122 Ordynacji podatkowej oraz zasada dwuinstancyjności postępowania celnego, wyrażona w art. 127 Ordynacji podatkowej. Zdaniem skarżącej, postępowanie dowodowe w sprawie przeprowadzone zostało z naruszeniem obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Niepełny materiał dowodowy w sprawie poddany został pobieżnej, niedokładnej ocenie, co skutkuje naruszeniem przepisów art. 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 187 § 1, art. 191 Ordynacji Podatkowej. Skarżąca zarzuciła również naruszenie przepisu art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej poprzez brak wyjaśnienia sposobu wyliczenia wartości celnej określonej w zaskarżonej decyzji. Naczelnik Urzędu Celnego w P. nie przedstawił, które konkretnie rabaty i z których faktur zostały przez niego uwzględnione przy wyliczeniu wartości celnej, podając jedynie kwotę, która, jego zdaniem, powinna zostać wykazana w poszczególnych pozycjach zakwestionowanego zgłoszenia celnego SAD. W ocenie skarżącej Spółki organ celny dopuścił się również naruszenia art. 65 § 5 Kodeksu celnego, albowiem zaskarżona decyzja została wydana pomimo upływu 3 lat od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego. Skarżąca podniosła, iż Naczelnik Urzędu Celnego w P. nie zawarł w sentencji decyzji rozstrzygnięcia odnośnie kwoty podatku VAT, co stanowi naruszenie art. 210 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. W związku z ustalonym powyżej naruszeniem organ odwoławczy zobowiązany był, zdaniem skarżącej, do uchylenia decyzji I instancji. Brak uchylenia przedmiotowej decyzji stanowi, zdaniem skarżącej, naruszenie art. 233 7 1 pkt 2 lit. a Ordynacji podatkowej. W odniesieniu do orzeczenia w przedmiocie podatku VAT skarżąca zarzuciła, iż wobec naruszenia przez organy celne przepisów o postępowaniu oraz przepisów prawa materialnego określających wartość celną importowanych towarów, podstawa opodatkowania podatkiem od towarów i usług, z uwagi na zaniżenie wartości celnej, została ustalona w kwocie nie odpowiadającej jej rzeczywistej wysokości. Nadto zarzuciła, że zaskarżona decyzja wydana została bez podstawy prawnej, bowiem powołane w niej przepisy ustawy o VAT z 1993 r. utraciły moc z dniem 1 maja 2004 r., a zatem przepisy proceduralne tej ustawy nie mogły być podstawą wydania decyzji przez organ odwoławczy. Przepisy art. 11 ust. 2, art. 11 c ust. 2 i ust. 4 ustawy o VAT z 1993 r. należały do kategorii przepisów prawa procesowego. Zważywszy, że ustawa o VAT z 11 marca 2004 r. - inaczej niż w odniesieniu do przepisów celnych Przepisy wprowadzające Prawo celne - nie zawiera żadnych regulacji intertemporalnych dotyczących stosowania przez nią przepisów prawa, organy administracji powinny działać w oparciu o nowe przepisy prawa, tj. stosować nowe przepisy o postępowaniu w zakresie orzekania o należnościach z tytułu podatku od towarów i usług. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że sądy administracyjne w tym sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych [Dz. U. nr 153, poz. 1269]. Uzupełnieniem powyższego jest treść art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.], w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią - bez wątpienia - sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Rozważając w tym kontekście zarzuty skargi stwierdzić należy, że jest ona bezzasadna. Odnosząc się do zarzutów naruszenia przez organy celne przepisów prawa materialnego należy podnieść, iż w myśl art. 85 § 1 Kodeksu celnego należności celne przywozowe są wymagalne według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego i według stawek w tym dniu obowiązujących. Zgodnie z treścią art. 23 § 1 Kodeksu celnego wartością celną towarów jest wartość transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny, ustalana o ile jest to konieczne, z uwzględnieniem art. 30 i art. 31 tej ustawy. Ponieważ o wartości transakcyjnej decyduje cena zapłacona lub należna, to nie może być traktowana jako wyłączny dowód określający tę wartość wadliwie podana w dokumentach celnych cena towaru. Organ celny nie jest związany treścią składanych dokumentów ani deklarowaną wartością, lecz obowiązany jest wartość tę ustalić samodzielnie, w granicach zasady swobodnej oceny dowodów i w określonym przepisami celnymi trybie (v. wyrok NSA w Warszawie z 10 grudnia 2002 r., sygn. akt V SA 1709/02). Ustalenia wartości celnej i kwoty wynikającej z długu celnego dokonuje się na podstawie wniosku o dokonanie zgłoszenia celnego i dokumentów przedstawionych przez importera. Zgłoszenie celne powinno być podpisane przez zgłaszającego i zawierać wszystkie elementy niezbędne do objęcia towaru procedurą celną, do której jest zgłaszany (art. 64 § 1 Kodeksu celnego). Zgodnie z art. 64 § 2 Kodeksu celnego, do zgłoszenia celnego zgłaszający powinien dołączyć dokumenty, których przedstawienie jest wymagane do objęcia towaru procedurą celną, do której jest zgłaszany. Z regulacją tą wiąże się potrzeba złożenia oświadczenia o ewentualnym późniejszym dostarczeniu niezbędnego dokumentu. Z kolei, na podstawie art. 83 § 1 Kodeksu celnego, organ celny po zwolnieniu towarów może z urzędu lub na wniosek zgłaszającego dokonać kontroli zgłoszenia celnego. Może on w szczególności (zgodnie z § 2 powołanego przepisu) kontrolować dokumenty i dane handlowe dotyczące operacji przywozu lub wywozu towarów objętych zgłoszeniem, jak również późniejszych operacji handlowych dotyczących tych towarów. Uprawnienie organów celnych do kontroli zgłoszenia celnego wynika również z przepisów Kodeksu Wartości Celnej (Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r., ratyfikowanego przez RP 1 lipca 1995 r. - zał. do Dz.U. z 1995 r., Nr 98, poz. 483). Zgodnie z art. 17 KWC "nic w Porozumieniu nie będzie interpretowane jako ograniczenie lub poddawanie w wątpliwość praw administracji celnych do satysfakcjonującego je upewnienia się o prawdziwości i dokładności jakiegokolwiek oświadczenia, dokumentu czy deklaracji przedłożonych dla celów określenia wartości celnej". Stosownie do art. 83 § 3 Kodeksu celnego, jeżeli z kontroli zgłoszenia celnego po zwolnieniu towaru wynika, że przepisy regulujące procedurę celną zostały zastosowane w oparciu o nieprawdziwe, nieprawidłowe lub niekompletne dane lub dokumenty, organ celny podejmuje niezbędne działania w celu właściwego zastosowania przepisów prawa celnego, biorąc pod uwagę nowe dane. W niniejszej sprawie wartość celna towarów zadeklarowana została, w przyjętym przez organ celny zgłoszeniu celnym, w wysokości odpowiadającej wartości (cenie) transakcyjnej określonej w fakturach eksportera, bez uwzględnienia kwoty rabatu wyszczególnionego na fakturach handlowych załączonych do zgłoszenia celnego. Jest poza sporem, że przed dokonaniem przedmiotowego w sprawie zgłoszenia celnego (tj. przed [...].04.2001 r.) skarżąca zawarła z datą [...]. 07.1999 r. umowę [...], oraz że uregulowania w niej zawarte stanowiły prawną podstawę wzajemnych świadczeń eksportera i importera w przedmiotowej sprawie. Znajduje to potwierdzenie w fakturach handlowych stanowiących załącznik do zgłoszenia celnego, w których w treści powołano obowiązującą między stronami umowę (tj. jej oznaczenie: [...]), jak również potwierdzają to postanowienia przedmiotowej umowy. W ocenie skarżącej uzgodnienia zawarte w umowie z [...] lipca 1999 r. sprowadzały się do ustalenia zasad dotyczących możliwości wspomagania i stymulowania przez zagranicznego dostawcę działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącą na rynku polskim, dlatego nie należało powoływać jej w deklaracji wartości celnej. Twierdzenie to nie znajduje potwierdzenia w zapisach umowy, z których wynika, że L. SA ze S. zobowiązała się sprzedawać swoje wyroby firmie L. Sp. z o.o. celem ich odsprzedaży na terytorium Polski. Umowa reguluje w związku z tym ceny zakupu i płatności oraz wzajemne zobowiązania stron związane z dostawą i zakupem leków Przedstawione powyżej postanowienia umowy świadczą wyraźnie o sposobie uzyskiwania rabatów naturalnych i bez wątpienia miały wpływ na wartość celną importowanych towarów. Sposób wyliczenia wartości celnej, jakkolwiek syntetycznie, przedstawiony został w uzasadnieniu decyzji organu I instancji (str. 5 decyzji), a przy jej wyliczaniu uwzględniano kwoty rabatów z faktur, co czyni zarzut naruszenia przepisu art. 210 §4 Ordynacji podatkowej bezzasadnym. W toku postępowania administracyjnego strona nie przedstawiła własnego sposobu wyliczenia wartości celnej i nie wykazała również przyczyn, z powodu których zastosowany sposób wyliczenia przez organy celne byłby niewiarygodny. Sąd podziela stanowisko organów celnych, że ujawniona w toku kontroli postimportowej umowa z [...] lipca 1999 r. nr [...] zarejestrowana w księgowości importera miała wpływ na ustalenie wartości celnej sprowadzonych farmaceutyków. Realizacja postanowień umowy powodowała, że ceny leków wskazane na załączonej do zgłoszenia celnego fakturze nie były ostateczne i Spółka zgłaszając towar do procedury dopuszczenia do obrotu o fakcie tym wiedziała. Rabat na skonkretyzowanych przez strony warunkach przewidziany został już w umowie sprzedaży leków importerowi. Nie zachodzi tu więc taka sytuacja, gdy - jak w przypadku tzw. rabatu ex post - czynność prawna będąca źródłem prawa kupującego do rabatu, dokonana jest dopiero po zgłoszeniu celnym towaru z wystawioną wcześniej fakturą. Usprawiedliwiony jest zatem wniosek, że podstawą (przyczyną) uzasadniającą udzielanie rabatu na warunkach, o których mowa wyżej, był sam fakt sprzedaży skarżącej przez eksportera leków o wartości wskazanej w umowie sprzedaży. Wskutek otrzymania rabatu skarżąca odniosła korzyść, określoną przez nią jako wsparcie jej działalności, ale było to normalnym skutkiem (efektem) uzyskanego rabatu, a nie przyczyną udzielenia rabatu. W konkluzji stwierdzić należy, że przewidziany umową sprzedaży rabat był czynnikiem kształtującym wartość (cenę) transakcyjną towaru w wysokości pomniejszonej o rabat ceny wynikającej z faktury eksportera przedstawionej przy zgłoszeniu celnym i tak określona wartość (cena) transakcyjna stanowiła wartość celną towaru. W obrocie handlowym - również międzynarodowym - nie jest kwestionowana zasada wolności kontraktowej, zgodnie z którą strony danej umowy mogą w sposób nienaruszający obowiązujące przepisy ustalać wzajemne prawa i obowiązki oraz sposób ich realizacji. W odniesieniu do umów sprzedaży oznacza to, iż mogą one wprost wskazać wiążącą je cenę, albo też jedynie określić podstawy jej ustalenia a ostateczna wielkość zostanie obliczona później; mogą też odwołać się do warunków i zasad określonych przez nie w innych umowach, co w praktyce występuje często przy kontraktach handlowych obejmujących dłuższy odcinek czasowy. W niniejszym przypadku przedmiotowe porozumienie odnoszące się do przyszłych transakcji między importerem a eksporterem określało warunki i wielkość udzielania rabatu w stosunku do pierwotnej ceny sprzedaży, a więc wskazywało na sposób kształtowania ostatecznej ceny. Nie zmienia tej oceny także wskazanie skarżącej na treść przepisu art. 23 i innych przepisów Kodeksu celnego odnoszących się do wartości celnej. Redakcja tych przepisów wskazuje na przyjęcie przez ustawodawcę jako wiążącej takiej wartości celnej, która jest ceną rzeczywistą, czyli obliczoną ostatecznie i obejmującą faktyczne płatności, jakich nabywca/importer - dokonał lub ma dokonać na rzecz eksportera/sprzedawcy - lub na jego korzyść. Skoro w przepisach tych mowa jest o cenie jako płatności dokonanej "lub mającej zostać dokonaną", to równocześnie ustawodawca nie wiąże ustalenia tej ceny z określoną datą, a w szczególności z dniem zgłoszenia celnego. Cena na dzień zgłoszenia celnego może bowiem z różnych względów, w tym ustaleń umownych wiążących strony, nie odpowiadać cenie ostatecznej, to jest płatności zrealizowanej lub należnej, i dlatego też według powyższych unormowań wartość celna towaru to jego wartość transakcyjna, a więc cena faktycznie zapłacona lub należna, nawet jeśli jej ostateczne ustalenie nastąpiło po dniu zgłoszenia celnego. Powoływany przez skarżącą przepis art. 85 § 1 Kodeksu celnego określa przesłanki wymagalności należności celnych przywozowych odnosząc je do stanu towaru i jego wartości celnej w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego i według obowiązujących w tym dniu stawek. Powyższe unormowanie nie oznacza jednak, że wartość celna (transakcyjna) musi być ostatecznie ustalana na ten właśnie dzień, bo jak już podnoszono wyżej, cena ta może zostać ostatecznie ukształtowana później w odniesieniu do towaru przedstawionego organowi celnemu w określonym dniu. Regulacje zawarte w przepisach art. 23 § 1 i art. 85 § 1 Kodeksu celnego są wprawdzie ze sobą powiązane, jednakże związek ten nie sięga tak daleko, aby w treści art. 85 § 1 Kodeksu celnego widzieć dopełnienie definicji wartości celnej, określonej w art. 23 § 1 Kodeksu celnego. Zasady ustalania wartości celnej towarów zostały uregulowane w dziale III Kodeksu celnego, w tym głównie w art. 23. Natomiast przepis art. 85 § 1 Kodeksu celnego odnosi się do innej materii - wymagalności należności celnych i stanowi, że należności celne przywozowe są wymagalne według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego i według stawek w tym dniu obowiązujących. Jedynie więc dla potrzeb ustalenia należności celnych wartość celna w rozumieniu art. 23 § 1 i 9 Kodeksu celnego jest odnoszona do dnia przyjęcia zgłoszenia celnego (v. wyrok NSA z 16 marca 2005 r., sygn. akt I GSK 70/05). W tym stanie rzeczy, zgodnie z art. 65 § 4 pkt 2 Kodeksu celnego, uzasadniona była korekta (obniżenie) wartości celnej dokonana przez organy celne. Prawidłowo została również wskazana w zaskarżonej decyzji kwota podatku od towarów i usług od tak określonej podstawy opodatkowania, co czyni bezprzedmiotowym zarzut naruszenia art. 15 ust. 4 ustawy o VAT z 8 stycznia 1993 r. W świetle powyższych rozważań bezpodstawny jest zarzut skarżącej, iż z chwilą zmiany statusu celnego towaru z niekrajowego na krajowy, nie powinien on pozostawać w kręgu zainteresowania organów celnych. Należy bowiem podzielić stanowisko organu celnego, że posiada on uprawnienia do kontroli zgłoszeń celnych po zwolnieniu towaru poprzez kontrolę dokumentów i danych handlowych dotyczących przywozu towaru, jak również późniejszych operacji dotyczących tych towarów (art. 83 Kodeksu celnego), a decyzja co do prawidłowości zgłoszenia celnego może zostać wydana w terminie 3 lat od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego (art. 65 § 4 Kodeksu celnego.). Niezasadny jest zarzut strony dotyczący błędnej metodologii obniżania wartości celnej importowane towary o rabaty wynikające z faktur, ponieważ, jak prawidłowo wskazał Dyrektor Izby Celnej w uzasadnieniu swej decyzji, w każdej pozycji zgłoszenia celnego wskazana jest ilość farmaceutyków dopuszczanych do obrotu. W sytuacji, gdy ta ilość nie obejmowała ona leków objętych rabatem naturalnym nie było podstaw do uwzględniania takiego rabatu przy ustalaniu wartości celnej. Sąd nie dopatrzył się również wpływu na wynik sprawy powołania się przez organ II instancji na niewłaściwy załącznik. Dyrektor Izby Celnej w W. słusznie zauważył, iż w każdym zgłoszeniu celnym od ogólnej wartości odjęto łączna kwotę rabatów z faktur, a więc bez względu na to, jaki załącznik został powołany w uzasadnieniu organu I instancji, mechanizm rozliczeń między skarżącą a jej kontrahentem pozostał ten sam. Odnosząc się do zarzutu nieprawidłowego obniżenia wartości celnej o kwotę wynikającą z noty kredytowej nr [...] z [...] sierpnia 2001 r. należy wskazać, że organ celny II instancji prawidłowo przyporządkował wymienioną notę do załącznika z [...] kwietnia 2001 r. do umowy nr [...], zgodnie z którym kontrahent zagraniczny zagwarantował stronie zniżkę "posprzedażną" do [...]% wartości ogółu produktów (a więc także leków OTC) rzeczywiście sprzedanych przez L. w bieżącym roku kalendarzowym(2001). Chybione są również zarzuty skarżącej o charakterze procesowym. W ocenie Sądu organy celne rozpoznające sprawę, zarówno w pierwszej, jak i w drugiej instancji i wydające zaskarżone decyzje kierowały się i przestrzegały zasad ogólnych postępowania stanowiących integralną część przepisów regulujących procedurę w sprawach celnych, a zarazem wiążących je na równi z innymi przepisami tej procedury. Ponadto, nie dopuściły się naruszenia przepisów regulujących postępowanie dowodowe. Decyzje wydane zostały na podstawie prawidłowo zebranego materiału dowodowego i wyczerpująco rozpatrzonego, stanowiącego podstawę do ustalenia właściwego stanu faktycznego, w konsekwencji ocenionego zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów wyrażoną w art. 191 Ordynacji podatkowej. Błędny jest zarzut naruszenia przepisu art. 65 § 5 Kodeksu celnego stanowiącego, że decyzja korygująca zgłoszenie celne w trybie art. 65 § 4 tej ustawy nie może być wydana, jeżeli upłynęły 3 lata od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego. Sąd zważył, że decyzja organu celnego pierwszej instancji, korygująca zgłoszenie celne z [...] kwietnia 2001 r., wydana została [...] kwietnia 2004 r. i doręczona importerowi [...] kwietnia 2004 r., a więc z zachowaniem powyższego trzyletniego terminu. Natomiast decyzja organu odwoławczego z [...] lipca 2005 r. była wyrazem instancyjnej kontroli legalności decyzji organu pierwszej instancji i uchylając tę decyzję w części dotyczącej podstawy prawnej oraz utrzymując w mocy w pozostałej części, nie zawierała rozstrzygnięcia korygującego elementy zgłoszenia celnego ponad korektę organu pierwszej instancji. W konsekwencji, jej wydanie nie podlegało czasowemu ograniczeniu przewidzianemu w art. 65 § 5 Kodeksu celnego. Za nietrafny Sąd uznał również zarzut naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania celnego. W skardze przywołano pismo Prezesa GUC nr [...] z [...] września 2001 r. skierowane do dyrektorów urzędów celnych. Zdaniem skarżącej pismo to ma charakter polecenia służbowego wydanego podległym organom celnym. Sąd podzielił w tym zakresie stanowisko wyrażone m.in. w wyroku NSA z 10 grudnia 2002 r. sygn. V SA 1709/02, że z treści pisma Prezesa GUC z [...] września 2001 r., skierowanego do wszystkich Dyrektorów Urzędów Celnych wynika jedynie kwestia konieczności zwrócenia szczególnej uwagi na prawidłowość deklarowania wartości celnej przez firmy importujące farmaceutyki i przeprowadzenia kontroli postimportowych, mających na celu weryfikację prawidłowości ustalenia wartości celnej. Powyższe oznacza, iż o ocenie prawidłowości dokonanych zgłoszeń celnych miały decydować wyniki kontroli. W niniejszej sprawie decyzje były wydawane przez organy administracji celnej w dwóch instancjach, na podstawie prawidłowo zebranego materiału dowodowego, który uzasadnia oceny i rozstrzygnięcia orzekających w sprawie organów celnych. Po przeprowadzeniu kontroli u importera i zebraniu materiału dowodowego, decyzje wydane zostały przez organy administracji celnej w dwóch instancjach, na podstawie samodzielnej oceny materiału dowodowego, zatem zarzut niezachowania toku instancji i rozstrzygnięcia sprawy na poziomie II instancji jest gołosłowny. Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisu art. 233 § 1 pkt 2 lit. a Ordynacji podatkowej z uwagi na nieuchylenie pierwszoinstancyjnej decyzji, naruszającej - zdaniem skarżącej - przepis art. 210 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Dyrektor Izby Celnej w W. słusznie bowiem zauważył, że organ celny I instancji zawarł w swej decyzji rozstrzygnięcie co do wysokości podatku VAT - dla każdej pozycji zgłoszenia celnego oddzielnie określono wymiar podatku o towarów i usług posługując się kodem 813, a następnie podano ogólną kwotę należnego podatku od towarów i usług. Sąd podzielił natomiast stanowisko strony odnośnie wskazania jako podstawy prawnej orzekania przepisów proceduralnych - art.11 ust. 2 i 11 c ust. 2 i 4 - nieobowiązującej już w dacie orzekania przez Dyrektora Izby Celnej ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym z 8 stycznia 1993 r. Prawidłowo organ odwoławczy powinien był wskazać obowiązujący w dacie wydania tej decyzji art. 33 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług z 11 marca 2004 r. Z przepisów ustawy o VAT z 1993 r. w sprawie niniejszej zastosowanie mają natomiast przepisy prawa materialnego w brzmieniu obowiązującym z daty dokonania zgłoszenia celnego, prawidłowo powołane w decyzji organów pierwszej i drugiej instancji. Powyższy zarzut, pomimo, że uzasadniony, nie stanowi jednak podstawy wzruszenia zaskarżonej decyzji. Należy bowiem podkreślić, że stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podstawą do uwzględnienia skargi może być naruszenie przepisów postępowania tylko wtedy, gdy uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca, jako że w dacie orzekania przez Dyrektora Izby Celnej istniała - nie wskazana przez organ odwoławczy, ale obowiązująca - podstawa prawna do orzekania w zakresie podatku VAT przez organy celne (ww. art. 33 ustawy o VAT z 2004 r.). Z tej przyczyny nie może być przyczyną uchylenia zaskarżonej decyzji podniesiony przez skarżącą zarzut naruszenia pozostałych wskazanych w skardze przepisów Ordynacji podatkowej. Za nieuzasadniony Sąd uznał zarzut naruszenia art. 2 i 7 Konstytucji RP, jako że organ odwoławczy - pomimo powołania w zaskarżonej decyzji niewłaściwej podstawy prawnej - działał w granicach i na podstawie obowiązujących przepisów prawa. W świetle powyższych rozważań Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, gdyż zarówno argumentacja skargi jak i analiza akt sprawy nie ujawniła wad tego rodzaju, że mogłyby one mieć wpływ na podjęte rozstrzygnięcie. Nie doszło do naruszenia zasady ochrony słusznego interesu skarżącego, czy też zasady zaufania obywateli do organów Państwa. Wydając rozstrzygnięcie, organy celne działały na podstawie przepisów prawa, prowadziły postępowanie w sposób budzący zaufanie do organów celnych i podjęły wszelkie niezbędne działania w celu wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. W ocenie Sądu wnioski organu odwoławczego wyprowadzone z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wykraczają poza swobodną ocenę dowodów, a więc nie stanowią naruszenia prawa. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.

Powołane przepisy

art. 64 § 1art. 65 § 4 pkt 2art. 11 ust. 2art. 2 ust. 2art. 6 ust. 7art. 15 ust. 4art. 11art. 210 § 4art.11 ust. 2 ustawyart. 2 Konstytucjiart. 23 § 1art. 85 § 1 ustawy

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło