V SA/Wa 2500/15

Referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. L. o wznowienie postępowania sądowego w sprawie zakończonej wyrokiem z dnia 4 lutego 2015r. o sygn. akt V SA/Wa 1960/14 w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w części poprzez zwolnienie od kosztów sądowych A. L., dalej "Skarżący" lub "Strona" w skardze o wznowienie postępowania sądowego w sprawie zakończonej wyrokiem z dnia 4 lutego 2015r., sygn. akt V SA/Wa 1960/14 w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, złożonym na urzędowym formularzu PPF, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podał, iż samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, uzyskuje dochód z dwóch umów o pracę w wysokości 605,60 zł i 590,65 zł oraz rentę chorobową w wysokości 566,70 zł. Łączny miesięczny dochód Skarżącego wynosi 1.762,35 zł. Innego majątku Skarżący nie wykazał. Uzasadniając wniosek powołał się na inne sprawy sądowe w przedmiocie zakupu paliwa i wskazał, że nie stać go na opłacenie wpisu sądowego, który w rozpoznawanej sprawie wynosi ponad 7.300 zł. Wyjaśnił, że mieszka w lokalu należącym do jego siostry, na podstawie ustnej umowy, ponosząc koszty opłaty czynszowej (390 zł miesięcznie) i energii elektrycznej (100 zł). Skarżący oświadczył, że wydaje miesięcznie około 420 zł na wyżywienie i ubranie, 200 zł na leczenie oraz płaci alimenty córce w wysokości 600 zł. Do dodatkowego oświadczenia z dnia 8 lipca 2015 r. Skarżący przedstawił oświadczenie byłej żony stwierdzające, iż wywiązuje się z obowiązków alimentacyjnych wobec córki w wysokości 600 zł miesięcznie, zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu w spółce akcyjnej G, P. Trade S.A. w G. oraz P.H.U. A. L.wyciąg z rachunku bankowego, decyzję z 27.06.2013 r. o ustaleniu prawa do renty na dalszy okres, wyrok Sądu Okręgowego w Gdańsku z 21.01.2008 r. w sprawie o rozwód oraz zeznania podatkowe za lata 2013-2014. Skarżący wyjaśnił również, że nie korzysta i nie korzystał z jakichkolwiek form pomocy społecznej i wskazał, że ponosi koszty utrzymania w łącznej wysokości 1.700 zł, w tym czynsz - 390 zł miesięcznie, energię elektryczną 100 zł, wyżywienie i ubranie - około 420 zł, leczenie - 200 zł oraz płaci alimenty córce w wysokości 600 zł. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a."), Sąd może - na wniosek strony złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania - przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W myśl art. 245 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, a w zakresie częściowym - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat i wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W niniejszej sprawie Skarżący złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, a więc o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Przystępując do rozpoznania wniosku, przypomnieć należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, należy mieć na uwadze, że na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu należy natomiast ocena przytoczonych okoliczności. Na obecnym etapie postępowania Skarżący jest zobowiązany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 7.362 zł. Biorąc pod uwagę złożone oświadczenia o stanie majątkowego posiadania Skarżącego, uznać należało, iż nie wykazał on, że nie jest w stanie ponieść kosztów wpisu sądowego. Skarżący oświadczył, że uzyskuje dochód w wysokości 1.762,35 zł. Według oświadczenia, miesięczne koszty utrzymania (wyżywienie, leczenie, ubranie, alimenty) wynoszą 1.700 zł. Saldo przedstawionego rachunku bankowego na dzień 7 lipca 2015 r. było dodatnie i wynosiło 1.504,55 zł. Podkreślić jednak należy, że z podsumowania transakcji na rachunku bankowym za okres od 1 kwietnia 2015 r. do 1 lipca 2015 r. wynika, że na konto Skarżącego wpłynęły we wskazanym okresie środki pieniężne w wysokości 71.789,25 zł i w tym samym okresie rachunek obciążono łącznie kwotą 75.327,85 zł. Mając na uwadze, że łączne dochody miesięczne uzyskiwane przez Skarżącego wynoszą około 1.760 zł, a we wskazanym okresie trzech miesięcy średniomiesięczny wpływ środków pieniężnych na rachunek bankowy wyniósł 23.930 zł, stwierdzić należy, że wyjaśnienia Skarżącego, co do wysokości uzyskiwanych dochodów nie są wiarygodne. Wątpliwości dotyczą również wysokości wypłat z rachunku bankowego. Średniomiesięczne obciążenia rachunku w okresie trzech miesięcy wyniosły około 25.109 zł. Zauważyć należy, że Skarżący nie prowadzi działalności gospodarczej i otrzymuje wynagrodzenia z tytułu wykonywanej pracy oraz uzyskuje świadczenie rentowe. Skarżący wypłaca gotówkę z bankomatu, a więc przeznaczenie pobieranych środków pieniężnych nie zostało wyjaśnione. Na konto bankowe Skarżącego wpływają z kolei wysokie kwoty pieniężne tytułem np. "zasilenia konta". Mając na uwadze wysokość obrotów na posiadanym rachunku bankowym – nieproporcjonalną do uzyskiwanych przez Skarżącego dochodów i wykazywanych kosztów stwierdzić należy, że Skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu. Warto na koniec przywołać stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, zajęte w postanowieniu z dnia 27 maja 2008 r. o sygn. akt II GZ 112/08, zgodnie z którym, rozpatrywanie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie polega na swobodnym uznaniu, lecz podlega określonym regułom, których należy przestrzegać. W tym zakresie pozytywne rozpatrzenie wniosku może nastąpić tylko wówczas, gdy bez wątpliwości wykazane zostanie, iż sytuacja majątkowa w jakiej się wnioskodawca znajduje nie pozwala mu na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy z tego przede wszystkim względu, iż wiąże się z przeniesieniem ciężaru ponoszenia wydatków w indywidualnej sprawie sądowej jednego obywatela na współobywateli, bowiem to z ich środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia z obowiązku ich ponoszenia. W konsekwencji – w razie nie wykazania omawianego uprawnienia – próbę przeniesienia ciężaru dotyczącego wnioskującej strony na Skarb Państwa należy oceniać negatywnie. Z wyłożonych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 §2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji postanowienia.