V SA/Wa 2409/07
WyrokWSA w Warszawie2007-12-17
Skład orzekający: Barbara Mleczko-Jabłońska, Mirosława Pindelska, Małgorzata Rysz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi miał podstawy do zgłoszenia sprzeciwu wobec zezwolenia na nabycie nieruchomości rolnej przez cudzoziemca, jeśli nieruchomość ta utraciła charakter rolny w związku z wydaniem decyzji o warunkach zabudowy?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi miał podstawy do zgłoszenia sprzeciwu, ponieważ w momencie wydawania postanowienia nieruchomość miała charakter rolny, a decyzja o warunkach zabudowy została wydana po zakończeniu postępowania administracyjnego dotyczącego sprzeciwu. Zmiana przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze wymaga miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a nie decyzji o warunkach zabudowy, chyba że dotyczy to gruntów o najniższej przydatności produkcyjnej i nie przekracza 1 ha. Ponadto, cel nabycia nieruchomości przez wnioskodawcę był sprzeczny z jej rolniczym charakterem, a preferowanym nabywcą nieruchomości rolnych jest rolnik prowadzący gospodarstwo rodzinne.Stan faktyczny
Spółka L. Sp. z o.o. sp. komandytowa, będąca cudzoziemcem, wystąpiła o zezwolenie na nabycie nieruchomości rolnej. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zgłosił sprzeciw, uznając, że cel nabycia jest sprzeczny z rolniczym charakterem nieruchomości. Spółka wniosła skargę, argumentując, że nieruchomość utraciła charakter rolny w związku z wydaniem decyzji o warunkach zabudowy. Sąd oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Małgorzata Rysz (spr.), Protokolant - Anna Lew-Starowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi L.Sp. z o.o. .. spółka komandytowa w W. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia ... lipca 2007 r. nr ... w przedmiocie zgłoszenia sprzeciwu na wydanie zezwolenia na nabycie nieruchomości oddala skargę
L. Sp. z o.o. . sp. komandytowa w W., będąca cudzoziemcem w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców [Dz. U. z 2004 r. Nr 167, poz. 1758 z późn. zm.], dalej: ustawa o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców, wystąpiła do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z wnioskiem o wydanie zezwolenia na nabycie nieruchomości obejmującej działkę oznaczoną nr ewid. ... obręb . Ł. gm. D. woj. w. o powierzchni ... m-, stanowiącą własność spółki P. S.A.
Stosownie do przepisu art. 1 ust. 1 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji pismem z 9 lutego 2007 r. nr ... wystąpił do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o zajęcie stanowiska w powyższej kwestii.
Postanowieniem z dnia... kwietnia 2007 r. nr ... Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zgłosił sprzeciw na wydanie zezwolenia na nabycie przedmiotowej nieruchomości rolnej. Minister zaznaczył, że nieruchomość ta nie jest objęta aktualnym planem zagospodarowania przestrzennego, natomiast z wypisu z rejestru gruntów wynika, iż działka nr ... o pow. ... ha stanowi grunty orne i w drobnej części nieużytki. Zdaniem organu jest to więc nieruchomość rolna, na której wnioskodawca zamierza prowadzić "działalność gospodarczą zgodną z umową spółki". Cel nabycia został, w ocenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, określony bardzo ogólnie i jest sprzeczny z rolnym charakterem tej nieruchomości, gdyż głównym przedmiotem działalności wnioskodawcy jest zagospodarowanie i sprzedaż nieruchomości, wynajem nieruchomości, pośrednictwo w obrocie nieruchomościami, zarządzanie nimi oraz pośrednictwo finansowe. Zdaniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi nabywany grunt miałby służyć dalszemu obrotowi. Organ wskazał, iż według wnioskodawcy przedmiotowa nieruchomość przylega do nieruchomości nabytej przezeń w dniu 26 listopada 2006 r. i jest z nią powiązana gospodarczo, na dowód czego jednak strona nie powołała żadnych okoliczności.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia ... lipca 2007 r. nr ... utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, iż we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona podniosła, że obecnie przedmiotowa nieruchomość rolna jest wykorzystywana do prowadzenia działalności gospodarczej o charakterze nierolniczym, a zbywca płaci od niej podatek od nieruchomości, a nie podatek rolny. Organ stwierdził, iż przedmiotowa działka stanowi grunty orne i tylko w drobnej części nieużytki, w związku z czym inne niż rolnicze wykorzystanie gruntu nie może decydować o przeznaczeniu przedmiotowej nieruchomości.
Odnośnie zawartego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stwierdzenia, iż nieruchomość stanowi całość gospodarczą z sąsiednimi nieruchomościami, będącymi już w użytkowaniu wieczystym wnioskodawcy lub stanowiącymi jego własność i są one zabudowane centrum logistyczno-biurowym oraz laboratorium galenowym, organ uznał, iż nie zmienia to faktu, iż cel nabycia nieruchomości rolnej oznaczonej jako działka nr ... jest sprzeczny z jej rolniczym charakterem.
Organ wskazał, iż przepisy art. 1 pkt 1 i 1a ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców nie zawierają przesłanek uzasadniających wniesienie sprzeciwu lub wyrażenie stanowiska o braku sprzeciwu przez ministra właściwego do spraw rozwoju wsi. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi załatwiając sprawę i działając jako organ współdziałający kieruje się ogólną dyrektywą wynikającą z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego [Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.], dalej: k.p.a., uwzględniając zaś interes społeczny obowiązany jest uwzględnić przepisy ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego [Dz.U. Nr 64 poz. 592 z późn. zm.], dalej: ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, zgodnie z którymi preferowanym nabywcą nieruchomości rolnych jest rolnik prowadzący gospodarstwo rodzinne, posiadający kwalifikacje rolnicze i zamieszkały w gminie na terenie której położona jest chociaż część nabywanej nieruchomości rolnej. Organ uznał, iż wnioskodawca nie spełnia tych warunków, a więc nabycie przez nią przedmiotowych gruntów rolnych byłoby sprzeczne z interesem rolnictwa.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie L.Sp. z o.o. . sp. komandytowa w W. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia zarzucając:
1. naruszenie prawa materialnego to jest art.1 ust.1 (1a) ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców poprzez zgłoszenie sprzeciwu w sprawie wydania zezwolenia Spółce na nabycie nieruchomości;
2. inne naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.
W uzasadnieniu skarżąca podniosła, iż organ przy ponownym rozpatrzeniu sprawy nie wyjaśnił wszystkich okoliczności mających istotny wpływ na wynik sprawy, a wydane przezeń postanowienie ma charakter dowolny, co wiąże się z naruszeniem art. 1 ust. 1 (1a) ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców.
Strona wskazała, że brak wyjaśnienia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności oznacza też naruszenie przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podniosła także, iż Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w ogóle nie miał podstaw do tego, by zajmować stanowisko w sprawie, gdyż nieruchomość utraciła charakter rolny w związku z wydaniem decyzji o ustaleniu warunków zabudowy, w tym dla przedmiotowej nieruchomości, o czym strona poinformowała organ. Zdaniem skarżącej postępowanie powinno zostać zawieszone, a następnie umorzone, jako bezprzedmiotowe.
Skarżąca spółka podniosła, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy powoływała argument, że zbywca nieruchomości ubiega się o wydanie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla tej nieruchomości w celu rozbudowy istniejącego na sąsiednich działkach laboratorium galenowego, chemicznego i mikrobiologicznego, których własność lub użytkowanie wieczyste skarżąca nabyła wcześniej także od tego zbywcy. Jak wskazała strona, decyzja taka została wydana przez wójta gminy D. w dniu ... sierpnia 2007 r. i stała się ostateczna z dniem ... sierpnia 2007 r., w związku z czym zmianie uległ sposób zagospodarowania nieruchomości na obszarze przeznaczonym na inwestycję, ponieważ, jak wskazuje strona powołując się na treść przepisu art. 7 ust. 1 pkt. 3) ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych [Dz.U.04.121.1266] (dalej: ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych), przeznaczenie gruntów rolnych na cele nierolnicze, jeżeli dotyczy to gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klas IV, o ile ich zwarty obszar projektowany do takiego przeznaczenia nie przekracza 1 ha, może nastąpić w decyzji o warunkach zabudowy (Z. Truszczyński "Przeniesienie własności nieruchomości rolnej w świetle ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego", cz. I, Rejent 2003/9/48; oficjalne stanowisko Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na www.mswia.gov.pl: "w przypadku, gdy dla danego terenu brak jest obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, o charakterze gruntu decyduje decyzja o warunkach zabudowy terenu określająca przeznaczenie nieruchomości na inne cele niż rolne".)
Strona podniosła, iż jest to istotna okoliczność dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, gdyż jednym z kluczowych argumentów podnoszonych przez organ przy wyrażaniu sprzeciwu było stwierdzenie, że nieruchomość zgodnie z ewidencją gruntów i budynków ma charakter rolniczy. Na podstawie decyzji wójta gminy D. nieruchomość utraciła taki charakter, a więc wyrażenie sprzeciwu przez Ministra Rolnictwa staje się bezprzedmiotowe oraz gospodarczo nieuzasadnione, co oznacza wykroczenie poza granice uznania administracyjnego (strona powołała się na wyrok NSA z dn. 8 maja 1998 r., I SA/Lu 380/97).
Ponadto skarżąca stwierdziła, że powołane przez Ministra Rolnictwa okoliczności, które były podstawą wyrażenia sprzeciwu nie przesądzają o braku możliwości nabycia nieruchomości przez stronę co do części nie objętej decyzją wójta gminy D..
Podniosła bowiem, iż ustawa o kształtowaniu ustroju rolnego nie wyklucza nabycia nieruchomości rolnych przez inne podmioty niż rolnik prowadzący gospodarstwo rodzinne, posiadający kwalifikacje rolnicze i zamieszkały w gminie, na terenie której położona jest chociaż część nabywanej nieruchomości, wprowadzając w takim przypadku jedynie dodatkowe ograniczenie w postaci prawa pierwokupu Agencji Nieruchomości Rolnych (strona powołała się na wyrok NSA W-wa z 14 grudnia 2005 r., II OSK 175/05 zgodnie z którym wykonaniu zadań określonych w art. 1 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego służą uprawnienia do skorzystania z prawa pierwokupu przez Agencję Nieruchomości Rolnych). Zachodzą natomiast okoliczności potwierdzające więzi skarżącego z RP, ponieważ strona jest spółką celową L. sp. z o.o. z siedzibą w W., która od ponad dziesięciu lat istnieje i prowadzi działalność gospodarczą w Polsce. Skarżąca również wykonuje na terytorium RP działalność gospodarczą, zgodnie z polskim prawem i jest spółką prawa polskiego.
Wskazała, iż nabycie nieruchomości w części, która nie zostanie zajęta przez planowaną zabudowę nie narusza interesu rolnictwa, ponieważ po jej nabyciu nastąpiłaby kontynuacja obecnego stanu posiadania oraz zagospodarowania nieruchomości. Nieruchomość ta, zgodnie z przedwstępną umową sprzedaży (Rep. ... z dn. 26 listopada 2006 r.) ma stać się przedmiotem leasingu zwrotnego, w którym zbywca stałby się leasingobiorcą nieruchomości. Umowa leasingu nieruchomości w D. z dnia ... listopada 2006 r. obejmująca nabycie od Zbywcy innych nieruchomości przylegających do nieruchomości, stanowiących działki nr ... została zawarta na okres ... lat z opcją kupna po zakończeniu okresu leasingu. Zgodnie z tą umową przedmiotem leasingu ma być również działka nr .... Można przy tym zauważyć, że okres, na jaki została zawarta umowa znacznie wykracza poza przewidziane w ustawie o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców okresy przejściowe na nabywanie nieruchomości rolnych.
Zdaniem skarżącej nie ma miejsca sprzeczność nabycia z rolnym charakterem części nieruchomości, która nie zostanie zajęta przez planowaną zabudowę, także z tej racji, że ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych nie wyklucza możliwości nabywania nieruchomości rolnych na cele nierolnicze. Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze można przeznaczać przede wszystkim grunty oznaczone w ewidencji gruntów jako nieużytki, a w razie ich braku - inne grunty o najniższej przydatności produkcyjnej. Na część nieruchomości, która nie zostanie zajęta przez planowaną zabudowę, składają się nieużytki (ok. 1/3) i grunty orne pochodzenia mineralnego o klasie IV a (gliny, gleby piaszczyste lub ilaste), a więc o jednej z najniższych klas przydatności (ok. 2/3).
Do skargi załączono decyzję wójta gminy D. z dnia ... sierpnia 2007 r. znak ... o warunkach zabudowy wraz z załącznikiem graficznym.
W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców nabycie nieruchomości przez cudzoziemca wymaga zezwolenia. Zezwolenie jest wydawane w drodze decyzji administracyjnej, przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, jeżeli sprzeciwu nie wniesie Minister Obrony Narodowej, a w przypadku nieruchomości rolnych, jeżeli sprzeciwu również nie wniesie minister właściwy do spraw rozwoju wsi. Sprzeciw ten jest wyrażany w ramach współdziałania organów, na podstawie art. 106 k.p.a., w formie postanowienia (art. 1 ust. 1a ww. ustawy). Postanowienia art. 1 pkt 1 i ust. 1a powyższej ustawy nie zawierają przesłanek uzasadniających wniesienie sprzeciwu przez ministra właściwego do spraw rozwoju wsi. Minister, załatwiając sprawę, kieruje się ogólną dyrektywą wynikającą z art. 7 k.p.a., a zatem powinien uwzględniać interes ogólny i słuszny interes obywatela.
Ponadto nabycie nieruchomości rolnych przez cudzoziemców następuje, zgodnie z art. 6 ust. 6 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców, z zachowaniem przepisów ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego. Stosownie do przepisu art. 2 pkt 1 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego ilekroć w ustawie jest mowa o nieruchomości rolnej, należy przez to rozumieć nieruchomość rolną w rozumieniu Kodeksu cywilnego, z wyłączeniem nieruchomości położonych na obszarach przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego na cele inne niż rolne.
Stosownie do przepisu art. 461 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny [Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.] nieruchomościami rolnymi (gruntami rolnymi)
są nieruchomości, które są lub mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej i zwierzęcej, nie wyłączając produkcji ogrodniczej, sadowniczej i rybnej. W tym miejscu Sąd wskazuje, iż zgodnie z utrwalonym orzecznictwem o rolniczym charakterze gruntu przesądza jego rolnicze przeznaczenie, a nie sposób jego aktualnego wykorzystywania (v. postanowienie SN z 28 stycznia 1999 r., sygn. akt III CKN 140/98, LEX nr 50652).
Zgodnie z przepisem art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych [tj. Dz. U. z 2004 r. Nr 121, poz. 1266 z późn. zm.] gruntami rolnymi, w rozumieniu ustawy są grunty określone w ewidencji gruntów jako użytki rolne.
Wskazanie na powyższe uregulowania jest w sprawie konieczne, albowiem strona w skardze w ogóle zakwestionowała zasadność działania Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w niniejszej sprawie oraz podstawę do jego współdziałania z ministrem do spraw wewnętrznych, podnosząc iż nieruchomość utraciła charakter rolny w związku z wydaniem decyzji o ustaleniu warunków zabudowy. Również wcześniej - na etapie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca zdawała się kwestionować rolniczy charakter tej nieruchomości, podnosząc, że jest faktycznie wykorzystywana na działalność gospodarczą o charakterze nierolniczym o czy świadczy okoliczność, że zbywca opłaca od niej podatek od nieruchomości, nie zaś podatek rolny. Ponadto nieruchomości przyległe są zabudowane centrum logistyczno - biurowym oraz laboratorium galenowym.
Zdaniem sądu w świetle cytowanych przepisów oraz ugruntowanego stanowiska doktryny, uzależniających rolny charakter nieruchomości przede wszystkim od rolniczego przeznaczenia gruntu, przy czym nawet aktualne nieuzyskiwanie z gruntu płodów rolnych nie stanowi o braku takiego charakteru, "artykuł 46- k.c. zadowala się tutaj możliwością, istnieniem pewnej potencjalnej perspektywy uzyskiwania z gruntu płodów rolnych znajdujących swe uzasadnienie we fizyczno - agronomicznych właściwościach gruntu"(Glosa A. Lichorowicza do wyroku SN z dnia 2 czerwca 2000r., II CKN 1067/98) niewątpliwe jest, iż w chwili wydawania zaskarżonego postanowienia nieruchomość miała charakter rolny - były to bowiem grunty orne IV klasy i w drobnej części nieużytki, a więc istniała podstawa kompetencyjna do działania Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Należy też podkreślić, iż zmiana przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze, jeśli przekracza określony obszar ( w odniesieniu do gruntów rolnych IV klasy - 1 ha ) może odbyć się tylko w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, sporządzonym w trybie określonym w przepisach o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (art. 7 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych). Niesporne jest między stronami, że brak było miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu, gdzie znajduje się przedmiotowa nieruchomość.
Niewątpliwe jest też, że organ wydając decyzję (postanowienie ) bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny aktualny w chwili wydania orzeczenia. Nie można więc za zasadny uznać zarzut skargi o braku podstaw do tego, by Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zajmował stanowisko w sprawie z uwagi na utratę przez przedmiotową nieruchomość charakteru rolnego na podstawie załączonej do skargi decyzji wójta gminy D. z dnia ... sierpnia 2007 r. Omawiana decyzja została bowiem wydana po zakończeniu postępowania administracyjnego toczącego się w sprawie sprzeciwu na wydanie zezwolenia na nabycie nieruchomości, a zatem nie mogła mieć wpływu na kompetencję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do wyrażenia stanowiska w sprawie.
Nie ma również podstaw wiążący się z tym kolejny zarzut skargi - naruszenia przepisów postępowania przez organ administracji, który o wydaniu decyzji o ustaleniu warunków zabudowy był przez skarżącą informowany, zatem postępowanie powinno być wcześniej zawieszone a następnie umorzone jako bezprzedmiotowe. Twierdzenia skarżącej w tym zakresie są całkowicie gołosłowne i nie mają jakiegokolwiek oparcia w materiale dowodowym sprawy. Należy zauważyć, iż jedynie na str. 4 wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wspomniane zostało, iż "na terenie obejmującym nieruchomość rolną oraz nieruchomości przylegające planowana jest rozbudowa obecnych obiektów (laboratorium galenowego, chemicznego i mikrobiologicznego) po uzyskaniu niezbędnych zezwoleń". W ocenie Sądu powyższe stwierdzenie cechuje wysoki stopień ogólności. Sąd nie podziela poglądu skarżącej, że w ten sposób organowi stała się wiadoma kwestia postępowania w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy. Skarżąca, jako podmiot profesjonalnie uczestniczący w obrocie prawnym w sytuacji, w której postępowanie administracyjne o ustalenie warunków zabudowy było w toku, powinna albo poinformować o tym jednoznacznie organ, albo wnieść o zawieszenie postępowania.
Już tylko na koniec rozważań o wpływie decyzji o warunkach zabudowy na postępowanie administracyjne w przedmiocie zezwolenia na nabycie nieruchomości można dodać, że w przypadku, gdy decyzja wójta gminy D. z dnia ... sierpnia 2007 r. stanie się ostateczna, sprzeciw Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi - co do nieruchomości rolnej, która utraciła taki charakter będzie bezprzedmiotowy. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wydając decyzję co do zezwolenia na nabycie nieruchomości obowiązany będzie bowiem także do uwzględnienia stanu faktycznego i prawnego aktualnego na dzień orzekania.
Przechodząc do zarzutu skargi naruszenia prawa materialnego tzn. art. 1 ust. 1 (1a) ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców, w pierwszej kolejności należy podkreślić, że jakkolwiek przepisy te są kompetencyjną podstawą do współdziałania ministra właściwego do spraw wsi w postępowaniu o zezwolenie na nabycie nieruchomości, to merytorycznych (materialnoprawnych) podstaw jego orzekania należy poszukiwać gdzie indziej.
Jednolicie w doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że zakres i przedmiot stanowiska organu współdziałającego ograniczony jest nie tylko przedmiotem sprawy administracyjnej ale także zakresem zadań organu współdziałającego ( por. wyrok NSA z 20 listopada 1997r., V S.A. 2699/96, ONSA 1998/4/123). Zgodnie z ustawą z dnia 4 września 1997r. o działach administracji rządowej ( t.j. z 2003r. Dz. U. Nr 159, poz. 1548 ze zm.) zakresem działu rozwoju wsi objęte są m.in. sprawy kształtowania ustroju rolnego państwa oraz ochrony gruntów przeznaczonych na cele rolne (art. 23 ustawy). Sama ustawa o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców stwierdza, że nabycie nieruchomości rolnych przez cudzoziemców następuje dodatkowo z zachowaniem ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego ( art. 6 ust. 6 ustawy ). Jak już wyżej wskazano Minister załatwiając sprawę kieruje się ogólną dyrektywą wynikającą z art. 7 k.p.a., zatem powinien uwzględniać interes ogólny i słuszny interes obywatela. Rozstrzygnięcie to nie może być jednak dowolne, a ocena czy sprzeciw Ministra nie naruszył art. 7 k.p.a. wymaga w tym konkretnym wypadku zdefiniowania pojęcia interesu ogólnego. Winno to, zdaniem sądu, odbyć się z odwołaniem do treści cyt. art. 23 ustawy o działach administracji rządowej. Z kolei zasady kształtowania ustroju rolnego, zgodnie z art. 1 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, uwzględniają konieczność poprawy struktury obszarowej gospodarstw rolnych, przeciwdziałania nadmiernej koncentracji nieruchomości rolnych oraz zapewnienie prowadzenia działalności rolniczej w gospodarstwach rolnych przez osoby o odpowiednich kwalifikacjach.
W tym kontekście, należy przyjąć, że stanowisko organu zgłaszającego sprzeciw nie przekroczyło granic uznania administracyjnego. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, działając jako organ współdziałający na podstawie art. 1 ust 1 i 1a ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców i oceniając wniosek o udzielenie zezwolenia na nabycie przez cudzoziemca nieruchomości rolnej, jest uprawniony na podstawie art. 7 k.p.a. do uwzględnienia interesu społecznego poprzez odwołanie się do postanowień ustawy z 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego, zgodnie z którą preferowanym nabywcą nieruchomości rolnych jest rolnik prowadzący gospodarstwo rodzinne, posiadający kwalifikacje rolnicze i zamieszkały w gminie na terenie której położona jest chociaż część nabywanej nieruchomości rolnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny, podziela stanowiska Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, że za sprzeciwem przemawiają interesy rolnictwa, gdy nieruchomość była przeznaczona na cele rolne, zaś nabywca nie prowadzi działalności rolniczej i zamierza ją wykorzystywać niezgodnie z rolniczym charakterem. Wynikało to już z wniosku o wydanie zezwolenia na nabycie nieruchomości, gdzie skarżąca spółka jako cel nabycia nieruchomości wskazała prowadzenie na niej działalności gospodarczej zgodnej z umową spółki. Tymczasem głównym przedmiotem działalności wnioskodawcy jest zagospodarowanie i sprzedaż nieruchomości, wynajem nieruchomości, pośrednictwo w ich obrocie, zarządzanie nimi oraz pośrednictwo finansowe. Fakt, że nieruchomości sąsiednie są zabudowane centrum logistycznym i laboratorium galenowym nie zmienia tej oceny, albowiem wskazany cel nabycia działki ... jest całkowicie sprzeczny z jej rolniczym charakterem.
Nie ma też zasadniczego znaczenia w postępowaniu prowadzonym przed Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi jakie związki skarżący ma Rzeczpospolitą Polską, albowiem jeszcze raz należy podkreślić, że materialnoprawną podstawą rozstrzygania przez ten organ nie są przesłanki określone w art. 1a ust. 1 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców. Przepis ten dotyczy bowiem zezwolenia wydawanego przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, a nie sprzeciwu wnoszonego przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, na podstawie art. 1 ust. 1 i 1a ustawy. Należy uznać za trafny pogląd prawny wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 listopada 1997 roku w sprawie V SA 2699/96, który zyskał także akceptację doktryny (Orzecznictwo Sądów Polskich nr 3, 1999,poz. 56, z glosą J. Borkowskiego) a mianowicie, że jeżeli przepis prawa materialnego uzależnia wydanie decyzji od zajęcia stanowiska w formie opinii przez inny organ, to opinia ta nie może dotyczyć dowolnych spraw związanych z przedmiotem rozstrzygnięcia, lecz tylko tych aspektów, które wiążą się z zadaniami organu opiniującego. Organ współdziałający przyczynia się do prawidłowego załatwienia sprawy przez inny organ, ale bez wkraczania we właściwość, zadania i kompetencje innego organu. Ponadto niezależnie od tego czy będzie to opinia, czy inna forma współdziałania (uzgodnienie, porozumienie, sprzeciw), to w każdym przypadku mamy do czynienia z dwoma osobno przeprowadzonymi postępowaniami administracyjnymi, a organy administracyjne obowiązane są do przestrzegania swej właściwości w każdym stadium postępowania.
Mając powyższe na względzie, należy stwierdzić, że sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa materialnego ani takiego naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynika sprawy i z tych względów na podstawie przepisu art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło