V SA/Wa 2539/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Ewa Wrzesińska-Jóźków, Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 lutego 2016 r. sprawy ze skargi H. D. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia ... kwietnia 2015 r. nr ... w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę. Przedmiotem skargi wniesionej H. D. (dalej: Skarżący) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] o utrzymaniu w mocy postanowienia Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w K. nr [...] z dnia [...] lutego 2014 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. nr [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. w sprawie ustalenia kwoty nadmiernie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010. Zaskarżonerozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym: W dniu [...] grudnia 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. wydał decyzję nr [...], którą ustalił Skarżącemu kwotę nadmiernie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010 w łącznej wysokości 3 558,03 zł. Przedmiotowa decyzja została doręczona stronie w dniu 17 grudnia 2013 r. W dniu [...] grudnia 2013 r. Skarżący wniósł odwołanie do Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w K., który decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2014 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. nr [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. o ustaleniu kwoty nadmiernie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Na ww. decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w K. nr [...] z dnia [...] lutego 2014 r. Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, który to Sąd wyrokiem z dnia 28 maja 2014 r. oddalił skargę H. D. (wyrok z dnia 28 maja 2014 r. sygn. akt II SA/Ke 335/14). W piśmie z dnia [...] listopada 2014 r., za pośrednictwem Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w K., Skarżący zwrócił się z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji nr [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. o ustaleniu kwoty nadmiernie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S., wskazując jako przesłankę błędne ustalenie stanu faktycznego, w tym wyrok WSA w Kielcach z dnia 19 marca 2014 r. sygn. akt II SA/Ke 147/14, którym WSA uchylił decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w K., wydaną w przedmiocie odmowy przyznania Skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009. W dniu [...] stycznia 2015 r. Prezes ARiMR wydał postanowienie nr [...], którym odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w K. nr [...] z dnia [...] lutego 2014 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. nr [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. w sprawie ustalenia kwoty nadmiernie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010. Pismem z dnia [...] stycznia 2015 r. Skarżący skierował na to postanowienie zażalenie do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w trybie samokontroli stosownie do treści art. 132 k.p.a. w związku z art. 126 i 144 k.p.a., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i w tym zakresie orzeczenie co do istoty w kwestii będącej przedmiotem postępowania albo o uchylenie zaskarżonego postępowania całości i przekazanie kwestii będącej przedmiotem postanowienia do ponownego rozpatrzenia organom pierwszej instancji, gdyż postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, w szczególności zasad ogólnych postepowania administracyjnego. W uzasadnieniu zażalenia Skarżący wskazał m.in., że w zaskarżonym postanowieniu organ w ogóle nie odniósł się do istotnych dla sprawy okoliczności szczegółowo przedstawionych we wniosku przekraczając tym samym granice swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r., orzekł o utrzymaniu w mocy postanowienia Prezesa ARiMR z dnia [...] stycznia 2015 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w K. z dnia [...] lutego 2014 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. z dnia [...] grudnia 2013 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że niedopuszczalne było wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności zaskarżonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach ww. decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w K. z dnia [...] lutego 2014 r. o utrzymaniu w mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. z dnia [...] grudnia 2013 r. z uwagi na wydanie w niniejszej sprawie w dniu 28 maja 2014 r. prawomocnego wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 335/14, którym oddalono skargę Skarżącego. Tym samym Prezes ARiMR wydał prawidłowe rozstrzygnięcie odmawiające wszczęcia na wniosek Skarżącego postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności zaskarżonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w K. z dnia [...] lutego 2014 r., utrzymującej w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. z dnia [...] grudnia 2013 r. o ustaleniu Skarżącemu kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010, jak również decyzji organu I instancji wydanej w tej sprawie. Na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniósł o jego uchylenie ze względu na błąd w ustaleniach faktycznych, jak również naruszenie zasad ogólnych postępowania administracyjnego oraz art. 107 § 3 k.p.a. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko oraz argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z p. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 z p. zm. – dalej: p.p.s.a.), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego pod kątem zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Jednocześnie, zgodnie z przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonego postanowienia ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu (patrz: T. Woś - Postępowanie sądowo-administracyjne, Warszawa 1996 r., str. 224). W tym celu Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Reasumując należy stwierdzić, iż uchylenie aktu administracyjnego z racji naruszenia prawa materialnego uzasadnione będzie wtedy, gdy - w wypadku prawidłowego zastosowania tych norm - rozstrzygnięcie byłoby inne. Zaznaczyć trzeba, że naruszenie prawa nie powoduje uchylenia aktu administracyjnego, gdy wystąpi w postaci rażącej, albowiem wówczas stwierdza się nieważność decyzji lub postanowienia. Wreszcie "inne naruszenie przepisów postępowania" skutkuje uchyleniem aktu administracyjnego, o ile uchylenie to mogło mieć (a więc wcale nie musiało mieć) wpływu na wynik sprawy. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd uznał bowiem, rozpoznając niniejszą sprawę, iż organy administracji publicznej nie naruszyły przepisów prawa materialnego w stopniu, które miało wpływ na wynik sprawy oraz przepisów postępowania w stopniu, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy zgodzić się z organem, który potraktował wniosek Skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. nr [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. jako wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w K. nr [...] z dnia [...] lutego 2014 r. oraz decyzji ją poprzedzającej. Zasadnie organ wskazał przy tym na utrwalone orzecznictwo sądów administracyjnych w tym przedmiocie, z którego wynika, iż jeżeli wniosek o stwierdzenie nieważności dotyczy decyzji organu pierwszej instancji, podczas gdy sprawa była zakończona decyzją ostateczną w drugiej instancji, to wniosek taki powinien być z urzędu potraktowany jako wniosek o wszczęcie postępowania nieważnościowego w sprawie zakończonej decyzją organu odwoławczego (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 maja 2006 r., VII SA/Wa 253/06, LEX nr 283275). Prawidłowe było również rozstrzygnięcie organu, a mianowicie postanowienie wydane na podstawie art. 61 a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm., dalej jako k.p.a.) o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w K. nr [...] z dnia [...] lutego 2014 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. nr [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów stwierdził, że istnienie prawomocnego wyroku sądu administracyjnego oddalającego skargę na decyzję skutkuje wydaniem postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tylko wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie - ze względu na wydany uprzednio wyrok sądu - przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym. W pozostałych przypadkach organ administracji publicznej obowiązany jest rozpoznać żądanie co do istoty, stosując art. 158 § 1 w zw. z art. 156 § 1 k.p.a. (patrz: uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 6/09, ONSA WSA 2010, nr 2, poz. 18). Z uwagi na treść wydanego w dniu 28 maja 2014 r. prawomocnego wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 335/14 (dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - www.orzeczenia.nsa.gov.pl) należy stwierdzić, że powody, dla których Skarżący skierował swój wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w K. z dnia [...] lutego 2014 r. o utrzymaniu w mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. z dnia [...] grudnia 2013 r. są takie same, jakie Skarżący podnosił w postępowaniu skargowym, które było przedmiotem oceny WSA w K. WSA w Kielcach w uzasadnieniu swojego wyroku wskazał, że w uzasadnieniu skargi Skarżący podniósł, iż w sprawie nie została spełniona żadna z przesłanek określona w art. 80 k.p.a., a ponadto podał, że powierzchnia działek ewidencyjnych zamieszczonych we wniosku jest zgodna z powierzchnią referencyjną PEG, przy czym kontrola przeprowadzona na okoliczność użytkowania łąk i pastwisk została przeprowadzona nierzetelnie, co uzasadniało zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. W cyt. wyroku z dnia 28 maja 2014 r. Sąd wskazał, że zaskarżone rozstrzygnięcie tj. decyzja Dyrektora [...]o Oddziału Regionalnego ARiMR w K. z dnia [...] lutego 2014 r. nie narusza art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, z którego wynika, że obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach. WSA stwierdził, że : " Pomyłka organu może zaistnieć wówczas, gdy wyliczył on kwotę płatności przy zastosowaniu błędnych stawek lub z powodu błędów rachunkowych, taka sytuacja nie miała jednak miejsca w sprawie. W rozpoznawanej sprawie w wyniku kontroli ustalono, że powierzchnia działek zgłoszonych przez skarżącego do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2010 r. przekracza powierzchnię referencyjną wyznaczoną dla działek ewidencyjnych w oparciu o system informacji geograficznej. Składając wniosek o przyznanie płatności na rok 2010 rolnik oświadczył na piśmie, że znane mu są zasady przyznawania płatności. Oznacza to, że we wniosku o ich przyznanie powinien zadeklarować grunty kwalifikujące się do płatności. W ocenie Sądu trudno w tej sytuacji mówić o pomyłce organu, skoro działał on w zaufaniu do deklaracji rolnika. Za rzetelność danych we wniosku o przyznanie każdej płatności, w tym również płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, odpowiada bowiem występujący z nim rolnik.". Sąd zwrócił też uwagę na to, że ustalenie, iż Skarżący zadeklarował powierzchnię wykraczającą poza rzeczywistą uprawnioną do płatności kryteria ostatecznie spowodowało wydanie decyzji odmawiającej przyznania płatności na rok 2010. Ostatecznie WSA stwierdził, że w świetle całokształtu sprawy Skarżącemu w ogóle nie powinny zostać przyznane wnioskowane płatności, zaś organ prawidłowo ustalił kwotę nadmiernie pobranej płatności na 3 558,03 zł. Sąd - rozpoznając niniejszą sprawę - zapoczątkowaną wnioskiem Skarżącego z dnia [...] listopada 2014 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. z dnia [...] grudnia 2013 r. – dokonał oceny zaskarżonego postanowienia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, jak i Prezesa ARiMR w kontekście cyt. uchwały NSA I OPS 6/09 z dnia 7 grudnia 2009 r., mając na uwadze dokonanie przez WSA w Kielcach kontroli decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w K. w cyt. wyroku z dnia 28 maja 2014 r. Z uwagi na powyższe Sąd uznał, że w przedmiotowej sprawie zaszły przesłanki, na jakie wskazywała cyt. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, a tym samym postanowienie organu było wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa materialnego, jak też przepisami postępowania administracyjnego. Należy bowiem podkreślić, że stosownie do treści powołanego wyżej przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. podstawą do uwzględnienia skargi może być naruszenie przepisów postępowania tylko wtedy, gdy uchybienie to wywarło istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organ przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, jakie podnosił w treści skargi Skarżący, jak również innych przepisów postępowania, które zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a. powinno prowadzić do uwzględnienia skargi. Mając powyższe na względzie, należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i skarga podlega oddaleniu jako niezasadna. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.