V SA/Wa 2473/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Protokolant specjalista - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2013 r. sprawy ze skargi W. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie uznania się za organ niewłaściwy oraz zwrot wniosku; oddala skargę. Pismem z [...] października 2011 r., nr [...], Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. poinformował zobowiązanego – W. W., iż w dniu [...] października 2011 r. zakończył postępowanie egzekucyjne dotyczące opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości działek budowlanych otrzymanych w wyniku scalania i podziału nieruchomości, prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego o nr [...] oraz o prawie żądania od organu egzekucyjnego wydania postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych. W. W. w piśmie z dnia [...] października 2011 r. zawarł żądanie wydania postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych. Pismem z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...], Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. przekazał wierzycielowi – W. kopię wniosku zobowiązanego w części dotyczącej podstawy naliczania odsetek od opłaty adiacenckiej oraz zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Natomiast pismem z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...], organ egzekucyjny udzielił odpowiedzi zobowiązanemu odnośnie rozliczenia wyegzekwowanych kwot w postępowaniu egzekucyjnym oraz poinformował o przekazaniu kopii wniosku do wierzyciela w części dotyczącej wymagalności obowiązku podatkowego i wskazania podstawy prawnej do naliczania odsetek w przedmiotowej sprawie. Ponadto organ egzekucyjny niniejszym pismem poinformował stronę, iż kwestia dotycząca kosztów egzekucyjnych zostanie określona w odrębnym postępowaniu. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2012 r., nr [...], Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. określił wysokość należnych kosztów egzekucyjnych w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym na podstawie tytułu wykonawczego o nr [...] przez wierzyciela - W. wobec W. W. (obciążył zobowiązanego kosztami egzekucyjnymi w wysokości [...] zł, które zostały w całości wyegzekwowane w trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego oraz zwrócił kwotę [...] zł tytułem błędnie naliczonych kosztów egzekucyjnych). Na powyższe postanowienie zobowiązany pismem z dnia [...] stycznia 2012 r. wniósł do Dyrektora Izby Skarbowej w W. zażalenie, w którym nie przedstawił konkretnych zarzutów w stosunku do zaskarżonego postanowienia. Strona w niniejszym piśmie wniosła o uchylenie i zmianę w całości zaskarżonego postanowienia oraz o zwrot całej pobranej kwoty z odsetkami ustawowymi. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej w W. uchylił zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W międzyczasie pismem z dnia [...] marca 2012 r. zatytułowanym "wezwanie" W. W. wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. o naliczenie i wypłacenie odsetek karnych od zwróconej kwoty kosztów egzekucyjnych w kwocie [...] zł. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...], Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. uznał się niewłaściwym i zwrócił wniosek zobowiązanego z dnia [...] marca 2012 r. o zwrot odsetek od pobranej kwoty. W uzasadnieniu postanowienia Naczelnik wskazał, iż wniosek o zwrot odsetek od pobranej kwoty nie może być rozpatrywany w administracyjnym toku postępowania. Zgodnie z art. 168b ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zobowiązany może dochodzić odszkodowania od organu egzekucyjnego lub wierzyciela, a jeśli wierzycielem jest obce państwo - od organu wykonującego, na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego, za szkody wyrządzone wskutek niezgodnego z przepisami prawa wszczęcia lub prowadzenia egzekucji administracyjnej lub postępowania zabezpieczającego. W ocenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. organem właściwym do rozpatrzenia wniosku jest sąd powszechny. Na niniejsze postanowienie W. W. wniósł zażalenie (pismem z dnia [...] maja 2012 r.), w którym wniósł o uchylenie i zmianę zaskarżonego postanowienia w całości oraz zobowiązanie Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. do naliczenia i wypłacenia należnych odsetek od zwróconej kwoty [...] zł. Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...], utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...], w sprawie uznania się niewłaściwym i zwrotu wniosku o zwrot odsetek ustawowych od pobranej kwoty kosztów egzekucyjnych. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w art. 66 § 3 Kodeku postępowania administracyjnego uregulowana jest sytuacja, gdy organ administracji publicznej, do którego wpłynęło podanie, nie jest właściwy w sprawie, a organ ten nie może ustalić organu właściwego albo gdy w sprawie właściwy jest sąd powszechny. W takiej sytuacji na organie administracji publicznej nie ciąży obowiązek przekazania sprawy do organu właściwego, a jedynie zwrot podania wnoszącemu. Zwrot podania następuje w formie postanowienia, na które służy zażalenie. Artykuł 66 § 3 normuje dwa przypadki: po pierwsze, gdy organ, do którego wniesiono podanie, stwierdził, że nie jest właściwy w sprawie, a ze względu na rozwiązania prawne nie jest w stanie dokonać ustalenia organu administracji publicznej właściwego w sprawie. Postanowienie o zwrocie podania z powodu nieustalenia organu administracji publicznej właściwego w sprawie otwiera przed stroną możliwości obrony przez złożenie środków zaskarżenia: zażalenia oraz żądania stwierdzenia nieważności. Otwiera się też przed stroną prawo złożenia skargi do sądu administracyjnego. Brak drugiego organu administracji publicznej, któremu przypisuje się właściwość, wyłącza istnienie sporu o właściwość. Drugi przypadek unormowany w art. 66 § 3, to gdy organ administracji publicznej ustalił, że właściwy w sprawie jest sąd powszechny. Odnosząc powyższe do podania wniesionego przez W. W., które zawiera żądanie "naliczenia i wypłacenia odsetek karnych od zwróconej kwoty nienależnie pobranych kosztów egzekucyjnych w wysokości [...] zł, Dyrektor Izby Skarbowej w W. podzielił stanowisko Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. zawarte w zaskarżonym postanowieniu w którym stwierdził, iż wymienione żądanie nie podlega rozpatrzeniu w postępowaniu administracyjnym. Dokonanie bowiem zwrotu tychże odsetek nie może nastąpić w świetle przepisu art. 64c § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który stanowi, iż jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się. że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te, wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi, organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu, a jeżeli niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel, obciąża nimi wierzyciela, z zastrzeżeniem § 3a. Dyrektor Izby Skarbowej w W. wyjaśnił przy tym, iż wyżej powołany przepis art. 64 c § 3 jest przepisem proceduralnym, a nie materialnym, co potwierdza Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19.12.2008 r. sygn. akt II FSK 1057/08. Ponadto przepis ten dotyczy sytuacji, kiedy już po zakończonym postępowaniu egzekucyjnym i pobraniu od zobowiązanego kosztów egzekucyjnych, okaże się że postępowanie to było wszczęte i prowadzone niezgodnie z prawem. Organ wyjaśnił, że przez określenie "okaże się" należy rozumieć takie przypadki, których niezgodność z prawem zostanie stwierdzona orzeczeniem właściwego organu. Będzie to stosowna decyzja organu administracji publicznej bądź wyrok sądowy, które w swej treści przesądzają, że tytuł wykonawczy nie powinien zostać wydany lub został niewłaściwie wprowadzony do obrotu prawnego (wyrok WSA z dnia 24.08.2006 r. sygn akt III SA/Wa 1750/09 oraz z dnia 16.02.2007 r. sygn .akt III SA/Wa 3125/06. Dyrektor Izby Skarbowej w W. podkreślił, że w przedmiotowej sprawie akta sprawy nie wskazują, iż sytuacja taka miała miejsca, gdyż nie stwierdzono w sposób formalny niezgodnego z prawem wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego wobec W. W. W związku z tym brak jest podstaw do zastosowania w sprawie przepisu art. 64 c§ 3 ustawy egzekucyjnej. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w W. żądanie przez Stronę w istocie zwrotu odsetek ustawowych stanowi żądanie naprawienia szkody. Takie żądanie może być przedmiotem postępowania w sprawie cywilnej, podlegającym ocenie przez właściwy rzeczowo i miejscowo sąd powszechny Biorąc powyższe pod uwagę Dyrektor Izby Skarbowej w W. stwierdził, że zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...], w sprawie uznania się niewłaściwym i zwrócenia wniosku z dnia [...] marca 2012 r. o zwrot odsetek od pobranej kwoty zostało wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami. W skardze W. W. wniósł o uchylenie i zmianę w całości postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2012 r. jako niezgodnego z prawem i naruszającego jego interes prawny. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwanej dalej "p.p.s.a."), w którym wskazano, iż sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi jego uchylenie. Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia w powyższym zakresie Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa materialnego oraz postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przedmiotowej sprawie W. W. w związku ze zwrotem kwoty [...] zł tytułem błędnie naliczonych kosztów egzekucyjnych (postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z dnia [...] stycznia 2012 r., nr [...]), pismem z dnia [...] marca 2012 r. wystąpił o naliczenie i wypłacenie odsetek karnych od zwróconej kwoty kosztów egzekucyjnych. Zgodnie z ogólną zasadą odpowiedzialności zobowiązanego za koszty egzekucji sformułowaną w art. 64 c § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r., Nr 229, poz.1954 z p. zm. – dalej u.p.e.a.), koszty egzekucyjne obciążają zobowiązanego. Zasadność takiej regulacji nie budzi żadnych wątpliwości, albowiem całe postępowanie egzekucyjne i związana z nim konieczność funkcjonowania organów egzekucyjnych jest następstwem uchylania się zobowiązanego od wykonywania nałożonych na niego obowiązków. Zatem koszty egzekucyjne są następstwem i konsekwencją konieczności wszczęcia przeciwko zobowiązanemu przymusu egzekucyjnego. Przedstawiona zasada ponoszenia przez zobowiązanego kosztów egzekucyjnych jest jednak w pewnych przypadkach ograniczona, a ograniczenia te wynikają wprost z przepisów ustawy dotyczących kosztów egzekucyjnych. Jeden z wyjątków od powyższej zasady został sformułowany w art. 64 c § 3 u.p.e.a. Zgodnie z ww. przepisem jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te, wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi, organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu. Koszty egzekucyjne w takim przypadku ponosi organ egzekucyjny, wierzyciel lub organ wykonujący. W orzecznictwie sądów administracyjnych wywodzi się, że przez określenie "okaże się" należy rozumieć takie przypadki, których niezgodność z prawem zostanie stwierdzona orzeczeniem, właściwego organu. Będzie to stosowna decyzja organu administracji publicznej bądź wyrok sądowy, które w swej treści przesądzają, że tytuł wykonawczy nie powinien zostać wydany lub został niewłaściwie wprowadzony do obrotu prawnego (zob. wyrok WSA z dnia 24.08.2006 r. sygn akt III SA/Wa 750/09, oraz z dnia 16.02.2007 r. sygn. akt III SA/Wa 3125/06). Reasumując przepis art. 64 c § 3 u.p.e.a. znajduje zastosowanie po bezspornym stwierdzeniu niezgodności prowadzonej egzekucji z obowiązującym prawem w tym zakresie. Bezspornym jest, że w niniejszej sprawie organ egzekucyjny uznał, że koszty egzekucyjne zostały błędnie naliczone, w związku z czym zwrócił kwotę nadpłaconych kosztów. Przepisy dotyczące postępowania egzekucyjnego w administracji nie przewidują jednak możliwości naliczania w takim przypadku odsetek ustawowych. Ustawodawca przewidział, że pobrane od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych są zwracane wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi tylko w sytuacji gdy wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem. W niniejszej sprawie nie zostało wydane żadne orzeczenie stwierdzające niezgodność z prawem wszczęcia i prowadzenia egzekucji, w związku z tym brak jest podstaw do zastosowania w sprawie przepisu art. 64 c§ 3 ustawy egzekucyjnej. W ocenie Sądu, Dyrektor Izby Skarbowej w W. zasadnie przyjął, że żądanie przez stronę skarżącą zwrotu odsetek ustawowych stanowi żądanie naprawienia szkody. Takie żądanie może być natomiast przedmiotem postępowania w sprawie cywilnej, podlegającym ocenie przez właściwy rzeczowo i miejscowo sąd powszechny. W świetle powyższych ustaleń organ zasadnie zwrócił W. W. wniosek z [...] marca 2012 r. Zgodnie z art. 66 § 3 k.p.a. jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania, albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu. Zwrot podania następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Zdaniem Sądu postępowanie w przedmiotowej sprawie prowadzone było prawidłowo i zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa materialnego. Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organ przepisów postępowania administracyjnego, które zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a. powinno prowadzić do uwzględnienia skargi. Mając powyższe na względzie, należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i skarga podlega oddaleniu jako niezasadna. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.