V SA/Wa 2608/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Barbara Mleczko - Jabłońska, Sędzia WSA - Irena Jakubiec – Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, , Protokolant - Urszula Chojnacka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 sierpnia 2009 r. sprawy ze skargi T. M. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia ... lipca 2008 r. nr ... w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony; oddala skargę. Wnioskiem z ... stycznia 2008 r. T. M. wystąpiła w imieniu swoim i małoletnich dzieci ..., ..., ... i ... do Wojewody ... o zezwolenie na zamieszkanie na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej na czas oznaczony. Wniosek złożyła w trybie art. 18 ust. 1 ustawy z 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw. Decyzją z ... marca 2008 r. nr ... Wojewoda ... odmówił udzielenia wnioskodawczyni i jej dzieciom zezwolenia na zamieszkanie i zobowiązał ich do opuszczenia terytorium Polski w terminie 7 dni od doręczenia decyzji oraz nadał jej rygor natychmiastowej wykonalności. Wojewoda wskazał, że cudzoziemka złożyła wniosek po upływie terminu 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy. Od decyzji tej strona złożyła odwołanie do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, w którym wnosiła o uchylenie decyzji i wstrzymanie rygoru natychmiastowej wykonalności. W odwołaniu przyznała, że wniosek złożyła po wymaganym terminie lecz podniosła, że było to wynikiem choroby jej dzieci, które zachorowały na ... Stwierdziła ponadto, że okoliczność dotycząca jej nieznajomości polskiego prawa nie powinna działać na jej niekorzyść. Powołała się także na swoje wieloletnie zamieszkiwanie na terenie Polski oraz na to, że dzieci władają jedynie językiem polskim poza tym dwoje z nich chodzi do szkoły, co uniemożliwia rodzinie wyjazd na ... i podjęcie tam nauki przez dzieci. Podkreśliła swoje i rodziny związanie z Polską i jej kulturą. Niezależnie od tego podniosła, że pobyt rodziny w Polsce stwarza jej lepsze warunki życiowe. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z ... lipca 2008 r. nr ... wydaną na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy z 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach i niektórych ustaw (Dz.U. z 2007 r. Nr 120 poz.818) i art. 127 § 2 i § 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. kpa. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Postanowieniem z ... maja 2008 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wstrzymał rygor natychmiastowej wykonalności odnoszący się do zobowiązania cudzoziemki i jej dzieci objętych decyzją do opuszczenia terytorium RP. Szef Urzędu wskazał, że zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy z 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach i niektórych innych ustaw, cudzoziemcowi przebywającemu na terytorium RP nieprzerwanie co najmniej od 1 stycznia 1997 r., którego pobyt na tym terytorium jest w dniu wejścia w życie nielegalny, wojewoda właściwy ze względu na miejsce pobytu cudzoziemca udzieli zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na okres 1 roku, o ile nie spowoduje to zagrożenia dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo bezpieczeństwa i porządku publicznego, albo obciążenia dla budżetu państwa lub nie naruszy interesu Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli cudzoziemiec spełnia łącznie wskazane w tym przepisie warunki w tym - złoży wniosek o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy. Wskazując, że wniosek można było zgodnie z tym zapisem złożyć w terminie do ... stycznia 2008 r. a wnioskodawczyni dokonała tego ... stycznia 2008 r. Szef Urzędu podniósł, że wniosek został złożony po terminie, co uniemożliwia jego pozytywne rozpatrzenie i nie zachodzi potrzeba rozważania spełnienia przez wnioskodawczynię pozostałych przesłanek warunkujących uzyskanie zezwolenia. Poza tym Szef Urzędu podniósł, że fakt, że dzieci strony urodziły się w Polsce i ... z nich uczęszcza do szkoły nie może stanowić samoistnej przesłanki legalizującej pobyt wnioskodawczyni i jej dzieci na terytorium Polski. Zachodzi bowiem konieczność pierwotnego uregulowania kwestii pobytu rodziny na terytorium danego kraju a dopiero później wykonywania pracy ewentualnie uczęszczania do szkoły. Nakaz opuszczenia terytorium Polski nie stanowi naruszenia art. 18, czy też 94 Konstytucji jak również art.8 ust. 2 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz.U.1993 Nr 61 poz.284 z późn. zm.) czy Konwencji o prawach dziecka (Dz. U. 1991, Nr 120 poz.526 z późn. zm.). Zaznaczenia bowiem wymaga, że realizowanie prawa do nauki nie polega na swobodnym wyborze kraju zamieszkania przez cudzoziemca, w którym to prawo chce on realizować, a ponadto nakaz opuszczenia Polski dotyczy całej rodziny co powoduje, że nie zachodzi niebezpieczeństwo zakłócenia prawa do życia rodzinnego. Od decyzji tej T. M. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w której wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie jej organowi do ponownego rozpoznania ewentualnie o jej zmianę i udzielenie zezwolenia na zamieszkanie. Skarżąca zarzuciła decyzji - istotne naruszenie art. 7, 8, 77 i 80 kpa poprzez niewłaściwą ocenę zebranego materiału dowodowego, - istotne naruszenia przepisów prawa materialnego, a to art. 97 ust. 1 pkt 1a ustawy z 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP przez stwierdzenie, iż nie zachodzą okoliczności do udzielenia zgody na pobyt tolerowany na terytorium RP. W uzasadnieniu skargi cudzoziemka ponownie podniosła okoliczności dotyczące okoliczności w jakich złożyła przedmiotowy wniosek jak i to, że spełnia przesłanki do udzielenia jej zezwolenia na pobyt. Stwierdziła, że na terenie Ukrainy nie ma żadnej rodziny ani majątku więc nie ma do czego wracać. Niezależnie od tego ona sama jak i jej dzieci są związane z Polską i z tym krajem wiążą swoje plany na przyszłość. Dzieci posługują się językiem polskim i nie znają języka ukraińskiego co uniemożliwi im podjęcie nauki po ewentualnym wyjeździe a także źle wpłynie na ich psychikę. Ona sama w chwili obecnej lepiej posługuje się językiem polskim niż językiem ukraińskim, ma tu pomoc i przyjaciół. Jest zdania, że wykształcenie jakie jej dzieci osiągną w Polsce da im lepsze perspektywy na przyszłość co powoduje, że nakaz wyjazdu ( wydalenie) należy ocenić jako naruszający prawa dzieci o jakich mowa w Konwencji o prawach dziecka, co powoduje tym samym, że decyzja zapadła z naruszeniem treści art. 97 ust.1 pkt 1a ustawy o ochronie praw cudzoziemców. W odpowiedzi na skargę organ szczegółowo odniósł się do zawartych w niej zarzutów stwierdzając, że są one bezzasadne i podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna. Rozważając zarzuty skargi w pierwszej kolejności należy wskazać, że organ administracyjny prawidłowo przyjął, że termin 6 miesięcy na złożenie wniosku od daty wejścia w życie ustawy z 24 maja 2007 r. jest terminem, po upływie którego nie jest możliwe udzielenie zezwolenia na czas oznaczony w trybie art.18 ustawy z 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach, ponieważ termin ten jest terminem materialnym, którego upłynięcie powoduje wygaśnięcie prawa. W tej sytuacji mimo wskazywania przez skarżącą okoliczności mających służyć przywróceniu tego terminu ( chociaż wnioskodawczyni wniosku tego wprost nie zgłosiła) - prawidłowo w ocenie Sądu organa okoliczności te pominęły. Nie można bowiem w trybie art. 58 kpa przywrócić terminu materialnoprawnego (vide wyrok NSA OZ w Gdańsku z 8 kwietnia 1999 r., II SA/Gd 26/99 - ONSA 2000, nr 2, poz. 69). Termin materialnoprawny charakteryzuje się bowiem tym, że ogranicza w czasie dochodzenie lub inną realizację określonego prawa podmiotowego, a jego konsekwencją jest wygaśnięcie możliwości skutecznego dokonania określonej czynności. W związku z powyższym skutkiem nie złożenia wniosku w zakreślonym terminie materialnoprawnym, było wygaśnięcie prawa do uzyskania zezwolenia na pobyt nawet gdyby wnioskodawczyni spełniała wszystkie inne wymogi wspomnianego art.18. Prawidłowo więc organa administracyjne nie badały pozostałych przesłanek określonych tym przepisem. Z treści art. 18 ust.6 ustawy z 24 maja 2007 r. wynika, że w przypadku odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkania na czas oznaczony określa się termin, w którym cudzoziemiec jest obowiązany opuścić terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zaś do decyzji tej stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu w sprawie zobowiązania do opuszczenia terytorium RP. Z treści art. 18 ust. 7 wynika natomiast, że jeśli cudzoziemiec opuści terytorium RP w terminie określonym w decyzji, o której mowa w ust. 6, jego danych nie umieszcza się w wykazie, chyba, że wymagają tego względy bezpieczeństwa i porządku publicznego. Z treści przepisu wynika więc zdaniem Sądu co do zasady, że mimo zobowiązania do opuszczenia terytorium RP zakłada się, że cudzoziemiec opuści kraj dobrowolnie co spowoduje, że nie będą go dotyczyły dalsze związane z tym konsekwencje i skutki niezastosowania się do nakazu czyli wpis do wykazu cudzoziemców, których pobyt jest niepożądany. Zastrzeżenie, że do wspomnianego zobowiązania opuszczenia terytorium stosuje się przepisy w sprawie zobowiązania do opuszczenia kraju a nie przepisy w postępowaniu o wydalenie stanowi o różnicy w zakresie znaczenia tej instytucji i jej konsekwencji. Dowodzi, że ustawodawca świadomie zróżnicował obydwa postępowania i nie jest możliwe uznawanie ich za tożsame. Powoduje to, że jeśli cudzoziemiec, którego dotyczy taki nakaz nie opuści terytorium RP, może być następnie objęty decyzją o wydaleniu zgodnie z treścią art. 88 ust. 1 pkt 7 lit. b ustawy o cudzoziemcach i dopiero w tym postępowaniu zgodnie z treścią art. 104 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie praw cudzoziemców będzie możliwe rozstrzyganie o pobycie tolerowanym (zaznaczenia przy tym wymaga, że dotyczy to też postępowań, w których orzeka się na podstawie przepisów o wydaleniu jak np. w przypadku cofnięcia zezwolenia na osiedlenie). Przepis ten poprzez określenie, który organ rozstrzyga o pobycie tolerowanym stanowi jednocześnie o tym w jakich przypadkach ( chodzi o rodzaj postępowania i zarazem decyzji) udzielana jest zgoda na pobyt tolerowany. Zgodnie bowiem z treścią art. 97 ust. 1pkt 1a ustawy z 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt tolerowany (Dz. U. 2006.234.1695 ze zm.) jeżeli jego wydalenie naruszałoby prawo do życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., lub naruszałoby prawa dziecka określone w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r.( D. U.z 1991r.nr 120,poz.526 oraz z 2000 r. Nr 2, poz.11), w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu. Okoliczności takie podniosła skarżąca w toku postępowania administracyjnego w odwołaniu (bo wówczas obowiązywały już zmienione przepisy), które organ rozważył mimo, że zdaniem Sądu - z przyczyn wskazanych wyżej - nie był do tego zobligowany, a następnie w skardze. Zarzuty te jakkolwiek organ odniósł się do nich w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie mogą skutecznie być powoływane w przedmiotowym postępowaniu. Zauważyć bowiem należy, że przed zmianą przepisów ustawy z 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony ustawą z 18 marca 2008 r., która weszła w życie 29 maja 2008 r. zarzuty dotyczące naruszenia praw określonych Konwencją o ochronie praw człowieka i Konwencji o prawach dziecka w postępowaniach, w których rozstrzygano o wydaleniu (zobowiązaniu do opuszczenia terytorium RP) cudzoziemca, pełniły rolę zarzutów tamujących przed wydaniem takiego nakazu. Nie stanowiły one o prawie do pozytywnego rozstrzygnięcia na rzecz cudzoziemca przez organ. Sytuacja ta uległa zmianie i od 29 maja 2008 r. w przypadku gdy organ stwierdzi naruszenie określonych praw przewidzianych we wspomnianych Konwencjach możliwe jest udzielenie cudzoziemcowi zgody na pobyt tolerowany w sytuacji gdy grozi mu wydalenie z Polski. Rozstrzygnięcie o wspomnianym uprawnieniu jak również o jego ewentualnej odmowie musi znaleźć odzwierciedlenie w osnowie decyzji a nie tylko w treści uzasadnienia. W przedmiotowej sprawie takiego rozstrzygnięcia organ nie zamieścił, co w ocenie Sądu było prawidłowe a jedynie odniósł się do twierdzeń cudzoziemki w tym zakresie. Powoduje to, że mimo zajęcia stanowiska przez organ, nie jest to rozstrzygnięcie, a zatem możliwe będzie orzekanie w tej kwestii we właściwym postępowaniu jeśli do niego dojdzie. Okoliczności te powodują, że rozważanie o pobycie tolerowanym w tym postępowaniu również przez Sąd, jest przedwczesne z racji omówionych wyżej przepisów stanowiących o istocie wydalenia. Biorąc powyższe okoliczności pod uwagę należy stwierdzić, że również stosowne przepisy Konstytucji RP w tym art. 47 nie może stanowić samoistnej podstawy do pozytywnego rozpatrzenia wniosku cudzoziemki Zgodnie z art. 47 Konstytucji RP każdy ma prawo do ochrony prawnej życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz do decydowania o swoim życiu osobistym. Prawa te odnoszą się do wszystkich osób w tym również do cudzoziemców przebywających na terytorium RP. Zaznaczenia jednak wymaga, że poszanowanie wspomnianych uprawnień musi odbywać się w zgodzie z porządkiem prawnym obowiązującym na terytorium RP, w tym przypadku skonkretyzowanym treścią ustaw regulujących prawo pobytu cudzoziemców na terenie Polski. Mając powyższe okoliczności na uwadze i uznając, że nie doszło do istotnego naruszenia prawa, które nakazywałoby uchylenie decyzji i nie doszło do naruszenia przepisów postępowania wskazanych w skardze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a oddalił skargę.