V SA/Wa 2569/16

Straszy referendarz sądowy Konrad Łukaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 27 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi S. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2016 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. S. K. wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, iż gospodarstwo domowe prowadzi z żoną, nie posiada nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. W rubryce nr 10 wniosku oświadczył, iż źródłem dochodów jego i żony są emerytury wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym w wysokości 1.060,84 zł miesięcznie, co stanowi łączną kwotę 2.121,68 zł miesięcznie. W uzasadnieniu wskazał, iż z uwagi na wiek i pogarszający się stan zdrowia małżonkowie ponoszą wydatki na leczenie. Wnioskodawca przedstawił także miesięczne zobowiązania i wydatki stałe, do których zaliczył: opłaty za media w wysokości 350 zł oraz koszty leków i leczenia w wysokości 400 zł. W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, zarządzeniem z dnia 29 września 2016 r. wezwano go do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia określonych dokumentów. Pismo sporządzone w wykonaniu powyższego zarządzenia zostało doręczone wnioskodawcy w dniu 6 października 2016 r. (potwierdzenie na k. 36 akt sądowych), mimo tego w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie nie zostało złożone. Jednocześnie, w dniu 17 października 2016 r. do Sądu wpłynęło pismo wnioskodawcy z dnia 12 października, w którym wskazał, iż dokona w terminie kilku najbliższych dni wpłaty kwoty 200 zł tytułem wpisu sądowego. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a.") – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Literalna wykładnia powyższych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił referendarzowi lub sądowi rozpatrującemu wniosek. Jednocześnie w sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy lub budzi wątpliwości, sąd na podstawie art. 255 p.p.s.a., ma prawo wezwania takiej osoby do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i potwierdzającego wykazywane przez nią okoliczności. Wobec tego, iż oświadczenia złożone przez wnioskodawcę na urzędowym formularzu PPF, okazały się niewystarczające do oceny czy nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (jako warunku udzielenia prawa pomocy we wnioskowanym zakresie), został wezwany do podania informacji pozwalających na lepszą ocenę jego sytuacji majątkowej oraz do złożenia określonych dokumentów. W szczególności ustalenia wymagało czy prowadzi wraz z synem wspólne gospodarstwo domowe, czy też korzysta ze służebności osobistych bądź gruntowych, czy korzysta z pomocy syna, a jeśli tak to w jakiej formie (pomoc materialna, niematerialna), czy syn wnioskodawcy ponosi wydatki związane z mieszkaniem, a także inne wydatki związane z utrzymaniem skarżącego i jego żony, jaki jest stan majątkowego posiadania syna wnioskodawcy, jakie są miesięczne wydatki wnioskodawcy i jego żony związane z niezbędnym utrzymaniem, a także czy posiada rachunki bankowe bądź środki pieniężne zgromadzone w inny sposób. Mając zatem na uwadze, iż wezwanie nie zostało przez wnioskodawcę wykonane w zakreślonym terminie, uznać należało, iż nie wykazał on, że ustawowa przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym wystąpiła w odniesieniu do jego osoby. W tym stanie rzeczy nastąpił brak możliwości porównania wysokości obciążeń finansowych z jakimi winien się liczyć w postępowaniu sądowym z jego rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia oraz dokumentacji dotyczącej jej sytuacji materialnej uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 27 lipca 2011 r. o sygn. akt II OZ 650/11). Czynności określone w art. 255 p.p.s.a. podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona wezwana do uzupełnienia oświadczenia winna z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. To w jej interesie leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 5 listopada 2010 r. o sygn. akt II GZ 318/10). Wskazać dodatkowo należy na stanowisko orzecznictwa, zgodnie z którym, sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane mimo istniejącego po stronie skarżącego ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 8 stycznia 2014 r., sygn. akt II GZ 774/13; orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Odnosząc się do pisma skarżącego z dnia 12 października 2016 r. wskazać należy, iż w zarządzeniu z dnia 29 września 2016 r. został on poinformowany w sposób omyłkowy o wysokości opłaty, którą winien uiścić tytułem wpisu sądowego. W niniejszej sprawie zaskarżone zostało postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie, zatem należny wpis sądowy od skargi wynosi – stosowanie do § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) – 100 zł, a nie – jak to wskazano wcześniej skarżącemu – 200 zł. Skoro zatem skarżący oświadczył w piśmie z dnia 12 października 2016 r., iż zamierza opłacić wpis sądowy od skargi w wysokości 200 zł, to uznać należało, iż jest on w stanie ponieść koszty sądowe w wysokości 100 zł bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania, mając jednocześnie na uwadze to, iż na obecnym etapie nie ciążą już na nim inne opłaty sądowe. Z wyłożonych względów, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.