V SA/Wa 2419/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Ewa Wrzesińska-Jóźków, Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), Protokolant spec. - Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 marca 2012 r. sprawy ze skargi T.K. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych Oddala skargę W dniu [...] sierpnia 2010 r. do P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wpłynął wniosek T. K. o dofinansowanie operacji "Wcześniejsza emerytura" w ramach środka 1.5 "rekompensaty społeczno-gospodarcze w celu zarządzania krajową flotą rybacką" objętego Programem Operacyjnym "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013". Decyzją z [...] maja 2011 r. Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR odmówił wnioskodawcy przyznania pomocy finansowej. W ocenie organu wnioskodawca nie wykazał, że w czasie wielomiesięcznego pozostawania w rezerwie czynnej w okresie od [...] lipca 2009 r. do [...] sierpnia 2010 r. dokonywał czynności bezpośrednio związanych z działalnością połowową prowadzoną przez pracodawcę. Wyjaśniono, iż z wyciągu pływania wynika, że wnioskodawca od [...] maja 2007 r. nie pracował w zawodzie rybaka na polskich statkach rybackich, a zatem nie może skorzystać z pomocy przewidzianej Programem Operacyjnym "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013". Rozpoznając sprawę w następstwie odwołania, decyzją z [...] września 2011 r., Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego z [...] maja 2011 r. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ II instancji stwierdził, iż ubiegający się o dofinansowanie nie przedstawił dokumentów potwierdzających, iż w okresie przebywania w rezerwie czynnej spełniał kryteria pozwalające zakwalifikować go jako rybaka w rozumieniu art. 3 lit. b rozporządzenia Rady (WE) nr 1198/2006 z dnia 27 lipca 2006 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Rybackiego (Dz. U. UE L 223 z dnia 15 sierpnia 2006 r., str. 1). Z uwagi na powyższe organ uznał, iż skarżący nie spełnił wymogów z § 21 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 czerwca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty i zwracania pomocy finansowej na realizację środków objętych osią priorytetową 1 – Środki na rzecz dostosowania floty rybackiej, zawartą w programie operacyjnym "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013" (Dz. U. Nr 101, poz. 840, z późn. zm.), tj. nie wykazał, że pracował w zawodzie rybaka na statkach rybackich co najmniej przez 10 lat, przy czym co najmniej 12 miesięcy w okresie 24 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień złożenia wniosku o dofinansowanie. Od decyzji tej skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, iż prezes ARiMR rozszerzająco interpretuje przesłankę pozostawania w zatrudnieniu na statku rybackim, wywodząc z przepisów przesłanki przyznania rekompensaty z tych przepisów nie wynikające. Zaznaczył, że posiada świadectwo pracy wystawione przez pracodawcę, mówiące iż był przez niego zatrudniony na stanowisku rybaka. Skarżący podkreślił, iż w świetle uprawnień do rekompensaty nie może ponosić konsekwencji związanych z okolicznościami prowadzenia działalności połowowej przez pracodawcę, które zresztą na przestrzeni czasu mogą ulegać zmianie, w tym poprawie. Nadto posiadając świadectwo zdrowia do wykonywania pracy na lądzie w każdej chwili decyzją pracodawcy może zostać skierowany do wykonywania pracy związanej z połowami, w tym również na statku, ale nie w charakterze pokładowym ale np. remontowym. W odpowiedzi na skargę Prezes Agencji podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi, jako niezasadnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), w którym wskazano, iż sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią – bez wątpienia – sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną polegającą na zbadaniu, czy organ administracji publicznej nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi jego uchylenie. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w powyższym zakresie Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę prawną przyznania pomocy finansowej na realizację środka 1.5 Rekompensaty społeczno-gospodarcze w celu zarządzania krajową flotą rybacką, objętego osią priorytetową 1 – Środki na rzecz dostosowania floty rybackiej Programu Operacyjnego "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013", stanowiącego załącznik do obwieszczenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 lipca 2009 r. w sprawie Programu Operacyjnego "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013" (M. P. Nr 51, poz. 739), stanowi Rozporządzenie Rady (WE) nr 1198/2006 z dnia 27 lipca 2006 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Rybackiego (Dz. U. UE L 223 z 15.08.2006, str. 1), w którym ustanowiono Europejski Fundusz Rybacki (dalej zwany "EFR") oraz określono ramy wsparcia wspólnotowego na rzecz zrównoważonego rozwoju sektora rybactwa, obszarów zależnych głównie od rybactwa, a także rybołówstwa śródlądowego. Zgodnie z art. 21 lit. e rozporządzenia Rady (WE) nr 1198/2006 wsparcie z EFR mające na celu dostosowanie wspólnotowej floty rybackiej dotyczy rekompensaty społeczno-gospodarczej w celu zarządzania wspólnotową flotą rybacką zgodnie z art. 27. Stosownie do art. 27 ust. 1 lit. d rozporządzenia EFR może mieć udział w finansowaniu środków społeczno-gospodarczych proponowanych przez państwa członkowskie na rzecz rybaków dotkniętych zmianami w zakresie rybactwa, które to środki obejmują wcześniejsze odejście z sektora rybactwa, w tym wcześniejsze emerytury. W art. 3 lit. b rozporządzenia zawarto przy tym definicję rybaka jako osoby, której zajęciem – uznanym przez państwo członkowskie – jest zawodowe rybactwo na pokładzie czynnego statku rybackiego. Należy zaznaczyć, iż zgodnie z art. 6 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1198/2006 Komisja i państwa członkowskie zapewniają spójność pomocy udzielanej z EFR z politykami, priorytetami i działaniami Wspólnoty oraz jej komplementarność z innymi instrumentami finansowymi Wspólnoty. Ta spójność i komplementarność znajduje swoje odbicie w programie operacyjnym, który, stosownie do art. 17 ust. 1 rozporządzenia, jest opracowywany przez każde z państw członkowskich w celu realizacji polityki i priorytetów, które mają być współfinansowane z EFR. Zgodnie zaś z art. 20 ust. 2 rozporządzenia dla każdej osi priorytetowej określonej w tytule IV państwo członkowskie ustanawia w ramach swego programu operacyjnego warunki i procedury ich stosowania. W powyższym kontekście wskazać należy, iż w dziale VI Programu Operacyjnego "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013", który został zatwierdzony przez Komisję Europejską decyzją z 16 października 2008 r., w opisie środka 1.5 Rekompensaty społeczno-gospodarcze w celu zarządzania krajową flotą rybacką wyjaśniono, iż restrukturyzacja polskiej floty, planowana na okres programowania 2007-2013, wiązała się będzie z dalszym ograniczeniem potencjału połowowego tak, by najlepiej dostosować go do dostępnych zasobów, i będzie miała niekorzystny wpływ na zatrudnienie i sytuację społeczno-ekonomiczną na obszarach rybackich. W związku z tym konieczne jest podjęcie towarzyszących działań społeczno-ekonomicznych w celu zrównoważenia niekorzystnych efektów Planu Dostosowania Nakładu Połowowego, udzielanie wsparcia, różnicowanie działalności na obszarach dotkniętych problemem. Główny typ wsparcia dotyczył będzie m.in. rekompensat za wcześniejsze odejście z zawodu rybaka, w tym wcześniejszych emerytur, jako kontynuacji mechanizmów i projektów Finansowego Instrumentu Wspierania Rybołówstwa. Jako beneficjentów tego środka wskazano rybaków. Należy również zauważyć, iż warunki i tryb przyznawania, wypłaty oraz zwracania pomocy finansowej na realizację środków objętych osiami priorytetowymi zawartymi w programie operacyjnym, w zakresie nieokreślonym w przepisach Unii Europejskiej lub przewidzianym w tych przepisach do określenia przez państwo członkowskie Unii Europejskiej zostały określone w ustawie z dnia 3 kwietnia 2009 r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego (Dz. U. Nr 72, poz. 619, z póżn. zm.). Szczegółowe warunki i tryb przyznawania, wypłaty lub zwracania pomocy, w ramach osi priorytetowej 1 - Środki na rzecz dostosowania floty rybackiej, na podstawie delegacji zawartej w art. 19 ustawy, w której wytycznych wskazano m.in., iż regulacje podustawowe mają zapewnić prawidłową realizację programu oraz mieć na względzie istotę i cel poszczególnych środków objętych osiami priorytetowymi zawartymi w programie operacyjnym, zostały określone w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 czerwca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty i zwracania pomocy finansowej na realizację środków objętych osią priorytetową 1 - Środki na rzecz dostosowania floty rybackiej, zawartą w programie operacyjnym "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013" (Dz. U. Nr 101, poz. 840 i Nr 129, poz. 1064). W § 21 ust. 1 powołanego rozporządzenia wskazano, iż pomoc w ramach rekompensat społeczno-gospodarczych na realizację operacji dotyczących wcześniejszych emerytur jest przyznawana, w formie rekompensaty, rybakowi, który trwale zaprzestał wykonywania zawodu rybaka, ukończył co najmniej 55 rok życia oraz pracował w zawodzie rybaka na statkach rybackich co najmniej przez 15 lat, przy czym co najmniej przez 12 miesięcy w okresie 24 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień złożenia wniosku o dofinansowanie. W ocenie Sądu organ odwoławczy dokonał prawidłowej wykładni powyższego przepisu wskazując, iż kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia kwestii czy czas pozostawania przez wnioskodawcę w rezerwie może być wliczony do okresu pracy w zawodzie rybaka jest wykazanie, iż pozostawanie w rezerwie czynnej, w przewidzianych przepisami prawa 12 miesiącach w okresie 24 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień złożenia wniosku, było związane z wykonywaniem rybołówstwa w polskiej flocie rybackiej. Zgodnie z zaświadczeniem D. K.P. D. Sp. z o.o. w G. (k. 47 akt adm.) skarżący przebywał w rezerwie czynnej w okresie od [...] lipca 2009 r. do [...] sierpnia 2010 r. Należy w powyższym kontekście wyjaśnić, iż stosownie do art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o pracy na morskich statkach handlowych (Dz. U. Nr 61, poz. 258, z późn. zm.) w czasie pozostawania w rezerwie pracownik jest obowiązany wykonywać wyznaczoną mu przez armatora pracę, stosowną do kwalifikacji zawodowych oraz zawodowo-socjalnej pozycji pracownika. Za zgodą pracownika armator może go zatrudnić przy każdej pracy. Wnioskodawca zasadnie został zatem wezwany pismem z [...] kwietnia 2011 r. (k. 93, 94 akt adm.) do wyjaśnienia czy w czasie rezerwy czynnej dokonywał czynności bezpośrednio związanych z działalnością połowową prowadzoną przez pracodawcę. W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawca złożył wyjaśnienia, w których oświadcza, iż w czasie przebywania w rezerwie czynnej pojawiły się u niego problemy zdrowotne powodujące trudności w uzyskaniu świadectwa zdrowia, a w konsekwencji uniemożliwiły zamustrowanie na jedyną posiadaną przez pracodawcę jednostkę rybacką. Skarżący nie wyjaśnił natomiast czy w czasie rezerwy czynnej wykonywał pracę bezpośrednio związaną z działalnością połowową prowadzoną przez pracodawcę. Podkreślenia wymaga przy tym, iż w wezwaniu z [...] kwietnia 2011 r. zawarto pouczenie, iż zgodnie z art. 13 ust. 6 ustawy z dnia 3 kwietnia 2009 r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia, co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Organy obu instancji prawidłowo przyjęły zatem, iż pomimo trwającego formalnie zatrudnienia u armatora, zachodzą podstawy do odmowy uwzględnienia czasu pozostawania przez wnioskodawcę w rezerwie przy obliczaniu okresu zatrudnienia w zawodzie rybaka. Istotą pomocy w ramach rekompensat społeczno-gospodarczych na realizację operacji dotyczących wcześniejszych emerytur jest bowiem, zarówno w świetle prawa wspólnotowego, jak i regulacji krajowych, ochrona socjalna czynnych zawodowo pracowników sektora rybołówstwa dotkniętego skutkami realizacji programu operacyjnego "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013". Organy orzekające w sprawie, opierając się na treści oświadczeń wnioskodawcy oraz zapisach w wyciągu pływania potwierdzonym przez Urząd Morski w G. potwierdzającym pracę wnioskodawcy w zawodzie rybaka wg dat zaciągu i zwolnienia w okresie od [...] maja 1981 r. do [...] maja 2007 r. (k. 15-18 akt adm.), ustaliły w sposób bezsporny, iż wnioskodawca nie wykazał, że pracował w zawodzie rybaka na statkach rybackich co najmniej przez 10 lat, przy czym co najmniej 12 miesięcy w okresie 24 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień złożenia wniosku o dofinansowanie. Konsekwencją dokonanych ustaleń faktycznych było zatem uznanie, iż udzielenie wnioskowanej pomocy nie byłoby zgodne z celem tego programu. Mając wszystkie powyższe okoliczności na uwadze, Sąd uznał, że organy administracji obu instancji w sposób prawidłowy zebrały materiał dowodowy, należycie go oceniły, zaś wydane na jego podstawie decyzje odpowiadają prawu. Z tych względów, w oparciu o art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.