V SA/Wa 263/10

Referendarz sądowy Tomasz Zawiślak Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi Chorągwi [...] w Z. [...] na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] listopada 2009 r. Nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu części dotacji do budżetu państwa; postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. C. [...] w Z. [...], wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości [...] złotych na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z [...] listopada 2009 r., wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż kapitał zakładowy Stowarzyszenia wynosi [...] zł, natomiast wartość środków trwałych według bilansu za 2008 rok [...] zł. Na koniec powyższego roku strona skarżąca poniosła stratę w wysokości – [...] zł. Strona skarżąca wskazała, iż nie posiada środków pozwalających na uiszczenie wpisu sądowego. Wyjaśniła, iż misją Stowarzyszenia jest wychowanie młodzieży, czyli wspieranie młodych ludzi we wszechstronnym rozwoju i kształtowaniu charakteru przez stawianie wyzwań. Strona skarżąca jest stowarzyszeniem non-profit, posiada status organizacji pożytku publicznego, nie prowadzi działalności gospodarczej, a przychody przeznacza na realizację celów statutowych. Zdaniem strony skarżącej na podstawie art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003r. o działalności pożytku publicznego i wolontariacie (Dz.U. Nr 96, poz. 873 ze zm.) Chorągiew [...] w Z. [...] winna być zwolniona od kosztów sądowych w odniesieniu do prowadzonej przez nią działalności pożytku publicznego. Wnioskodawca posiada dwa rachunki bankowe w [...] SA ze stanem 5.254,45 złotych i 3.893,82 złotych. W dniu 14 kwietnia 2010 r. (data nadania) strona skarżąca uzupełniła brak formalny ww. wniosku składając ponownie formularz PPPr uzupełniony o podpisy oraz wyjaśniła, iż lokata bankowa w wysokości 30.355,40 złotych pochodzi ze środków zbieranych przez [...] w akcjach przedświątecznych prowadzonych w hipermarketach. Zebrane środki przeznaczone są na organizację wypoczynku tzn. letnich i zimowych obozów [...] dla zbierających [...]. Natomiast kwota 145.337,62 złotych (dane na 31 grudnia 2009r.) jest to ogólna kwota wszystkich jednostek terenowych (18 [...]) i środki te zostały nagromadzone z dotacji na zadania zlecone i na wykonanie tych zadań przeznaczone. Ponadto strona skarżąca stwierdziła, iż funkcjonuje dzięki dotacjom, składkom członkowskim i dotacjom z zadań zleconych. Do pisma procesowego strona skarżąca załączyła: 1) aktualny wykaz środków Chorągwi [...] w Z. [...], 2) oświadczenie o stanie zatrudnienia, które w miesiącach styczeń – luty wynosiło 10 osób, natomiast w marcu – 11 osób, 3) wyciągi z posiadanego rachunku bankowego za okres styczeń – marzec 2010r. z saldem na dzień 31 marca 2010r. w wysokości 12.397,17 złotych (nie nadesłała natomiast wyciągu z drugiego rachunku bankowego), 4) sprawozdanie finansowe na dzień 31 grudnia 2009r. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym – wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. – strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie prawnej w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Stosownie do treści art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie przez wnioskującą udowodnione, bowiem użyte w przepisie określenie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącej o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa w określonym w ustawie zakresie. Podnieść należy, iż zasadność wniosku strony skarżącej rozpatrzono w dwóch aspektach, tj. z jednej strony uwzględniono wysokość obciążeń finansowych, jakie będzie zobowiązana ponieść w postępowaniu z drugiej zaś strony jej możliwości majątkowe i finansowe. W odniesieniu do drugiego z przedstawionych aspektów rozpatrywania wniosku, istotnym jest nie tylko to, jakie w danym momencie są realne możliwości finansowe skarżącej, ale również przyczyny takiego stanu rzeczy. Na obecnym etapie postępowania na wysokość obciążeń finansowych, do poniesienia których Wnioskująca byłaby zobowiązana składa się w przedmiotowej sprawie wpis od skargi w wysokości 1293 złotych (stosownie do § 1 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Mając na uwadze powyższe, rozpoznawany wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem strona skarżąca nie wykazała braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Za przyjęciem takiego stanowiska przemawia przede wszystkim posiadanie na rachunkach bankowych środków pieniężnych w wysokości co najmniej 16.000 złotych (12.397,17 złotych – dane z nadesłanego wyciągu oraz 3.893,82 złotych – dane z wniosku o przyznanie prawa pomocy). Mając powyższe na uwadze, z samego faktu zgromadzenia na rachunkach bankowych znacznych środków finansowych w wysokości ponad 16.000 złotych, uiszczenie kwoty wpisu nie może doprowadzić do wniosku, że strona skarżąca nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wniosku tego w żaden sposób nie może zmienić wykazana strata w 2008 r. w wysokości [...] złotych oraz skumulowana wstępna strata za rok 2009 w wysokości [...] złotych. Strata podatkowa powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, co skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania – brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych, co przedstawiono wyżej. Należy podkreślić, iż wpis sądowy jest wydatkiem, który wiąże się z bieżącą działalnością strony i jako taki wpływa na wysokość strat finansowych ogółem, zatem winien być traktowany na równi z innymi wydatkami, które powinny zostać pokryte z bieżących dochodów. Ponadto należy zauważyć, iż z dokumentów znajdujących się w aktach sądowych (m.in. odpis pełny z Krajowego Rejestru Sądowego według stanu na dzień 22 lutego 2010 r.) wynika, iż Stowarzyszenie nie znajduje się w stanie upadłości, ani nie jest prowadzone wobec niego postępowanie układowe. Z wniosku o prawo pomocy wynika, iż posiada kapitał zakładowy w wysokości [...] złotych oraz środki trwałe w wysokości [...] złotych. Dodatkowo należy zwrócić uwagę, iż strona skarżąca na koniec 2009r. (dane z bilansu) posiadała należności krótkoterminowe w wysokości [...] złotych oraz środki pieniężne w kasie i na rachunkach bankowych wysokości [...] złotych. Mając powyższe na uwadze należy uznać, iż strona skarżąca jest w stanie zgromadzić niezbędne środki finansowe w wysokości [...] złotych na pokrycie wpisu sądowego. Na marginesie należy zauważyć, iż przepis art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. Nr 96, poz. 873 ze zm.), nie jest podstawą do przyjęcia, że organizacje pożytku publicznego z mocy prawa są zwolnione od kosztów sądowych. Przepis ten stanowi, że organizacji pożytku publicznego przysługuje, na zasadach określonych w przepisach odrębnych, zwolnienie od opłat sądowych w odniesieniu do prowadzonej przez nią działalności pożytku publicznego. Przepis art. 24 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie odsyła do przepisów odrębnych, a zatem nie stanowi samodzielnej podstawy zwolnienia od opłat sądowych. Natomiast przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują z mocy prawa zwolnienia od opłat sądowych organizacji pożytku publicznego. Zgodnie z art. 240 p.p.s.a. Rada Ministrów może, w drodze rozporządzenia, zwolnić organizacje społeczne od obowiązku uiszczania wpisu w ich własnych sprawach. Takie rozporządzenie nie zostało jednak wydane, dlatego też nie można zgodzić się z poglądem zaprezentowanym we wniosku o przyznanie prawa pomocy, że skarżące Stowarzyszenie jest zwolnione od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Na zakończenie stwierdzić należy, że każdy kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Podkreślenia także wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Dostępność do sądu wymaga z natury rzeczy posiadania środków finansowych. Stowarzyszenie w ramach planowania wydatków, przewidując realizację swoich praw przed sądem, winno uwzględnić również ewentualność uczestnictwa w procesach sądowych związanych ze statutową działalnością i poczynić konieczne na ten cel oszczędności. Wskazać bowiem należy, że Stowarzyszenie - jak to wynika z wyciągu z KRS - prowadząc działalność winno się liczyć z koniecznością pokrycia kosztów wszczętego postępowania i powinno gromadzić na cele ewentualnych postępowań sądowoadministracyjnych odpowiednie kwoty. Podzielając pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażony w postanowieniu z dnia 20 grudnia 2006 r. (Sygn. akt II OZ 1433/06) należy stwierdzić, iż przerzucanie ciężaru funkcjonowania stowarzyszenia na Państwo, chociażby w ten sposób, aby uzyskać zwolnienie od kosztów sądowych rodzi ten skutek, że faktycznie działalność stowarzyszenia staje się finansowana ze środków publicznych, a to prowadzi do zaprzeczenia zasady, że stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku. Sąd wskazał ponadto, iż Konstytucja RP przewiduje prawo obywateli do zrzeszania się m.in. w stowarzyszenia, nie gwarantuje jednak wszystkim stowarzyszeniom prawa do finansowania ich działalności przez Państwo Powyższe pozwala przyjąć, że strona skarżąca jest w stanie uiścić należny wpis sądowy, tym bardziej, że z obowiązkiem jego poniesienia powinna się liczyć od dłuższego czasu. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.