V SA/Wa 2416/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Sędzia WSA - Irena Jakubiec- Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Dariusz Zalewski, Protokolant - referent Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] marca 2015 r., nr [...] w przedmiocie objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu stwierdzenia wygaśnięcia długu celnego i zwrotu zabezpieczonego towaru oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2015 r. Dyrektor Izby Celnej w W. uchylił decyzję Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. z [...] czerwca 2014 r. nr [...] w części dotyczącej dopuszczenia do obrotu 12 szt. aparatów fotograficznych i 3 sztuk obiektywów oraz wygaśnięcia wobec nich długu celnego i umorzył postępowanie w tym zakresie zaś w pozostałej części decyzję tę utrzymał w mocy. Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym: W dniu 13 października 2002 r. na giełdzie fotograficznej w K. w W. podczas wykonywania czynności służbowych funkcjonariusze Izby Celnej w W. ujawnili towar pochodzenia zagranicznego w postaci 36 sztuk aparatów fotograficznych różnych marek, 10 sztuk obiektywów fotograficznych różnych marek, 3 sztuki lamp błyskowych oraz jednego korpusu aparatu fotograficznego, będących w posiadaniu Z. S.. Z. S. i R. S. powyższy towar oferowali do sprzedaży nie posiadając żadnych dokumentów świadczących o ich legalnym pochodzeniu ( faktur, rachunków zakupu, dowodów odpraw celnych).Przedmiotowy towar za wyjątkiem dwóch obiektywów zapakowany był w opakowania fabryczne. Towar został zabezpieczony a następnie w odniesieniu do niego Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. postanowieniem z dnia 14 października 2002 r. wszczął dochodzenie w sprawie o przestępstwo skarbowe polegające na wprowadzeniu ich na polski obszar celny bez zgłoszenia do odprawy celnej. Przedmiotowe dochodzenie zakończyło się sporządzeniem aktu oskarżenia między innymi wobec Z. S. podejrzanego o popełnienie przestępstwa skarbowego z art. 91 § 3 k.k.s., który po jego zatwierdzeniu został wniesiony do Sądu Rejonowego dla W. przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej dla W.. Postępowanie to zakończyło się ostatecznie wydaniem przez Sąd Rejonowy dla W. w sprawie sygn. II Ks 8/06, postanowienia z dnia 30 czerwca 2009 r., mocą którego na podstawie art. 1 § 1 kks Sąd umorzył postępowanie w stosunku do oskarżonych Z. S., R. S. i M. S. Sąd w uzasadnieniu postanowienia wskazał, że w dacie orzekania zarzucane oskarżonym czyny nie stanowią już przestępstwa, w związku z powyższym konieczne stało się umorzenie postępowania. Jednocześnie w oparciu o art. 15 § 1 kks, który stanowi, że orzeczenie zapadłe w postępowaniu w sprawie o przestępstwo lub wykroczenie skarbowe nie zwalnia od obowiązku uiszczenia należności publicznoprawnej, zaś status przedmiotów stanowiących dowody rzeczowe, nie został uregulowany, przekazał je Urzędowi Celnemu w W. W związku z zażaleniem Z. S. i M. S. na przedmiotowe postanowienie Sądu, postanowieniem Sądu Okręgowego w W. z dnia [...] stycznia 2010 r. sygn. akt X Kz 834/09 zostało ono zmienione jedynie w zakresie podstawy umorzenia, którą określono jako art. 113 § 1 kks w zw. z art. 17 § 1 pkt 2 kpk, zaś w pozostałej części zostało ono utrzymane w mocy. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2011 r. Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. jako organ właściwy w sprawie, wszczął wobec strony postępowanie w sprawie określenia statusu celnego przedmiotowych towarów w postaci 36 sztuk aparatów fotograficznych różnych marek, 10 sztuk obiektywów fotograficznych różnych marek, 3 sztuki lamp błyskowych oraz jednego korpusu aparatu fotograficznego, a następnie decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...], stwierdził w odniesieniu do przedmiotowego towaru wprowadzonego nielegalnie na polski obszar celny, powstanie długu celnego, określił kwotę długu celnego oraz objął je procedurą dopuszczenia do obrotu. Od decyzji tej strona złożyła odwołanie wnosząc o jej uchylenie i wskazując, że doszło do naruszenia Kodeksu celnego poprzez uznanie, że przedmiotowy towar podlega cłu, wskazując, że w aktach sądowych znajdują się dokumenty wskazujące na krajowe pochodzenie towaru. Strona podkreśliła również, że stawki celne właściwe dla towarów pochodzących z Unii Europejskiej należą do stawek obniżonych czego nie uwzględniono w decyzji. Dyrektor Izby Celnej w W. zwrócił się do strony o przedstawienie dowodów świadczących według strony o krajowym statusie towarów a nadto zwrócił się do Sądu Rejonowego W. o nadesłanie kserokopii wskazanych z imienia i nazwiska zeznań świadków oraz złożonych przez nich dokumentów w postaci umów zakupu przedmiotowego sprzętu fotograficznego. W odpowiedzi na wezwanie organu strona złożyła posiadane przez siebie dokumenty, zaś Sąd Rejonowy przesłał żądane dokumenty znajdujące się w aktach karnych. Dyrektor Izby Celnej decyzją z [...] listopada 2013 r. uchylił w całości zaskarżoną decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W decyzji nakazał prawidłowe uzasadnienie decyzji. Wskazał, że w jego ocenie w odniesieniu do części towaru przekazanego do sprzedaży przez W. D., K. S., M. B., S. F. i M. S. - Z. S. stał się dzierżycielem sprzętu. W tym stanie rzeczy organ powinien wykazać, czy jego zdaniem strona wypełnia znamiona dłużnika celnego w rozumieniu art. 210 § 3 Kodeksu celnego w stosunku do całości towaru, czy tylko w części oraz czy jest jedynym dłużnikiem w przedmiotowej sprawie. Nadto Naczelnik powinien wskazać na elementy kalkulacyjne na podstawie, których wyliczył kwotę należności celnych, ponieważ zaskarżona decyzja Naczelnika ich nie zawierała. W tym stanie rzeczy ponieważ w sprawie konieczne było przeprowadzenie postępowania celnego w znacznej części Dyrektor uznał za konieczne uchylenie decyzji. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] objął procedurą dopuszczenia do obrotu towar w postaci 36 sztuk aparatów fotograficznych różnych marek, 10 sztuk obiektywów fotograficznych różnych marek, 3 sztuki lamp błyskowych oraz jednego korpusu aparatu fotograficznego, ujawnionego w dniu 13 października 2002 r. w klubie studenckim "S." w W., stwierdził wygaśnięcie długu celnego powstałego w dniu 13 października 2002 r. wobec przedmiotowego towaru oraz zarządził jego zwrot . Naczelnik Urzędu Celnego wyjaśniając podjęte rozstrzygnięcie wskazał, że zgodnie z art. 230 § 4 Kodeksu celnego, powiadomienie dłużnika o zarejestrowaniu kwoty długu celnego, nie może nastąpić po upływie 3 lat licząc od powstania długu celnego, przy czym zgodnie z § 5 tego artykułu bieg terminów, o których mowa w § 4 i § 4a, ulega zawieszeniu z dniem wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe. Ponieważ w dniu 14 października 2002 r. wszczęto postępowanie karno-skarbowe termin do powiadomienia o długu celnym uległ zawieszeniu i zaczął biec zgodnie z art. 230 § 6 pkt 1 Kodeksu celnego od dnia 28 stycznia 2010 r. tj. od daty prawomocnego zakończenia postępowania karno-skarbowego. W związku z tym, że termin do powiadomienia dłużnika o zarejestrowaniu długu celnego minął w dniu 27 stycznia 2013 r., a pierwotna decyzja Naczelnika Urzędu z dnia [...] stycznia 2013 r. doręczona 24 stycznia 2013 r. została następnie uchylona , tym samym zgodnie z art. 244 § 3 Kodeksu celnego dług celny ostatecznie wygasł na skutek przedawnienia. Od decyzji strona złożyła odwołanie i wniosła o jej uchylenie. Decyzją z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w W. uchylił decyzję Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. z [...] czerwca 2014 r. w części dotyczącej dopuszczenia do obrotu 12 szt. aparatów fotograficznych i 3 sztuk obiektywów oraz wygaśnięcia wobec nich długu celnego i umorzył postępowanie w tym zakresie, zaś w pozostałej części decyzję tę utrzymał w mocy. Dyrektor przedstawił ustalony stan faktyczny sprawy, wskazał, że w dniu 13 października 2002 r. w klubie studenckim "S." w W. przedmiotowy towar w postaci 36 sztuk aparatów fotograficznych różnych marek, 10 sztuk obiektywów fotograficznych różnych marek, 3 sztuki lamp błyskowych oraz jednego korpusu aparatu fotograficznego, był oferowany do sprzedaży przez Z. S. i R. S. i został zabezpieczony i zatrzymany, co uwidoczniono w sporządzonym pokwitowaniu. Organ wskazał, że w związku z tym, że ujawnienie spornych towarów nastąpiło z dniem 13 października 2002 r., a nie można było ustalić daty wprowadzenia spornych towarów na terytorium kraju, należało uznać zgodnie z art. 222 § 3 Kodeksu celnego, który miał w sprawie zastosowanie na podstawie art. 26 przepisów wprowadzających ustawę Prawo celne, że dług celny powstał w dniu 13 października 2002 r. Organ wskazał, odwołując się do treści art. 222 § 2, § 3 oraz art. 230 § 4, § 4a, § 5 i § 6 Kodeksu celnego, że prawidłowe jest stanowisko organu I instancji, że z dniem 14 października 2002 r. w związku z wszczęciem postępowania karno-skarbowego nastąpiło zawieszenie biegu terminu na powiadomienie dłużnika o zarejestrowaniu długu celnego. W związku z prawomocnym jego zakończeniem, co miało miejsce w dniu 28 stycznia 2010 r. termin zaczął biec na nowo, co powodowało, że organ mógł powiadomić dłużnika o zarejestrowaniu długu do dnia 27 stycznia 2013 r. Sytuacja taka miała miejsce ponieważ Naczelnik Urzędu Celnego [...] stycznia 2013 r. wydał decyzję , która została stronie doręczona w dniu 24 stycznia 2013 r., została ona jednak uchylona decyzją Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] listopada 2013 r. i doręczona w dniu 30 listopada 2013 r., co spowodowało, że termin do powiadomienia o zarejestrowaniu długu celnego biegł dalej poczynając od tego dnia i minął w dniu 3 grudnia 2013 r. Spowodowało to wygaśnięcie długu celnego ale jedynie w odniesieniu do części towaru, posiadającego status niekrajowy w postaci 24 sztuk aparatów fotograficznych różnych marek, 7 obiektywów fotograficznych, 3 lamp błyskowych i 1 sztuki korpusu aparatu fotograficznego. W odniesieniu do tych towarów strona nie przedstawiła dowodów, że zostały one zakupione na terenie kraju, co powoduje, ze należało uznać, że jako niekrajowe zostały wprowadzone nielegalnie, w związku z czym powstał w odniesieniu do nich dług celny. Jeśli chodzi o pozostałe sztuki spornego towaru organ II instancji uwzględnił zebrane dowody, wskazujące na ich krajowy status, czemu dał wyraz w swoim rozstrzygnięciu. Osobą posiadającą przedmiotowy towar był Z. S. dlatego został uznany za dłużnika celnego zgodnie z art. 210 § 3 pkt 3 Kodeksu celnego. Towar ten został dopuszczony do obrotu na polskim obszarze celnym przez organ I instancji, tym niemniej w związku z przedawnieniem długu celnego w odniesieniu do tego towaru nastąpiło jego wygaśnięcie. Wygaśnięcie długu celnego powoduje, że nie było potrzeby ustosunkowania się do zarzutów związanych ze stawkami celnymi. Od decyzji tej strona złożyła skargę. W skardze wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący wskazał, że w dniu 13 października 2002 r. na giełdzie fotograficznej w klubie "S." funkcjonariusze celni zatrzymali należące do niego aparaty fotograficzne kupione od importera sprzętu fotograficznego oraz innych osób. Kupując sprzęt sprawdzał, czy posiadają one certyfikaty Unii Europejskiej jak również gwarancje europejskie upoważniające do gwarancji na terenie Polski. Podkreślił, że w sposób niezasadny organ celny uznał go za dłużnika celnego jak również nie wskazano na jakiej podstawie uznano, że sporny towar wprowadzony został do Polski nielegalnie. Ponownie podkreślił, że rozporządzeniem Rady Ministrów z 11 grudnia 2001 r. w sprawie ustanowienia Taryfy Celnej (Dz. U. 146/2001 poz. 1639) dla sprzętu fotograficznego pochodzącego z UE i EFTA ustalono 0% stawkę celną, zaś zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów z 7 grudnia 2001 r. podróżny mógł w bagażu osobistym przewieźć bez cła towary o wartości 175 euro, co powoduje, ze brak było powodów dla nielegalnego przywozu sprzętu fotograficznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna a jej argumenty nie są trafne. Należy stwierdzić, że organ celny w zaskarżonej decyzji prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy i w odniesieniu do niego w sposób właściwy zastosował przepisy prawa, którymi były przepisy ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (t.j.2001 nr 75 poz. 802 ze zm.) a to z mocy art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne ( Dz. U.68 poz. 623). W świetle art. 2 § 2. ustawy Kodeks celny wprowadzenie towaru na polski obszar celny lub jego wyprowadzenie z polskiego obszaru celnego powoduje z mocy prawa powstanie obowiązków i uprawnień przewidzianych w przepisach prawa celnego, jeżeli przepisy prawa, w tym umowy międzynarodowe, nie stanowią inaczej, przy czym zgodnie z § 1 tego art. wprowadzenie towaru na polski obszar celny następuje z chwilą jego faktycznego przywozu na polski obszar celny. Nie ulega wątpliwości, że ujawnienie spornego towaru nastąpiło w dniu kontroli dokonanej przez funkcjonariuszy celnych na giełdzie sprzętu fotograficznego tj. w dniu 13 października 2001 r., przy czym bez wątpienia skarżący był jego posiadaczem - co sam przyznaje w skardze twierdząc, że wcześniej odkupił towar od importera sprzętu i innych osób fizycznych. To on m.in. dysponując towarem oferował go do sprzedaży na wspomnianej giełdzie. Należy wskazać w tym miejscu, że w odniesieniu do części zabezpieczonego a następnie złożonego do depozytu w toku kontroli towaru - co potwierdza wystawione pokwitowanie- zostało wykazane przy pomocy dokumentów oraz zeznań świadków, że miały one status towaru krajowego, co zostało uwzględnione w treści zaskarżonej decyzji. Tym niemniej w odniesieniu do 24 sztuk aparatów fotograficznych, 7 obiektywów fotograficznych, 3 lamp błyskowych i 1 sztuki korpusu aparatu fotograficznego, nie ujawniono żadnych dowodów potwierdzających ich status towaru krajowego, co powoduje, że należało uznać je za towar o statusie niekrajowym. Należy zaznaczyć bowiem, że zgodnie z art. 3 § 1 pkt 2 i pkt 3 ustawy Kodeks celny- dług celny, jest to powstałe z mocy prawa zobowiązanie do uiszczenia należności celnych przywozowych (dług celny w przywozie) lub należności celnych wywozowych (dług celny w wywozie) odnoszące się do towarów, zaś dłużnik oznacza każdą osobę zobowiązaną do zapłacenia kwoty wynikającej z długu celnego. Zgodnie zaś z definicją pkt 18 art. 3 ww. ustawy towary krajowe to m.in. towary przywiezione spoza polskiego obszaru celnego i dopuszczone do obrotu, zaś zgodnie z pkt 19 tego przepisu towary niekrajowe to towary inne niż określone w pkt 18. Zgodnie z art. 3 § 3 ustawy procedurą celną jest dopuszczenie do obrotu. Zgodnie z art. 9 § 1 powyższej ustawy nielegalnym wprowadzeniem towaru jest wprowadzenie dokonane z naruszeniem przepisów art. 35 § 2, art. 36, art. 37, art. 39 i art. 180 § 2. W myśl art. 60 § 1 ustawy każdy towar, który ma być objęty procedurą celną, powinien zostać zgłoszony do tej procedury. Dopiero dopuszczenie do obrotu nadaje towarowi niekrajowemu status towaru krajowego i następuje po spełnieniu wszystkich wymogów określonych prawem, w szczególności po zastosowaniu przepisów dotyczących należności przywozowych ( art. 84 ustawy). Prawidłowo zatem mając na względzie stan faktyczny sprawy organy uznały, w świetle wskazanych przepisów, że sporny towar jest towarem niekrajowym i wprowadzonym nielegalnie. Należy podkreślić, w tym miejscu, że NSA w wyroku z dnia 27 stycznia 2011 r. I GSK 12/10 stwierdził, że " Wobec braku jakichkolwiek dowodów świadczących o tym, że towar został legalnie wprowadzony na polski obszar celny, organy celne uprawnione są do uznania, że towar wprowadzono na polski obszar celny nielegalnie". Zgodnie z treścią art. 210 § 1 pkt 1 ustawy dług celny w przywozie powstaje w wypadku nielegalnego wprowadzenia na polski obszar celny towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym, a w myśl § 2 dług celny powstaje z chwilą nielegalnego wprowadzenia towaru. Zgodnie z art. 210 § 3 pkt 3 ustawy dłużnikami są osoby, które nabyły, posiadały lub posiadają towar, o którym mowa w § 1, i które wiedziały lub przy zachowaniu należytej staranności mogły się dowiedzieć, że w chwili jego nabycia lub wejścia w jego posiadanie był to towar wprowadzony nielegalnie. Należy zaznaczyć, że skoro skarżący zajmował się sprzedażą sprzętu fotograficznego powinien domagać się od osób, od których pozyskiwał towar ażeby przedstawiały mu dowody w postaci umów kupna na terenie kraju, paragonów, czy też dowodów zgłoszenia celnego po to ażeby mieć pewność, iż są to towary posiadające status towarów krajowych. Sam fakt, że towary te posiadały certyfikaty unijne, czy gwarancje nie może zostać uznany za wystarczający. Tym samym skoro wchodząc w posiadanie przedmiotowych towarów skarżący, nie uzyskiwał od swoich kontrahentów żadnych dokumentów wskazujących na ich pochodzenie należy uznać, że nie dochował należytej staranności aby uzyskać wiedzę o ich pochodzeniu , co powoduje, że spełnia przesłankę uznania go za dłużnika celnego w świetle wskazanego art. 210 § 3 pkt 3. W przedmiotowej sprawie nie można było ustalić dokładnej daty powstania długu celnego, w związku z czym organ przyjął datę ujawnienia towarów czyli 13 października 2001 r., co jest prawidłowe w świetle art. 222 § 3 ustawy Kodeks celny . Mając na uwadze fakt powstania długu celnego, należy uznać, że organ był zobowiązany do nadania towarowi przeznaczenia celnego i objęcia go procedurą dopuszczenia do obrotu oraz ustalenia należności celnych przywozowych. W świetle art. 230 ustawy należy stwierdzić, że : § 1 po zarejestrowaniu kwoty należności organ celny powiadamia o tym dłużnika. § 4. Powiadomienie dłużnika nie może nastąpić po upływie 3 lat, licząc od dnia powstania długu celnego. § 4a. Jeżeli nie jest możliwe określenie daty powstania długu celnego, powiadomienie dłużnika nie może nastąpić po upływie 3 lat, licząc od dnia określonego w art. 222 § 2 i § 3. § 5. Bieg terminów, o których mowa w § 4 i 4a, ulega zawieszeniu z dniem: 1) wszczęcia postępowania karnego, postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe lub wniesienia skargi do sądu administracyjnego, 2) zawieszenia postępowania w sprawie celnej, 3) wniesienia odwołania od decyzji w sprawie długu celnego. § 6. Terminy, o których mowa w § 4 i 4a, biegną dalej z dniem: 1) prawomocnego zakończenia postępowania karnego, postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe albo doręczenia organowi celnemu orzeczenia sądu administracyjnego wraz z jego uzasadnieniem. W okolicznościach niniejszej sprawy bieg terminu do powiadomienia dłużnika o zarejestrowaniu długu rozpoczął się w dniu 13 października 2001 r., uległ zawieszeniu w dniu wszczęcia postępowania karno-skarbowego czyli 14 października 2001 r. i zaczął biec ponownie od dnia jego prawomocnego zakończenia czyli od dnia prawomocności postanowienia Sadu Okręgowego w W. co miało miejsce 28 stycznia 2010 r. Jak trafnie zauważył organ II instancji Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. poprzez wydanie decyzji i doręczenie jej w dniu 24 stycznia 2013 r., powiadomił dłużnika przed upływem terminu 3 lat o zarejestrowaniu długu celnego, który to termin mijał w dniu 27 stycznia 2013r. Tym niemniej ze względu na wniesienie od niej odwołania i jej uchylenia w dniu 30 listopada 2013 r. termin ten zaczął biec w dalszym ciągu i upłynął w dniu 3 grudnia 2013 r. Okoliczność ta spowodowała, że rozpoznając sprawę ponownie po jej uchyleniu, Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. mógł przedmiotowe towary objąć jedynie procedurą dopuszczenia do obrotu ale tylko te, które miały status niekrajowy oraz stwierdzić wygaśnięcie długu celnego w odniesieniu do tego towaru a nadto nakazać zwrot zabezpieczonego towaru. Stwierdzenie wygaśnięcia długu celnego było wynikiem przedawnienia długu celnego i koniecznością zastosowania art. 244 pkt 3, który stanowi, że dług celny wygasa przez przedawnienie. Tymczasem Naczelnik rozstrzygnął w odniesieniu do całego towaru, w tym mającego status krajowy, co skutkowało koniecznością uchylenia decyzji organu I instancji i ponownego rozstrzygnięcia przez Dyrektora Izby Celnej w oparciu o art. 233 § 1 pkt 2 lit a ustawy Ordynacja podatkowa. Należy stwierdzić, że wygaśnięcie długu celnego w związku z jego przedawnieniem spowodowało brak konieczności określenia jego wysokości zatem bez znaczenia pozostawała wysokość stawki celnej. Należy przy tym zauważyć, że wbrew stanowisku skarżącego, gdyby określenie długu celnego było możliwe okoliczność, że stawka mogłaby wynosić 0%, pozostawałaby bez znaczenia dla określenia wysokości długu celnego jako, że dług celny może co do zasady wynosić 0%, a jego określenie w tej wysokości może być konieczne ze względów chociażby podatkowych. Stanowisko takie zajął NSA w wyroku z dnia 18 kwietnia 2008 r. sygn. I GSK 584/07 Lex 577403. W tym stanie rzeczy uznając decyzję za prawidłową WSA oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.