V SA/Wa 2580/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący sędzia WSA - Andrzej Kania po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Adama Mikołajczyka o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi A. M. na pismo Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] sierpnia 2011 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych; postanawia: - odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Pismem z 14 listopada 2011 r. (data nadania pocztowego) A. M. (zwany dalej: skarżącym), działając przez ustanowionego w sprawie profesjonalnego pełnomocnika, złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, za pośrednictwem organu, skargę na pismo Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (zwanej dalej: ARiMR) z [...] sierpnia 2011 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, iż ARiMR pouczyła skarżącego o możliwości wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na pismo dotyczące odmowy przyznania pomocy ze środków finansowych wskazując 30 dniowy termin liczony od dnia doręczenia odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, bądź 60 dniowy termin liczony od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa w sytuacji nie udzielenia odpowiedzi na wniesione wezwanie. Dodatkowo skarżący wskazał, iż pismem z [...] października 2011r. został poinformowany, że rozpatrzenie jego wezwania nastąpi niezwłocznie w pierwszym możliwym terminie, zgodnie z kolejnością wpływu do Wydziału Odwołań. Następnie pismem z [...] października 2011r. skarżący został wezwany do złożenia wyjaśnień oraz został poinformowany o terminie i sposobie złożenia skargi na pismo z [...] sierpnia 2011r. Skarżący podał, że został zapewniony przez organ, iż stosowne rozstrzygnięcie w przedmiocie wezwania do usunięcia naruszenia prawa zapadnie niezwłocznie. W ten sposób do jego świadomości doszły wewnętrznie sprzeczne sygnały z jednej stronty o możliwości wszczęcia procedury skargowej już w danej chwili, z drugiej zaś zapewniające, iż w sprawie zostanie wydane bez zbędnej zwłoki merytoryczne rozstrzygnięcie. Logika i zaufanie do organów podpowiedziało mu aby wstrzymać się i zaczekać na "odpowiedź" organu, która jednak nie nastąpiła. Dopiero z chwilą uzyskania stosownej porady prawnej w dniu 10 listopada 2011r. skarżący dowiedział się, że upłynął termin do wniesienia skargi. Powyższe jego zdaniem świadczy, że został wprowadzony w błąd co do niezwłoczności załatwienia sprawy z jednej strony, z drugiej zaś o pozorności prowadzonego postępowania wyjaśniającego czy dowodowego, gdyż żadna nowa okoliczność w 60-cio dniowym terminie nie zaistniała, która nie byłaby do tej pory znana organowi. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o odrzucenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi i w konsekwencji odrzucenie skargi wskazując m.in. na złożenie wniosku o przywrócenie terminu po ustawowym terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. W pierwszej kolejności Sąd stwierdza, że złożenie w niniejszej sprawie skargi nastąpiło z naruszeniem ustawowego terminu. Z regulacji art. 22 ust. 1, 3 i 4 ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 ze zm.) wynika, że w przypadku odmowy przyznania pomocy w ramach działań, co do których pomoc jest przyznawana na podstawie umowy, wnioskodawcy przysługuje prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego na zasadach i w trybie określonych dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z art. 52 § 3 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu – w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności – do usunięcia naruszenia prawa. Art. 53 § 2 p.p.s.a., stanowi natomiast, iż w przypadkach, o których mowa w art. 52 § 3 i 4, skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie 60 dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa. Jak wynika z akt sprawy wniosek skarżącego o przyznanie pomocy finansowej ze środków unijnych został rozpatrzony przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa poprzez wydanie pisma z [...] sierpnia 2011 r. Skarżący pismem z 5 września 2011 r. (data złożenia w organie) wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa, które to wezwanie nie zostało przez organ rozpatrzone. Wobec nie udzielenia przez organ odpowiedzi na wezwanie do usunięcie naruszenia prawa przed upływem 60 dni od dnia wniesienia wezwania, które nastąpiło 5 września 2011 r., przyjąć należy, iż termin do wniesienia skargi, zgodnie z art. 53 § 2 p.p.s.a., upływał 4 listopada 2011 r. Wniesiona zatem do Sądu skarga 14 listopada 2011 r. jest skargą złożoną po upływie terminu. Stosownie do treści art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Jednocześnie zgodnie z treścią art. 87 § 1, §2 i §4 ustawy p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Przede wszystkim należało uznać, że strona skarżąca złożyła wniosek w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Skarżący o konieczności wniesienia skargi dowiedział się 8 listopada 2011r. tj. w dacie udzielonej porady prawnej. Natomiast wniosek o przywrócenie terminu wraz ze skargą złożył 14 listopada 2011 r., a więc dokonał czynności w terminie. Zgodnie z ugruntowaną linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Nie stanowią bowiem przesłanki uzasadniającej przywrócenie terminu podnoszone przez pełnomocnika skarżącej okoliczności, sprowadzające się do błędnego zinterpretowania pism kierowanych przez ARiMR do skarżącego. Należy bowiem podkreślić, że skarżący dwukrotnie (pisma z [...] sierpnia i [...] października 2011r.) w sposób prawidłowy został pouczony o sposobie i terminie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Błąd skarżącego polegający na rozumieniu terminu "niezwłocznie" nie ma w sprawie zasadniczego znaczenia, gdyż konstrukcja art. 53 § 2 p.p.s.a. wskazuje jednoznacznie, że wystąpienie z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa stanowi obligatoryjny warunek wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Natomiast udzielenie odpowiedzi na takie wezwanie ma wyłącznie znaczenie formalne (dla oceny zachowania terminu skargi), gdyż przepis ten przewiduje również wypadek nie udzielenia takiej odpowiedzi. Podnieść przy tym należy, iż w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że wskazany w art. 53 § 2 p.p.s.a. termin 60 dni liczony od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa jest ostatecznym terminem do złożenia skargi do sądu administracyjnego, w sytuacji gdy organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie bądź wprawdzie udzielił takiej odpowiedzi, jednakże została ona doręczona stronie już po upływie 60-dniowego terminu liczonego od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. W uchwale z 2 kwietnia 2007 r. o sygn. akt II OPS 2/07 (pub. ONSAiWSA 2007/3/60, ZNSA 2007/2/83), Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż z analizy art. 53 § 2 p.p.s.a. wynika, że już z dniem wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa rozpoczyna bieg termin 60 dni na wniesienie skargi, mimo że sprawa udzielenia odpowiedzi na to wezwanie jest otwarta. W okresie biegu tego terminu organ może udzielić odpowiedzi na wezwanie i w takim przypadku dalszy bieg tego terminu staje się bezprzedmiotowy, ponieważ od dnia doręczenia odpowiedzi na wezwanie rozpoczyna bieg termin 30 dni od dnia doręczenia tej odpowiedzi. Jeżeli natomiast w tym okresie organ nie udzieli odpowiedzi na wezwanie, to nieprzerwanie biegnie termin 60 dni, liczony od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Analogiczne stanowisko zajął NSA w postanowieniu z 21 maja 2007 r. o sygn. akt II OSK 986/06 (LEX nr 334277) podnosząc, iż przepis art. 53 § 2 p.p.s.a. wprowadza dwa terminy do wniesienia skargi; pierwszy termin dotyczy sytuacji, gdy właściwy organ udzielił odpowiedzi na wezwanie (termin ten wynosi 30 dni i liczy się od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie), oraz drugi termin, który dotyczy sytuacji, gdy organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie (termin ten wynosi 60 dni i liczy się od dnia wniesienia do organu wezwania do usunięcia naruszenia). Analiza tego przepisu prowadzi do wniosku, że po wniesieniu wezwania do usunięcia naruszenia rozpoczyna już bieg drugi z tych terminów, jeżeli jednak przed jego upływem organ doręczy odpowiedź na wezwanie, termin ten staje się bezprzedmiotowy, a rozpoczyna bieg termin 30-dniowy liczony od dnia doręczenia odpowiedzi na wezwanie. Jeżeli natomiast organ nie doręczy odpowiedzi na wezwanie przed upływem 60 dni od dnia wniesienia wezwania, to w tym terminie (60 dni od dnia wniesienia wezwania) powinna być wniesiona skarga. W związku z powyższym argumentacja skarżącego o wprowadzeniu jego w błąd nie może doprowadzić do przywrócenia terminu. W ocenie Sądu, wbrew twierdzeniom skarżącego, treść pouczenia zawartego w zaskarżonym piśmie z [...] sierpnia 2011r. (oraz piśmie z [...] października 2011r.) o przysługującej skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie wymaga dla jego zrozumienia wiedzy prawniczej, jednak w przypadku wątpliwości co do treści pouczenia skarżący powinien był skorzystać z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, co uczynił 8 listopada 2011 r. udzielając adw. P. C. stosowanego pełnomocnictwa. Na marginesie należy w tym miejscu zauważyć, że skarżący we wniosku o przywrócenie terminu nieprawidłowo wskazuje termin, w którym jego zdaniem ustała przeszkoda do wniesienia skargi (termin porady prawnej). Jego zdaniem porada prawna miała miejsce w dniu 10 listopada 2011r., natomiast zgodnie z dokumentami znajdującymi się w aktach sądowych odbyła się w dniu 8 listopada 2011r. (data pełnomocnictwa). Nadto zależy zauważyć, iż złożony w sprawie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi nie zawiera żadnych innych danych uprawdopodabniających brak zawinienia, w szczególności powodu skorzystania przez skarżącą z profesjonalnej pomocy prawnej już po upływie terminu do jej wniesienia. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż pouczenie zawarte w skarżonym piśmie z [...] sierpnia 2011 r. i powtórzone w piśmie ARiMR z [...] października 2011 r. zgodne było z regulacjami prawnymi odnoszącymi się do trybu i terminu wnoszenia skargi na akt lub czynność z zakresu administracji publicznej (art. 52 – 53 p.p.s.a.) i wobec nieuprawdopodobnienia przez skarżącego braku winy w nieterminowym złożeniu skargi, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji.