V SA/Wa 2485/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący - sędzia WSA - Beata Krajewska po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2009r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od zarządzenia referendarza sądowego z 19 listopada 2008r. o pozostawieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania w sprawie ze skargi E K na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W z dnia [...] lipca 2008r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania p o s t a n a w i a: przyznać E K prawo pomocy w zakresie całkowitym tj. poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, o którego wyznaczenie zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej w W. Niniejsza sprawa została wszczęta na skutek skargi E K na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W z [...] lipca 2008r., w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w postaci całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata podnosząc, iż ze względu na ciężką sytuację bytową nie jest w stanie uiścić wpisu i nie stać go na adwokata. W dniu 19 listopada 2008r. zarządzeniem referendarskim pozostawiono wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sadowych i ustanowienia bez rozpoznania, z uwagi na fakt, iż skarżący przesłał do Sądu nie wypełniony i nie podpisany formularz PPF. W dniu 28 listopada 2008r., skarżący wniósł sprzeciw na powyższe zarządzenie oraz złożył wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF). Na wezwanie z 3 grudnia 2008r. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, E K w odpowiedzi wskazał, iż utrzymuje się z renty, w roku 2008 otrzymał dopłaty bezpośrednie do gruntów w wysokości [...] zł oraz [...] zł. Podał, że ponosi następujące koszty miesięcznego utrzymania swojego jednoosobowego gospodarstwa domowego: prąd i opał [...],- zł, leki [...] ,-zł, pozostałe wydatki [...],-zł. Ponadto skarżący, przyznał że ponosi raz na kwartał, koszty podatku rolnego[...] ,-zł, ubezpieczenia mienia i o.c. [...],-zł. Skarżący oświadczył również, iż nie otrzymuje dodatkowej pomocy finansowej, nie wykonuje żadnej pracy zarobkowej, jest osobą ciężką chorą, ma za sobą pobyt [...] w związku z [...] i[...]. Do pisma wnioskodawca dołączył odcinek renty oraz decyzję dotyczącą zobowiązania podatkowego na rok 2008. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Zgodnie z art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - oznaczona dalej jako ppsa.) - od zarządzeń wydanych przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z brzmienia art. 260 ppsa., wynika natomiast, iż w wypadku wniesienia sprzeciwu zarządzenie, przeciwko któremu został wniesiony traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. W myśl przepisu art. 245 § 1 ppsa., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2 tego przepisu), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 ppsa.), zaś częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 ppsa). Natomiast zgodnie z przepisem art. 246 § 1 ppsa, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej może nastąpić: w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy w pierwszej kolejności wskazać, iż ponoszenie kosztów sądowych przez stronę jest zasadą, albowiem koszty te - a wśród nich wpis - są rodzajem daniny publicznej. Zasadą wynikającą z art. 84 Konstytucji jest powszechność i równość ponoszenia danin publicznych. Zwolnienie od ich ponoszenia strony oznacza przerzucenie ciężaru na budżet państwa, a w efekcie - na współobywateli, stąd powinno stanowić wyjątek (tak Naczelny Sąd Administracyjny w niepublikowanym postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 roku, FZ 478/04, a także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w postanowieniu z 7 września 2006 roku, II SA/Ol 588/06, Lex Omega nr 191863). Wynikający ze złożonych oświadczeń i przedłożonych dokumentów stan majątkowy skarżącego uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. E K nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w postaci wpisu sądowego od skargi na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W oraz kosztów związanych z ustanowieniem adwokata, z całą pewnością przekracza to możliwości majątkowe skarżącego. Prawo pomocy jest instytucją, stworzoną właśnie z myślą o takich osobach, które nie są w stanie ponieść kosztów prowadzenia sprawy, nie rezygnując przy tym z koniecznego, niezbędnego dla egzystencji utrzymania, a odmowa przyznania tego prawa istotnie mogłaby zamknąć im drogę do sądu. Skarżący właśnie należy to tej kategorii osób, a wymóg poniesienia przez niego na tym etapie postępowania kosztów wpisu oraz ustanowienia adwokata stanowiłoby relatywnie ogromną część jego dochodów. E K utrzymuje się ze stosunkowo niewielkiej renty [...],- zł (zgodnie z odcinkiem renty k. 47 akt sądowych), otrzymał w roku 2008 dopłaty w wysokości [...] zł, co po zsumowaniu dopłat oraz dochodów z renty (ok. [...] zł) - daje miesięcznie ok. [...] zł dochodu. Przy tym skarżący ponosi koszty utrzymania, opłaty za prąd i opał [...],- zł, za leki [...],-zł, i pozostałe wydatki[...],-zł. Ponadto zainteresowany ponosi raz na kwartał, koszty podatku rolnego [...],-zł, ubezpieczenia mienia i o.c. [...],- zł., jest przy tym osobą ciężką chorą, z [...], która ma za sobą pobyt w [...] i zdiagnozowane[...]. E K jest osobą znajdującą się w ciężkiej sytuacji życiowej, zamieszkuje w [...] (zgodnie z treścią formularza ppf), [...] (pismo skarżącego z 19 sierpnia 2008r. – k. 6 akt sądowych). Ponadto skarżący, jak oświadczył w uzupełnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie może liczyć na pomoc ze strony rodziny, znajomych, organizacji społecznych, a stan zdrowia nie pozwala mu na podjęcie dodatkowej pracy zarobkowej. Zatem zgodnie z przedstawionymi oświadczeniami i dokumentami, Sąd pochylając się nad trudną sytuacją bytową wnioskodawcy uznał, iż skarżący należy do tych osób, które są rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Z uwagi na powyższe należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia, biorąc za podstawę art. 246 § 1 pkt 1 ppsa oraz art. 260 ppsa.