V SA/Wa 2554/14
WyrokWSA w Warszawie2015-04-01
Skład orzekający: Piotr Kraczowski, Beata Blankiewicz-Wóltańska, Cezary Kosterna
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja stwierdzająca nieważność decyzji przyznającej pomoc finansową z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania może zostać wydana, jeśli pierwotna decyzja przyznająca pomoc została wydana z rażącym naruszeniem prawa, polegającym na przyznaniu jej osobie, która nie posiadała faktycznie użytkowanych gruntów rolnych w dniu składania wniosku?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej ma obowiązek stwierdzić nieważność decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, nawet jeśli pierwotna decyzja nie została wydana z winy strony, a środki zostały przekazane faktycznemu użytkownikowi gruntów. Rażące naruszenie prawa zachodzi, gdy oczywiste i bezsporne jest naruszenie przepisu, które uniemożliwia akceptację decyzji z punktu widzenia praworządności. W przypadku przyznania pomocy finansowej osobie nieuprawnionej, stwierdzenie nieważności jest uzasadnione.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o przyznanie pomocy finansowej na obszarach ONW na rok 2010. Decyzją z września 2010 r. przyznano mu pomoc. Następnie Dyrektor ARiMR wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji, stwierdzając, że skarżący nie posiadał faktycznie użytkowanych gruntów rolnych w dniu składania wniosku, ponieważ wydzierżawił je w 2000 r. Prezes ARiMR utrzymał w mocy decyzję stwierdzającą nieważność. Skarżący zaskarżył decyzję Prezesa ARiMR, podnosząc m.in. brak winy i brak korzyści majątkowych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Piotr Kraczowski (spr.), Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia WSA - Cezary Kosterna, Protokolant - ref. staż. Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi J.J. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2010 oddala skargę.
Przedmiotem skargi J. J. (dalej: skarżący) jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) z [...] czerwca 2014 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w G. z [...] kwietnia 2014 r. nr [...] o stwierdzeniu nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z [...] września 2010 r. nr [...], w sprawie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2010.
Zaskarżona decyzja została wydana w poniższym stanie faktycznym i prawnym.
Skarżący [...] maja 2010 r. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w P. wniosek o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2010.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. decyzją z [...] września 2010 r. przyznał skarżącemu wnioskowaną pomoc na 2010 r. w wysokości [...] zł. Decyzja została doręczona skarżącemu [...] września i nie wniesiono od niej odwołania.
Zawiadomieniem z [...] marca 2014 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z [...]września 2010 r.
W trakcie postępowania skarżący ([...]kwietnia 2014 r.) oświadczył, że złoży odwołanie od decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji, ponieważ nie zgadza się z prowadzonym postępowaniem, gdyż płatności zostały przyznane nie z winy rolnika. Ponadto dodał, że każde płatności otrzymane z dopłat przekazywał dzierżawcy K. W.
Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z [...] kwietnia 2014 r. – wydaną na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 157 § 1 i 2 i art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267; dalej: k.p.a.), art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (DZ. U. Nr 98, poz. 634 ze zm.) w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r., poz. 173; dalej: ustawa PROW) oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329 ze zm.; dalej: rozporządzenie) – stwierdził nieważności ww. decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR.
W motywach rozstrzygnięcia organ wskazał, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. wydając decyzję nie rozpatrzył całości zebranego materiału dowodowego. W szczególności nie uwzględnił pisma Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS) z [...] listopada 2008 r. oraz załączonej do pisma umowy dzierżawy z [...] czerwca 2000 r., na mocy której skarżący wydzierżawił na okres 10 lat gospodarstwo rolne K. W., a także oświadczenia skarżącego z [...] listopada 2010 r. Zatem Kierownik Biura przyznał przedmiotowe płatności, pomimo, iż skarżący nie posiadał gruntów zadeklarowanych we wniosku na dzień [...] maja 2010 r. oraz czy były utrzymane zgodnie z wymogami i normami przez cały rok kalendarzowy, co jest podstawową przesłanką do ich przyznania, przez co rażąco naruszył § 2 rozporządzenia oraz art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy PROW w związku z art. 7 k.p.a.
Od przedmiotowej decyzji skarżący [...] maja 2014 r. wniósł odwołanie, w którym wyjaśnił przyczyny zdrowotne oddania w dzierżawę gospodarstwa, a także to, że jego sposób działania dotyczący składania wniosku i uzyskiwania dopłat na siebie był podyktowany uzyskaną informacją z ARiMR.
Prezes ARiMR decyzją z [...] czerwca 2014 r. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR.
W uzasadnieniu decyzji Prezes ARiMR podkreślił, że zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia, gdy w sposób oczywisty, bezsporny i nie stwarzający odmiennej wykładni został naruszony przepis prawny.
Następnie wyjaśnił, że zasady przyznawania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w odniesieniu do wniosków składanych w roku 2010 zostały określone między innymi w przepisach prawa krajowego, tj. w ustawie z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013; oraz prawa wspólnotowego, tj. w rozporządzeniach: Rady (WE) Nr 1698/2005, Komisji (WE) Nr 1975/2009 oraz Rady (WE) Nr 73/2009.
Organ wyjaśnił, że na podstawie przepisów ustawy PROW (art. 10 ust. 1 pkt 1), pomoc finansowa z tytułu ONW jest przyznawana na wniosek osoby fizycznej, jeżeli wnioskodawca spełnia warunki przyznania pomocy określone w przepisach. W myśl § 2 rozporządzenia – płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem"
1) który podjął zobowiązanie, o którym mowa w:
a) art. 14 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L. 160 z 26.06.1999, str. 80 ze zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 25, str. 391, ze zm.) zwanego dalej "rozporządzeniem 1257/1999", albo
b) art. 37 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich EFRROW) (Dz. Urz. EU L. 277 z 21.10.2005 r., str.1 ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem 1698/2005";
2) jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych w rozumieniu art. 2 pkt 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 ustanawiającego szczegółowe zasady wykonywania rozporządzenia rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia rady (WE) 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z dnia 02.12.2009r. str. 1, ze zm.), zwanej dalej "działkami rolnymi", lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, posiadanych w dniu [...] maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności, wynosi co najmniej 1 ha;
3) do nałożonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych lub ich części, będących w jego posiadaniu w dniu [...]maja roku w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności, wynoszącej nie więcej niż 300 ha;
4) jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwanej dalej "numerem identyfikacyjnym";
5) jeżeli są przestrzegane wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zgodnie z art. 50a i art. 51 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich EFRROW) (Dz. Urz. EU L. 277 z 21.10.2005 r., str.1 z późn.zm.).
Zatem uprawnionym do przyznania płatności ONW na rok 2010 jest rolnik, który posiada w dniu [...] maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności działki rolne, przy czym posiadaczem rzeczy, w zależności od tego, kto nią faktycznie użytkuje, może być zarówno właściciel, jak i dzierżawca, najemca, czy użytkownik takiej rzeczy. Posiadanie gruntów rolnych należy zatem definiować jako faktyczne użytkowanie gruntów, przy czym są to wszelkie czynności niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa. Mogą nimi być działania organizacyjne, kierownicze, jak i osobiste zaangażowanie w bezpośrednim wykonywaniu pracy fizycznej w gospodarstwie. Prowadzenie działalności rolniczej może polegać na "własnoręcznym" prowadzeniu prac polowych, ale także na swobodnym decydowaniu o tym, jakie rośliny uprawiać, jakich należy dokonywać zabiegów agrotechnicznych, zbieranie samodzielnie bądź przy udziale innych osób plonów, itp. Prawo własności działek rolnych, któremu nie towarzyszy ich posiadanie w rozumieniu przepisów o płatnościach nie stanowi przesłanki do ubiegania się o przyznanie tych płatności. Zatem płatności ONW organ przyznaje osobie, która rzeczywiście użytkuje grunt. Deklarując działki rolne do płatności wnioskodawca jest zobowiązany do zgłoszenia faktycznie użytkowanych powierzchni na posiadanych w rozumieniu ustawy o płatnościach działkach ewidencyjnych.
Mając na uwadze powyższe Prezes ARiMR wskazał, że w rozpatrywanej sprawie złożenie przez skarżącego wniosku o przyznanie płatności ONW na rok 2010 miało miejsce [...] maja 2010 r., natomiast przeniesienie posiadania – na podstawie umowy dzierżawy – gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego, nastąpiło [...] czerwca 2000 r. Z powyższego wynika zatem, że w dniu składania wniosku o przyznanie płatności na rok 2010, a tym samym w dniu [...] maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie ONW, skarżący nie był posiadaczem gruntów zadeklarowanych we wniosku. Uwzględniając powyższe, za rażące naruszenie prawa w decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z [...] września 2010 r. należy uznać przyznanie skarżącemu płatności na rok 2010, pomimo iż przed dniem złożenia wniosku o przyznanie płatności na ten rok, a tym samym przed [...] maja roku, w którym został złożony wniosek skarżący przeniósł na rzecz K. W., posiadanie gruntów rolnych zadeklarowanych we wniosku z [...] maja 2010 r.
Odnosząc się do argumentu skarżącego, że przekazywał dzierżawcy otrzymywane dopłaty, Prezes ARiMR stwierdził, iż fakt ten nie ma znaczenia w rozpatrywanej sprawie, w której kontroli podlega czy decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z [...] września 2010 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa. W obecnym postępowaniu Prezes ARiMR bada jedynie przesłanki uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji z art. 156 § 1 k.p.a. Prezes ARiMR dodał, że kwota płatności na rok 2010, przyznanych w decyzji z [...] września 2010 r., została przekazana na rachunek bankowy wskazany przez skarżącego we wniosku o wpis do ewidencji producentów i nie ma znaczenia sposób rozdysponowania tych środków przez skarżącego.
Prezes ARiMR dodał, że stan zdrowia oraz sytuacja materialna i rodzinna skarżącego pozostają bez wpływu na zasadność stwierdzenia nieważności decyzji z [...] września 2010 r. Podobnie jak uzyskane informacje w ARiMR, że dopłaty bezpośrednie mogą być przyznane na właściciela gospodarstwa rolnego. Przy czym Prezes ARiMR podkreślił, że skarżący składając wniosek o przyznanie płatności zadeklarował we wniosku zasady przyznawania płatności i skutki podejmowanych działań i zaniedbań.
W skardze z 12 sierpnia 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżący podniósł, że nie jest winien, gdyż nie osiągnął żadnych korzyści majątkowych. Podtrzymał także dotychczasową argumentację w sprawie, podkreślając swoją trudną sytuację zdrowotną i materialną.
W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie.
Pełnomocnik skarżącego z urzędu w piśmie procesowym z [...] marca 2015 r. sprecyzował skargę wnosząc o uchylenie decyzji obu instancji i zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego i postepowania, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, poprzez:
1. błędną wykładnię przepisu art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy PROW, poprzez uznanie przez Prezesa ARiMR, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydając decyzję z [...] września 2010 r. powinien był rozpatrzyć w ramach całości materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, pismo KRUS z [...] listopada 2008 r. oraz załączona do pisma umowę dzierżawy z [...] czerwca 2000 r. w sytuacji, gdy zgodnie z art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy PROW, obowiązek wyczerpującego rozpatrzenia całości materiału dowodowego został ograniczony jedynie do rozpatrzenia materiału dowodowego wskazanego we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę, natomiast pismo KRUS z [...] listopada 2008 r. oraz umowa dzierżawy z [...] czerwca 2000 r. nie zostały załączone przez skarżącego do wniosku o przyznanie płatności ONW na 2010 r.;
2. niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z § 2 rozporządzenia ONW, poprzez uznanie, że decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z [...] września 2010 r. wydana została z rażącym naruszeniem prawa w sytuacji, gdy środki pieniężne otrzymywane przez skarżącego tytułem przyznanych płatności ONW, były przez niego przekazywane faktycznemu użytkownikowi działek ewidencyjnych nr [...] m.in. na utrzymanie przez niego użytków rolnych położonych na terenach ONW, w wyniku czego nie sposób uznać, że w sprawie wystąpiły gospodarcze skutki naruszenia § 2 rozporządzenia ONW, których istnienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji z [...] września 2010 r. jako aktu wydanego przez organ państwowy w praworządnym państwie, a tym samym, że ta decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa;
3. zastosowanie przez Prezesa ARiMR w decyzji nr [...] art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w sytuacji, gdy w sprawie nie zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji z [...] września 2010 r., natomiast zachodzą przesłanki do wznowienia postępowania w sprawie tej decyzji, w sytuacji, gdy w sprawie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności istniejące w dniu wydania ww. decyzji, które nieznane organowi, który wydał decyzję czyli Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Kontrolowane w sprawie decyzje zostały wydane w ramach postępowania nieważnościowego, czyli jednego z trybów nadzwyczajnych postępowania administracyjnego. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem nadzwyczajnym i stanowi formę nadzoru. Może zostać wszczęte na wniosek lub – jak w niniejszej sprawie – z urzędu. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej obowiązkiem organu administracji publicznej jest rozpatrywanie sprawy wyłącznie w granicach określonych przez przepis art. 156 § 1 k.p.a., co oznacza, że w tym postępowaniu organ administracji publicznej nie jest władny rozpatrywać sprawy co do jej istoty, jak to może uczynić w postępowaniu odwoławczym, działa jako organ kasacyjny i nie może rozstrzygać żadnej innej kwestii merytorycznej (por. wyrok NSA z 27 października 1995 r., sygn. III SA 829/95, nie pub.; wyrok Sądu Najwyższego z 7 marca 1996 r., sygn. III ARN 70/95, OSNAP 1996/18/258).
Powołany art. 156 § 1 k.p.a. stanowi zamknięty katalog przyczyn stwierdzenia nieważności decyzji. Zgodnie z treścią tego przepisu organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która, między innymi jak wskazuje pkt 2 tego przepisu, wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.
Z kolei sądowa kontrola decyzji uznającej określone rozstrzygnięcie za rażąco naruszające prawo dotyczy wyłącznie prawidłowości zastosowania przewidzianej art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. instytucji procesowej. Oznacza to, że rolą sądu administracyjnego jest ocena, czy konkretna decyzja rzeczywiście na tyle narusza określony przepis obowiązującego prawa, że uzasadnione i konieczne jest odstąpienie od ustanowionej w art. 16 § 1 k.p.a. zasady trwałości decyzji i wyeliminowanie takiego rażąco wadliwego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego (por. wyrok NSA z dnia 12 października 2010 r., sygn. akt II GSK 902/09; pub. www.orzecznia.nsa.gov.pl). Kontrola sądowa decyzji wydanej w trybie nieważnościowym stanowi kontrolę decyzji eliminowanej jednak w ograniczonym zakresie, bowiem wyłącznie pod kątem przepisów uznanych za naruszone w sposób rażący. Mowa jest tu oczywiście nie tyle o przepisach wskazanych w podstawie prawnej decyzji, ile o przepisach przede wszystkim prawa materialnego tudzież ustrojowego i procesowego tworzących stan prawny właściwy dla rozstrzygania danej sprawy w jej aspekcie podmiotowym i przedmiotowym (por. J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, wyd. 11, C.H. Beck, str. 630). O rażącym tzw. kwalifikowanym naruszeniu prawa można mówić wówczas, gdy podjęte rozstrzygnięcie jest w oczywisty sposób sprzeczne z treścią nie budzącej wątpliwości i mającej zastosowanie w danej sprawie normy prawnej. Powyższy pogląd ma w doktrynie i orzecznictwie sądowoadministracyjnym dominujący charakter.
Powoływanie się przez organ nadzoru na zaistnienie przesłanki stwierdzenia nieważności w postaci rażącego naruszenia prawa, skutkuje koniecznością wykazania, że stwierdzone uchybienie rzeczywiście takie cechy posiada.
Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, organy orzekające stwierdziły, że Kierownik Biura Powiatowego w P. przyznając skarżącemu płatności z tytułu wsparcia bezpośredniego na rok 2010 rażąco naruszył art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy PROW w związku z § 2 rozporządzenia ONW.
W myśl art. 10 ust. 1 ustawy o PROW – pomoc jest przyznawana:
1) na wniosek osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej;
2) jeżeli wnioskodawca spełnia warunki przyznania pomocy określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1.
W myśl § 2 rozporządzenia ONW – płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem"
1) który podjął zobowiązanie, o którym mowa w:
a) art. 14 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L. 160 z 26.06.1999, str. 80 ze zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 25, str. 391, ze zm.) zwanego dalej "rozporządzeniem 1257/1999", albo
b) art. 37 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich EFRROW) (Dz. Urz. EU L. 277 z 21.10.2005 r., str.1 ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem 1698/2005";
2) jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych w rozumieniu art. 2 pkt 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 ustanawiającego szczegółowe zasady wykonywania rozporządzenia rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia rady (WE) 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z dnia 02.12.2009r. str. 1, ze zm.), zwanej dalej "działkami rolnymi", lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, posiadanych w dniu [...] maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności, wynosi co najmniej 1 ha;
3) do nałożonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych lub ich części, będących w jego posiadaniu w dniu [...] maja roku w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności, wynoszącej nie więcej niż 300 ha;
4) jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwanej dalej "numerem identyfikacyjnym";
5) jeżeli są przestrzegane wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zgodnie z art. 50a i art. 51 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich EFRROW) (Dz. Urz. EU L. 277 z 21.10.2005 r., str.1 z późn.zm.).
Z powyższych regulacji jednoznacznie wynika, a czego nie kwestionuje także skarżący, że jednym z warunków przyznania rolnikowi płatności ONW jest posiadanie, w dniu [...] maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, gruntów rolnych oraz przestrzegane wymogów i norm określonych w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Sąd stwierdza, że prawidłowo wywiódł Prezes ARiMR w zaskarżonej decyzji, że posiadanie gruntów rolnych w rozumieniu ww. przepisów o PROW należy definiować jako faktyczne użytkowanie gruntów, przy czym są to wszystkie czynności niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa.
Zgodnie z bezspornie ustalonym w sprawie stanem faktycznym skarżący od 2000 r. nie był już posiadaczem działek, co do których wystąpił z wnioskiem o przyznanie płatności ONW za 2010 r., w rozumieniu tych przepisów, albowiem wydzierżawił je K.W., który od tego czasu je uprawia i faktycznie posiada. W tej sytuacji organy orzekające zasadnie przyjęły oczywistą sprzeczność pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy, a treścią przepisu co stanowi przesłankę obligującą organ do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji dotkniętej wadą kwalifikowaną. Oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, jaki został naruszony oraz skutki rozstrzygnięcia niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności poprzez przyznanie pomocy finansowej ze środków Unii Europejskiej, w sytuacji, gdy przepisy prawa nie zezwalały na przyznanie takiej pomocy, prawidłowo zostały przez organy orzekające w sprawie rozważone i uzasadniały podjęte rozstrzygnięcie o stwierdzeniu nieważności decyzji wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z [...] września 2010 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Sąd za niezasadne uznał zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach, w myśl którego – w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
Zaprezentowane w piśmie procesowym z [...] marca 2015 r. rozumienie tego przepisu jest błędne. Intencją ustawodawcy wprowadzenia modyfikacji przepisów postępowania administracyjnego zawartych k.p.a. poprzez art. 21 ustawy PROW (podobnie jak art. 3 ustawy o płatnościach bezpośrednich), było bowiem "przyspieszenie" postępowania tak, aby jak najszybsza była możliwość wypłaty środków finansowych. Nie oznacza to jednak, że organ ma pomijać w sprawie informacje i dokumenty, które posiada lub o których wie z urzędu, a opierać się jedynie na wniosku i załącznikach przedstawionych przez wnioskodawcę. Zaprezentowane przez pełnomocnika rozumienie tego przepisu, prowadziłoby w praktyce do zwiększonej ilości przypadków takich, jak w niniejszej sprawie tj. przyznanie płatności osobie nieuprawnionej. Sąd zauważa także, że teza wyroku NSA sygn. II GSK 87/11 z 7 marca 2012 r. powołana w piśmie procesowym z [...] marca 2015 r. dotyczy innego stanu faktycznego, w którym skarżący zarzucał organom brak poszukiwania przez organ z własnej inicjatywy środków dowodowych, a więc odwrotnie jak w niniejszej sprawie.
Sąd za niezasadny uznał także zarzut błędnego przyjęcia przez trybu nadzwyczajnego wzruszenia decyzji z [...] listopada 2010 r. (wznowienie a nie stwierdzenie nieważności). W przedmiotowej sprawie informacja KRUS z [...] listopada 2008 r., umowa dzierżawy z 2000 r., oświadczenia skarżącego i K. W. z listopada 2008 r. były znane organom ARiMR w tym Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR w P., skoro skarżący wraz K. W., jak wynika z treści odwołania, informowali o tym ten organ. W tej sytuacji tryb wzruszenia decyzji z [...] września 2010 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. byłby niewłaściwy.
Konkludując Sąd uznał, że w niespornych okolicznościach stanu faktycznego sprawy i przy przeprowadzeniu przez organy ARiMR prawidłowej wykładni mających w niej zastosowanie przepisów obowiązującego prawa, brak było podstaw do uwzględnienia skargi. Nie doszło też do naruszenia zarzucanych w skardze przepisów postępowania, a fakt, że skarżący przekazywał otrzymywane dopłaty dzierżawcy nie ma znaczenia przy ocenie niniejszej sprawy, w której kontroli podlegało, czy organy administracji prawidłowo oceniły dopuszczenie się rażącego naruszenia prawa przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. w decyzji z [...] września 2010 r.
Z wyłożonych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzekł o oddaleniu skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło