V SA/Wa 2440/15

Referendarz sądowy Konrad Łukaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 9 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. S., I. M., K. T. S. i A. J. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia (...) marca 2015 r. Nr (...) w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. T. S. wystąpiła z wnioskiem – sporządzonym na formularzu PPF z dnia 12 czerwca 2015 r. – o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazała, iż gospodarstwo domowe prowadzi sama, posiada dwa udziały po 1/12 w nieruchomościach niezabudowanych, natomiast nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. W rubryce nr 10 wniosku oświadczyła, iż uzyskuje miesięczny dochód w wysokości 938,62 zł z tytułu zasiłku przedemerytalnego. W uzasadnieniu podniosła, iż jest wdową, mieszka w mieszkaniu zięcia i córki, ponosi wydatki na czynsz w wysokości 470 zł oraz na energię elektryczną w wysokości 60,44 zł. Skarżąca zawarła również następujące stwierdzenie: "straciliśmy dom i możliwość wykonywania działalności przez męża J. S.". Nadto wskazała, iż z uwagi na problemy finansowe korzysta z pomocy syna. W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, zarządzeniem z dnia 20 sierpnia 2015 r. wezwano ją do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia określonych dokumentów. Pismo sporządzone w wykonaniu powyższego zarządzenia zostało doręczone skarżącej w dniu 7 września 2015 r. (potwierdzenie na k. 61 akt sądowych), mimo tego w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie nie zostało złożone. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a.") – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Literalna wykładnia powyższych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił referendarzowi lub sądowi rozpatrującemu wniosek. Jednocześnie w sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy lub budzi wątpliwości, sąd na podstawie art. 255 p.p.s.a., ma prawo wezwania takiej osoby do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i potwierdzającego wykazywane przez nią okoliczności. Wobec tego, iż oświadczenia złożone przez wnioskodawczynię na urzędowym formularzu PPF okazały się niewystarczające do oceny czy nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (jako warunku udzielenia prawa pomocy we wnioskowanym zakresie), została wezwana do podania informacji pozwalających na lepszą ocenę jej sytuacji majątkowej oraz do złożenia określonych dokumentów. W szczególności ustalenia wymagało czy wnioskodawczyni samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, czy też wraz z mężem, córką, zięciem, bądź innymi osobami, jaki jest stan majątkowego posiadania tych osób, jakie są ich miesięczne dochody, z jakiego tytułu, czy posiadają zasoby pieniężne, oszczędności, rachunki bankowe, lokaty, bądź środki finansowe zgromadzone w inny sposób, jaka jest miesięczna wysokość pomocy finansowej uzyskiwanej od syna, czy wnioskodawczyni otrzymuje świadczenia alimentacyjne, czy korzysta z pomocy innych członków rodziny, bądź osób trzecich, czy posiada majątek ruchomy o znacznej wartości, jakie są jej miesięczne wydatki związane z niezbędnym utrzymaniem, a także czy posiada rachunki bankowe bądź środki pieniężne zgromadzone w inny sposób. Mając zatem na uwadze, iż wezwanie nie zostało przez wnioskodawczynię wykonane w zakreślonym terminie, uznać należało, iż nie wykazała ona, że ustawowa przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym wystąpiła w odniesieniu do jej osoby. W tym stanie rzeczy nastąpił brak możliwości porównania wysokości obciążeń finansowych z jakimi winna się liczyć w postępowaniu sądowym z jej rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. Powyższe stanowisko znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W postanowieniu z dnia 27 lipca 2011 r. o sygn. akt II OZ 650/11 podkreślono, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia oraz dokumentacji dotyczącej jej sytuacji materialnej uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Przywołać warto również stanowisko wyrażone w postanowieniu z dnia 5 listopada 2010 r. o sygn. akt II GZ 318/10, w uzasadnieniu którego Sąd stwierdził, iż czynności określone w art. 255 p.p.s.a. podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona wezwana do uzupełnienia oświadczenia winna z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. To w jej interesie leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy. Wskazać dodatkowo należy na stanowisko orzecznictwa, zgodnie z którym, Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane mimo istniejącego po stronie skarżącego ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 8 stycznia 2014 r., sygn. akt II GZ 774/13; orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z wyłożonych względów, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.