V SA/Wa 251/16
WyrokWSA w Warszawie2016-11-28
Skład orzekający: Marek Krawczak, Izabella Janson, Krystyna Madalińska – Urbaniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej ma obowiązek rozłożyć na raty należność z tytułu grzywny nałożonej mandatem karnym kredytowanym, jeśli istnieją uzasadnione względy społeczne lub gospodarcze, a także ograniczone możliwości płatnicze dłużnika?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej, rozpatrując wniosek o rozłożenie na raty należności z tytułu grzywny nałożonej mandatem karnym, działa w ramach uznania administracyjnego. Choć istnieją przesłanki określone w art. 57 ustawy o finansach publicznych (względy społeczne lub gospodarcze, możliwości płatnicze dłużnika, uzasadniony interes Skarbu Państwa), organ nie jest zobowiązany do uwzględnienia wniosku. Decyzja musi być jednak poprzedzona wszechstronnym zebraniem i analizą materiału dowodowego, a jej uzasadnienie musi jasno przedstawiać przyczyny podjętego rozstrzygnięcia, nawet jeśli jest ono dla strony niekorzystne.Stan faktyczny
Skarżący W. A. został zobowiązany do zapłaty grzywny w wysokości 200 zł nałożonej mandatem karnym kredytowanym. Po odmowie umorzenia należności, zwrócił się o rozłożenie jej na raty. Minister Finansów decyzją z grudnia 2015 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody Ś. o rozłożeniu należności na 10 rat po 20 zł, ale zmienił terminy płatności rat. Skarżący zaskarżył tę decyzję, podtrzymując twierdzenia o trudnej sytuacji materialnej i niezasadności nałożenia mandatu. Sąd administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Marek Krawczak, Sędzia WSA - Izabella Janson (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska – Urbaniak, Protokolant st. specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2016 r. sprawy ze skargi W. A. na decyzję Ministra Finansów (obecnie Ministra Rozwoju i Finansów) z dnia ... grudnia 2015 r. nr ... w przedmiocie rozłożenia na raty należności z tytułu grzywny oddala skargę
Zaskarżoną decyzją z (...) grudnia 2015 r. Nr (...) Minister Finansów :
1) utrzymał w mocy decyzję Wojewody Ś. z dnia (...) października 2015 r. Nr (...) rozkładającą na 10 rat po 20 zł należność z tytułu grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego kredytowego;
2) uchylił decyzję w części dotyczącej terminów zapłaty rat i w tym zakresie orzekł, że termin zapłaty rat upływa ostatniego dnia każdego miesiąca począwszy od grudnia 2015 roku, zgodnie ze wskazanym harmonogramem.
Organ oparł swoje rozstrzygnięcie na następującym stanie faktycznym.
W. A. (dalej też : Skarżący) poprzez przyjęcie mandatu karnego kredytowanego seria (...) numer (...) w dniu (...) września 2014 r. został zobowiązany do zapłaty nałożonej nim grzywny w wysokości 200 zł.
Pismem z dnia 26 listopada 2014 r. W. A. zwrócił się do Wojewody Ś. o umorzenie należności z uwagi na trudną sytuacją finansową, zdrowotną i rodzinną. Decyzją z dnia (...) grudnia 2014 r., Nr (...) Wojewoda Ś. odmówił umorzenia w całości należności.
W. A. pismem z dnia 18 stycznia 2015 r. wniósł odwołanie od tej decyzji, w którym podtrzymał wniosek o umorzenie zobowiązań.
W dniu 1 marca 2015 r. W. A. przekazał dodatkowe wyjaśnienia w sprawie. Pismo to zawierało również wniosek o rozłożenie spłaty należności na raty.
Minister Finansów decyzją z dnia (...) sierpnia 2015 r., Nr (...), utrzymał decyzję organu I instancji w mocy, a wniosek o rozłożenie na raty przekazał zgodnie z właściwością do Wojewody Ś..
Pismem z dnia 16 września 2015 r., W. A. zwrócił się do Wojewody Ś. z wnioskiem o zawieszenie postępowania w sprawie rozłożenia należności na raty do czasu rozstrzygnięcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie jego skargi na decyzję Ministra Finansów z dnia (...) sierpnia 2015 r.
Decyzją z dnia (...) października 2015 r. Nr (...) Wojewoda Ś.i rozłożył przedmiotową należność na 10 rat po 20 zł (płatność pierwszej raty do dnia 31 października 2015 r.).
W. A., pismem z dnia 21 października 2015 r. złożył od decyzji tej odwołanie, żądając wyznaczenia nowych terminów spłaty rat w ten sposób, by termin płatności pierwszej raty był do ostatniego dnia miesiąca, w którym wyrok sądu administracyjnego stanie się prawomocny.
Minister Finansów zaskarżoną decyzją z dnia (...) grudnia 2015 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w części dotyczącej wysokości rat oraz uchylił tę decyzję w części dotyczącej terminów zapłaty rat i w tym zakresie orzekł, że termin zapłaty przedmiotowych rat upływa ostatniego dnia każdego miesiąca, począwszy od grudnia 2015 r.
Minister Finansów w uzasadnieniu decyzji wskazał, iż zobowiązany posiada ograniczone możliwości płatnicze w zakresie jednorazowego uregulowania przedmiotowej należności. Nie jest natomiast wykluczona możliwość spłaty zobowiązania w ratach. Żądanie w tym zakresie Skarżący podtrzymywał we wniosku z dnia 1 marca 2015 r., w piśmie z dnia 16 września 2015 r. oraz w odwołaniu. Na żadnym etapie postępowania w sprawie o udzielenie ulgi w spłacie należności, nie wycofał wniosku o spłatę grzywny w ratach. Rozłożenie na raty z jednej strony stanowi ulgę uzasadnioną względami społecznymi, bowiem umożliwia Stronie spłatę zobowiązania ratalnie chroniąc przed koniecznością poniesienia jednorazowego wydatku, a z drugiej - zabezpiecza interes Skarbu Państwa. Wskazał też, iż zobowiązany wnosił o odroczenie terminu rozstrzygnięcia sprawy w zakresie rozłożenia należności na raty, do czasu rozstrzygnięcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny skargi W. A. na decyzję Ministra Finansów z dnia 24 sierpnia 2015 r., utrzymującą w mocy decyzję Wojewody Ś. o odmowie umorzenia przedmiotowej grzywny w całości. Odroczenie jednakże terminu rozpatrzenia wniosku o rozłożenie należności na raty do wskazanego przez Skarżącego terminu mogłoby spowodować przedawnienie należności, co stanowiłoby naruszenie interesu publicznego.
Wyjaśnił, iż zgodnie z art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych właściwy organ na wniosek może udzielać określonych w art. 55 ulg (m. in. rozłożyć na raty zobowiązanie) w spłacie zobowiązań z tytułu należności, o których mowa w art. 60 przywoływanej ustawy. Przesłanki rozłożenia na raty są określone w art. 57 pkt 1 ustawy, który stanowi, że na wniosek dłużnika należności mogą być rozkładane na raty w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi dłużnika oraz uzasadnionym interesem Skarbu Państwa.
Wskazał, iż przepisy odnoszące się do udzielania ulg w spłacie należności publicznoprawnych nie wyróżniają kategorii należności wynikających z grzywien, lecz obejmują je normą ogólną art. 60 pkt 7 ustawy o finansach publicznych, odnoszącą się do wszelkich, wcześniej niewymienionych rodzajów należności. Dlatego w odniesieniu do należności wynikających z kar w szerokim sensie, a więc również grzywien nakładanych za popełnienie wykroczeń, należy mieć na względzie szczególny w porównaniu do powyżej wskazanych charakter należności. Do jej istoty należy to, że obok funkcji dochodowej Skarbu Państwa na pierwszy plan wysuwa się funkcja sankcyjna. Dłużnik jest zobowiązany do poniesienia określonego wydatku i celem tego wydatku jest odczucie straty po stronie dłużnika.
W kwestii przesłanek określonych w art. 57 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, wskazał, że przez uzasadnione względy społeczne lub gospodarcze, w szczególności możliwości płatnicze dłużnika należy rozumieć sytuacje nadzwyczajne, losowe przypadki, gdy dłużnik nie jest w stanie uregulować zaległości, a także normalną sytuację ekonomiczną, gdy uzyskiwane przez stronę dochody nie pozwalają na pokrycie koniecznych wydatków, albo też gdy żądanie zapłaty należności w tej sytuacji nie było uzasadnione pomimo formalnej wymagalności świadczenia. Podkreślił, że o istnieniu względów społecznych lub gospodarczych decydują obiektywne okoliczności ustalone przez organ na podstawie dowodów zebranych w sprawie. Okoliczności tych nie można utożsamiać z subiektywnym przekonaniem wnioskodawcy o potrzebie umorzenia w części zobowiązania, bowiem przyznanie tej ulgi jest instytucją nadzwyczajną.
Mając na uwadze przesłankę uzasadnionych względów społecznych, odnoszącą się do respektowania wartości wspólnych dla całego społeczeństwa takich jak: bezpieczeństwo prawne, porządek publiczny, ochrona moralności publicznej, wskazał, że w niniejszej sprawie przyczyną powstania należności było działanie wnioskodawcy, którego skutkiem było wymierzenie grzywny w wysokościach i terminach płatności zaakceptowanych przez niego. Wobec takich okoliczności udzielenie wnioskowanych ulg powinno zapewniać ochronę interesu publicznego wyrażającego się w wykonaniu kary, zapłacie zobowiązań i uzyskaniu dochodów przez Skarb Państwa.
Podkreślił, iż W. A.prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, którego miesięczny dochód osiąga wysokość ok. 1042 zł, natomiast deklarowane wydatki związane z zamieszkiwaniem, leczeniem oraz zaspokajaniem codziennych potrzeb osiągają wysokość ok. 672 zł. Zobowiązany posiada także obowiązek alimentacyjny - miesięczny wydatek w wysokości 350 zł.
Wskazał, iż zobowiązany posiada ograniczone możliwości płatnicze w zakresie jednorazowego uregulowania przedmiotowej należności, w wysokości 200 zł, ale nie jest wykluczona możliwość spłaty zobowiązania w ratach.
W kwestii przesłanek umożliwiających rozłożenie należności na raty, stwierdził, że udzielenie tego rodzaju ulgi możliwe jest w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi dłużnika oraz uzasadnionym interesem Skarbu Państwa. Umożliwienie uregulowania należności w ratach uzależnione jest m. in. od sytuacji majątkowej zobowiązanego i okresu przedawnienia przedmiotowej grzywny.
Minister Finansów, biorąc więc pod uwagę doświadczenie życiowe, okoliczności sprawy w szczególności ograniczone możliwości płatnicze oraz żądanie rozłożenia należności na raty zawarte w piśmie z dnia 1 marca 2015 r. i nie wycofane na etapie postępowania odwoławczego uznał, że miesięczna rata w wysokości 20 zł stanowi kwotę możliwą do zapłaty przez Skarżącego. Rozłożenie na raty z jednej strony stanowi ulgę uzasadnioną względami społecznymi, albowiem umożliwia stronie spłatę zobowiązania ratalnie chroniąc przed koniecznością poniesienia jednorazowego wydatku, a z drugiej - zabezpiecza interes Skarbu Państwa.
Wskazał, iż zgodnie z art. 45 § 3 Kodeksu wykroczeń, orzeczona kara m. in. grzywna nałożona w drodze mandatu karnego kredytowanego, nie podlega wykonaniu, jeżeli od daty uprawomocnienia się rozstrzygnięcia upłynęły 3 lata.
Przesunięcie terminu rozpatrzenia wniosku o rozłożenie należności na raty do czasu rozstrzygnięcia przez sąd innej sprawy z wniosku zobowiązanego, mogłoby spowodować przedawnienie należności, co w oczywisty sposób stanowiłoby naruszenie interesu publicznego.
Podkreślił, iż z uwagi na powyżej wskazane okoliczności oraz termin przedawnienia należności z tytułu grzywny nałożonej mandatem seria (...) nr (...), nie jest uzasadnione żądanie zawieszenia sprawy, ani żądanie wyznaczenia terminów spłaty rat po dacie wydania wyroku w innej sprawie. Rozpatrzenie sprawy o rozłożenie na raty w terminie żądanym przez skarżącego mogłoby oznaczać wyznaczenie terminów zapłaty rat z przekroczeniem terminu wymagalności zobowiązania, co groziłoby naruszeniem interesu Skarbu Państwa.
Wskazał, iż uwzględniając możliwości płatnicze zobowiązanego oraz interes Skarbu Państwa, uzasadnione było rozłożenie przedmiotowej należności na raty. Natomiast konieczność zapewnienia ochrony interesu publicznego oraz termin przedawnienia należności nie uzasadniały odroczenia terminów spłaty rat po dacie wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozstrzygnięcia w innej sprawie z wniosku Skarżącego.
W. A. zaskarżył powyższą decyzję Ministra Finansów z dnia (...) grudnia 2015 r. wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu wskazał, że podtrzymuje twierdzenia o niezasadności nałożenia mandatu oraz trudnej sytuacji materialnej.
W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje :
Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 2016, poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Na mocy art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Uwzględnienie skargi następuje również w razie zaistnienia podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji określonych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną z zastrzeżeniem art. 57a.
Rozpoznawana sprawa zainicjowana została wnioskiem Skarżącego z 1 marca 2015 r. o rozłożenie spłaty należności z tytułu grzywny (w wysokości 200 zł.,) nałożonej mandatem karnym kredytowanym w dniu (...) września 2014 r. na raty. Wobec tak sformułowanego żądania zastosowanie w sprawie miał art. 57 ustawy o finansach publicznych.
Decyzje wydawane na podstawie art. 57 ustawy o finansach publicznych mają charakter uznaniowy, co oznacza, że organ nie musi uwzględnić wniosku. Orzekając w konkretnej sprawie organ może więc, a nie musi rozłożyć na raty należności, oceniając istnienie lub nieistnienie przesłanek do ich rozłożenia, a w wyniku dokonanej oceny wybiera konsekwencje prawne swoich ustaleń. Art. 57 określa rodzaje ulg w spłacie należności cywilnoprawnych, przypadających organom administracji rządowej, państwowym jednostkom budżetowym i państwowym funduszom celowym ,w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi.
Przesłanką uzasadniającą zastosowanie ulg w spłacie należności pieniężnych jest przypadek uzasadniony względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwości płatnicze dłużnika oraz uzasadniony interes Skarbu Państwa. Ocena istnienia lub nieistnienia interesu publicznego powinna uwzględniać obowiązujące przy podejmowaniu również tej decyzji zasady ogólne postępowania administracyjnego, w szczególności postępowania w sposób budzący zaufanie do organów władzy publicznej.
Rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia należności w części, odroczenia płatności lub rozłożenia na raty spłaty uzależnione jest od wniosku dłużnika. Wniosek taki powinien być szczegółowo umotywowany, zwłaszcza że przesłanka zastosowania powyższych ulg ma charakter stricte ocenny. Dłużnik powinien we wniosku wykazać swój ważny interes, szczególnie fakt, że z uwagi na swoją sytuację rodzinną, majątkową i wysokość dochodów nie jest w stanie uiścić należności, a ściągnięcie tej należności w drodze egzekucji spowodowałoby dla niego i jego rodziny nadmierne obciążenie majątkowe lub inne ciężkie skutki. W jednym wniosku dłużnik może wnosić u umorzenie należności lub jej rozłożenie na raty, albo też o odroczenie spłaty (Ludmiła Lipiec-Warzecha, komentarz do art. 57 ustawy o finansach publicznych, 5 grudnia 2015r.)
Organ administracji publicznej działając w ramach uznania administracyjnego ma zatem możliwość wyboru pozytywnego lub negatywnego dla strony rozstrzygnięcia. Oczywistym przy tym jest, że wydanie aktu uznaniowego poprzedzać winno należyte zgromadzenie i przeanalizowanie materiału dowodowego, prawidłowe ustalenie stanu faktycznego i przeprowadzenie wnioskowania opartego na zasadach logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego. Wszystkie te elementy winny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu podjętej decyzji. W szczególności, gdy decyzja jest dla strony niekorzystna, organ zobowiązany jest w sposób wyczerpujący wyjaśnić przyczyny i przebieg przeprowadzonego rozumowania. Rozstrzygnięcie podejmowane w ramach uznania administracyjnego nie może mieć charakteru dowolnego, lecz musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w myśl art. 7 k.p.a., wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., zaś decyzja winna spełniać wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a.
W ocenie Sądu stanowisko Ministra Finansów wyrażone w zaskarżonej decyzji jest prawidłowe, uwzględnia ono wymogi wynikające z powyższych przepisów i zasługuje na aprobatę. Organ orzekający słusznie stwierdził, analizując wszechstronnie zebrany materiał dowodowy (na który składały się m. in. informacje przedstawione przez samego Skarżącego, że zaistniała, przesłanka przewidziana w art. 57 ustawy o finansach publicznych, która dawała podstawę do rozłożenia na raty należności wynikającej z grzywny nałożonej mandatem karnym kredytowanym.
Przystępując do oceny dokonanej przez organ analizy okoliczności z punktu widzenia przesłanek zawartych w art. 57 u.f.p., należy zauważyć, że przepis ten odwołuje się do uzasadnionych względów społecznych lub gospodarczych w szczególności możliwości płatniczych dłużnika oraz uzasadnionym interesem Skarbu Państwa.
O istnieniu względów społecznych lub gospodarczych decydują obiektywne okoliczności ustalone przez organ na podstawie dowodów zebranych w sprawie.
Okoliczności tych nie można utożsamiać z subiektywnym przekonaniem wnioskodawcy o potrzebie umorzenia w części zobowiązania, bowiem przyznanie tej ulgi jest instytucją nadzwyczajną.
Mając na uwadze przesłankę uzasadnionych względów społecznych, odnoszącą się do respektowania wartości wspólnych dla całego społeczeństwa takich jak: bezpieczeństwo prawne, porządek publiczny, ochrona moralności publicznej, należy wskazać, że przyczyną powstania należności było działanie wnioskodawcy, którego skutkiem było wymierzenie grzywny w wysokościach i terminach płatności zaakceptowanych przez niego. Udzielenie wnioskowanych ulg powinno zapewniać ochronę interesu publicznego wyrażającego się w wykonaniu kary, zapłacie zobowiązań i uzyskaniu dochodów przez Skarb Państwa, co słusznie podkreślił organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Minister Finansów wskazał, iż [...] prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, którego miesięczny dochód osiąga wysokość ok. 1042 zł, natomiast deklarowane wydatki związane z zamieszkiwaniem, leczeniem oraz zaspokajaniem codziennych potrzeb osiągają wysokość ok. 672 zł. Zobowiązany posiada także obowiązek alimentacyjny w wysokości 350 zł. Biorąc pod uwagę doświadczenie życiowe oraz ustalone warunki tego gospodarstwa domowego uznał, że sytuacja Skarżącego jest trudna i jednorazowa spłata zobowiązania wynikające z nałożonej grzywny w wysokości 200 zł, jednorazowo, może zagrażać pogorszeniu sytuacji bytowej wnioskodawcy.
Minister Finansów zasadnie jednak wskazał, mając na względzie żądanie rozłożenia należności na raty zawarte w piśmie z dnia 1 marca 2015 r. i nie wycofane na etapie postępowania odwoławczego, że miesięczna rata w wysokości 20 zł stanowi kwotę możliwą do zapłaty przez Skarżącego. Rozłożenie na raty z jednej strony stanowi ulgę uzasadnioną względami społecznymi, albowiem umożliwia stronie spłatę zobowiązania ratalnie chroniąc przed koniecznością poniesienia jednorazowego wydatku, a z drugiej zabezpiecza interes Skarbu Państwa.
Zasadnie też Minister Finansów wskazał, iż art. 97 § 1 pkt 4 Kpa wymaga istnienia między rozstrzygnięciem sprawy, a zagadnieniem wstępnym związku bezpośredniego, rozumianego jako bezwzględne uzależnienie rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W przypadku braku takiego związku, zawieszenie postępowania na tej podstawie nie jest dopuszczalne (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 lutego 2015 r., I SA/Wa 2937/13).
Przesłanki umorzenia w całości należności z tytułu mandatu karnego kredytowanego są określone w art. 56 ust. 1 pkt 1, 3 i 5 ustawy o finansach publicznych, natomiast udzielenie ulgi w postaci rozłożenia na raty tego typu należności następuje na podstawie przesłanek określonych w art. 57 pkt 1 przywołanej ustawy. Są to dwa odrębne, niezależnie od siebie postępowania, prowadzone na podstawie różnych przesłanek. Udzielenie ulgi zarówno w postaci umorzenia należności jak i rozłożenia na raty stanowią dwie różne instytucje funkcjonujące niezależnie od siebie i stanowiące przedmiot różnych postępowań, o których rozstrzygnięciach decyduje wystąpienie różnych, nietożsamych przesłanek.
Wobec powyższego, nieuzasadnionym byłoby zawieszenie postępowania w sprawie udzielenia ulgi w postaci rozłożenia na raty należności z tytułu mandatu (...) nr (...), do czasu rozstrzygnięcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny skargi na decyzję odmawiającą umorzenia w całości należności z tytułu tegoż mandatu. Rozstrzygnięcie bowiem przez sąd wcześniejszej skargi zobowiązanego na decyzję Ministra Finansów z dnia (...) sierpnia 2015 r., Nr (...)), nie stanowiło zagadnienia wstępnego dla postępowania zakończonego decyzją Ministra Finansów z dnia (...) grudnia 2015 r., Nr (...).
Zarówno też postępowanie administracyjne, prowadzone w sprawie wniosku o udzielenie ulgi w spłacie należności wynikającej z grzywny, jak i postępowanie sądowoadministracyjne, prowadzone w związku ze skargą na rozstrzygnięcie w przedmiocie ulgi w spłacie należności, nie ma na celu ustalenia okoliczności ukarania karą grzywny, nie bada postępowania mandatowego oraz ewentualnej słuszności ukarania mandatem.
Reasumując powyższe rozważania Sąd uznał, że organy prawidłowo na wniosek Skarżącego wobec zaistnienia przesłanek z art. 57 ustawy o finansach publicznych, rozłożyły na raty należność wynikającą z grzywny nałożonej mandatem karnym kredytowanym w wysokości 200 zł
Sąd nie stwierdził również naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, uzasadniającego uwzględnienie skargi. Organ orzekający w sposób dokładny wyjaśnił sytuację finansową Skarżącego, w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył zebrany materiał dowodowy oraz ocenił całokształt zebranego materiału dowodowego, co znalazło wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynikało, że W. A. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie pracuje zarobkowo. Źródłem jego dochodów jest świadczenie rentowe w miesięcznej wysokości 919,43 zł a dochód z tego tytułu wynosi 518,43 zł oraz zasiłek celowy otrzymywany z Ośrodka Pomocy Społecznej w R. w wysokości 100 zł na dofinansowanie do kosztów leczenia, rehabilitacji oraz samodzielnego utrzymania gospodarstwa domowego. Jest też właścicielem domu mieszkalnego o powierzchni 80 m2, działki o powierzchni 0,061 ha (w przeliczeniu ok. 23 ary, zabudowana domem) oraz samochodu marki Skoda Felicja, rok produkcji 1998.
Wydatkami są : opłaty za lokal mieszkalny - 2,50 zł (podatek od nieruchomości w wysokości 29,60 zł za 2014 r.), prąd - 50 zł, gaz - 30 zł, telefon - 24,90 zł, paliwo - 250 zł, leki - 80 zł, śmieci - 6 zł, opał - 150 zł, środki czystości - 30 zł. Zgodnie z oświadczeniem majątkowym z dnia 18 grudnia 2014 r., Skarżący ponosi także wydatek w postaci świadczenia alimentacyjnego w wysokości 350 zł miesięcznie. Deklarował także wydatki związane z zakupem żywności, odzieży, utrzymaniem domu i auta, lecz nie wskazał kwoty wydatków ponoszonych w tym zakresie.
Skarżący deklarował także problemy zdrowotne, uniemożliwiające mu wykonanie pracy zarobkowej. Z karty informacyjnej leczenia szpitalnego, wskazującej na przebywanie w ośrodku rehabilitacji dziennej w S. w dniach 8 kwietnia 2014 r. - 30 kwietnia 2014 r. wynika, iż zmaga się on ze schorzeniem zwyrodnienia kręgosłupa szyjnego., lędźwiowego, kolan oraz prawej stopy.
Odnośnie zaś zarzutów dotyczących zasadności ukarania mandatem karnym kredytowanym seria (...) nr (...) oraz wysokości nałożonej grzywny należy podnieść, że postępowanie w sprawie udzielania ulgi w spłacie należności nie ma na celu ustalenia okoliczności ukarania karą grzywny oraz nie bada postępowania mandatowego, bowiem zgodnie z art. 101 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia uprawniony do tego jest właściwy sąd. Wnioskodawca, oceniając swoją sytuację majątkową jako uniemożliwiającą zapłatę grzywny lub nie zgadzając się z rodzajem kary, miał prawo odmówić przyjęcia mandatu i przed sądem dochodzić odstąpienia od wymierzenia kary lub jej zmniejszenia. Skoro Skarżący nie wykorzystał zwykłych środków prawnych w celu wykazania braku podstaw do ukarania, czyli nie odmówił przyjęcia mandatu, to nie jest uzasadnione, aby podważać prawomocny mandat, sam fakt ukarania oraz wysokość nałożonej grzywny w toku postępowania o udzielenie ulgi w spłacie należności.
Podzielić należy więc stanowisko organu w przywołanym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 czerwca 2015 r., sygn. akt II GSK 1022/14, iż zobowiązany do uiszczenia należności wynikającej z mandatu karnego kredytowanego ma możliwość zakwestionowania samego faktu wymierzenia kary grzywny oraz jej wysokości na etapie wymierzania tej kary tej kary. Postępowanie w sprawie wniosku o umorzenie wymierzonej mandatem karnym grzywny różni się od postępowania w sprawie jej wymierzenia. Każde z tych postępowań realizuje odmienne cele, gwarantując jednocześnie sprawcy wykroczenia odmienne uprawnienia procesowe. Postępowanie mandatowe prowadzone jest przez Policję, zaś funkcjonariusz wymierzając grzywnę, ma obowiązek wziąć pod uwagę m.in. dochody sprawcy, jego warunki osobiste i rodzinne, możliwości zarobkowe, rodzaj i rozmiar szkody wyrządzonej wykroczeniem, stopień winy itp. (art. 95 § 1 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, art. 24 § 3 i art. 33 § 1-3 Kodeksu wykroczeń). W sytuacji gdy sprawca odmówi przyjęcia mandatu, przed sądem będzie mógł bronić się wskazując ww. okoliczności.
Jeśli natomiast sprawca został prawomocnie ukarany mandatem karnym, ściąganie grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego następuje w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Na tym etapie również powstaje po stronie sprawcy wykroczenia uprawnienie do złożenia wniosku o umorzenie należności z tytułu grzywny nałożonej mandatem karnym. W tego typu sprawach, organ ustala czy i w jakiej wysokości wymierzono karę oraz czy wobec strony zachodzi któraś z przesłanek uzasadniających udzielenie wnioskowanej ulgi.
Postępowanie w rozpatrywanej sprawie przeprowadzone zostało zatem prawidłowo a zaskarżone rozstrzygnięcie nie nosi cech dowolności.
Podzielić jeszcze raz należy, iż odnosząc się do argumentów Skarżącego dotyczących braku podstaw do ukarania w drodze mandatu karnego kredytowanego za popełnione wykroczenie drogowe Sąd wyjaśnia, że przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie była ocena prawidłowości decyzji Ministra Finansów w przedmiocie rozłożenia na raty należności, wydanej na podstawie powołanych powyżej przepisów ustawy o finansach publicznych. W ramach tej kontroli Sąd nie jest władny do oceny prawidłowości postępowania mandatowego przeprowadzonego względem Skarżącego.
Uwzględniając wszystko powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło