V SA/Wa 2446/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska (spr.), Protokolant st. spec. - Sylwia Wojtkowska-Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2015 r. sprawy ze skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddziału w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych oddala skargę Przedmiotem skargi, wniesionej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych dalej: ,,ZUS’’, do Wojewódzkiego Sądu administracyjnego w Warszawie jest postanowienie z dnia [...] lipca 2014r nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...] lutego 2014r. odmawiające umorzenia kosztów egzekucyjnych w kwocie [...] zł określonych w postanowieniu Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...].12.2013r. nr [...], powstałych w wyniku prowadzonych postepowań egzekucyjnych dotyczących zobowiązanego W.N., ul. [...], W. Skarżone postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Naczelnik US [...] prowadził postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] przesłanych do egzekucji przez wierzyciela – ZUS I Oddział w W. Postanowieniem z dnia [...].11.2013r. nr [...] tutejszy organ egzekucyjny umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie w/w tytułów wykonawczych – na podstawie art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2012r. poz. 1015), dalej: ,, u.p.e.a’’. Ponieważ w trakcie prowadzonych postępowań zastosowano środki egzekucyjne skutkujące powstaniem kosztów egzekucyjnych, Naczelnik US [...] wydał postanowienie nr [...] ,którym obciążył wierzyciela przedmiotowymi kosztami. Wnioskiem z dnia [...].01.2014r. wpłynął wniosek wierzyciela o umorzenie powstałych kosztów egzekucyjnych w kwocie [...] zł. ZUS podniósł, iż w przedmiotowej sprawie występuje jako państwowa instytucja publicznoprawna, realizująca zadania z zakresu ubezpieczeń społecznych. Jest państwową jednostką organizacyjną nie prowadzącą działalności gospodarczej, przychody Zakładu określone są ściśle przepisami prawa. Wobec tego, zobowiązania wobec zakładu mają charakter publicznoprawny i są realizowane ze środków publicznych. Podkreślił, ze w tej sytuacji uregulowanie kosztów egzekucyjnych obciąży budżet państwa. Wierzyciel stwierdził, ze dokonywanie przelewów między kontami jednostek budżetowych jest gospodarczo nieuzasadnione i niezgodne z interesem publicznym. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2014r. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych we wskazanej wyżej kwocie. Po rozpatrzeniu zażalenia ZUS, Dyrektor IS w Warszawie postanowieniem z dnia [...] lipca 2014r. utrzymał w mocy rozstrzygniecie organu I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał na treść przepisów art. 64 § 1 i 6, 64c § 1, 64e § 1 i § 3 u.p.e.a. i stwierdził, iż nie zachodzi tu przesłanka umorzenia kosztów egzekucyjnych ze względu na ważny interes publiczny. Wskazał, iż egzekucja administracyjna nie toczy się na koszt budżetu państwa w sytuacji, gdy wierzycielem sa państwowe osoby prawne lub organy administracyjne. Okoliczność, że obie jednostki (ZUS i organ egzekucyjny) finansowane są z budżetu państwa, nie zwalnia wierzyciela z obowiązku zapłaty powstałych kosztów egzekucyjnych. Ponadto Dyrektor IS podkreślił, że gdyby ustawodawca w sposób szczególny traktował – na gruncie postepowania egzekucyjnego w administracji należności FUS, to znalazłoby to wyraz w zwolnieniu ZUS z ponoszenia kosztów związanych z egzekucją. Takiego zwolnienia brak w art. 64c § 1 i § 3 u.o.p.e.a.. W ocenie organu, brak także okoliczności gospodarczych przemawiających za umorzeniem przedmiotowych kosztów. Opłaty za czynności egzekucyjne są forma zryczałtowanego wynagrodzenia dla organu egzekucyjnego za podejmowane i dokonywane czynności egzekucyjne, niezależnie od tego czy ich zastosowanie przyczyniło się do wykonywania obowiązku. Ponadto Naczelnik US [...] pełni również funkcję organu egzekucyjnego w zakresie egzekucji świadczeń z ubezpieczenia społecznego. W skardze na powyższe postanowienie, Zakład Ubezpieczeń Społecznych zarzucił rozstrzygnięciu naruszenie: 1) Art.64 e § 1, § 2 pkt 2 oraz § 3 u.p.a.e. poprzez uznanie, iż za umorzeniem kosztów egzekucyjnym nie przemawia ważny interes publiczny, jak również że obciążenie wierzyciela obowiązkiem uiszczenia tych kosztów nie jest gospodarczo nieuzasadnione, 2) Art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (dz. U. z 2013r. poz. 267), dalej "k.p.a.", poprzez uznanie, iż zachodzą okoliczności uzasadniające jego zastosowanie w sytuacji, gdy zachodziły przesłanki do wydania rozstrzygnięcia na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., 3) Art. 7 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez brak przeprowadzenia wnikliwego postępowania wyjaśniającego, zmierzającego do ustalenia, czy w stosunku do wnioskodawcy zachodzi jedna z przesłanek uzasadniających umorzenie kosztów egzekucyjnych na podstawie art. 64e § 2 u.p.a.e., 4) Art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez niezapewnienie stronie przed wydaniem postanowienia możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W uzasadnieniu Skarżący wskazał, (poza argumentami podniesionymi w zażaleniu), iż zakres powierzonych przez ustawodawcę wierzycielowi (ZUS) zadań bezspornie wskazuje na realizację zadań służących interesowi państwa i dobru publicznemu. Ponieważ ZUS nie prowadzi działalności gospodarczej, zadania Zakładu z zakresu ubezpieczeń społecznych finansowane są ze środków publicznych, zatem w tym kontekście, obciążenie kosztami postępowania egzekucyjnego stanowi pośrednio obciążenie budżetu państwa. Podkreślił też, że dokonywanie przelewów pomiędzy kontami, które należą do jednostek budżetowych SP i rozliczają się z budżetem z wydatków i dochodów jest gospodarczo nieuzasadnione i niezgodne z interesem publicznym. Interes publiczny to nie tylko potrzeba zapewnienia maksymalnych dochodów w budżecie państwa, ale również ograniczenie jego wydatków. Odmowa umorzenia powoduje, iż wierzyciel nie tylko nie uzyskał należnych mu dochodów, to dodatkowo jest obciążony koniecznością pokrywania poniesionych w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym kosztów egzekucyjnych. Skarżący nadto wskazał, iż w innych sprawach, organ egzekucyjny – Naczelnik US [...] umarzał koszty egzekucyjne powstałe w toku postepowań prowadzonych na rzecz wierzyciela – ZUS. W związku z powyższym, Skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie wnosił o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone m.in. art.. 1§ 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr. 153, poz. 1269) oraz art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270.), dalej p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Dokonując kontroli legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, pamiętając, że zgodnie z treścią art. 134 p.p.s.a., sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawa prawna, uznał, że skarga nie jest zasadna. Na początku Sąd wskazuje, iż zgodnie z przepisem art. 64 § 1 u.p.e.a. generalnie ustanawiającym zasadę, iż opłaty (art. 64 § 1 i 6 oraz art. 64a) wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny – stanowiącymi koszty egzekucyjne – obciążają zobowiązanego. Wyjątki są określone w § 2 i 4 art. 64c – wówczas obciąża się nimi wierzyciela. W niniejszej sprawie, wygenerowane w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec W.N. koszty w wysokości [...] zł, obciążyły wierzyciela – ZUS [...] Oddział w Warszawie. Zgodnie z przepisem art. 64e §1 u.p.e.a. organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne. § 2 stanowi: Koszty egzekucyjne mogą być umorzone, jeżeli: 1) Stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej; 2) Za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny; 3) Ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne. Ponadto z § 3 art. 64e u.p.e.a. wynika, że koszty egzekucyjne powstałe w egzekucji należności pieniężnych mogą być umorzone w przypadkach określonych w § 2 pkt 1, jeżeli obciążenie wierzyciela obowiązkiem uiszczenia tych kosztów byłoby gospodarczo nieuzasadnione. Zdaniem WSA organ rozpatrzył wniosek wierzyciela o umorzenie kosztów egzekucyjnych w sposób prawidłowy. Skarżący powoływał się na to, iż za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny. Zasadnie przyjął, iż w sprawie on nie zachodzi. Nie można uznać, że ważny interes publiczny polega na tym, że ZUS posiada status jednostki sektora finansów publicznych, rozliczającej się z budżetem państwa, co w konsekwencji uregulowania przez tę jednostkę kosztów egzekucyjnych obciąży budżet państwa. Sąd podziela pogląd wyrażony przez WSA w Krakowie w wyroku o sygn.. akt: I SA/Kr 781/12,że szczególny status wierzyciela i jego funkcje ,,społeczne’ ’nie mogą oznaczać, że organ egzekucyjny zobowiązany jest w każdym przypadku do umorzenia kosztów egzekucyjnych. ZUS naliczając koszty egzekucyjne i obciążając nimi zobowiązanych uzyskuje środki finansowe na prowadzenie postępowań egzekucyjnych, a wydatki na ich prowadzenie nie muszą obciążać Skarbu Państwa. Tak więc ZUS – jak każdy wierzyciel – musi ponosić ryzyko obciążenia kosztami egzekucyjnymi nie ściągniętymi od zobowiązanego. Okoliczność, że i ZUS i organ egzekucyjny są finansowane z budżetu państwa, nie zwalnia wierzyciela z obowiązku zapłaty kosztów egzekucyjnych. Należy także mieć na względzie fakt braku specjalnego traktowania należności FUS - gdyby tak było, ZUS byłby zwolniony z ponoszenia kosztów związanych z egzekucją. Takiego zwolnienia w obowiązujących przepisach brak. Należy zgodzić się z organem, że interes publiczny nie może być oceniany jednostronnie i przy jego ocenie należy uwzględniać zasadność obciążenia Państwa (więc całego społeczeństwa) kosztami udzielonej w ten sposób pomocy, na tle sytuacji finansowej państwa. W tej sytuacji przyjęcie, iż w sprawie nie zachodzi przesłanka umorzenia kosztów egzekucyjnych ze względu na ważny interes publiczny, jest uzasadnione. Brak także przesłanki gospodarczego uzasadnienia umorzenia kosztów. Niezasadna jest argumentacja skargi, iż mamy do czynienia z postępowaniem egzekucyjnym w którym SP nie uzyskał należnych mu dochodów, a jego reprezentant ZUS – zostaje obciążony kosztami postępowania egzekucyjnego przez organ, który reprezentuje ten sam SP. Koszty egzekucyjne służą realizacji całokształtu czynności procesowych związanych z przymusowym ściągnięciem należności w toku wszczętej, na wniosek wierzyciela, egzekucji administracyjnej. Opłaty za czynności egzekucyjne są formą zryczałtowanego wynagrodzenia dla organu egzekucyjnego za podejmowane określone czynności, niezależnie od tego, czy ich zastosowanie przyczyniło się do wykonywania obowiązku (vide: wyrok WSA w Poznaniu z dnia 3 lutego 2011r. sygn. akt: I SA/Po 945/10). Ponadto wskazać należy, iż egzekucja w przypadku gdy Dyrektor Oddziału ZUS jest organem egzekucyjnym w zakresie egzekucji świadczeń z ubezpieczenia społecznego, odbywa się na mocy art. 19 § 4 u.p.e.a.. Naliczając koszty egzekucyjne i obciążając nimi zobowiązanych, ZUS uzyskuje środki finansowe na prowadzenie postepowań egzekucyjnych. Dlatego poniesienie wydatku kosztów egzekucyjnych przez ZUS nie może być uznane za gospodarczo nieuzasadnione. Co do zarzutu naruszenia przepisu art. 10 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., to WSA podziela pogląd, że w postepowaniu w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych, ma ten przepis zastosowanie. W niniejszej jednak sprawie, jego niezastosowanie nie miało wpływu na ocenę materiału dowodowego i podjęte rozstrzygnięcie. Z tych wszystkich względów na zasadzie przepisu art.151 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji wyroku.