V SA/Wa 2610/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Izabella Janson (spr.), Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Sędzia WSA - Beata Krajewska, , Protokolant sekretarz sądowy - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi B. M. na decyzję Ministra Finansów z dnia ... września 2010 r. nr ... w przedmiocie uchylenia decyzji o odmowie umorzenia należności pieniężnych oraz umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę. Przedmiotem skargi z dnia [...] października 2010 roku wniesionej przez B. M. jest decyzja Ministra Finansów z dnia [...] września 2010 roku nr [...] uchylająca w całości decyzję własną z dnia [...] czerwca 2010 roku znak [...] oraz umarzająca postępowanie wszczęte na wniosek skarżącego z dnia [...] stycznia 2009 roku. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym. W wyniku nieuregulowana należności celnych przez [...] sp. z o.o. z siedzibą w Ł. oraz w związku z jej upadłością Urząd Celny w B. wystąpił z powództwem cywilnym przeciwko członkom zarządu spółki. Sąd Okręgowy w Ł. wyrokiem z dnia [...] stycznia 1999 r. sygn. akt [...] zasądził solidarnie od S. C. i B. M. na rzecz Urzędu Celnego w B. kwotę 116 008,30 zł z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia [...] lipca 1998 roku oraz kwotę 3 000,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Apelacja B. M. od tego wyroku została oddalona wyrokiem Sądu Apelacyjnego w B. z dnia [...] czerwca 1999 r. sygn. akt [...]. W związku z powyższym Urząd Celny podjął czynności zmierzające do ustalenia majątku nieruchomego i ruchomego należącego do dłużników, z którego można byłoby przeprowadzić skuteczną egzekucję. W okresie od dnia [...] lutego 2002 r. do dnia [...] stycznia 2008 r. B. M. dokonał wpłaty po rozliczeniu których zasądzona należność uległa zmniejszeniu do kwoty 110 970,50 zł, a koszty zastępstwa procesowego do kwoty 250,00 zł. Ustalono, że członek zarządu [...] sp. z o.o. S. C. nie posiada majątku z którego można przeprowadzić egzekucję. B. M. jest zaś właścicielem nieruchomości uzyskując dochody z tytułu świadczeń wypłacanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Wobec tego Dyrektor Izby Celnej w B. w dniu [...] stycznia 2008 r. wystąpił do komornika sądowego z wnioskiem nr [...], o egzekucję z jego emerytury, renty, rachunku bankowego, ruchomości lub nieruchomości. W toku postępowania egzekucyjnego komornik sądowy dokonał sprzedaży nieruchomości należącej do B. M. Po rozliczeniu kwot przekazanych przez komornika sądowego tytułem sprzedaży nieruchomości oraz z tytułu comiesięcznych potrąceń z zajętej emerytury na dzień [...] stycznia 2009 r. do zapłaty pozostało 46 093,31 zł. Pismem z dnia [...] stycznia 2009 r. Dyrektor Izby Celnej w B. przesłał do Ministra Finansów wniosek B. M. z dnia [...] stycznia 2009 r. o umorzenie pozostałej do zapłaty kwoty wraz z odsetkami. Minister Finansów w dniu [...] czerwca 2010 r. wydał decyzję nr [...] odmawiającą umorzenia pozostałej do zapłaty należności wraz z odsetkami ustawowymi. W dniu [...] lipca 2010 r. do Ministra Finansów wpłynął wniosek B. M. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] czerwca 2010r. nr [...]. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Minister Finansów decyzją z dnia [...] września 2010 r. nr [...] uchylił w całości decyzję z dnia [...] czerwca 2010 r. [...] oraz umorzył postępowanie wszczęte na wniosek B. M. z dnia [...] stycznia 2009 r. z uwagi na to, iż należność objęta postępowaniem ma charakter cywilnoprawny, a nie publicznoprawny (względnie administracyjno - prawny). Tym samym wniosek o ulgę w spłacie jak stwierdził nie może zostać rozpatrzony na podstawie przepisów prawa administracyjnego, lecz na podstawie przepisów prawa cywilnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Ministra Finansów z dnia [...] września 2010 roku skarżący B. M.i wniósł o jej uchylenie w całości. Decyzji tej zarzucił: - naruszenie przepisów art. 6, 7,8, 9, 10 i 11 kodeksu postępowania administracyjnego przez ich niezastosowanie w sprawie co w rezultacie doprowadziło do błędnego rozstrzygnięcia polegającego na przyjęciu, że przedmiotowa sprawa nie ma charakteru publiczno-prawnego (administracyjno-prawnego), a ma charakter cywilno-prawny. - naruszenie przepisów art. 105 § 1 i art. 156 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego przez ich zastosowanie w sprawie, w sytuacji gdy brak było do tego podstaw, bowiem postępowanie w tej sprawie nie stało się bezprzedmiotowe ani też decyzje wydane w sprawie nie zostały wydane bez podstawy prawnej, - naruszenie art. 42 ustawy z dnia 30 września 2005 roku o finansach publicznych co polegało na przyjęciu, że przepis ten nie ma zastosowania w sprawie w sytuacji gdy ma on zastosowanie w sprawie z uwagi na to, że należności skarżącego zasądzone na rzecz Urzędu Celnego w B. wyrokiem Sądu Okręgowego w Ł. [...]I Wydział Cywilny z dnia [...] stycznia1999 roku sygn. akt [...] są należnościami publiczno prawnymi bowiem zasądzono je od skarżącego jako członka zarządu upadłej spółki [...] sp. z o.o. z siedzibą w Ł. w związku z niezapłaceniem przez spółkę należności celnych. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju Sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 z późn. zm.), Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed Sądami Administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – dalej: "ppsa". Skarga nie jest zasadna gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Określając na wstępie istotę przedmiotowej sprawy wskazać należy, iż sprawa ta jest wynikiem nieuregulowania przez [...] sp. z o.o. z siedzibą w Ł. należności celnych i wobec tej upadłości i zasądzenia wyrokiem z dnia [...] stycznia 1999 r. przez Sąd Okręgowy w Ł. (sygn. akt. [...]) wymaganej kwoty należności solidarnie od członków zarządu spółki S. C. i B. M. Wyrok ten wynikał z odpowiedzialności odszkodowawczej (na podstawie art. 299 kodeksu spółek handlowych wcześniej art. 298 k.h.) za zawinione przez członka zarządu niezgłoszenie w odpowiednim czasie wniosku o upadłość i dopuszczenie do takiej sytuacji, w której egzekucja z majątku spółki stała się bezskuteczna. Przepis art. 299 § 1 k.s.h. w związku z art. 2 k.s.h. stanowi, iż do spraw nieuregulowanych w ustawie kodeks spółek handlowych stosuje się przepisy kodeksu cywilnego. Zgodnie z przepisami z ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240 z późn. zm.) - art. 55-58 określa zasady umarzania (w całości lub w części) należności pieniężnych mających charakter cywilnoprawny przypadających organom administracji rządowej, państwowym jednostkom budżetowym i państwowym funduszom celowym, zaś w art. 59 delegację organom stanowiącym jednostek samorządu terytorialnego w zakresie umarzania, odraczania spłaty oraz rozkładania na raty należności pieniężnych mających charakter cywilnoprawnych przypadających jednostce samorządu terytorialnego lub jej jednostkom podległym; - art. 60-67 zawiera definicje środków publicznych stanowiących niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publiczno-prawnym, wskazując organy właściwe do wydawania decyzji w odniesieniu do tych należności, zasady potrącania tych należności z innymi należnościami, stosowania ulg w spłacie tych zobowiązań. Ustawa o finansach publicznych nie wprowadza definicji pojęcia "należności pieniężnych mających charakter cywilnoprawny". Przyjąć zatem należy jak podnosi to zasadnie Minister Finansów, iż są to wszelkie należności wynikające ze stosunków cywilnoprawnych pomiędzy osobami fizycznymi i osobami prawnymi zgodnie z art. 1 kodeksu cywilnego. W art. 55 tejże ustawy wskazano na należności pieniężne mające charakter cywilnoprawny. Tym samym dyspozycją tą objęte są nie tylko roszczenia pieniężne wynikające ze stosunków cywilnoprawnych ale też i inne należności o ile mają charakter cywilnoprawny. Sposób rozpatrzenia wniosku o umorzenie należności o charakterze cywilnoprawnym został określony w art. 58 ust 2 ustawy o finansach publicznych – gdzie umorzenie należności oraz odroczenie terminu spłaty całości lub części należności albo rozłożenie płatności całości lub części należności na raty następuje w formie pisemnej na podstawie przepisów prawa cywilnego. Kodeks postępowania administracyjnego (art. 1 § 1 pkt 1) stanowi, że normuje on postępowanie przed organami administracji państwowej oraz organami samorządu terytorialnego w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych. W przedmiotowej sprawie zgłoszone przez skarżącego żądanie umorzenia należności o charakterze cywilnoprawnym nie mogło być rozstrzygnięte w drodze decyzji administracyjnej, gdyż nie dotyczy sprawy administracyjnej w rozumieniu art. 104 w zw. z art. 1 pkt 1 k.p.a. Przepis art. 105 k.p.a. wskazuje na konieczność umorzenia postępowania jeżeli stało się ono bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość ta oznacza, iż brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego który skutkuje niemożnością wydania decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Decyzja o umorzeniu postępowania zapada więc w sytuacji, gdy przyznanie określonego uprawnienia stało się zbędne lub gdy organ administracji stwierdzi oczywisty brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Bezprzedmiotowość postępowania rozumiana jest jako brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu (tak NSA w wyroku z dnia 24 kwietnia 2003 r. sygn. akt III SA 2225/01 – niepubl.). Owa bezprzedmiotowość zachodzi więc wtedy, gdy sprawa, która miała być załatwiona w drodze decyzji albo nie miała charakteru sprawy administracyjnej jeszcze przed datą wszczęcia postępowania albo utraciła taki charakter w jego toku (tak NSA w wyroku z dnia 25 marca 2010 r. I OSK 789/09). Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 4 marca 2009 r. sygn. akt II SA/Wr 431/08 wskazał, iż bezprzedmiotowość postępowania występuje wówczas, gdy brak jest któregoś z podmiotowych lub przedmiotowych elementów materialnego stosunku prawnego, w związku z czym nie można wydać decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty. W sytuacji takiej brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozpoznania sprawy lub brak jest podstaw do rozpoznania jej w drodze postępowania administracyjnego. W przedmiotowej sprawie jak zasadnie podniósł to Minister Finansów brak było podstawy prawnej do rozstrzygnięcia w drodze decyzji administracyjnej, co organ stwierdził na etapie ponownego rozpatrzenia sprawy. Stąd koniecznym było uchylenie decyzji administracyjnej wydanej bez podstawy prawnej i umorzenie postępowania w tym trybie oraz rozpoznanie sprawy w trybie określonym w art. 58 ust. 2 ustawy o finansach publicznych. Zdaniem Sądu nieuzasadniony jest również zarzut naruszenia art. 42 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych. Zgodnie z art. 115 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz.1241 ze zm.) do spraw wszczętych i nie zakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie tej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, ale tylko i wyłącznie do niepodatkowych należności budżetowych określonych w art. 60 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych. Wniosek skarżącego został złożony w dniu [...] stycznia 2009 r. tj. w czasie obowiązywania ustawy z dnia [...] czerwca 2005 r. o finansach publicznych. Dotyczy należności o charakterze cywilnoprawnym, a więc do niniejszej sprawy mają zastosowanie przepisy z ustawy z dnia [...] sierpnia 2009 r. o finansach publicznych gdyż do spraw dot. należności o charakterze cywilnoprawnym po dniu [...] stycznia 2010 r. stosuje się przepisy obowiązującej ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych. Sąd nie stwierdził też naruszenia przepisów art. 6, 7, 8, 9, 10 i 11 kodeksu postępowania administracyjnego. Minister Finansów podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, prawidłowo zapewniono stronie udział w postępowaniu, sprawa została należycie wyjaśniona decyzje zostały właściwie uzasadnione. Zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej oraz praworządności w wyniku ustalenia, iż przedmiotem postępowania jest należność w sprawie w której nie może być wydana decyzja administracyjna prawidłowo zastosowano przepis art. 105 § 1 k.p.a. Reasumując Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Ministra Finansów w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami prawa materialnego jak i przepisami postępowania nie stwierdził istotnych naruszeń prawa które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji i na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę – jako niezasadną – oddalił.