V SA/Wa 242/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący – Sędzia WSA Tomasz Zawiślak po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty - w części gminnej - części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2012 postanawia wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji M. [...] w piśmie z [...] kwietnia 2018 r. zwróciło się o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z powodu niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W uzasadnieniu wskazano, że konsekwencje egzekucji żądanej kwoty mogą być trudne do odwrócenia, a późniejszy zwrot tej kwoty może nie przywrócić stanu sprzed egzekucji. Podniesiono, iż w związku z reformą edukacji wprowadzonej w życie w 2016 roku, ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo oświatowe wymagała w roku 2017 ciągłych nakładów finansowych. Natomiast budżet M. [...] nie przewidział realizacji należności z zaskarżonych decyzji Zaznaczono, iż egzekucja pozbawi płynności finansowej i uniemożliwi pokrywanie bieżących, niezbędnych wydatków związanych z oświatą. Taka sytuacja może w konsekwencji doprowadzić do konieczności zaprzestania realizacji w pełni obowiązków ustawowych M. w tym zakresie. M. [...] jest podmiotem stabilnym, wiarygodnym nie ma więc uzasadnienia do realizacji funkcji zabezpieczającej do czasu orzeczenia merytorycznego w sprawie przez Sąd. Podniesiono również, iż organ rozpoczął działania egzekucyjne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) dalej "p.p.s.a.", wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania (art. 61 § 3 p.p.s.a.). Rozstrzygając o wstrzymaniu wykonania aktu na podstawie powołanego przepisu Sąd jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych. Instytucja wstrzymania wykonania ma bowiem charakter wyjątkowy i jej zastosowanie może mieć miejsce wyłącznie w sytuacji stwierdzenia, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdyby akt lub czynność zostały wykonane. Użycie przez ustawodawcę w art. 61 § 3 p.p.s.a. zwrotów nieostrych wiąże się z koniecznością konkretyzacji zawartej w nich normy ogólnej. W postanowieniu z dnia 20 grudnia 2004 r., GZ 138/04 (dostępne na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak inne przywołane w postanowieniu orzeczenia) NSA stwierdził, że "znaczna szkoda" to taka, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowania, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu. Z kolei trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Dokonując oceny wniosku skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że zasługuje on na uwzględnienie. Przede wszystkim Sąd miał na uwadze, iż w tut. Sądzie rozpoznane zostały już wnioski o wstrzymanie wykonania decyzji w sprawach o sygn.akt V SA/Wa 917/17 i V SA/Wa 891/17, o podobnym stanie faktycznym i prawnym. W sprawach tych wydano postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji. W sprawie o sygn.akt V SA/Wa 917/17 o wstrzymaniu orzekł Naczelny Sąd Administracyjny uchylając jednocześnie postanowienie Sądu I instancji odmawiające takiego wstrzymania (postanowienie z 14 listopada 2017 r. sygn.akt II GZ 830/17). W uzasadnieniu tego postanowienia NSA wskazał, iż skarżący jest specyficzną instytucją działającą na podstawie i w granicach określonych przepisami prawa oraz uchwałą budżetową, a zatem swoboda w dysponowaniu środkami pieniężnymi jest znacznie ograniczona i odmienna niż w przypadku przedsiębiorstw prywatnych działających w ramach swobody działalności gospodarczej. W ocenie NSA potencjalna egzekucja należności w sytuacji skarżącego, związanego przecież dyscypliną budżetową, mogłaby pozbawić M. środków na wykonywanie zadań oraz doprowadzić do spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W ocenie NSA powyższe stanowi uzasadniony powód, który jest przesłanką umożliwiającą zastosowanie tymczasowej ochrony w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Mając powyższe na uwadze, zdaniem Sądu, M. uprawdopodobniło w wystarczający sposób, że wykonanie decyzji może spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudne do odwrócenia skutki. Podkreślenia wymaga, iż co do zasady świadczenie pieniężne jest z natury rzeczy świadczeniem odwracalnym, jednakże rozważając skutki zapłaty wskazanej należności, tj. [...] zł należało mieć na uwadze, że jest to kwota znaczna i trudna do zebrania, zwłaszcza dla jednostki samorządu terytorialnego. Wobec ww. specyfiki skarżącego oraz oświadczenia, iż nie dysponuje żadnymi wolnymi środkami na pokrycie należności objętej zaskarżoną decyzją Sąd uznał, że obowiązek natychmiastowego uregulowania tej kwoty spowodowałby zakłócenie w finansach M. skutkujące dokonaniem w tym zakresie istotnych przesunięć, koniecznością zaciągania zobowiązań finansowych i w konsekwencji zachwianiem płynnością finansową M., co w przypadku jednostki samorządu terytorialnego ma istotne znaczenie. Sąd podziela również pogląd NSA wyrażony w postanowieniu z 14 listopada 2017 r. sygn.akt II GZ 830/17, że potencjalna egzekucja należności w sytuacji skarżącego, związanego przecież dyscypliną budżetową, mogłaby pozbawić M. środków na wykonywanie zadań oraz doprowadzić do spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dlatego też należało przyjąć, iż stanowi to uzasadniony powód, który jest przesłanką umożliwiającą zastosowanie tymczasowej ochrony w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji (por: postanowienia NSA z 1 grudnia 2011 r., sygn. akt II GSK 2092/11, z 8 lipca 2017 r., sygn. akt II GSK 1476/14). Z tych względów zasadne było wstrzymanie wykonania decyzji do czasu rozpoznania skargi przez Sąd, który na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.