V SA/Wa 2561/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący: sędzia WSA Arkadiusz Tomczak po rozpoznaniu w dniu 2 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S.K.R. w N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia ... kwietnia 2015 r. nr ... w przedmiocie ustalenie kwoty nienależnie pobranej dotacji; postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. S. w N. zawarła w skardze z dnia 13 maja 2015 r. wniosek o zwolnienie częściowe od kosztów postępowania w zakresie wpisu od skargi w części przenoszącej kwotę 1.000 zł. Skarżąca wezwana do złożenia wniosku na urzędowym formularzu PPPr wystąpiła o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazano, iż wysokość kapitału zakładowego S. wynosi 88.200,15 zł, wartość środków trwałych wynosi 272.255,87 zł, natomiast wysokość straty za ostatni rok obrotowy wyniosła 64.057,12 zł. Skarżąca posiada trzy rachunki bankowe, na którym zgromadzono środki finansowe w wysokości: 1.371,05 zł, 852,49 zł oraz 20.160,02 zł. W uzasadnieniu podniesiono, iż sytuacja finansowa S. jest trudna z uwagi na liczne awarie autobusów i związaną z tym stratę, która w I kwartale 2015 r. wyniosła 55.286,03 zł. Dodatkowo wskazano, iż dochód skarżącej za 2014 r. wyniósł 1.141.274,80 zł, a koszty wyniosły 1.205.331,92 zł, natomiast w I kwartale 2015 r. dochód wynosił 209.163,03 zł, a strata 262.097,06 zł. Postanowieniem z dnia 4 sierpnia 2015 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Od powyższego postanowienia skarżąca w ustawowym terminie złożyła sprzeciw wskazując, iż na obecną chwilę nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania sądowego. Podkreśliła, że znajduje się w ciężkiej sytuacji finansowej, co potwierdza wynik finansowy osiągnięty rok 2014, gdzie strata wyniosła 64.057,12 zł. Dodała ponadto, że z uwagi na charakter działalności gospodarczej jaką prowadzi, tj. świadczenie usług transportowych dla ludności, ponosi ona duże wydatki związane z naprawami i konserwacją autobusów. Z tego tytułu już w pierwszym kwartale 2015 r. skarżąca poniosła stratę w wysokości 55.286,03 zł. Skarżąca wskazała też, że jest pracodawcą dla 30 osób, którym musi regularnie wypłacać wynagrodzenia, ma też liczne zobowiązania wobec innych podmiotów, które stara się regulować na bieżąco. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest, że strona wnosząca do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki obowiązana jest do uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – l Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwanej dalej "p.p.s.a.") – strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Określenie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Jednocześnie podkreślenia wymaga to, że przyznanie prawa pomocy osobie prawnej ma charakter uznaniowy. Nie jest zatem obowiązkowe nawet w przypadku spełnienia przez wnioskodawcę przesłanek ustawowych (zob. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 11 marca 2010 r., sygn. akt I SA/Ol 21/10; orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem wniosku o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym przez S. zakresie. W tym miejscu wskazać należy, iż rozpoznanie wniosku o prawo pomocy polega na porównaniu stanu majątkowego posiadania wnioskującej strony z wysokością ciążących na niej kosztów sądowych. W rozpoznawanym przypadku jest to wydatek w wysokości 3.181 zł, tyle bowiem wynosi wpis sądowy o skargi. Odnosząc się do stanu majątkowego wnioskodawczyni wskazać zaś należy, że posiada ona majątek znacznej wartości (wartość środków trwałych wynosi 272.255,87 zł), jak również środki finansowe zgromadzone na rachunku bankowym w łącznej wysokości 22.383,56 zł, a więc wielokrotnie przewyższającej opłatę sądową w wysokości 3.181 zł. Podkreślenia wymaga to, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym osoba prawna nie zasługuje na zwolnienie z kosztów sądowych gdy dysponuje majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wymaganego wpisu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 marca 2012 r., sygn. akt II GZ 89/12). W odniesieniu do wskazanej w treści sprzeciwu straty według bilansu za ostatni rok obrotowy, jak również straty za I kwartał 2015 r., przypomnieć należy, iż w obrocie gospodarczym przyjmuje się, że strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie świadczy o braku środków finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 1 sierpnia 2013 r. o sygn. akt I FZ 327/13). Odnosząc się natomiast do podniesionych w sprzeciwie okoliczności dotyczących zobowiązań skarżącej wobec zatrudnianych pracowników, jak i innych podmiotów, Sąd stwierdza, że wpis sądowy jako wydatek wiąże się z bieżącą działalnością przedsiębiorców i wpływa na wysokość strat finansowych ogółem. Z tych względów winien być traktowany na równi z innymi wydatkami, które powinny zostać pokryte z bieżących dochodów. Należy również zauważyć, że w przypadku osób prawnych – wnoszących o przyznanie prawa pomocy, zasadnicze znaczenie ma fakt, iż sprawa ma ścisły związek z prowadzoną przez nie działalnością i możliwość prowadzenia takiej działalności nie powinna – z reguły, obciążać dochodów budżetowych Skarbu Państwa. Gdyby przyjąć odmienne stanowisko, budżet ten, a w konsekwencji całe społeczeństwo miałoby kredytować działania skarżących, związane z dochodzeniem przed sądami określonych roszczeń, czy też – jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, kwestionujące na drodze sądowej decyzję organu administracji publicznej. Podkreślić zatem należy, że prawo pomocy nie może być uznawane za wygodną i tanią metodę kredytowania działalności ubiegających się o nie podmiotów a inne wydatki mieć pierwszeństwo przed kwotami należnymi budżetowi państwa. Podsumowując wskazać należy, że w rozpoznawanej sprawie trudno przyjąć, uwzględniwszy zasady logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, że S., która dysponuje środkami trwałymi o tak wysokiej wartości, a ponadto dysponuje znacznymi środkami pieniężnymi na rachunku bieżącym, nie jest w stanie partycypować w kosztach zainicjowanego przez siebie postępowania. S. może dysponować środkami zebranymi na rachunkach bankowych. Nie przedstawiła bowiem dokumentów, które wskazywałyby na ewentualne zajęcie tychże rachunków, uniemożliwiające swobodne korzystanie ze środków na nich zgromadzonych. Nie można zgodzić się ze stanowiskiem S., że o zasadności przyznania jej prawa pomocy przemawia konieczność ponoszenia wydatków na bieżące zobowiązania i wypłaty wynagrodzeń dla pracowników. Odmienna ocena naruszyłaby zasadę sprawiedliwości, która jako ogólna zasada ustrojowa i zasada orzekania sądowego wyrażona została w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483, z późn. zm.). Uwzględniając tę zasadę, nie można zaakceptować próby ochrony majątku własnego kosztem ogółu społeczeństwa w sytuacji, w której art. 199 p.p.s.a. wyraźnie wskazuje podmiot, który powinien ponieść wskazane tam koszty postępowania sądowego. W ocenie Sądu, wnioskodawczyni nie wykazała, iż wydanie takiej kwoty (3.181 zł) jest w stanie w jakikolwiek sposób zakłócić jej bieżącą działalność, stąd też należało uznać, iż S. nie spełnia ustawowych przesłanek dla przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowił jak w sentencji.