V SA/Wa 2437/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Piotr Piszczek po rozpoznaniu w dniu 12 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 8 marca 2011 r. w sprawie ze skargi R.D. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] sierpnia 2010 r. Nr [...] w przedmiocie rozłożenia na raty należności z tytułu nałożenia grzywny w drodze mandatu karnego kredytowanego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym Skarżący wystąpił w dniu 27 października 2010 r. z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Wniosek ten został rozpoznany postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 25 listopada 2010 r., którym odmówiono przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Powyższego postanowienia skarżący nie zaskarżył. Zgodnie z zarządzeniem z dnia 3 stycznia 2011 r. wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 złotych. Wnioskiem z 18 stycznia 2011 r., następnie uzupełnionym w dniu 8 marca 2011 r. strona ponownie wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, wskazując okoliczności podnoszone w poprzednio złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy z 27 października 2010 r. Dodatkowo skarżący wskazał, iż stan jego domu uległ pogorszeniu co zagraża bezpieczeństwu i zdrowiu oraz że z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej otrzymuje pomoc. Postanowieniem z dnia 1 kwietnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, iż skarżący nie wykazał, aby jego sytuacja osobista i majątkowa uległa pogorszeniu, co ewentualnie mogłoby skutkować przyznaniem mu prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 26 maja 2011 r. uchylił ww. postanowienie WSA z dnia 1 kwietnia 2011 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Naczelny Sądu Administracyjny wskazał, iż Sąd I instancji nie zbadał, jaki wpływ na możliwości płatnicze skarżącego miały nowe okoliczności powołane w drugim wniosku o przyznanie prawa pomocy, wobec czego ponowna ocena wniosku była przedwczesna. Zarządzeniem z dnia 16 czerwca 2011 r. skarżący wezwany został do uzupełnienia złożonego ponownie wniosku o prawo pomocy m.in. poprzez wskazanie aktualnej sytuacji majątkowej i osobistej, złożenie wyciągów z posiadanych kont bankowych wnioskującego oraz wyjaśnienie charakteru pomocy otrzymanej przez skarżącego z ośrodka pomocy społecznej w dniu 8 marca 2011 r. Odpowiadając na wezwanie Sądu pismem z dnia 2 lipca 2011 r. skarżący przedstawiając aktualną sytuację majątkową wskazał m. in, iż miesięcznie wydaje na energie elektryczną ok. 194 zł a innym razem 319 zł, telefon 130 zł, drewno na opał pod kuchnię 100 zł, podatek do Urzędu Gminy 89 zł kwartalnie, wyżywienie 1000 zł. Wskazał także, iż nie stać go na ubrania a leki kupuje jedynie wtedy, gdy ktoś mu da na nie pieniądze. Skarżący wyjaśnił również, iż w dniu 8 marca 2011 r. nie otrzymywał żadnej pomocy z ośrodka pomocy społecznej. Wskazał jednak, że otrzymał pomoc w postaci węgla na zimę - 500 kg, oraz doraźnie pomagała mu rodzina w czasie świąt wielkanocnych. Do pisma dołączono PIT B za rok 2010, potwierdzenia dokonywania obciążeń na rachunku bankowym skarżącego, Karta Informacyjna z leczenia Szpitalnym Oddziale Ratunkowym, zestawienie PIT-36 za rok 2010. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Należy zauważyć, że sprawa z wniosku skarżącego o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. wpisu od skargi kasacyjnej została już rozstrzygnięta postanowieniem Referendarza Sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 listopada 2010 r. a postanowienie to stało się prawomocne. Postanowienie w sprawie prawa pomocy należy do tzw. postanowień niekończących postępowania w sprawie, które mogą być uchylane lub zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne – art. 165 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a. W orzecznictwie jak i doktrynie funkcjonuje pogląd, że zmiany stanu faktycznego lub prawnego uzasadniające zmianę lub uchylenie postanowienia w trybie art. 165 p.p.s.a. muszą dotyczyć okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tak by uzasadniały zmianę lub uchylenie postanowienia. Przez "zmianę okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązujących przepisach prawnych. Bez takiej zmiany okoliczności sprawy wydane postanowienie nie może być modyfikowane lub uchylone (por. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Warszawa 2005 r., s. 499). W przypadku sprawy dotyczącej prawa pomocy, zmiany powyższych okoliczności musiałyby być na tyle widoczne, aby możliwa była zmiana dotychczasowego stanowiska a zatem musiałyby to być zmiany polegające na pogorszeniu sytuacji materialnej wnioskodawcy (tak również NSA w post. z dnia 7 listopada 2007 r. Sygn. akt I GZ 220/07). W ocenie tut. Sądu w rozpoznawanej sprawie skarżący w złożonym ponownie wniosku co prawda powołał się na kilka nowych okoliczności w sprawie, jednakże w żadnym stopniu nie uprawdopodobnił pogorszenia swojej sytuacji majątkowej i to pomimo tego, iż był do tego wzywany. Skarżący nie wykazał zatem jakichkolwiek okoliczności, które mogłyby uzasadniać wzruszenie prawomocnego postanowienia z dnia 25 listopada 2010 r. Wskazać tutaj należy, iż z uzupełnionego uzasadnienia ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy, nadal nie wynika tak prosta do wykazania okoliczność, jak relacje miesięcznych dochodów do ponoszonych wydatków. Podkreślić tutaj należy, iż skarżący przedstawił, jako comiesięczne obciążenia swojego budżetu kwotę około 1500 zł, nie wskazując przy tym jakichkolwiek dochodów. Pomimo wezwania do wykazania aktualnego stanu swojej sytuacji majątkowej i osobistej nie wyjaśnił przy tym żadnych okoliczności związanych ze stanem jego domu (ewentualne koszty remontu itp). Ponadto wbrew treści swoich oświadczeń zawartych w formularzu PPF z dnia 8 marca 2011 r. na wezwanie Sądu wyjaśnił później, iż na przełomie marca 2011 r. nie otrzymywał żadnej pomocy z ośrodka pomocy społecznej. Skarżący nie przedstawił też aktualnego wyciągu zawierającego zestawienie z wszystkich operacji dokonywanych na rachunku bankowym ograniczając się jedynie do załączenia szczegółowego zestawienia obciążeń rachunku w [...] za okres od 01.06.2011 r. do 04.07.2011 r. (choć z podsumowania tego zestawienia wynika, iż w okresie tym dokonano 12 operacji uznaniowych). Dołączone zestawienie operacji za okres od 1 marca 2011 r. do 4 lipca 2011 r. wskazuje natomiast, iż skarżący w 15 kwietnia 2011 r. uzyskał kwotę 972,01 zł od swojego kontrahenta/pracodawcy tytułem zapłaty za fakturę [...]. Niemal całość tej kwoty jak wynika z tego zestawienia przeznaczona została w dniu 19 kwietnia 2011 r. na realizację zajęcia egzekucyjnego. Wskazać tutaj należy, iż postanowieniem z dnia 1 kwietnia 2011 r. odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy. Tak więc w okresie otrzymania postanowienia Sądu skarżący posiadał środki na uiszczenie wpisu sądowego, jednak przeznaczył posiadane środki na zaspokojenie innych zobowiązań. Co więcej jak wynika z załączonych dowodów obciążeń rachunku bankowego w dniu 16 maja 2011 r. skarżący dokonał 7 przelewów do 7 różnych banków na łączną kwotę 70 zł tytułem spłaty części zaległych zobowiązań. Skarżący dokonuje zatem częściowej spłaty swoich zobowiązań wobec prywatnych wierzycieli starając się jednocześnie o zwolnienie z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego w postępowaniu sądowym. Obowiązek uiszczenia wpisu sądowego nie jest zobowiązaniem o mniejszym znaczeniu niż realizacja zobowiązań wobec prywatnych kontrahentów. Mając powyższe na uwadze w ocenie Sądu skarżący celowo unika przedstawienia pełnego obrazu swojej sytuacji majątkowej ograniczając się jedynie do wykazywania ponoszenia licznych comiesięcznych obciążeń. Podkreślić również tutaj należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu ww. postanowienia z dnia 26 maja 2011 r. sygnalizował skarżącemu obowiązek współpracy z Sądem pierwszej instancji w zakresie ustalenia jego rzeczywistej sytuacji majątkowej i osobistej skarżącego. Biorąc powyższe pod uwagę i na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 165 p.p.s.a Sąd postanowił jak w sentencji.