V SA/Wa 2561/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Protokolant specjalista - Anna Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2014 r. sprawy ze skargi R.F. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz R.F. kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postepowania sądowego. Przedmiotem skargi z 18 października 2013 r. wniesionej przez R.F. jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] września 2013 r. nr [...] umarzająca postępowanie administracyjne w sprawie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej ustalenia kwoty nienależnie przyznanych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: R.F. złożyła w dniu [...] czerwca 2004 r. wniosek o przyznanie płatności ONW na 2004 rok do upraw na pow. [...] ha. Decyzją z [...] grudnia 2004r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. (dalej: Kierownik Biura) przyznał wnioskodawczyni płatność ONW do powierzchni [...] ha gruntów rolnych w kwocie [...] zł. Płatność przyznana na mocy powyższej decyzji przekazana została wnioskodawczyni na wskazany przez nią rachunek w dniu 28 stycznia 2005 r. W dniu [...] maja 2005 r. producentka złożyła kolejny wniosek o płatności ONW na rok 2005, deklarując powierzchnię jak uprzednio [...] ha. Decyzją z [...] stycznia 2006r. Kierownik Biura przyznał płatność ONW do wnioskowanej powierzchni w wysokości [...] zł. W kolejnym wniosku o płatności ONW na rok 2006 złożonym przez rolniczkę w dniu [...] maja 2006r. skarżąca zadeklarowała uprawy również o areale [...] ha. Kierownik Biura decyzją z dnia [...] października 2006r. przyznał wnioskodawczyni płatność na rok 2006 w kwocie [...] zł. W kolejnych latach wnioskodawczyni nie składała wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych i płatności z tytułu ONW. W związku z powyższym w dniu [...] lutego 2010 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. wezwał wnioskodawczynię do złożenia wyjaśnień w sprawie niedotrzymania zobowiązania ONW, a zawiadomieniem Nr [...] z dnia [...] października 2010r. ( doręczonym stronie 27 października 2010r.) Prezes ARiMR wszczął postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia nienależnie pobranych przez R.F. płatności. Następnie w jego wyniku, decyzją z [...] listopada 2010r. Nr [...] Prezes ARiMR ustalił wnioskodawczyni kwotę nienależnie pobranych płatności ONW za lata 2004, 2005 i 2006 w łącznej wysokości [...] zł. Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z [...] listopada 2010r. Prezes ARiMR decyzją z [...] stycznia 2011 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję własną z [...] listopada 2010 r. Wyrokiem z 13 października 2011 r. sygn. akt V SA/Wa 685/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa ARiMR z [...] stycznia 2011 r., wskazując iż organ ponownie rozpoznając sprawę winien ocenić czy obowiązek zwrotu płatności nie ma zastosowania z uwagi na upływ czteroletniego okresu przedawnienia. W tym zakresie obowiązkiem organu jest wykazanie w oparciu o całokształt zebranych w sprawie dowodów, że wnioskodawczyni nie działała w dobrej wierze, co winno znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji. Następnie Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną organu od ww. wyroku WSA (v. wyrok NSA z 24.04.2013 r. sygn. akt II GSK 196/12). Decyzją z [...] września 2013 r. nr [...] Prezes ARiMR umorzył wszczęte na wniosek strony z [...] listopada 2010 r. postępowanie administracyjne w sprawie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej ustalenia kwoty nienależnie przyznanych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, iż w związku ze zmianą przepisów ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634, z późn. zm.), Prezes ARiMR utracił kompetencje do dalszego prowadzenia i podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie wszczętej na podstawie wniosku R.F. o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. W tej sytuacji organ uznał, iż na podstawie art. 105 §1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, z późn. zm.) – dalej: "k.p.a." postępowanie należało umorzyć jako bezprzedmiotowe i przekazać sprawę do organu właściwego ze względu na właściwość rzeczową tj. Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Z. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie R.F. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Prezesa ARiMR z dnia [...] września 2013 r. oraz decyzji ją poprzedzającej. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 105 §1 k.p.a. polegające na uznaniu, iż zmiana przepisów dotyczących właściwości organów umocowanych do rozpatrzenia wniosku jest równoznaczna z bezprzedmiotowością postępowania, w sytuacji gdy powołany przepis utożsamia bezprzedmiotowość postepowania z brakiem administracyjnego charakteru sprawy, jako takiej, nie zaś kwestiami proceduralnymi obejmującymi niewłaściwość organu. W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie podtrzymując twierdzenia i wnioski zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Na wstępie wskazać należy, że stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej m.in. poprzez badanie legalności, czyli zgodności z prawem wydawanych aktów w tym decyzji administracyjnych. Z treści art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd uchyla zaskarżoną decyzję gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, gdy naruszenie prawa daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz gdy sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.) i rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W kwestionowanym orzeczeniu Prezes ARiMR umorzył postępowanie administracyjne w sprawie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej ustalenia kwoty nienależnie przyznanych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. W uzasadnieniu wskazano, iż w związku z utratą z dniem 1 sierpnia 2012 r. właściwości rzeczowej do rozstrzygania spornej sprawy przez Prezesa ARiMR należało umorzyć postępowanie administracyjne na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. i przekazać sprawę do organu właściwego ze względu na właściwość rzeczową, tj. Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR. Powyższe stanowisko nie zasługuje na aprobatę. Z bezprzedmiotowością postępowania administracyjnego mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpoznania sprawy. W ocenie Sądu, zmiana właściwości rzeczowej organu w toku prowadzonego postępowania nie powoduje automatycznie bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego o jakiej mowa w art. 105 § 1 K.p.a. Pomijając bowiem kwestię przepisów intertemporalnych, które muszą być zawsze brane pod uwagę, generalnie brak właściwości organu administracji publicznej do którego podanie wniesiono i który to organ aktualnie pozostaje niewłaściwy w sprawie, powoduje, że wówczas właściwym trybem jest tryb z art. 65 § 1 k.p.a., a więc nakazujący niezwłoczne przekazanie podania do organu właściwego zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie. Zawiadomienie o przekazaniu powinno zawierać stosowne uzasadnienie takiego stanowiska. Tym samym, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, trybem właściwym było nie umorzenie postępowania administracyjnego w oparciu o normę art. 105 § 1 k.p.a., jak to uczynił organ, lecz przekazanie na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. sprawy z wniosku skarżącej przez Prezesa ARiMR właściwemu organowi zwykłym pismem, które powinno zawierać uzasadnienie. Błędem było zatem wydanie decyzji przez Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o umorzeniu postępowania odwoławczego i przekazaniu w trybie art. 65 k.p.a. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy "Dyrektorowi [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. który powinien rozpoznać przedmiotowe podanie w ramach posiadanej kompetencji jako odwołanie". Oznacza to, że rozstrzygnięcie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jest wewnętrznie sprzeczne, bo – z jednej strony – umarza się postępowanie odwoławcze, a jednocześnie – z drugiej – przekazuje się sprawę w celu jego kontynuowania, tyle, że przed innym organem. Dlatego też, w tych okolicznościach sprawy, uznać należy, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, a to art. 105 § 1 k.p.a. W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a.